«

»

Οκτ 16 2013

ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ (εισαγωγή)

Aristotelis_De_Moribus_ad_Nicomachum

Το έργο (το όνομα του το οφείλει στον πατέρα ή στον γιο του φιλοσόφου) αναφέρεται στην ευδαιμονία την οποία θεωρεί ως το πιο μεγάλο αγαθό που επιδιώκουν οι άνθρωποι.

Η ενασχόληση με την έννοια αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη αναζήτηση των μέσων του 5ου αιώνα π.Χ. που σχετίζεται με τον καθορισμό των στόχων της ηθικής και της αγωγής ως επιστήμης.

  • Παρόμοια ο Πρωταγόρας ορίζει την έννοια εὐβουλία  ως την ικανότητα να σκέφτονται οι άνθρωποι σωστά α) για τις υποθέσεις του σπιτιού τους (=πώς να κυβερνούν με τον καλύτερο τρόπο το νοικοκυριό τους) και β) για τις υποθέσεις της πολιτείας (=πώς να γίνουν ασυναγώνιστοι πολιτικοί και στα έργα και στους λόγους).
  • Ένας σωκρατικός, πάλι, φιλόσοφος,  πρότεινε τον όρο εὐτυχία, ως την καλή τύχη άρα δεν παίζουν ρόλο οι ικανότητες που έχει ο κάθε άνθρωπος, αφού —στο τέλος— το παν εξαρτάται από την καλή του τύχη.
  • εὐδαιμονία: η εύνοια του δαίμονα ,του Θεού, άρα το αγαθό αυτό αποκτάται όχι με προσωπική προσπάθεια του ανθρώπου αλλά με την θεϊκή παρέμβαση.

Όμως η σημασία της λέξης έχει εξελιχθεί:

  • Ο Ηράκλειτος(500 π.Χ.) είχε πει ότι «ἦθος ἀνθρῴπω δαίμων» (=δαίμων για τον άνθρωπο δεν είναι παρά ο χαρακτήρας του).
  • Δημόκριτος ( μεγάλος ατομικός φιλόσοφος του 5ου/4ου αι. π.Χ.) «εὐδαιμονίη ψυχῆς καὶ κακοδαιμονίη» δηλαδή  «είναι υπόθεση της ψυχής η ευδαιμονία και η κακοδαιμονία», και «εὐδαιμονίη οὐκ ἐν βοσκήμασιν οἰκεῖ οὐδὲ ἐν χρυσῷ· ψυχὴ οἰκητήριον δαίμονος»,  «η ευδαιμονία δεν κατοικεί =δεν έχει να κάνει με τα πλούσια κοπάδια και με το χρυσάφι· η ψυχή είναι η κατοικία του δαίμονος = με την ψυχή έχει να κάνει ο δαίμων» (ίσως ήθελε να πει: η ευδαιμονία και η κακοδαιμονία). ‘Oλα αυτά θέλουν να πουν πως η ευθύνη της απόκτησης της ευδαιμονίας μετατίθεται από τον Θεό στον ίδιο τον άνθρωπο.
  • Αριστοτέλης: «ἡ εὐδαιμονία ἐστὶ ψυχῆς ἐνέργειά τις κατ’ ἀρετὴν τελείαν». Ενέργεια λοιπόν, κατά τον Αριστοτέλη, η ευδαιμονία του ανθρώπου, όχι κατάσταση, και πάντως ενέργεια της ψυχής του, με τους κανόνες της τέλειας αρετής. Άρα ο άνθρωπος είναι αρμόδιος για την κατάκτηση της ευδαιμονίας και η αρετή το μέσον.

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

  • α) το καθαρά ἄλογον μέρος της ψυχής,

 

Σχετίζεται με τη διατροφή και την αύξηση του ανθρώπινου οργανισμού και άρα δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με την αρετή·
  • β) το καθαρά λόγον ἔχον μέρος της,

 

αφορά απόλυτα και καθαρά το λογικό μας, έχει σχέση με τις διανοητικές μας αρετές (με τη σοφία λ.χ. ή τη φρόνηση).
  • και γ)  το μέρος που μετέχει και του ἀλόγου και του λόγον ἔχοντος μέρους της ψυχής
 (ἐπιθυμητικόν) έχει σχέση με τις αρετές που περιγράφουν τον χαρακτήρα του ανθρώπου (ηθικές αρετές),

Αφήστε μια απάντηση

Top
 
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων