«H καινοτομία στην εκπαίδευση»,κος Πολίτης Αιμίλιος

Αγαπητοί διευθυντές, συνάδελφοι, φίλοι,

Σας καλωσορίζουμε στην Ελλάδα και σας ευχόμαστε μια ευχάριστη διαμονή.

Ο τίτλος του κοινού μας σχεδίου είναι «Προετοιμαζόμενοι για τη ζωή στον 21 αιώνα», είναι όμως ο 21ος αιώνας κάτι που ακόμα περιμένουμε; Όχι, αυτός μετράει ήδη 14 χρόνια, μπορεί λοιπόν να χάσουμε το τραίνο. Πως μπορούμε να πηδήξουμε στο διάσημο βαγόνι του Erasmus+; Νομίζω ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μαγεία. Τι λέτε για μια μαγική λέξη; Τι λέτε για τη λέξη καινοτομία (innovation); Αυτή είναι η λέξη κλειδί. Αυτή η λέξη θα μας βοηθήσει να προλάβουμε την ταχεία του 21ου αιώνα. Τι εννοούμε όμως όταν λέμε καινοτομία (innovation); Αυτή προέρχεται από τα λατινικά: in(=εντός) και novus (=νέος). Συνεπώς καινούργια πράγματα, καινούργιοι μέθοδοι ή καινούργια μαραφέτια, καινούργιος εξοπλισμός, νέο λογισμικό κλπ; Που κείται αυτό το πράγμα που αποκαλούμε νεωτερισμό; Είχε δίκιο ο Μάρσαλ Μακ Λούαν, ο διάσημος θεωρητικός των επικοινωνιών, όταν υποστήριζε ότι «το μέσο είναι το μήνυμα» και συνεπώς η απλή εισαγωγή νέου εξοπλισμού στην σχολική αίθουσα θα έκανε την διαφορά ανάμεσα στο «νέο» και στο «παλιό» την καινοτομία και την παράδοση; Είναι ο εξοπλισμός μας ή η παιδαγωγική μας προσέγγιση που κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στον νεωτερισμό και την απαρχαίωση; Είναι τα μέσα το μήνυμα ή μήπως εμείς οι δάσκαλοι είμαστε ταυτόχρονα το μέσο και το μήνυμα; Ή μήπως είμαστε ένα μήνυμα με σάρκα και οστά και οι μηχανές απλώς τα μέσα; Πως μπορούμε να αποφύγουμε να είμαστε ταυτόχρονα καινοτόμοι και ομοιόμορφοι (ούτως η άλλως παρακολουθήσαμε όλοι τα ίδια σεμινάρια); Πως μπορούμε να κάνουμε έτσι ώστε τα εργαλεία να είναι απλώς εργαλεία και να μην τους επιτρέπουμε να μας υπαγορεύουν το νόημα της προσπάθειάς μας; Αυτά είναι θέματα που πρέπει να μας απασχολήσουν. Όντας δάσκαλοι των θετικών ή των ανθρωπιστικών επιστημών νομίζω πως όλοι έχουμε τον ίδιο σκοπό μπαίνοντας στην τάξη: να περάσουμε την γνώση όχι μόνο στα μυαλά αλλά και στις ψυχές των μαθητών μας, δεν στέλνουμε απλώς δεδομένα σε ανθρώπινους σκληρούς δίσκους, αλλά επίσης διαμορφώνουμε – είτε το συνειδητοποιούμε ή όχι – χαρακτήρες, ευαισθησίες, στάσεις ζωής. Όταν συνειδητοποιούμε αυτό τότε θα καταλάβουμε τη θέση των εργαλείων στο παιδαγωγικό μας σχήμα. Αν επίσης προσθέσουμε στη λέξη «καινοτομία» τη λέξη «ζωή» – αυτό το ζωντανό και απρόβλεπτο πράγμα που ρέει και αλλάζει συνεχώς και μας ωθεί να αντλούμε ασταμάτητα από αυτό, θα είμαστε τότε ικανοί να καταλάβουμε ότι αυτά τα εργαλεία θα αποδειχθεί ότι είναι ένα μικρό μόνο κομμάτι της όλης διαδικασίας της ζωής και την μάθησης.

Αυτά όσον αφορά την καινοτομία: ας ασχοληθούμε τώρα με δύο άλλες σημαντικές έννοιες: συγκέντρωση και απόσταση.

Ας ξεκινήσουμε με την πρώτη: συγκέντρωση σημαίνει ότι ένα πρόσωπο βρίσκεται κοντά η επί του κέντρου ενός πράγματος ή μιας κατάστασης. Σήμερα έχουμε πληθώρα κοινωνικο-ψυχολογικών αναφορών και εξηγήσεων γι’αυτό το φαινόμενο της έλλειψης συγκέντρωσης, της διάσπασης προσοχής που κάνει τους μαθητές μας δύσκολους στον χειρισμό. Ας το αντιληφθούμε: στον κόσμο μας των πολυμέσων είμαστε, όσο και οι μαθητές μας θύματα αυτού του φαινομένου και όντας – αλλοίμονο! – μεγαλύτεροι συχνά το θεωρούμε ως πρόδρομο του Αλτσχάιμερ…! Συνεπώς οι μαθητές έχουν την ανάγκη να πλοηγηθούν από κάποιον σε αυτόν τον ωκεανό της πληροφορίας – και εμείς οι δάσκαλοι,

οι πλοηγοί, δεν πρέπει να αποδεχτούμε κάθε συναρμολόγηση δεδομένων τα οποία θα μας φέρει ο μαθητής-σέρφερ. Πρέπει να κρατήσουμε σφιχτά τον μίτο της Αριάδνης. Είναι εύκολο για μας να αφήσουμε τους μαθητές να εστιάσουν σε ό,τι τους αρέσει περισσότερο – δηλαδή την ψηφιακά επεξεργασμένη πληροφορία – να τους αφήσουμε να συγκεντρώνονται μπροστά σε μια οθόνη, έτσι όμως ρισκάρουμε την μείωση του ρόλου μας, του ρόλου του δάσκαλου, ίσως ακόμα και την εξαφάνισή μας από την μαθησιακή διαδικασία. Πρέπει να είμαστε ΠΑΡΟΝΤΕΣ σε αυτόν το νέο χώρο συγκέντρωσης και να επεξεργαστούμε τον νέο μας ρόλο.

Κι έπειτα έρχεται ή έννοια της απόστασης, δηλαδή η εξ’αποστάσεως εκπαίδευση, η εικονική επαφή, η αποδόμηση της σχολικής αίθουσας. Η τεχνολογία μπορεί να μας φέρει κοντά, η τεχνολογία μπορεί να χαλκεύσει μια καινούργια παν-Ευρωπαϊκή κοινότητα, η τεχνολογία μπορεί να κάνει τους δάσκαλους να συναντήσουν τους δάσκαλους, τους μαθητές να συναντήσουν μαθητές, να κάνει τους μαθητές και τους δάσκαλους να δουλέψουν μαζί και να ανταλλάξουν ιδέες, αισθήματα. Με αυτό τον τρόπο η τάξη μπορεί να ανακατασκευαστεί με εικονικό τρόπο. Μπορούμε συνεπώς να ελαχιστοποιήσουμε την απόσταση αν αυξήσουμε την συχνότητα της συνεργασίας μας, αν πραγματικά πιστεύουμε σ’αυτήν, αν πραγματικά θέλουμε να γνωρίσουνε ανθρώπους και αν απολαμβάνουμε πραγματικά καινούργιες γνωριμίες. Πρέπει να πιστεύουμε με δύναμη στη οικοδόμηση μιας ανανεωμένης μορφής κοινωνίας. Και αυτό αγαπητοί συνάδελφοι αρχίζει ακριβώς τώρα, εδώ, στην πρώτη μας πρόσωπο-με-πρόσωπο συνάντηση.

Ευχαριστώ

Dear Headmasters colleagues and friends,

We welcome you in Greece and we wish you a pleasant stay.
The title of our common project is “Preparing for life in the 21st century”, but is 21st century yet to come? – No, it already counts 14 years, so we may miss the train. How can we jump on the famous Erasmus + railway wagon? I think we must use magic. What then about a magic word? What about “innovation”? This is our key word. This word will help us to catch the 21st century express. But what we do mean by “innovation”? It comes from Latin : in (=into) and novus (=new). Therefore new things, new methods, or new gadgets, new equipments, new software, etc? Where then does this thing called novelty lay? Was Marshall Mc Luhan, the famous communications theorist, true when he was stating that “the medium is the message” and thus that the simple introduction of new apparatus in the classroom could make the difference between “new” and “old”, innovation and tradition? Is it our apparatus or our pedagogical approach that can make the difference between novelty and obsoleteness? Are the media the message or are we the teachers both the media and the message? Or are we a-message-in-the–flesh and the machines are the media? How can we avoid being both innovative and uniform at the same time (after all we massively followed the same seminars)? How can we make tools to be just tools and not let these tools dictate us the meaning of our effort? These are issues we must be concerned about. Being teachers of sciences or teachers of humanities I think we all have the same purpose entering the classroom: to pass the knowledge not only in the minds but also in the souls of our students, we are not just sending data to human ROMS and RAMS, but we are also shaping – being aware of it or not – characters, sensibilities, life attitudes. When we realize this, then we will get to know perfectly well the position of tools in our pedagogical scheme. If we also add to “innovation” the word “life”, this living and unpredictable thing, that flows and changes continuously and urges us to endlessly draw from it, we then will be able to see that these tools may prove to be just a tiny part of the whole life and learning process.
That’s all about innovation. Let’s now deal with two other important concepts: concentration and distance.
Let’s begin with the first one: concentration means that a person is near or at the centre of a thing or a situation. Today we have plenty of socio-psychological reports and explanations about this lack of concentration phenomenon that makes our students difficult to handle. Let’s face it: in the multimedia world of ours we are, as well as our students, victims of this phenomenon and being older we frequently view it as a precursor of Alzheimer…! but dear colleagues this is just plain old INFORMATION OVERLOAD. So students have the need to be navigated in this ocean of information – and we the teachers, the navigators must not accept every assemblage of data that the student-surfer may bring to us. We must always grasp Ariadne’s thread. It is easy for us to let the students focus on what they most like – that is digitally processed information, to let them to be concentrated in front of a screen, but then we risk the diminishing of our role, the role of the teacher, even our disappearance from the learning process. We have to be PRESENT in this new concentration space and work out our new role.
And then comes the notion of distance, that is, the distance learning, the virtual contact, the deconstruction of the classroom. Technology can bring us together, technology can forge a new all-European community, technology can make teachers meet teachers, students meet students, make students and teachers work together and exchange ideas, feelings. So the class may be reconstructed in a virtual way. We can therefore minimalize distance if we increase the frequency of our collaboration, if we really believe in it, if we really want to know people and really enjoy new acquaintances. We have to be strong believers in the building of a renewed form of society. And this dear colleagues is starting right now, here, in our first face-to-face meeting.
Thank you

 

Αφήστε μια απάντηση