Πώς να θέσετε υγιή όρια στα παιδιά
Δυσκολεύεστε να θέσετε όρια στο παιδί σας; Σας πείθουν και τους δίνετε αυτό που θέλουν όταν κλαίνε ή προσπαθούν να σας εκνευρίσουν μιλώντας συνεχώς για κάτι;
Όπως τα όρια που χωρίζουν φυσικά τις χώρες, υπάρχουν και τα όρια στις ανθρώπινες σχέσεις. Τα όρια βοηθούν να θέσετε τις σχέσεις με τους φίλους και την οικογένειά σας και να προστατεύσετε τον εαυτό σας.
Η σχέση μεταξύ γονέα και παιδιού έχει πιο στενή και πιο οικεία φύση από τη σχέση με τους φίλους και την οικογένεια. Τα παιδιά έχουν στενή σχέση με τους γονείς τους, τόσο κατά την εγκυμοσύνη όσο και μετά τη γέννησή τους. Ως γονέας, μπορείτε να σκεφτείτε το όριο ως τη γραμμή που χαράζετε γύρω σας για να καθορίσετε το χώρο του παιδιού σας1.
Ένα παιδί που δεν έχει όρια στη σχέση με τους γονείς του για τις σωματικές και συναισθηματικές του ανάγκες μετά τη γέννησή του, συνεχίζει να δοκιμάζει τα όρια των γονιών του, ακόμα κι αν γνωρίζει ότι μπορεί να καλύψει μόνο του τις ανάγκες του στα επόμενα στάδια της ζωής του2.
Δείκτες για τα παιδιά ότι ξεπερνούν τα όρια
Στη σχέση που έχετε με τα παιδιά σας, μπορεί να δυσκολεύεστε να αναγνωρίσετε ποια όρια δοκιμάζουν και ξεπερνούν. Μπορείτε να διαβάσετε παραδείγματα παρακάτω:
- Δεν χτυπάει την πόρτα
- Διακόπτει
- Παραβιάζει το απόρρητο
- Ζητάει από άλλους να κάνουν πράγματα που μπορεί να κάνει μόνο του
- Εισβάλλει στην ιδιωτική ζωή των γονέων
- Απότομες συμπεριφορές όταν δεν παίρνουν αυτό που θέλουν
Τι μπορεί να γίνει για να διαχειριστείτε με υγιή τρόπο την υπέρβαση των ορίων σας από τα παιδιά;
Ο ρόλος των γονέων στην υπέρβαση των ορίων των παιδιών
Τα παιδιά μπορεί να δυσκολεύονται να μάθουν να προστατεύουν τα όρια τους αφού μπουν σε έναν κόσμο χωρίς αυτά. Οι γονείς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μάθηση των παιδιών και στη διατήρηση των ορίων, άλλοτε με αυτό που κάνουν και άλλοτε από αυτό που δεν κάνουν.
Μπορεί να μην θέτετε ξεκάθαρα όρια για το παιδί σας όταν:1
- Κάνετε κάτι για αυτά που μπορούν ή πρέπει να κάνουν για τον εαυτό τους
- Ρωτάτε και κρίνετε συνεχώς το παιδί σας για το τι κάνει
- Κάνετε το παιδί σας το επίκεντρο της ζωής σας και αγνοείτε τον εαυτό σας
- Μοιράζεστε πάρα πολλά για τη ζωή σας με το παιδί σας και συμπεριφέρεστε σαν φίλος και όχι σαν γονιός
- Αντιδράτε υπερβολικά στα συναισθήματα του παιδιού σας
- Συμπάσχετε και κατέχετε τα συναισθήματά τους αντί απλώς να τα συμμερίζεστε
Τρόποι για να θέσετε υγιή όρια στα παιδιά
Να είστε ξεκάθαροι σχετικά με τα όρια
Μπορείτε να αναφέρετε με σαφήνεια τι πρέπει και τι δεν πρέπει, αντί να ορίζετε γενικούς κανόνες3, 4.
Να είστε συνεπείς κατά τον καθορισμό ορίων
Τα όρια που δηλώνετε δεν πρέπει να αλλάξουν από τις προσπάθειες των παιδιών να θέσουν όρια. Η συνοχή είναι σημαντική για να μάθει το παιδί τα όρια και τις προσδοκίες για τα μελλοντικά όρια που θα καθοριστούν3, 4.
Εστιάστε στον εαυτό σας, όχι στο παιδί σας
Ο συνεχής έλεγχος του παιδιού σας ώστε να μην ξεπεραστούν τα όρια που επιθυμείτε να θέσετε σε αυτά μπορεί να προκαλέσει ένταση μεταξύ του γονέα και του παιδιού, ανάλογα με την περίοδο ανάπτυξης στην οποία βρίσκεται το παιδί. Από την ένταση που θα προκληθεί μπορεί να προκύψουν συγκρούσεις μέχρι και πείσμα.
Ένα από τα πιο σημαντικά βήματα για τον καθορισμό ορίων ως γονιός είναι να μην εγκαταλείπετε τα όριά σας για να ελέγξετε το παιδί σας, γιατί όταν επικεντρώνεστε στον έλεγχο του, μπορεί να ξεπεράσετε τα δικά σας όρια. Είναι επίσης σημαντικό να αποτελείτε πρότυπο όταν διδάσκετε στο παιδί σας τα δικά του όρια1.
Μην έχετε τις απολύτες προσδοκίες
Μην περιμένετε να ακολουθούνται κατά γράμμα οι κανόνες και τα όρια που θέτετε στο παιδί σας. Οι κανόνες συχνά μεταβάλλονται μετά από εξωτερικούς παράγοντες.
Μπορείτε να υποστηρίξετε αυτό που είναι ικανό να κάνει το παιδί σας, αντί να έχετε τις απόλυτες προσδοκίες από το παιδί σας, που μόλις ανακαλύπτει τα όρια του2.
Επικοινωνήστε αποτελεσματικά
Ο τρόπος για να ορίσετε όρια για τα παιδιά σας είναι να επικοινωνείτε μαζί τους. Εάν επικοινωνείτε μαζί τους διατηρώντας τα όριά σας, μπορείτε να είστε ένα πρότυπο για αυτά ώστε να εκφράσουν με σεβασμό τις προσδοκίες και τις ανάγκες τους, δηλαδή να προστατέψετε τα όριά τους2.
Προσπαθήστε να συμμερίζεστε
Μπορείτε να ρωτήσετε τα παιδιά σας πώς νιώθει κάποιος άλλος, όταν έχει κάποιο πρόβλημα στον φιλικό του κύκλο ή στα όριά του μαζί σας, όταν κάποιος άλλος παραβιάζει τα όριά του ή μπορείτε να τους ζητήσετε να μοιραστούν μαζί σας πώς νιώθουν όταν παραβιάζονται τα όριά τους. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να τα βοηθήσετε να σκεφτούν περισσότερο για την εμπειρία και την πρόκληση αρνητικών συναισθημάτων5.
Χρησιμοποιήστε το σύστημα ανταμοιβής και τιμωρίας
Η ανταμοιβή-τιμωρία είναι μια σημαντική μέθοδος για τη διασφάλιση της αλλαγής συμπεριφοράς στα παιδιά. Για να υποστηρίξετε τη συμπεριφορά διατήρησης των ορίων, μπορείτε να επιβραβεύσετε το παιδί (για παράδειγμα, αγοράζοντας του σοκολάτα) και να τιμωρήσετε το παιδί για απόπειρες υπέρβασης των ορίων (για παράδειγμα, να μην πάει στο πάρκο εκείνη την ημέρα ή να αναβληθεί η αγορά ενός παιχνιδιού που θέλει)4.
Τονίστε ότι τα όρια είναι αμοιβαία
Τα όρια δεν είναι απλώς ένα σύνολο κανόνων για την οριοθέτηση του παιδιού σας. Η προστασία των ορίων τόσο του παιδιού σας όσο και των δικών σας ορίων, θα σας διευκολύνει να γνωρίζετε τις φυσιολογικές και ψυχολογικές σας ανάγκες και να ρυθμίζετε τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις συμπεριφορές σας σε διαφορετικούς ρόλους και πλαίσια5. Το να θέσετε όρια στο παιδί σας, ενώ τονίζετε ότι τα όρια είναι αμοιβαία, μπορεί να το βοηθήσει να προσαρμοστεί πιο εύκολα.
Γίνετε πρότυπο για τα παιδιά σας
Όταν γεννιούνται τα παιδιά, το πρώτο κοινωνικό περιβάλλον που γνωρίζουν είναι η οικογένειά τους. Ως εκ τούτου, έχουν την τάση να μαθαίνουν διαμορφώνοντας συμπεριφορές με αυτά που βλέπουν στην οικογένεια τους. Όταν ενεργείτε ως πρότυπο για να θέσετε όρια και να προστατέψετε τα όριά σας, θα είναι ευκολότερο και πιο χρήσιμο για εσάς να θέσετε όρια και να βοηθήσετε το παιδί σας να τα προστατεύσει.
Η σημασία και τα οφέλη του καθορισμού ορίων για τα παιδιά
1. Ενσυναίσθηση
Τα όρια που τίθενται για τα παιδιά καθορίζουν επίσης τα όρια της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Όταν τα παιδιά μαθαίνουν να βάζουν όρια στον εαυτό τους, μαθαίνουν επίσης να σέβονται τους άλλους. Επομένως, το να μπορεί να συμπάσχει διευκολύνει το παιδί να καταλάβει τι θέλουν και τι χρειάζονται οι άλλοι, καθώς και τι θέλουν και τι χρειάζονται από τo ίδιo5.
2. Εμπιστοσύνη
Είναι δύσκολο για ένα παιδί να βαδίζει χωρίς να ξέρει τι να κάνει και τι να μην κάνει σε έναν κόσμο γεμάτο όρια, γιατί σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες και πολλά πράγματα που δεν έχει μάθει, το παιδί χρειάζεται γνώση και ένα όριο για να θέσει στον εαυτό του. Επομένως, τα όρια θα είναι χρήσιμα για να αποτρέψουν τα παιδιά από το να αισθάνονται ανασφάλεια και να ενισχύσουν το αίσθημα ασφάλειας. Τα όρια θα τους εξασφαλίσουν το να ξέρει να προβλέπει τέτοιες καταστάσεις2.
3. Αυτοαντίληψη
Η έλλειψη ορίων για τα παιδιά μειώνει ή παραμορφώνει την αντίληψή τους για τον εαυτό τους. Η αδυναμία ενός ατόμου να μάθει όρια ως παιδί μπορεί να οδηγήσει σε μια ναρκισσιστική προσωπικότητα.
Σαν αποτέλεσμα, το παιδί μπορεί να πιστεύει ότι όλοι και τα πάντα γύρω του είναι υποχρεωμένοι να εξυπηρετούν τις επιθυμίες και τις ανάγκες του και μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά όταν δεν παίρνει αυτό που θέλει2. Για μια υγιή προσωπικότητα και κατανόηση του εαυτού τους, είναι σημαντικό τα παιδιά να μάθουν ποια είναι τα όριά τους.
4. Ισορροπία δύναμης
Όταν οι γονείς δεν θέτουν όρια ή επιτρέπουν στα παιδιά τους να αποφασίσουν τι γίνεται στο σπίτι δεδομένου ότι αυτό θα έπρεπε να γίνεται από τους ενήλικες, η ισχύς πηγαίνει προς το παιδί. Αυτό είναι επιβλαβές τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά2.
5. Αυτοπειθαρχία
Ο καθορισμός ορίων για τα παιδιά συμβάλλει στη βελτίωση των δεξιοτήτων αυτοπειθαρχίας τους. Ένα παιδί που μεγαλώνει με υγιή όρια μπορεί να μάθει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει και στο μέλλον μπορεί να αναπτύξει στρατηγικές για τον επιτυχή έλεγχο των συναισθημάτων, των σκέψεων και των συμπεριφορών του6.
6. Δεξιότητες αντιμετώπισης προβλημάτων
Ο καθορισμός ορίων διδάσκει στα παιδιά να αντιμετωπίζουν τα αρνητικά συναισθήματα και τις εμπειρίες που έχουν όταν τίθενται τα όρια. Το να βοηθήσετε το παιδί να βιώσει και να κατανοήσει αυτό το συναίσθημα και να αναπτύξει τις δεξιότητες αντιμετώπισης προβλημάτων του αντί να τις εγκαταλείψει, είναι χρήσιμο για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού6.
Συμπέρασμα
Ένα από τα πιο σημαντικά οφέλη της σχέσης μεταξύ γονέα και παιδιού είναι τα όρια και είναι πολύ δύσκολο να τα θέσουμε, να τα προστατεύσουμε, να τα αποτρέψουμε από την παραβίαση και να προσαρμοστούμε σε αυτά. Ωστόσο, αυτή η απαιτητική διαδικασία είναι ένα ταξίδι που είναι πιθανό να οδηγήσει σε πολλές δεξιότητες και θετικές εμπειρίες τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδι.
