ΤΟ ΣΠΙΤΙ- ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟ-ΛΕΙΟΥ
Η Δημόσια δωρεάν Εκπαίδευση, που καθιερώθηκε με σκοπό να δώσει τη δυνα-τότητα πρόσβασης και κατάκτησης της γνώσης σε όλους τους Έλληνες πολίτες, και κυρίως τους οικονομικά ασθενείς, αποτελεί μια δημοκρατική κατάκτηση των τελευ-ταίων αιώνων. Η Δημόσια Εκπαίδευση λειτούργησε πολύ καλά, για το διάστημα που οι γνώσεις και δεξιότητες που έδινε στα Ελληνόπουλα ήταν αρκετές, ώστε αυτά να μπορούν να βρίσκουν δουλειά και να ασκούν τα περισσότερα των επαγγελμάτων. Δεν είναι μακριά η εποχή που το απολυτήριο του Γυμνασίου ήταν ένα καλό διαβατήριο για την αγορά εργασίας.
Στην εποχή μας, για να γίνουν τα Ελληνόπουλα αποδεκτά στους χώρους δουλειάς χρειάζονται πολλές γενικές αλλά κυρίως εξειδικευμένες γνώσεις. Τις γνώσεις αυτές τις προσφέρουν η τεχνολογία και η παιδαγωγική επιστήμη με πολλές μεθόδους και μέσα διδασκαλίας. Μερικά από αυτά είναι το ραδιόφωνο, η τηλεόραση, το βίντεο, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, τα CD ROM, τα δίκτυα πληροφοριών κ.τ.λ. Πόσα όμως από αυτά έχει αξιοποιήσει η Δημόσια Εκπαίδευση; Παρά τις προσπάθειες που γίνο-νται όχι σε ικανοποιητικό βαθμό. Ένα μεγάλο μέρος του εκπαιδευτικού μας συστή-ματος παραμένει δέσμιο του αναχρονιστικού και αντιπαιδαγωγικού πια σχήματος « δάσκαλος, μαυροπίνακας, βιβλίο», με αποτέλεσμα να περιθωριοποιείται, και τη σκυ-τάλη της εκπαίδευσης να την παίρνουν διάφοροι άλλοι φορείς με ευθύνη όχι πάντα της πολιτείας. Αρκετές φορές πολλά από τα παραπάνω μέσα μένουν αχρησιμοποίητα, για διάφορους λόγους, στις αποθήκες των σχολείων.
Τα τελευταία όμως χρόνια βλέπουμε το φτωχικό οικιακό εκπαιδευτικό εξοπλισμό, που αποτελείτο μόνο από βιβλία, να εμπλουτίζεται με τα παραπάνω εκπαιδευτικά μέ-σα με δαπάνες, και μάλιστα μεγάλες, των γονέων που διαπιστώνουν ότι το σχολείο δεν επιτελεί πια τον εκπαιδευτικό του ρόλο, όπως τουλάχιστον τον απαιτούν οι σημε-ρινές συνθήκες. Ο κίνδυνος της ανεργίας και της περιθωριοποίησης φορτώνει άγχος γονείς και νέους, με αποτέλεσμα να φθάνουν πολλές φορές στην υπερβολή.
Ο εκπαιδευτικός εξοπλισμός των σπιτιών με σύγχρονα εκπαιδευτικά μέσα αποδεί-χθηκε αποτελεσματικότατος και τα παιδιά, που διαθέτουν τέτοιο εξοπλισμό διακρίνο-νται για τις γνώσεις και εμπειρίες τους, ακόμη και σε περιοχές γνώσεων, που το σχο-λείο δεν θα μπορούσε να περιλάβει στα αναλυτικά του προγράμματα. Λόγω της βρα-δύτητας εκσυγχρονισμού των δημοσίων σχολείων, πιστεύω ότι αυτή η μετατροπή του σπιτιού σε σχολείου δεν θα σταματήσει. Οι γονείς και οι μαθητές θα βλέπουν θετικά αποτελέσματα από την αξιοποίηση των μέσων αυτών. Το πλήθος των γνώσεων και εμπειριών που τους παρέχουν δεν θα τους επιτρέψουν να τα απαρνηθούν. Έτσι ένα μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης θα γίνεται υποχρεωτικά από το σπίτι και αυτό βέβαια δεν είναι καθόλου κακό για την εκπαίδευση, καθώς θα ελευθερώσει χρόνο στα σχολι-κά προγράμματα, ο οποίος θα μπορεί να αξιοποιηθεί για την κάλυψη άλλων εκπαιδευ-τικών αναγκών και μαθητικών δραστηριοτήτων, για τις οποίες μέχρι τώρα δεν γινότα-νε καθόλου λόγος από έλλειψη του αναγκαίου χρόνου.
Και οι ρόλοι της Δημόσιας Εκπαίδευσης; Κατά τη γνώμη μου πρέπει να αναζητήσει νέους. Μερικοί από αυτούς είναι:
1. Να μελετήσει με βάση τα νέα εκπαιδευτικά μέσα και τις νέες μεθόδους διδα-σκαλίας τις νέες ανάγκες και τους νέους στόχους της εκπαίδευσης. Ποιες γνω-στικές περιοχές θα καλύψει και ποιες θα καλυφθούν με την κατ? οίκον εκπαί-δευση και ποιες με τους δύο τρόπους.
2. Να συντάξει κατάλληλη προγράμματα, που θα εξοπλίζουν του μαθητές με τα αναγκαία κριτήρια, ώστε να μπορούν μόνοι τους να επιλέγουν σωστά τα προ-γράμματα που θα τους προσφέρονται στο σπίτι.
3. Να αποκτήσει η Δημόσια Εκπαίδευση πρόσβαση στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα και τα δίκτυα πληροφοριών καθώς και εργαστήρια για την παραγωγή και μετά-δοση εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Σε πρώτη φάση να γίνει εξαγορά των πνευματικών δικαιωμάτων CD ROM, ή άλλης μορφής με θέματα Γεωγραφίας, Φυσικής, Χημείας, Πολιτισμού κ.λ.π. που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά με σκοπό να μεγαλώσει ο αριθμός των μαθητών που τα χρησιμοποιούν. Η παρα-κολούθηση των προγραμμάτων αυτών από το σπίτι θα ελευθερώσει αρκετό σχολικό χρόνο με στόχο αυτός να χρησιμοποιηθεί καλλίτερα.
4. Για να γίνουν όμως αυτά πραγματικότητα χρειάζεται ένας εκπαιδευτικός με με-τεκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες, με υψηλό επίπεδο γνώσεων και καλά αμει-βόμενος. Μόνο τότε θα μπορεί να ανταποκριθεί στις διδακτικές ανάγκες σχολι-κών τάξεων με κατ? οίκον διδαχθέντες μαθητές.
5. Βέβαια το σχολείο του μέλλοντος δεν πρέπει να περιθωριοποιεί κανένα κομμά-τι της Ελληνικής κοινωνίας. Πρέπει να διατηρήσει και να μεγαλώσει την αταξι-κή του μορφή δίνοντας ίδιες ευκαιρίες σε όλους. Γιαυτό πρέπει να διευκολύνει την προμήθεια των εκπαιδευτικών μέσων από μαθητές οικονομικά αδύνατους.
Τέλος επειδή η με σύγχρονα μέσα εκπαίδευση εξασφαλίζει μέσο επίπεδο γνώσεων πολύ υψηλότερο του παραδοσιακού, κάνει άχρηστους τους διαγωνισμούς και τις εξε-τάσεις των μαθητών οι οποίες είχαν στόχο την αξιολόγηση τους. Η αξιολόγηση της στάθμης της γενικότερης παιδείας και ικανοτήτων των μαθητών μπορεί να γίνεται από την κρίση συνθετικών εργασιών, που θα τους ανατίθεται σε ευρύτερα θέματα της επι-λογής τους.
Καββαδάς Δημήτρης
Φυσικός
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ: ΗΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΤΡΙΕ-ΤΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥ
Θέλοντας να συγχαρώ την «Εδεσσαϊκή» για τη δημιουργία της στήλης «Ε-ντός εκτός και επί τα αυτά», θα προσπαθήσω σήμερα να περιγράψω την επόμενη μέρα ενός «τριετούς πολέμου» που είδαμε να εξελίσσεται μέσα στην Ελληνική κοινωνία με θύματα και θύτες πολλές φορές τα ίδια πρόσωπα ή τις ίδιες κοινωνι-κές ομάδες.
Κατ` αρχήν θεωρώ ότι στα δημοκρατικά πολιτεύματα κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του, να συμφω-νεί με την μία ή την άλλη άποψη.
Οι διαφωνίες δεν είναι πολεμική ούτε αντίδραση. Είναι ο μόνος δρόμος για την αναζήτηση της πλέον πειστικής απάντησης σε κάθε πρόβλημα. Για το λόγο αυτό οι αντιρρήσεις πρέπει να είναι πάντα σεβαστές και καλοδεχούμενες. Στην αναζήτηση της καλύτερης λύσης είναι χρήσιμη και απαραίτητη η γνώμη όλων. Είναι βέβαια αυτονόητο ότι η άποψη του καθενός για να ληφθεί υπόψη πρέπει να είναι τεκμηριωμένη και να στηρίζεται σε πειστικά επιχειρήματα.
Στην περίπτωση της πραγματοποιούμενης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης επιβάλλεται, όλοι εκείνοι που επιθυμούν να ολοκληρωθεί και να βελτιωθεί το δυ-νατόν ποιο γρήγορα, για το καλό της πατρίδας μας, να συνεισφέρουν με τις από-ψεις τους.
Βλέποντας γενικά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μετά από 2,5 χρόνια, και με ψύχραιμο μάτι, εκείνο που μπορεί να παρατηρήσει κανείς είναι ότι ήδη έ-χει ξεκινήσει μια προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη για την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της χώρας στα πλαίσια της οποίας εξελίσσεται και η ίδια.
Έχοντας σαν βασική μας θέση ότι, η πορεία για την νέα εποχή, προς την Ελλάδα του νέου αιώνα , θα στηριχθεί σε μια μεγάλη διοικητική και οργα-νωτική μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην οικονομία, στους θεσμούς, μια πορεία καθόλου εύκολη, επιβάλλεται σε όλους μας να πάρουμε θέση ως ενεργοί πολίτες απέναντι στην εκπαιδευτική με-ταρρύθμιση, με στόχο τη βελτίωση της και την γρήγορη εφαρμογή της.
Ο νόμος 2525/97 για το Ενιαίο Λύκειο και την ελεύθερη πρόσβαση των αποφοίτων του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που αποτελεί πραγματικό σταθμό για το μέλλον της εκπαίδευσης αλλά και της χώρας, κάτι που ήταν απαίτηση της ελληνικής κοινωνίας, δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι ολοκληρώνει την μεταρρύθμι-ση. Χρειάζεται και άλλα απαραίτητα βήματα και διορθώσεις. Να επανεξεταστεί ο αριθμός των εξεταζόμενων μαθημάτων και ομαδοποίηση κάποιων. Προσοχή ό-μως! Είμαι αντίθετος στο κλίμα που επικρατεί αυτή την εποχή της ελάχιστης προσπάθειας. Όσοι καλλιεργούν αυτό το κλίμα κάνουν μεγάλο κακό στην νεο-λαία μας και στον τόπο. Φυσικά δεν μπορώ να διανοηθώ ότι αυτοί μπορεί να εί-ναι εκπαιδευτικοί με την όποια έκφρασή τους.
Όμως ανεξάρτητα από τις επιφυλάξεις που διατυπώθηκαν, είτε για επιμέ-ρους διατάξεις, είτε για την διαδικασία, που σε μερικές περιπτώσεις είναι εύλο-γες, είναι γενικά παραδεκτό ότι η μεταρρύθμιση αυτή ήταν αναγκαία και ότι μα-κροπρόθεσμα θα ωφελήσει την Εκπαίδευση και τη χώρα. Πόσες φορές, συνάδελ-φοι εκπαιδευτικοί και φίλοι γονείς, δεν είχαμε πει ή σκεφθεί ότι η εκπαίδευση εί-χε φθάσει στο κατώτερο ποιοτικό της επίπεδο;
Το άρθρο αυτό δεν έχει στόχο να κρίνει την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, η οποία εξάλλου δεν ολοκληρώθηκε, αλλά να κάνει κάποιες επισημάνσεις.
1. Η θέση για ελεύθερη πρόσβαση των αποφοίτων του Λυκείου στα ΑΕΙ, ήταν και είναι θέση και των δύο μεγάλων κομμάτων που κυβέρνησαν τη χώρα από το 1974 μέχρι σήμερα. Ήταν απαίτηση και θέση των εκπαιδευτικών, για να μην μπαίνει φραγμός στη μόρφωση και όλοι ανεξάρτητα κοινωνικού και οι-κονομικού επιπέδου να σπουδάζουν στο πανεπιστήμιο. Επομένως κάθε σκέψη ανατροπής της με τα όποια επιχειρήματα δεν θα γίνει αποδεκτή.
2. Στις ρυθμίσεις του νόμου είναι αποδεκτές από όλους τους φορείς της εκπαί-δευσης, οι προβλέψεις για το ολοήμερο δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγείο και για τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, γιατί με τον τρόπο αυτό το κράτος εκ-δηλώνει έμπρακτα το ενδιαφέρον του για τη μείωση των μορφωτικών και κοι-νωνικών διακρίσεων και την εξυπηρέτηση των εργαζόμενων γονέων. Αίτημά μας πρέπει να είναι ο θεσμός του ολοήμερου σχολείου να επεκταθεί στην ε-πόμενη φάση και στο Γυμνάσιο.
3. Το γεγονός ότι υπάρχουν θετικές διατάξεις στο νόμο 2525/97, δεν σημαίνει πως υπάρχει απόλυτη συμφωνία με το νόμο συνολικά ή με κάποιες επιμέ-ρους διατάξεις του, όπου προφανώς θα μπορούσαν να υπάρξουν βελτιώσεις. Αυτό όμως προϋποθέτει διάλογο και προβολή συγκεκριμένων θέσεων από ό-σους έχουν διαφωνίες. Υπηρέτησα αρκετά χρόνια με συνέπεια, νομίζω, το συνδικαλιστικό κίνημα των καθηγητών. Για το λόγο αυτό θέλω να απευθυνθώ δημόσια στους φίλους και συναγωνιστές συνδικαλιστές των σωματείων μας (ΕΛΜΕ και ΟΛΜΕ). Η θέση για κατάργηση ή απόσυρση του νόμου συνολικά είναι και μηδενιστική και αφοριστική και φανερώνει αδυναμία και έλλειψη ε-πιχειρημάτων από όσους την στηρίζουν.
Κλείνοντας χωρίς σχόλια, θα παραθέσω την άποψη ενός γνωστού Παιδαγωγού, του Δημήτρη Γληνού διατυπωμένη το 1914, για μια άλλη μεταρρύθμιση και οι ανα-γνώστες ας διαμορφώσουν την δική τους άποψη.
«Θα ήτο δυστύχημα αν τα προτεινόμενα μέτρα ήταν απολύτως τέλεια. Θα έ-πρεπε να σταματήσει η πρόοδος. Εις το ριζικόν τούτο σφάλμα περιπίπτομεν όλοι οι Έλληνες. Ή ζητούμεν το τέλειον ή τίποτε, προτιμώντες το πανθομολογούμενον άθλιον καθεστώς. Δια τούτο ουδέποτε μας αρέσκει τι»
Δημήτρης Καββαδάς
Φυσικός
