Οι εθνοσυνελεύσεις από τη μαθήτρια του Γ3 Ζωή
Με την έναρξη της Επανάστασης συγκροτήθηκαν τοπικές κυβερνήσεις. Επειδή όμως οι τοπικές κυβερνήσεις αδυνατούσαν να συντονίσουν συνολικά τον αγώνα, κρίθηκε απαραίτητη η ύπαρξη κεντρικής πολιτικής διοίκησης.
Έτσι τα χρόνια της Επανάστασης πραγματοποιήθηκαν τρεις Εθνοσυνελεύσεις, με συμμετοχή αντιπροσώπων από τις επαναστατημένες περιοχές.
Α΄ Εθνοσυνέλευση
Παράλληλα με τους τοπικούς οργανισμούς που ιδρύονταν, θα έπρεπε να συγκροτηθεί και μια εθνική Βουλή μέσω της οποίας οι ασύνδετες ξεσηκωμένες επαρχίες θα μεταμορφώνονταν σε ενιαίο κυρίαρχο κράτος. Ήταν πλέον θέμα χρόνου για το τελικό βήμα αυτής της διαδικασίας. Στις 20 Δεκεμβρίου του 1821, αρχίζει στην Επίδαυρο η Α’ Εθνοσυνέλευση. Αποτέλεσε την πρώτη εθνικής κλίμακας συνέλευση, κατά την οποία θα γραφτεί η Διακήρυξη Ανεξαρτησίας της Ελλάδος, θα ψηφιστεί το πρώτο Σύνταγμα, το «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος» και θα οριστεί το εθνικό σύμβολο, η ελληνική σημαία.
Όρκος Α΄ Εθνοσυνέλευσης
Ορκιζόμεθα εις το όνομα της τρισυποστάτου Θεότητος και εις το σεβαστόν όνομα της πατρίδος, να συσκεπτώμεθα εν ειλικρινεία καθαρά και αδελφική αγάπη, αδιαφορούντες περί των προσωπικών συμφερόντων μας και φροντίζοντες περί μόνου του κοινού της Ελλάδος συμφέροντος.
(Αυτός είναι ο όρκος των πληρεξούσιων παραστατών της Α΄ Εθνοσυνέλευσης. Η ανάγκη ενιαίας διοικητικής αρχής για ολόκληρο τον επαναστατημένο χώρο ήταν σαφής ήδη από το καλοκαίρι του 1821, αλλά κατέστη επιτακτική μετά την κατάληψη της Τριπολιτσάς και τη συνακόλουθη εδραίωση της Επανάστασης).
Προκειμένου η Εθνοσυνέλευση να συγκροτηθεί και να καθοριστούν επακριβώς οι στόχοι της, έπρεπε πρώτα να επιλυθούν, έστω και προσωρινά, οι σκληροί πολιτικοί ανταγωνισμοί της περιόδου.
Μέσα σε διάστημα 26 ημερών οι 59 Παραστάτες και οι σύμβουλοί τους, επιτέλεσαν έργο κεφαλαιώδους σημασίας για τα συμφέροντα της Επανάστασης και του νεογέννητου κράτους. Συνέταξαν και ψήφισαν τον πρώτο καταστατικό του χάρτη, το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος, δημοσίευσαν τη μεγάλη Διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης, εξέλεξαν τα πρόσωπα που θα συγκροτούσαν την κεντρική Διοίκηση του κράτους και καθόρισαν τη στρατιωτική του δομή. Από την επομένη της λήξης των εργασιών της Συνέλευσης, στις 16 Ιανουαρίου 1822, οι επαναστάτες διέθεταν πλέον ένα οργανωμένο κράτος που θα υποχρέωνε εχθρούς, συμμάχους και ουδέτερους να το αναγνωρίσουν ως κυρίαρχο και ανεξάρτητο.
Στην πρώτη συνεδρίασή της, στις 20 Δεκεμβρίου, πρόεδρός της εξελέγη ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος
και γραμματείς ο Δημήτριος Τομαράς (ή Τομαρόπουλος) και ο Γεώργιος Σταυρίδης
Στην ίδια συνεδρίαση διορίστηκε τετραμελής επιτροπή, αποτελούμενη από τους Ιωάννη Σκανδαλίδη Πέτρο Σκυλίτζη Ομηρίδη, Αλέξιο Τζιμπουρόπουλο και Αναγνώστη Παπαγιαννόπουλο για την εξέταση των εφοδιαστικών εγγράφων των πληρεξουσίων.
Την ίδια ημέρα οι πληρεξούσιοι χωρίστηκαν σε τέσσερις κλάσεις βάσει της γεωγραφικής προέλευσής τους: Ανατολική Χέρσος Ελλάς (α΄ κλάση), Ύδρα-Σπέτσες-Ψαρά (β΄ κλάση), Δυτική Χέρσος Ελλάς (γ΄ κλάση) και Πελοπόννησος (δ΄ κλάση).
Για τη ρύθμιση των εργασιών της η Εθνοσυνέλευση ψήφισε Εσωτερικό Κανονισμό, τον οποίο είχε συντάξει δωδεκαμελής επιτροπή αποτελούμενη από μέλη των τεσσάρων κλάσεων: Θεόδωρος Νέγρης Γεώργιος Αινιάν, Δρόσος Μανσόλας, Ιωάννης Ορλάνδος, Πέτρος Σκυλίτζης Ομηρίδης , Αναγνώστης Μοναρχίδης, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, Ιωάννης Κωλέττης, Φώτιος Καραπάνος Παλαιών Πατρών Γερμανός, Πανούτσος Νοταράς
Εσωτερικός κανονισμός
Ο Εσωτερικός Κανονισμός όριζε ότι για τη συμπλήρωση απαρτίας έπρεπε να είναι παρόντα τα δύο τρίτα των πληρεξουσίων, προσδιόριζε τις αρμοδιότητες του προέδρου και των γραμματέων κατά τη διεξαγωγή των συνεδριάσεων και ρύθμιζε τα σχετικά με την τήρηση των πρακτικών.
Ακόμη, προέβλεπε πως κάθε κλάση καταλάμβανε συγκεκριμένο χώρο στην αίθουσα των συνεδριάσεων, ενώ τα μέλη της όφειλαν να έχουν συγκεκριμένη θέση και να υπογράφουν τα πρακτικά με συγκεκριμένη σειρά.
Ο Κανονισμός απαγόρευε την είσοδο στον χώρο οποιουδήποτε πλην των μελών της συνέλευσης, προέβλεπε πως οι συνεδριάσεις θα γίνονταν με «κλεισμένην θύραν» και απαγόρευε την κοινοποίηση των συζητήσεων. Η Α΄ Εθνοσυνέλευση ολοκλήρωσε τις εργασίες της στις 15 Ιανουαρίου 1822.
Η προσφορά της Α´ Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου ήταν τεράστια, όχι μόνο λόγω των προφανών υπηρεσιών της στην οργάνωση και τη νομιμοποίηση της Επανάστασης, αλλά και γιατί αποτέλεσε παρακαταθήκη στην πολιτική παιδεία των Ελλήνων. Στο εξής, όποτε οι Έλληνες βρίσκονταν μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι του πολιτικού τους βίου, θα είχαν έτοιμη την πιο δίκαιη μέθοδο λήψης αποφάσεων: τη συγκρότηση εθνικής συνέλευσης. Οι υπόλοιπες Εθνοσυνελεύσεις του Αγώνα, αλλά και οι δύο μεγάλες Εθνοσυνελεύσεις του 19ου αιώνα που γέννησαν τα δύο πρώτα συντάγματα του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους συνιστούν “παιδιά” αυτής της πρώτης συγκέντρωσης στην Επίδαυρο.
Β΄Εθνοσυνέλευση
Η Β΄ Εθνοσυνέλευση συνήλθε με καθυστέρηση στις 29 Μαρτίου 1823 στο Άστρος. Λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων, οι εκλογές πληρεξουσίων καθυστερούσαν και γι’ αυτό, με την έκδοση ειδικού νόμου (12.1.1823), παρατάθηκε η διάρκεια της Α΄ Περίοδου της Διοίκησης. Στη Β΄ Εθνοσυνέλευση μετείχαν αυτοδικαίως τα μέλη της προηγούμενης Διοίκησης και οι εκλεγέντες βάσει του εκλογικού νόμου, που είχε ψηφιστεί από τον Νοέμβριο του 1822.
Όρκος Β΄Εθνοσυνέλευσης
Ορκιζόμεθα εις το όνομα του Θεού και της Πατρίδος, άδολον πατριωτισμόν, ακραιφνή σύμπνοιαν και αποβολήν πάσης ιδιοφιλίας καθ’ όλας τας συνδιασκέψεις ημών εν ταύτη τη Εθνική Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσει.
Από το ένα μέρος ήταν οι οπλαρχηγοί και οι κλεφταρματολοί, που είχαν κερδίσει την υποστήριξη και την αγάπη του κόσμου με τα κατορθώματα και την γενναιότητά τους.Από το άλλο βρίσκονταν οι άνθρωποι που κατείχαν μέχρι τότε την εξουσία ανάμεσα στους ραγιάδες, οι προεστοί και οι κοτζαμπάσηδες, αλλά και οι Φαναριώτες, και οι οποίοι δεν ήθελαν με κανέναν τρόπο να την χάσουν μέσα από μια επανάσταση.
Αυτή η κατάσταση είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορούν οι Έλληνες να εκμεταλλευτούν την δύσκολη φάση που περνούσε το οθωμανικό κράτος, που προσπαθούσε να αντιμετωπίσει, από την μία τους πασάδες των επαρχιών που για διάφορους λόγους έρχονταν σε συγκρούσεις μεταξύ τους, από την άλλη τους γενίτσαρους σε διάφορα μέρη της αυτοκρατορίας, που εξεγείρονταν.
Οι διαμάχες ανάμεσα στους οπλαρχηγούς και τους προκρίτους για τον έλεγχο της εξουσίας οδήγησαν στο να δημιουργηθούν τρεις παρατάξεις:
Των Φιλικών, που αποτελούνταν από δημοκρατικούς με επικεφαλής τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τον Δημήτριο Υψηλάντη
Των κοτζαμπάσηδων του Μοριά
Των Υδραίων καραβοκύρηδων οι οποίοι συνεργάζονταν και με τους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς.
Η Εθνοσυνέλευση, όπως γνωρίζουμε, πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 1823.Σε αυτήν κυριάρχησαν οι ομάδες των κοτζαμπάσηδων και των Υδραίων καραβοκύρηδων, με αποτέλεσμα ο Κολοκοτρώνης και οι άλλοι οπλαρχηγοί να παρακολουθούν τις εργασίες της από μακριά.
Στις 30 Μαρτίου, στη δεύτερη προκαταρκτική συνεδρίασή της, η Εθνοσυνέλευση εξέλεξε το προεδρείο της
πρόεδρος ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης
αντιπρόεδρος ο επίσκοπος Βρεσθένης Θεοδώρητος
αρχιγραμματέας ο Θεόδωρος Νέγρης
γραμματείς οι Σταμάτης Δημάκης
και Γεώργιος Χαρτουλάρης
Παράλληλα, τη φρούρηση της Εθνοσυνέλευσης είχαν αναλάβει οι Γ. Γιατράκος και Ν. Γιατράκος.
Η Β’ Εθνοσυνέλευση:
Κατάργησε τις τοπικές κυβερνήσεις (Πελοποννησιακή Γερουσία, κλπ.).
Ψήφισε νέο Σύνταγμα.
Ψήφισε διάφορες προοδευτικές αποφάσεις, όπως η κατάργηση της δουλείας (που στην Ευρώπη και την Αμερική ήταν νόμιμη εκείνη την εποχή) και η ελευθερία του τύπου.
Κατάργησε την θέση του αρχιστράτηγου (στην πραγματικότητα για να περιορίσει την δύναμη του Κολοκοτρώνη).
Στην διάρκεια της Εθνοσυνέλευσης ιδρύθηκαν τρία κόμματα, που κυριάρχησαν στην πολιτική ζωή της χώρας για πολλά χρόνια:
Το ρωσικό κόμμα, που το υποστήριζαν ο Κολοκοτρώνης και οι οπλαρχηγοί της Πελοποννήσου
Το γαλλικό κόμμα, που το υποστήριζαν ο Ιωάννης Κωλέττης και οι Ρουμελιώτες οπλαρχηγοί
Το Αγγλικό κόμμα, που το υποστήριζαν ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και οι Υδραίοι καραβοκύρηδες.
Τα ονόματα των κομμάτων είχαν βγει, ανάλογα με το ποια χώρα πίστευαν οι οπαδοί τους πως θα βοηθούσε περισσότερο τον ελληνικό αγώνα
Η Εθνοσυνέλευση δεν κατόρθωσε να λύσει τα προβλήματα, γι’ αυτό οι επαναστατημένοι Έλληνες βγήκαν από την Β΄ Εθνοσυνέλευση περισσότερο διχασμένοι απ’ όσο ήταν όταν ξεκινούσαν οι εργασίες της. Οι αντιθέσεις δεν άργησαν να φανούν στα πεδία των μαχών.
Το καλοκαίρι του 1823 ο σουλτάνος, συνεχίζοντας τις προσπάθειές του να καταλάβει το Μεσολόγγι, έστειλε εναντίον των κατοίκων του τον Μουσταφά Πασά με τον στρατό του.
Η ελληνική κυβέρνηση, για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, διόρισε στρατηγό τον Σουλιώτη οπλαρχηγό Μάρκο Μπότσαρη. Το γεγονός αυτό δυσαρέστησε τους άλλους οπλαρχηγούς.Ο Μπότσαρης τους κάλεσε για να τους συμφιλιώσει και να τους ηρεμήσει.Για να τους αποδείξει τις ειλικρινείς του προθέσεις, έσκισε μπροστά τους το δίπλωμα διορισμού του, πήρε μαζί του τους λίγους Σουλιώτες και κίνησε να αντιμετωπίσει τον στρατό τού Μουσταφά.
Στην μάχη στο Κεφαλόβρυσο (8 Αυγούστου 1823), με τα γιουρούσια που έκαναν, οι Έλληνες εξόντωσαν εκατοντάδες Οθωμανούς στρατιώτες. Ο Μπότσαρης όμως σκοτώθηκε και η πατρίδα έχασε έναν γενναίο πατριώτη.
Γενικά, τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης οι Έλληνες δρούσαν χωρίς οργανωμένο σχέδιο. Είχαν πολλούς αρχηγούς, οι οποίοι δεν κατάφερναν πάντα να συνεννοηθούν, και οι αντιθέσεις ανάμεσα στους οπλαρχηγούς και τους προκρίτους μεγάλωναν, ώσπου οδήγησαν σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο που οδήγησε τον Αγώνα στα πρόθυρα της καταστροφής.
Γ΄Εθνοσυνέλευση
Μετά την Β΄ Εθνοσυνέλευση αποφασίστηκε η επόμενη Εθνοσυνέλευση να γίνει το 1824. Όμως, λόγω του Εμφυλίου αναβλήθηκε.Τελικά συνήλθε στις 6 Απριλίου του 1826 στην Επίδαυρο, αλλά διακόπηκε μετά από δέκα ημέρες, λόγω της πτώσης του Μεσολογγίου.
Η δεύτερη φάση της Συνέλευσης ξεκίνησε στην Ερμιόνη (χωρίς όμως όλους τους αντιπροσώπους) στις 18 Ιανουαρίου 1827.Στις 19 Μαρτίου 1827 συνέχισε τις εργασίες της, μέχρι τις 5 Μαΐου 1827, με πλήρη σύνθεση, στην Τροιζήνα. Έτσι, ουσιαστικά η Γ΄ Εθνοσυνέλευση πραγματοποιήθηκε μοιρασμένη σε τρεις φάσεις, και σε τρεις πόλεις:
Επίδαυρο, Ερμιόνη και Τροιζήνα.
Επειδή οι τελικές αποφάσεις πάρθηκαν κατά την τρίτη φάση, είναι γνωστή περισσότερο ως Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας.
Όρκος της Γ΄Εθνοσυνέλευσης
Ορκίζομαι ενώπιον του Υψίστου Θεού, της ιεράς ημών Θρησκείας και της Πατρίδος, μήτε να προβάλω μήτε να ψηφίσω τι εναντίον των συμφερόντων του Έθνους, κινούμενος από ιδιοτέλειαν ή πάθος και να μη αποβλέπω εις πρόσωπον και να μη παραβλέπω το νόμιμον και το δίκαιον.
Είχαν προηγηθεί δύο προσκλήσεις προς τους πληρεξουσίους, τον Αύγουστο και τον Νοέμβριο του 1826, χωρίς ωστόσο αποτέλεσμα, ενώ από τον Ιανουάριο του 1827 οι πληρεξούσιοι είχαν συγκεντρωθεί σε δύο αντίπαλες συνελεύσεις, μία στην Αίγινα και μία στην Ερμιόνη.
Τελικά, μετά από την υποχώρηση των πληρεξουσίων της Αίγινας, τον Μάρτιο ξεκίνησαν οι κοινές συνεδριάσεις, αφού πρώτα αποφασίστηκε η μεταφορά της έδρας στην Τροιζήνα.
Στη θέση του προέδρου της Εθνοσυνέλευσης παρέμεινε ο Γεώργιος Σισίνης, ο οποίος είχε εκλεγεί στη θέση αυτή από τους συγκεντρωμένους στην Ερμιόνη πληρεξούσιους.
Η πιο σημαντική απόφαση που πήρε η Γ΄ Εθνοσυνέλευση ήταν να εκλέξει τον Ιωάννη Καποδίστρια ως “Κυβερνήτη της Ελλάδος”, για επτά χρόνια.
Επίσης προκειμένου να αντιμετωπίσει η επαναστατημένη χώρα τις στρατιωτικές δυσχέρειες, διόρισε τον Richard Church στη θέση του αρχιστρατήγου και τον Thomas Cochrane στη θέση του αρχηγού του στόλου.
Άλλη ενέργεια της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης ήταν να ψηφίσει (1η Μαΐου) νέο Σύνταγμα, πιο φιλελεύθερο και δημοκρατικό από τα προηγούμενα. Στο Σύνταγμα εκείνο διακηρύσσεται για πρώτη φορά η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας· πως κάθε εξουσία πηγάζει από το Έθνος και υπάρχει υπέρ αυτού.
Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση ψήφισε το Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος, το οποίο άλλαζε το πολίτευμα της επαναστατημένης χώρας, καθορίζοντας τη σαφή διάκριση των τριών εξουσιών: τη νομοθετική ασκούσε η Βουλή, την εκτελεστική ο Κυβερνήτης, τη δικαστική τα δικαστήρια. Επιπλέον, το Πολιτικόν Σύνταγμα προχώρηση στην πληρέστερη αναγνώριση των ατομικών δικαιωμάτων.
Τέλος, από τα μέλη της Εθνοσυνέλευσης εξελέγη τριμελής Αντικυβερνητική Επιτροπή, προκειμένου να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας μέχρι την άφιξη του Κυβερνήτη. Οι εργασίες της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας ολοκληρώθηκαν στις 5 Μαΐου 1827.
Πηγές
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%BF%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1
https://representatives1821.gr/ethnosineleuseis/b-ethnosineleusi/
