Η e-φημερίδα του σχολείου μας... με πολλή διάθεση και φαντασία!!!

Κατηγορία: Ιστορίας ανάγνωσμα

Ερωτήσεις-απαντήσεις μαθημάτων.

Η Τραπεζούντα κρατάει πάντα το ελληνικό άρωμα.

Στη βυζαντινή περίοδο (476 μ.Χ.) αναφέρεται ως μία από τις σημαντικότερες πόλεις και το 10ο αιώνα ως η «Βασιλίς των πόλεων» του Εύξεινου. Τότε απέκτησε σχολεία και εμπορική κίνηση, έγινε μεγάλο πολιτιστικό κέντρο και μέχρι την κατάληψή της (1461) από τον Μωάμεθ Β’ τον πορθητή ήταν πρώτη πόλη της Ανατολής, ισχυρός προμαχώνας ενάντια στην ασιατική βαρβαρότητα.

Στην κεντρική πλατεία της πόλης το μνημείο (Ιμαρέτ-τριαντάφυλο της άνοιξης) της Γκιουλ Μπαχάρ θυμίζει την ιστορία της πανέμορφης 20χρονης τότε Ελληνίδας από το χωριό Ιμέρα, που την ερωτεύτηκε και την έκανε γυναίκα του, ο γιος του πορθητή της Κωνσταντινούπολης, Βαγιαζήτ Β’.

Σε παλιά ελληνική γειτονιά, στο κτίριο που στέγαζε το φροντιστήριο της Τραπεζούντας, το σχολείο όπου σπούδασαν χιλιάδες Ελληνόπουλα του Πόντου, για να διακριθούν στις επιστήμες, τις τέχνες και το εμπόριο, λειτουργεί σήμερα τουρκικό Λύκειο.

Στη φθορά του χρόνου και την καταστροφή άντεξαν και κτίρια τραπεζών στην κεντρική λεωφόρο, γύρω από την κεντρική πλατεία, ενώ σ’ ένα από τα μεγάλα κτίσματα των Ελλήνων έχει εγκατασταθεί το Κεντρικό Ταχυδρομείο.

Ιστορικά μοναστήρια

Ομως έξω από την πόλη, πολλά ιστορικά μοναστήρια (χρονολογούνται από το 270 μ.Χ.) έχουν γίνει αποθήκες για ζωοτροφές.

Το παλαιότερο στον Πόντο, του Αγίου Ιωάννη του Βαζελώνος, χτισμένο σε υψόμετρο 1.500 μέτρων, με σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της ελληνικής παιδείας, είναι σήμερα ερειπωμένο και χωρίς δρόμο και χρειάζεται πεζοπορία 15 λεπτών για να φτάσεις εκεί.

Οι εσωτερικοί χώροι έχουν καταστραφεί και μαζί τους πολύτιμες τοιχογραφίες.

Λίγοι γνωρίζουν ότι στην ιερή-ιστορική αυτή μονή, Ρώσοι βυζαντινολόγοι ανακάλυψαν τον 16ο αιώνα τον πρώτο Κώδικα του Επους του Διγενή Ακρίτα.

Και στο ξακουστό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα (κτισμένο το 752 μ.Χ.), που επισκεφθήκαμε στη συνέχεια, στο βουνό Πυργί Τραπεζούντας, η εικόνα που αντικρίσαμε ήταν απογοητευτική. Παντού, καταστροφές και εγκατάλειψη.

Κοιτάζουμε από τα υψώματα που βρισκόμαστε τον Πόντο και θυμόμαστε ότι από τις ίδιες τοποθεσίες, το 400 π.Χ., οι Μύριοι του Ξενοφώντα φώναξαν αντικρίζοντας τον Εύξεινο «Θάλαττα! Θάλαττα!»

Επόμενος προορισμός μας η Παναγία Σουμελά, στο όρος Μελά, 40 χιλιόμετρα νότια της Τραπεζούντας.

Για να φτάσεις εδώ, σε υψόμετρο 1.300 μέτρων, περνάς από τα χωριά Χατζημεμέτ, Εσκίρογλου και καταλήγεις στην περιοχή Κατσούκα, όπου ζουν σήμερα περισσότεροι από 2.000 κάτοικοι.

Δρόμος δεν υπάρχει ούτε γι’ αυτό το ιστορικό μοναστήρι του Ποντιακού Ελληνισμού.

Σήμερα σε περιοχές που άλλοτε ήκμαζε ο Ελληνισμός, δεν μένει πια ούτε ένας Ελληνας. Τα παλιά σπίτια τους, βουβοί μάρτυρες του παρελθόντος και φαντάσματα. Σε πείσμα του χρόνου και των δηώσεων όμως, τα ίχνη, το χρώμα το ελληνικό, είναι ακόμη έντονα στις γειτονιές της Τραπεζούντας, όπου τα αρχοντικά δείχνουν τους χρόνους «γέννησης», την καταγωγή τους.

Στο οδοιπορικό μας επισκεφθήκαμε περιοχές και χωριά, οπου ο ποντιακός πληθυσμός καλλιέργησε τα γράμματα, την ελληνική παιδεία και ανέπτυξε το εμπόριο.

Σήμερα τα περισσότερα ελληνικά σχολεία είναι γκρεμισμένα και σε όσα κτίρια σώθηκαν, λειτουργούν τουρκικά. Το ίδιο και οι εκκλησίες. Όσες στέκουν όρθιες έχουν γίνει αχυρώνες ή έχουν μετατραπεί σε τζαμιά, όπως στο χωριό Ίμερα, έξω από την Τραπεζούντα.

Η γλώσσα όμως, η ποντιακή διάλεκτος, παραμένει ζωντανή.

Σε καφενεία, σε δρόμους και σε πλατείες συναντήσαμε κατοίκους να τη μιλούν. Ανθρωποι φιλόξενοι, ευγενικοί, γεμάτοι προγονικές μνήμες.

Γνώριζαν για τον ξεριζωμό του Ποντιακού Ελληνισμού το 1921, μας είπαν για τις ελληνικές γειτονιές που απέμειναν έρημες, για άλλες, που κατοικήθηκαν από Τούρκους. Ενας από αυτούς, στην περιοχή της Τραπεζούντας, μας συγκίνησε με τον τρόπο του.

Μόλις άκουσε να μιλάμε ελληνικά, έφερε από το σπίτι του να μας δείξει έναν παλιό καθρέφτη που έγραφε «Καλημέρα». Κράτησε το κειμήλιο, όταν οι Έλληνες έφυγαν κυνηγημένοι όπως όπως, αφήνοντας τις περιουσίες τους και τα σπίτια τους ανοιχτά.

Ούτε ένα κομμάτι ψωμί, μας είπε κάποιος γέροντας, δεν πρόλαβαν να πάρουν!

Αλλά και στην ύπαιθρο, σε χωράφια, συναντήσαμε κατοίκους να μιλούν πολύ καθαρά την ποντιακή διάλεκτο, να μας χαιρετούν στη γλώσσα μας, να μας καλούν στα σπίτια τους.

Με έκπληξη είδαμε κάποιους από αυτούς στην περιοχή της Τραπεζούντας να έχουν στα σπίτια τους παλιά ελληνικά βιβλία.

Σπίτια χτισμένα σε βουνοκορφές, σε χωριά κτηνοτρόφων και γεωργών με πολύτεκνες οικογένειες.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Δημοσιογραφική ομάδα Ε΄ τάξης

Τραπεζούντα.

Αποικία της Σινώπης από τον 7ο αι. π.Χ., σταυροδρόμι εμπορικών χερσαίων και θαλάσσιων δρόμων, ορμητήριο των βυζαντινών στρατευμάτων, κέντρο διοικητικής περιφέρειας, πυρήνας αυτονομιστικών κινημάτων, πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας, η πόλη της Τραπεζούντας, «εν τη εώα πασών αρίστη» (η καλύτερη της Ανατολής), διαγράφει μια αδιάκοπη και επίπονη ιστορική πορεία. «Θεόσωστη και θεοσυντήρητη», αν και συχνά στη δίνη σφοδρών πολεμικών συγκρούσεων, η Τραπεζούντα γεννά αγίους, μάρτυρες, θρυλικούς ήρωες, ένδοξους αυτοκράτορες, σοφούς λογίους. Η καίρια γεωγραφική της θέση την αναδεικνύει σε σπουδαίο οικονομικό και εμπορικό κέντρο· συνακόλουθη είναι η οικιστική και η πολιτιστική ανάπτυξη. Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα στρωματογραφούν την ιστορία της· τα τείχη μαρτυρούν την εξωτερική απειλή, ο πολεοδομικός ιστός την εσωτερική οργάνωση, ενώ τα μνημεία της Τραπεζούντας, έργα υψηλής αισθητικής και προϊόντα γόνιμης συνομιλίας διαφορετικών καλλιτεχνικών παραδόσεων, δικαιολογούν τον τίτλο «η καλλίστη των πόλεων», που της δόθηκε ήδη τον 11ο αιώνα από τον πατριάρχη Ιωάννη Η΄ Ξιφιλίνο.
Στη συνέχεια, επιχειρούμε μια σύντομη παρουσίαση της πόλης της Τραπεζούντας από τα Βυζαντινά χρόνια μέχρι την παράδοσή της στους Οθωμανούς Τούρκους το 1461. Βασικούς άξονες περιήγησης αποτελούν ο χώρος, ο ρόλος δηλαδή του φυσικού και η συγκρότηση του δομημένου περιβάλλοντος, και ο χρόνος, η πορεία της πόλης στη δεδομένη χρονική περίοδο. Γενικά θέματα, όπως η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, η κοινωνία και ο πολιτισμός αποτελούν εξίσου σημαντικούς θεματικούς άξονες που αναδεικνύουν πτυχές της ιστορίας της πόλης. Τέλος, η σύντομη παρουσίαση αντιπροσωπευτικών μνημείων προσπαθεί να διερευνήσει τις κοινωνικές συνιστώσες που διαμόρφωσαν την τέχνη της Τραπεζούντας και να καταδείξει ότι τα μνημεία της πόλης αποτελούν ζωντανούς μάρτυρες της ιστορίας της.

Νικολέτα. Ν. Μαθήτρια Ε΄ τάξης

Πηγή: http://www.ime.gr/choros/trapezounda/gr/webpages/000.html

Διονύσιος Σολωμός


YouTube -Vod.sch.gr video: http://vod.sch.gr/video/view/850.html

Οι γυναίκες

«Οι γυναίκες απόψε, ενώ είχαν τα παράθυρα ανοιχτά για τη δροσιά, μία απ’ αυτές, η νεώτερη, επήγε να τα κλείσει, αλλά μία άλλη της είπε:

«Όχι, παιδί μου, άφησε να μπει η μυρωδιά από τα φαγητά, είναι χρεία να συνηθίσουμε.

Mεγάλο πράμα η υπομονή!

Eμείς πρέπει να έχουμε υπομονή, αν και έρχονταν οι μυρωδιές.

Aπ’ όσα δίν’ η θάλασσα, απ’ όσ’ η γη, ο αέρας.»
Kι’ έτσι λέγοντας εματάνοιξε το παράθυρο και η πολλή μυρωδιά των αρωμάτων εχυνότουν μέσα κι’ εγιόμισε το δωμάτιο.

Kαι η πρώτη είπε: «Kαι το αεράκι μάς πολεμάει;»

Mία άλλη έστεκε σιμά εις το ετοιμοθάνατο παιδί της κι άφ’σε το χέρι του παιδιού κι’ εσώπασε λιγάκι και ξάφνου της εφάνηκε στο στόμα το βαμπάκι.
Kαι άλλη είπε χαμογελώντας, να διηγηθεί καθεμία τ’ όνειρό της κι όλες εφώναξαν μαζί κι είπαν πως είδαν ένα κι ότι αποφάσισαν μαζί να πουν τα ονείρατά τους.

Kαι μία είπε:

«Mου εφαίνοτουν ότι όλοι εμείς, άντρες και γυναίκες, παιδιά και γέροι, ήμαστε ποτάμια, ποια μικρά, ποια μεγάλα κι’ ετρέχαμε ανάμεσα εις τόπους φωτεινούς, εις τόπους σκοτεινούς, σε λαγκάδια, σε γκρεμούς, απάνου κάτου κι έπειτα εφθάναμε μαζί στη θάλασσα με πολλή ορμή και μες στη θάλασσα γλυκά βαστούσαν τα νερά μας».

Kαι μία δεύτερη είπε:

«Eγώ ‘δα δάφνες κι εγώ φως… κι’ εγώ σ’ φωτιά μιαν όμορφη π’ αστράφταν τα μαλλιά της».
Kαι αφού όλες εδιηγήθηκαν τα ονείρατά τους, εκείνη πού ‘χε το παιδί ετοιμοθάνατο είπε:

«Iδές, και εις τα ονείρατα ομογνωμούμε, καθώς εις τη θέληση και εις όλα τ’ άλλα έργα».

Kαι όλες οι άλλες εσυμφώνησαν κι’ ετριγύρισαν με αγάπη το παιδί της που ‘χε ξεψυχήσει.
Iδού, αυτές οι γυναίκες φέρνονται θαυμαστά αυτές είναι μεγαλόψυχες κι ας λένε ότι μαθαίνουν από μας δε δειλιάζουν, μολονότι τους επάρθηκε η ελπίδα που είχαν να γεννήσουν τέκνα για τη δόξα και για την ευτυχία. Eμείς λοιπόν μπορούμε να μάθουμε απ’ αυτές και να τες λατρεύουμε έως την ύστερην ώρα.»

Στα χρόνια της Επανάστασης …

Από τις διδαχές του Κοσμά του Αιτωλού

«…και σεις γονείς,

να στέλνετε τα  παιδιά σας εις το σχολείον

και να τα παιδεύετε με χριστιανικά ήθη,

να κάνετε τρόπον εδώ εις την χώραν σας διά σχολείον,

να ευρήτε ένα δάσκαλο, να τον πληρώνετε να μαθαίνει τα παιδιά σας,

ότι αμαρτάνετε πολύ να τα αφήνετε αγράμματα και τυφλά

και μόνον να φροντίζετε να τους αφήσετε πλούτη και υποστατικά.

Καλλίτερα να τ΄ αφήσετε φτωχά και γραμματισμένα παρά πλούσια και αγράμματα».

Κοσμάς ο Αιτωλός

Επιστολή του Οδυσσέα Ανδρούτσου προς τους Γαλαξιδιώτες

Αγαπητοί μου Γαλαξιδιώτες!

Ήτανε, βέβαια από το Θεό γραμμένο να δράξουμε τα άρματα μια ημέρα και να χυθούμε καταπάνω στους τυράννους μας, που τόσα χρόνια ανελεήμονα μας τυραγνεύουν.

Τι τη θέλουμε, βρε αδέρφια, τούτη την πολυπικραμένη ζωή- να ζούμε στη σκλαβιά και το σπαθί του Τούρκου ν’ ακονιέται εις τα κεφάλια μας. Δεν τηράτε που τίποτα δεν μας απέμεινε;

Οι εκκλησιές μας γενήκανε τζαμιά και αχούρια των  Τούρκων. Κανένας δεν μπορεί να πει, πως τάχα, έχει τίποτα εδικά του, γιατί το ταχύ βρίσκεται φτωχός, σαν διακονιάρης στη στράτα. Οι φαμελιές μας και τα παιδιά μας είναι στα χέρια και στη διάκριση των Τούρκων. Τίποτε αδέρφια, δε μας απόμεινε! Δεν είναι πρέπον να σταυρώσουμε τα χέρια και τηράμε τον ουρανό. Ο Θεός μας έδωσε χέρια, γνώση και νου. Ας ρωτήσουμε την καρδιά μας και ό,τι μας απανταχαίνει, ας το βάλουμε γρήγορα σε πράξη και ας είμεθα , αδέρφια, βέβαιοι, το πως ο Χριστός μας ο πολυαγαπημένος θα βάλει χέρι απάνω μας. Ό,τι θα κάμουμε, πρέποντας είναι να το κάμομεν μια ώρα αρχίτερα, γιατί ύστερα θα χτυπάμε το κεφάλι μας. Τώρα η Τουρκία είναι μπερδεμένη σε πολέμους και δεν έχει ασκέρι να στείλει καταπάνου μας. Αν ωφεληθούμε από την περίσταση, όπου ο Θεός, ακούγοντας τα δίκαια παράπονά μας, έστειλε δια ελόγου μας. Μια ώρα πρέποντας είναι να ξεσπάσει αυτό το μαράζι, όπου μας τρώγει την καρδιά. Στα άρματα, αδέρφια, ή να ξεσκλαβωθούμε ή να πεθάνουμε! Και, βέβαια, καλύτερο θάνατο δεν μπορεί να προτιμήσει κάθε Χριστιανός και Έλληνας.

Εγώ, καθώς το γνωρίζετε καλότατα, αγαπητοί μου Γαλαξιδιώτες, εμπορώ να ζήσω βασιλικά- με πλούτη, τιμές και δόξες. Οι Τούρκοι, ό,τι κι αν ζητήσω, μου το δίνουν παρακαλώντας. Γιατί το σπαθί του Οδυσσέα δε χωρατεύει! Έπειτα, κοντά στ’ άλλα, ενθυμούνται τον πατέρα μου, που τους εζεμάτισε. Μα, σας λέγω την πάσαν αλήθειαν, αδέρφια: Δε θέλω εγώ μονάχα να καλοπερνώ και το Γένος μου να βογγά στη σκλαβιά! Μου καίγεται η καρδιά μου, σαν βλέπω και συλλογιούμαι πως ακόμα οι Τούρκοι μας τυραγνεύουν.

Από το Μοριά μου στείλανε γράμμα, πως είναι τα πάντα έτοιμα. Εγώ είμαι στο ποδάρι με τα παλικάρια μου. Μα θέλω, πρώτα, να είμαι βέβαιος το πώς θα με ακολουθήσετε και σεις. Αν εσείς κάμετε αρχή από τη μια μεριά κι εγώ από την άλλη, θα σηκωθεί όλη η Ρούμελη. Γιατί ο κόσμος φοβάται. Μα σαν ιδεί  ελόγου σας, που έχετε καράβια και ξέρετε καλύτερα τα πράγματα, το πώς σηκώνεται το μπαϊράκι, θενά τελειώσει όχι καλύτερο το πράγμα.

Περιμένω απάντηση απόκριση με τον ίδιο που φέρνει το γράμμα μου. Την μπαρούτη και τα βόλια τα έλαβα και τα μοίρασα.

Χαιρετίσματα σ’ όλους, πέρα και πέρα.

Σας χαιρετώ και σας γλυκοφιλώ.

Ο αγαπητός σας

Οδυσσέας Ανδρούτσος

22 Μαρτίου 1821

Περιοδικό Διδασκαλικό Βήμα

ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ

«…Όταν φτάσει το αυτοκρατορικό μου φιρμάνι, ν’ αρχίσετε τη στρατολογία των ραγιάδων που κατοικούν στις χώρες μου, για τις ανάγκες της αυτοκρατορικής μου φρουράς…

Θα στρατολογήσετε ένα αγόρι από κάθε πολύτεκνο ραγιά, που να έχει ηλικία από δεκατεσσάρων ως είκοσι χρονών και να είναι ικανό για υπηρεσία.

Από το χωριό που στρατολογείτε να πάρετε όσα χρήματα χρειάζονται για το ντύσιμο των στρατολογουμένων με κόκκινη τσόχα και για το ξύρισμά τους, όχι όμως και άλλα χρήματα για τον οδηγό ή για άλλο σκοπό.

Επειδή αυτή η υπηρεσία πρέπει να γίνει με πολλή προσοχή, σας προστάζω να στρατολογήσετε ανάμεσα στους εκλεκτότερους, τους δυνατότερους και τους καταλληλότερους νέους από εκατόν πενήντα ως εκατόν εξήντα παλικάρια και να τους στείλετε εδώ με τους σχετικούς καταλόγους που θα γράφουν το όνομα και τα χαρακτηριστικά του καθενός και να τους συνοδέψετε στο δρόμο ή στους σταθμούς. Να μην αλλάξετε κατεύθυνση στο δρόμο, να μην αργοπορείτε και να’ χετε το νου σας μήπως φτάσουν λιγότεροι από εκείνους που είναι γραμμένοι…»

Σουλτανικό Φιρμάνι

Δ. Ακτύπης , Στα νεότερα χρόνια, Στ΄ Δημοτικού, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1989

Μάθημα 27. Η καθημερινή ζωή στην ύπαιθρο στα χρόνια των Ισαύρων και των Μακεδόνων

Μάθημα 27. Η καθημερινή ζωή στην ύπαιθρο στα χρόνια των Ισαύρων και των Μακεδόνων

Πολλοί Βυζαντινοί ζούσαν στην ύπαιθρο, σε κωμοπόλεις και χωριά που βρίσκονταν στις πλαγιές των λόφων και κοντά σε πηγές

Σε κάθε χωριό υπήρχε πλατεία και εκκλησία. Στις μέρες που γιόρταζαν τοπικοί άγιοι οργανώνονταν γιορτές και πανηγύρια.

Τα σπίτια των μικροκαλλιεργητών ήταν χωρίς ανέσεις, σε αντίθεση με αυτά των «δυνατών».

Όλοι φρόντιζαν να μη λείπουν από το σπίτι τα βασικά αγαθά, το σιτάρι, το κρασί και το λάδι της χρονιάς, που αποθηκεύονταν στα κελάρια των σπιτιών.

Γύρω από τους οικισμούς υπήρχαν κήποι, περιβόλια, χωράφια σπαρμένα με δημητριακά και αμπέλια, ελιές και μουριές. Πιο μακριά υπήρχαν δάση και βοσκοτόπια.

Οι γυναίκες φρόντιζαν το σπίτι και τα παιδιά, ύφαιναν, κεντούσαν και βοηθούσαν στις περιόδους συγκομιδής.

Οι άνδρες ήταν γεωργοί,κτηνοτρόφοι, ψαράδες, ναύτες, τεχνίτες, μεταφορείς και μικρέμποροι. Διασκέδαζαν με το κυνήγι και το ψάρεμα.

Πηγή: http://egpaid.blogspot.com/2009/02/blog-post_5713.html

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Πού κατοικούσε μεγάλο μέρος των Βυζαντινών;

Κατοικούσαν στην ύπαιθρο σε κωμοπόλεις και χωριά, αλλά και σε οικισμούς και σε αγροικίες χτισμένες γύρω απ’ αυτά.

2. Πώς ήταν χτισμένα τα χωριά των Βυζαντινών;

Ήταν χτισμένα στις πλαγιές λόφων πλάι σε πηγές. Στο κέντρο του χωριού ήταν η πλατεία και η μεγάλη εκκλησία, όπου γινόταν πανηγύρι την ημέρα της γιορτής του τοπικού Αγίου. Παρόμοιες γιορτές γίνονταν και στα ξωκλήσια.

3. Πώς ήταν τα σπίτια των μικροκαλλιεργητών;

Οι μικροκαλλιεργητές έμεναν σε μικρές στενάχωρες κατοικίες με χαμηλές πόρτες και μικρά παράθυρα.

4. Πώς ζούσαν οι δυνατοί;

Ζούσαν σε σπίτια διώροφα σκεπασμένα με κεραμίδια, με εξωτερική σκάλα και εξώστες, για θέα και αναψυχή.

5. Τι υπήρχε στα κατώγια και τον περίβολο των σπιτιών;

Υπήρχαν κελάρια, πατητήρια και αποθήκες για τους καρπούς και τα τρόφιμα.

6. Ποια ήταν η φροντίδα όλων των κατοίκων πλούσιων και φτωχών;

Φρόντιζαν να μη λείπουν από το σπίτι τα απαραίτητα για τη διατροφή της οικογένειάς τους. Δηλαδή, το σιτάρι, το κρασί και το λάδι.

7. Ποιος ήταν ο ρόλος των γυναικών;

Είχαν την επιμέλεια του σπιτιού, των παιδιών, των τροφίμων και των φαγητών. Στις γεωργικές εργασίες έπαιρναν μέρος μόνο στις περιόδους συγκομιδής καρπών. Πολλές εργάζονταν στο σπίτι υφαίνοντας και κεντώντας και άλλες σε εργαστήρια και καταστήματα αρωμάτων και μεταξιού.

8. Τι υπήρχε γύρω από τους οικισμούς;

Γύρω από τους οικισμούς υπήρχαν κήποι και περιβόλια με καρποφόρα δέντρα, κτήματα φυτεμένα με αμπέλια και ελιές και χωράφια σπαρμένα με δημητριακά, καθώς και μουριές για την εκτροφή του μεταξοσκώληκα.

9. Τι υπήρχε σε κάθε χωριό;

Υπήρχε κοινόχρηστη περιοχή με δάση και βοσκοτόπια για την προμήθεια των ξύλων και για τη βοσκή των ζώων.

10. Ποιες ήταν οι κύριες ασχολίες των κατοίκων;

Οι κάτοικοι των στεριανών χωριών ήταν συνήθως γεωργοί και βοσκοί. Στα νησιά και τα παράλια ασχολούνταν με το ψάρεμα και τη ναυτιλία. Αρκετοί από αυτούς ήταν τεχνίτες γεωργικών μέσων και εργαλείων, μεταφορείς και μικροέμποροι των αγροτικών προϊόντων.

Μάθημα 26. Η ανάπτυξη των γραμμάτων και η μελέτη των αρχαίων Ελλήνων κλασικών

Μάθημα 26.  Η ανάπτυξη των γραμμάτων και η μελέτη των αρχαίων Ελλήνων κλασικών

Στην περίοδο της Μακεδονικής δυναστείας αναπτύχθηκαν τα γράμματα και οι τέχνες.

Στο πανεπιστήμιο της Μαγναύρας που ίδρυσαν ο Μιχαήλ Γ’ ο Μέθυσος και ο θείος του Βάρδας δίδαξαν ονομαστοί καθηγητές, όπως ο πατριάρχης Φώτιος, ο Λέων ο Μαθηματικός, ο Κύριλλος κ. ά.
Στο πανεπιστήμιο της Μαγναύρας διδάσκονταν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς και οι απόφοιτοί του προορίζονταν για τις ανώτερες θέσεις στη διοίκηση και την Εκκλησία.
Στην πατριαρχική ακαδημία γινόταν μελέτη των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και αντιγράφονταν τα συγγράμματά τους. Στο έργο αυτό πρωτοστάτησαν ο πατριάρχης Φώτιος, ο Αρέθας και ο Μ. Ψελλός. Τα αντίγραφα πλούτιζαν τις δημόσιες και ιδιωτικές βιβλιοθήκες.
Μερικοί αυτοκράτορες ήταν και οι ίδιοι συγγραφείς, όπως ο Λέων ΣΤ’ και ο Κων/νος Ζ’ και προώθησαν τα γράμματα και τις τέχνες.
Η πραγματική αναγέννηση που ουσιαστικά αρχίζει με τον Κων/νο Ζ’ εξαπλώνεται γρήγορα σε όλες τις εκφράσεις της Βυζαντινής τέχνης. Αρχιτεκτονική, τοιχογραφία, ψηφιδωτό,
μικρογλυπτική, εικονογράφηση χειρογράφων, φορητές εικόνες,
μικροτεχνία,

ελεφαντοτεχνία, υαλουργία αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα.
Μάλιστα υπάρχει έντονη επίδραση προς την κλασική ελληνική αρχαιότητα σε χειρόγραφα και που επεκτείνεται και στην αρχιτεκτονική των ναών και τη διακόσμησή τους.
Στην αρχιτεκτονική εισάγονται οι δύο τύποι ναών με τρούλο: ο σταυροειδής με τρούλο(όπως του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, μέσα στην Πόλη) και οι μεταβατικοί τύποι των παραλλαγών του ο τετρακιόνιος, που είναι μικρός σταυροειδής με πλίνθους χτισμένος και ο οκταγωνικός, που είναι οκτάπλευρος τρούλος με μαρμάρινους κιονίσκους στις γωνίες του.
Η περίοδος αυτή ονομάστηκε «χρυσή εποχή» του Βυζαντίου ή «μακεδονική αναγέννηση»

Πηγή:  http://egpaid.blogspot.com/2009/02/blog-post_12.html

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Ποιοι ήταν οι ιδρυτές του πανεπιστήμιου της Μαγναύρας;

Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ’ και ο θείος του καίσαρας Βάρδας ίδρυσαν το πανεπιστήμιο της Μαγναύρας.

2. Ποιοι δίδαξαν σ’ αυτό;

Σ’ αυτό δίδαξαν ονομαστοί καθηγητές όπως ο Λέων ο μαθηματικός, ο πατριάρχης Φώτιος, ο Ιωάννης Γραμματικός και ο φωτιστής των Σλάβων Κωνσταντίνος-Κύριλλος. Οι καθηγητές πληρώνονταν από το κράτος.

3. Πώς λειτουργούσε το πανεπιστήμιο και ποιο όφελος είχε το κράτος απ’ αυτό;

Όλα σχεδόν τα μαθήματα γίνονταν στην ελληνική γλώσσα και στην έδρα της Φιλοσοφίας διδάσκονταν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς. Η φοίτηση όσων διακρίνονταν για την επιμέλειά τους ήταν δωρεάν. Από τους καθηγητές και τους απόφοιτους του Πανεπιστημίου το βυζαντινό κράτος και η εκκλησία έπαιρναν τους ανώτερες υπαλλήλους τους.

4. Ποια άλλη σχολή λειτουργούσε την ίδια περίοδο;

Την ίδια περίοδο λειτουργούσε στην Κωνσταντινούπολη και η Πατριαρχική Σχολή.

5. Ποιο έργο έγινε εκεί;

Εκεί δίδαξαν κληρικοί και λαϊκοί. Μελέτησαν τους αρχαίους Έλληνες συγγράφεις και κατέγραψαν σε χειρόγραφα βιβλία και περγαμηνές ό,τι από την αρχαία λογοτεχνία, τη φιλοσοφία και τις επιστήμες είχε διασωθεί.

6. Ποιοι πρωτοστατούσαν στο έργο που γίνονταν εκεί;

Ο πατριάρχης Φώτιος, ο επίσκοπος Καισαρείας Αρέθας, και φιλόσοφος Μιχαήλ Ψελλός. Τα χειρόγραφα βιβλία πλούτιζαν τις δημόσιες βιβλιοθήκες του κράτους και πωλούνταν σε ιδιωτικές. Από τα έσοδα των πωλήσεων αγόραζαν τα υλικά γραφής των βιβλίων.

7. Ποιοι άλλοι βοήθησαν στην ανάπτυξη των γραμμάτων;

Οι ίδιοι οι αυτοκράτορες Λέων ΣΤ’ ο σοφός και Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητος έγραψαν πολλά βιβλία. Τα χρόνια αυτά «το παλάτι έμοιαζε με ακαδημία, όπου όλοι μελετούσαν».

8. Πώς ωφέλησε την τέχνη η ανάπτυξη των γραμμάτων;

Η μικρογραφία, η ελεφαντοτεχνία, και η διακοσμητική λειτούργησαν παράλληλα με την αγιογραφία, που επανήλθε μετά την αναστήλωση των εικόνων. Για όλα αυτά, πολλοί ονομάζουν την περίοδο αυτή «χρυσή εποχή» η «μακεδονική αναγέννηση».

Μάθημα 25. Το Βυζάντιο φτάνει στο απόγειο της ακμής του.

Μάθημα 25. Το Βυζάντιο φτάνει στο απόγειο της ακμής του

Από τον 9ο έως τον 11ο αιώνα στο θρόνο του Βυζαντίου ανέβηκαν οι Μακεδόνες αυτοκράτορες.
Οι σπουδαιότεροι ήταν:

Η πρώτη περίοδος της Μακεδονικής δυναστείας (867-1025) χαρακτηρίζεται γενικά ως μία περίοδος ακμής του Βυζαντίου. Μετά από μια σειρά μακρών πολέμων, το βυζαντινό κράτος επεκτείνει την εδαφική του κυριαρχία σε όλη τη Μικρά Ασία, τη βόρεια Συρία μέχρι τη Μεσοποταμία, τη δυτική Αρμενία και Γεωργία, ενώ στο βόρειο σύνορό του φτάνει ως το Δούναβη.
Συνέχισαν ακόμα τον εκχριστιανισμό άλλων λαών (Ρώσων-Ούγγρων) και πήραν στα χέρια τους πάλι τον έλεγχο της Μεσογείου από τους Σαρακηνούς πειρατές.

Παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματα στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής, παρουσιάζονται σημαντικά επιτεύγματα στην οικονομική και κοινωνική ζωή και μια έντονη πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση γνωστή ως Μακεδονική Αναγέννηση.
Στην εσωτερική πολιτική ακόμα αναδιοργάνωσαν τα θέματα, αποκατέστησαν τις σχέσεις με την Εκκλησία ( χτίστηκαν νέοι ναοί και μοναστήρια, αντιμετωπίστηκαν σωστά οι αιρέσεις),εκσυγχρόνισαν τη νομοθεσία (σημαντικότερα νομοθετικά έργα τα «Βασιλικά» με τα οποία εκσυγχρονίζονταν παλιοί νόμοι, το «Επαρχιακό βιβλίο» για θέματα εμπορίου και οι «Νεαρές» δηλαδή νέοι νόμοι).
ο ιδρυτής της δυναστείας, Βασίλειος Α΄έφιππος, ενώ εκδικάζει διαφορές, μεταξύ στρατιωτικών
Στις Νεαρές ανήκε και ο νόμος του «Αλληλέγγυου» του Βασιλείου του Β ‘ που όριζε ότι οι πλούσιοι ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν το φόρο των ταπεινών δηλ. των φτωχών που δεν ήταν σε θέση να αντεπεξέλθουν στις φορολογικές τους υποχρεώσεις προστατεύοντας έτσι τους μικροϊδιοκτήτες από τις αυθαιρεσίες των «δυνατών».
Οι «δυνατοί» των επαρχιών είχαν πολύ μεγάλη δύναμη. Στην εικόνα η Δανιηλίδα, πλούσια γυναίκα των Πατρών και ενώ μεταφέρεται από 300 δούλους στην Κων/πολη για να επισκεφτεί τον Βασίλειο Α΄όταν στέφθηκε αυτοκράτορας
Γενικά σχεδόν όλοι οι αυτοκράτορες της περιόδου λαμβάνουν μέτρα εναντίον της μεγάλης γαιοκτησίας και υπέρ της ενίσχυσης της βάσης του βυζαντινού κράτους, δηλαδή των μικρών καλλιεργητών και στρατιωτών.


Τα μέτρα αυτά βοήθησαν στην ανάπτυξη της γεωργίας, της βιοτεχνίας, της ναυτιλίας και του εμπορίου φέρνοντας πλούτο και δόξα στην αυτοκρατορία.
Η περίοδος αυτή ήταν η λαμπρότερη της αυτοκρατορίας και ονομάστηκε «χρυσή εποχή του Βυζαντίου»

ΠΗΓΗ: http://egpaid.blogspot.com/2011/02/blog-post.html

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Ποιοι κυβέρνησαν το Βυζαντινό κράτος από τον 9ο ως τον 11ο αιώνα;
Από τον 9ο ως τον 11ο αιώνα το Βυζαντινό κράτος κυβέρνησαν αυτοκράτορες της μακεδονικής δυναστείας.
2. Ποια μέτρα πήραν οι Μακεδόνες αυτοκράτορες για την αντιμετώπιση των εξωτερικών θεμάτων;
♣ Οργάνωσαν αξιόμαχο στρατό και απελευθέρωσαν πολλά από τα κατακτημένα βυζαντινά εδάφη, στην Ανατολή, στη Δύση και στα Βαλκάνια.
♣ Έκλεισαν συνθήκες ειρήνης και φιλίας με τους λαούς του Βορρά και διέδωσαν το χριστιανισμό και το βυζαντινό πολιτισμό στις χώρες τους.
♣ Ξαναπήραν από τους Σαρακηνούς τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων και τα βυζαντινά εμπορικά καράβια έπλεαν ελεύθερα σε όλη τη Μεσόγειο.
3. Ποια μέτρα πήραν για την εσωτερική οργάνωση και την καλή λειτουργία του κράτους;
♦ Οργάνωσαν καλύτερα τα Θέματα της αυτοκρατορίας και πρόσθεσαν σ’ αυτά και νέα από τις απελευθερωμένες και τις ακριτικές περιοχές.
♦ Επανέφεραν την ηρεμία στην ταραγμένη από τις διαμάχες της εικονομαχίας εκκλησία και την έστρεψαν σε έργα ειρηνικά και φιλανθρωπικά.
♦ Ρύθμισαν με νέους νόμους (Επαναγωγή και Πρόχειρο Νόμο) τα καθήκοντα των αρχόντων, καθόρισαν τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας και προσάρμοσαν το δίκαιο στις συνθήκες της εποχής.
♦ Με το «Επαρχιακό βιβλίο» ρύθμισαν τα θέματα των εμπορικών συναλλαγών και έβαλαν τάξη στη λειτουργία των βιοτεχνιών και των επαγγελματιών, καθώς και στα όρια κέρδους καθενός.
♦ Για την προστασία των μικροϊδιοκτητών και των ελεύθερων γεωργών επέβαλαν το νόμο του «Αλληλέγγυου». ( Όριζε οι πλούσιοι γαιοκτήμονες να πληρώνουν μαζί με τους δικούς τους φόρους και τους φόρους των φτωχών γειτόνων τους, όταν εκείνοι αδυνατούν).
4. Ποιες ήταν οι συνέπειες των μέτρων αυτών;
Τα μέτρα αυτά βοήθησαν στην ανάπτυξη της γεωργίας, της βιοτεχνίας, της ναυτιλίας και του εμπορίου κι έφεραν πλούτο και δόξα στην αυτοκρατορία. Η περίοδος αυτή ονομάστηκε «χρυσή εποχή του Βυζαντίου».

Μάθημα 24. Η κρίση της εικονομαχίας διχάζει τους Βυζαντινούς.

Μάθημα 24. Η κρίση της εικονομαχίας διχάζει τους Βυζαντινούς

Οι αποφάσεις του Λέοντα Γ’ του Ίσαυρου και του Κωνσταντίνου Ε’ του Κοπρώνυμου να απαγορεύουν τη λατρεία των εικόνων και να υποχρεώνουν τους μοναχούς να υπηρετούν στο στρατό, προκάλεσε αναταραχή στους κληρικούς και στο λαό.

Έτσι δημιουργήθηκαν δύο παρατάξεις: οι εικονομάχοι και οι εικονολάτρες, που υποστήριζαν με φανατισμό τις απόψεις τους.

Στη διάρκεια της σύγκρουσης μεταξύ των δύο παρατάξεων πολλοί έχασαν τη ζωή τους, ενώ καταστράφηκαν πολλά έργα τέχνης. Οι σχέσεις με τη Δυτική εκκλησία διαταράχθηκαν και ο Λέων Γ’ έχασε μεγάλο μέρος από τη δόξα του για τη νίκη του εναντίον των Αράβων.

Αυτή η θρησκευτική έριδα που κράτησε από το 726 ως το 843 και διαίρεσε τους Βυζαντινούς σε δύο παρατάξεις, ονομάστηκε εικονομαχία.
Η εικονομαχία διακρίνεται σε δύο περιόδους. Η πρώτη αρχίζει το 726 και τελειώνει το 787 με την Ζ’ οικουμενική σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια και συγκάλεσε η Ειρήνη η Αθηναία, μητέρα του ανήλικου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΣΤ’ και αναστήλωσε τις εικόνες.
Η δεύτερη περίοδος αρχίζει το 815 και τελειώνει το 843 με την τοπική σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη που συγκάλεσε η Θεοδώρα, μητέρα του ανήλικου επίσης αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ’ του Μέθυσου που επανέφερε σε ισχύ τις αποφάσεις της Ζ’ οικουμενικής συνόδου και έτσι έγινε η οριστική αναστήλωση των εικόνων, η οποία γιορτάζεται από την εκκλησία μας την πρώτη Κυριακή των Νηστειών του Πάσχα και ονομάζεται Κυριακή της Ορθοδοξίας.
video

ΠΗΓΗ: http://egpaid.blogspot.com/2009/02/blog-post_9829.html

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Πότε συγκλονίστηκε η αυτοκρατορία από σοβαρές ταραχές και ποιες ήταν οι συνέπειές τους;

Στη διάρκεια του 8ου αιώνα έγιναν σοβαρές ταραχές, οι οποίες δίχασαν τους Βυζαντινούς και έφεραν σε δύσκολη θέση το κράτος. Αιτία ήταν οι αποφάσεις των Ισαύρων αυτοκρατόρων λέοντα Γ’ και Κωνσταντίνου Ε’.

2. Ποιες ήταν οι αποφάσεις των αυτοκρατόρων;

● Να απαγορεύσουν την προσκύνηση και τη λατρεία των εικόνων.

● Να υποχρεώσουν τους μοναχούς και τους κληρικούς να υπηρετούν τη στρατιωτική θητεία τους, πριν δεχτούν το ιερατικό τους αξίωμα.

3. Σε ποιες αντιμαχόμενες παρατάξεις χώρισαν το λαό και τους κληρικούς οι αποφάσεις των αυτοκρατόρων;

● Τους εικονομάχους, που στήριζαν τις αποφάσεις του αυτοκράτορα.

● Τους εικονολάτρες, που υπερασπίζονταν τη λατρεία των εικόνων.

4. Πόσο κράτησε αυτός ο διχασμός και ποιες ήταν οι συνέπειές του;

Ο διχασμός αυτός κράτησε έναν περίπου αιώνα και είχε δυσάρεστες συνέπειες για όλους. Στη διάρκειά του πολλοί άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και άλλοι φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν. Ναοί και μοναστήρια έκλεισαν και πολλές εικόνες, ψηφιδωτά και έργα τέχνης καταστράφηκαν. Διαταράχτηκαν οι σχέσεις ανάμεσα στο Βυζάντιο και τη Δυτική εκκλησία.

5. Ποιες συνέπειες είχε ο διχασμός για τον αυτοκράτορα;

Ο αυτοκράτορας Λέων Γ’, που αντιμετώπισε με επιτυχία τους άραβες κι

έσωσε την Πόλη και την αυτοκρατορία, έχασε μεγάλο μέρος της δόξας του και χρεώθηκε αυτή την αναταραχή, που έβλαψε πολύ το βυζαντινό κράτος.

6. Πώς ονομάστηκε η διαμάχη αυτή;

Η εσωτερική αυτή διαμάχη ονομάστηκε εικονομαχία.

7. Ποιος σταμάτησε την εικονομαχία;

Την εικονομαχία σταμάτησε η Ζ’ οικουμενική σύνοδος, την οποία συγκάλεσε η αυτοκράτειρα Θεοδώρα (843).

8. Τι αποφασίστηκε και έγινε δεκτό από όλους;

Αποφασίστηκε ότι: «κατά την προσκύνηση των εικόνων η λατρεία των πιστών απευθύνεται προς τα εικονιζόμενα ιερά πρόσωπα και όχι προς την ίδια την εικόνα και τα υλικά από τα οποία αυτή είναι φτιαγμένη».

9. Πώς γιορτάζεται το γεγονός αυτό;

Η συμφιλίωση αυτή και η αναστήλωση των εικόνων γιορτάζεται από την εκκλησία μας την πρώτη Κυριακή των νηστειών του Πάσχα και ονομάζεται Κυριακή της Ορθοδοξίας.

Υποστηριζόμενο από blogs.sch.gr & Θέμα βασισμένο στο Lovecraft από τον Anders Norén

Top