Χρυσόστομος Σταμούλης στην «Κ»: Το φιλότιμο και άλλοι νεοελληνικοί μύθοι…Κανένας δε θα σας προστατέψει, αν, εσείς, δεν προστατέψετε τον εαυτό σας………..Αν περιμένεις να ξυπνήσεις μια μέρα, και όλα τα προβλήματά σου να έχουνε λυθεί με έναν  τρόπο μαγικό, άδικα περιμένεις.

Χρυσόστομος Σταμούλης, Υπάρχουμε εν λευκώ…*

6a

Ποιό θεωρείται ως υπέρτατο αγαθό από τη σημερινή ελληνική κοινωνία;
«Δυσκολεύομαι να βρω ένα. Θα μπορούσα να πω πολλά, που αντανακλούν το παρελθόν, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι εκφράζουν τον σημερινό Έλληνα. Ένα απ’ αυτά είναι η φιλαλληλία. Πέρα από ό,τι συμβαίνει στο μικρόκοσμό μας ή τις εντάσεις που βλέπουμε απέναντι στους ξένους, τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, θέλω να πιστεύω πως ο Έλληνας έχει μια φιλαλληλία, δέχεται την ετερότητα. Εντούτοις, κάποιες έρευνες που έχουν γίνει έχουν δείξει ότι αυτή η φιλαλληλία και η αδελφή της φιλοτιμία για την οποία παινευόμαστε εδώ και χρόνια -και μάλιστα λέμε ότι δεν υπάρχει σε άλλες γλώσσες- είναι ένας μύθος».
– Μήπως άλλες χώρες της δύσης δεν έχουν αυτή τη λέξη επειδή η φιλοτιμία είναι μάλλον χαρακτηριστικό κοινωνιών παραδοσιακών, και όχι νεωτερικών; Εμείς πόσο κοντά είμαστε στα νεωτερικά κράτη;
«Νομίζω ότι δυσκολευόμαστε πολύ να πλησιάσουμε και να χειριστούμε τη νεωτερικότητα. Υπάρχουν ακόμη αντιλήψεις στον τόπο μας που δεν μπορούν να ξεπεραστούν. Είμαστε αμφίσημοι. Εμπεριέχουμε στο ίδιο σώμα, τόσο τον παπά-Στρατή, ένα σπουδαίο άνθρωπο, ιερέα, λευίτη στη Μυτιλήνη, αλλά και τον στρατευμένο μισάνθρωπο που συναντούμε σε όλες αυτές τις ομάδες, οι οποίες, οργανωμένες και οπλισμένες, σπάνε πάγκους και χτυπούν ανθρώπους».
– Πού οφείλεται αυτή η αμφισημία ή η διψυχία;
«Ξεκινάει από μακρυά αυτή η υπόθεση. Έχω την αίσθηση ότι, παρότι κομπάζουμε για τη κοινοτικότητα του τρόπου μας, δεν ζούμε κοινοτικά. Βέβαια, οι ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού μοιάζει να έχουν αυτή τη κοινοτικότητα διότι η εκκλησιαστική κοινότητα είναι το κέντρο της υπάρξεώς τους. Είναι ο χώρος αναφοράς. Εκεί κοινωνικοποιείται ο Έλληνας. Εκεί συναντιέται με το συμπατριώτη του, εκεί συζητά. Στην Ελλάδα κατά κανόνα η “λειτουργία μετά τη λειτουργία” δεν υπάρχει. Τελειώνουμε τις τελετουργίες μας και εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων ο καθένας πηγαίνει στο σπίτι του. Μπαίνουμε δηλαδή στην Εκκλησία μόνοι και βγαίνουμε δυο φορές μόνοι. Υπήρχαν όμως στιγμές στην ιστορία όπου λειτούργησε η κοινότητα. Δεν καταφέραμε, όμως, αυτή η προοπτική, αυτό το γεγονός, να αποκτήσει σταθερή διάσταση. Σήμερα, στις κοινότητες των ανθρώπων ο μύθος απουσιάζει. Απουσιάζει δηλαδή εκείνος ο τρόπος της κοινής σκέψης και κοινής δράσης ο οποίος θα δημιουργεί συνθήκες ενότητας. Έτσι, στη θέση των μυθολογιών αυτών έχουν παρεισφρήσει ανεπαίσθητα και αργά οι νέοι φονταμενταλισμοί. Αντιμυθολογίες, οι οποίες στο όνομα της σύγκρουσης με την κατεστημένη “ελίτ” των εκπροσώπων των παλαιών μυθολογιών, εδραιώνουν καταστάσεις συνάντησης που διέπονται από διαδικασίες φόβου».
– Η δική μας μυθολογία ποιά ήταν;
«Η κοινότητα, η οποία όμως βασίστηκε σε ετεροπροσδιορισμούς και γι’ αυτό δεν άντεξε. Λένε πάρα πολλοί “μα πως πρέπει να συμπεριφερθεί ο Χριστιανισμός σήμερα στο ξένο”; Η απάντηση είναι πολύ απλή: Να κάνει ό,τι έκανε ο Χριστός. Υπάρχουν σαφή παραδείγματα, συγκεκριμένες συμπεριφορές και στάσεις. Εμείς, όμως, τί κάνουμε; Αγνοώντας το παράδειγμα του Χριστού και λειτουργώντας στα όρια του μαγικού, θέλουμε να περάσουμε τα κύματα, χωρίς όμως να έχουμε τη διάθεση, πριν από την αυτοαπαράδοσή μας σε ένα τέτοιο θαύμα, να περάσουμε από τη συνάντησή μας με τον ξένο, τον μετανάστη, την πόρνη, τον τελώνη και το φαρισαίο. Ψάχνουμε αγωνιωδώς για εγγυημένη προφητεία. Αγνοώντας, προφανώς, πως όλα τα φονταμενταλιστικά σχήματα αυτή την εγγυημένη προφητεία θέλουν και αυτή προτείνουν. Όπως είχε πει και ο Λειβαδίτης “γιατί το πρόβλημα, φίλοι μου, δεν είναι να σώσεις τον κόσμο, αλλά να τον σώσεις την ερχόμενη Πέμπτη”».
– Πώς φτάσαμε στην εγγυημένη προφητεία;
«Υποχώρησαν οι μυθολογίες και η Εκκλησία ήταν μία από αυτές. Και προς Θεού μη πάει το μυαλό σας στο μη πραγματικό, στο παραμύθι. Ο μύθος συνδέεται με την αλήθεια, είναι η αλήθεια εκείνη που προτείνει τρόπο υπάρξεως. Έτσι και η μυθολογία της Εκκλησίας, η οποία χτίστηκε πάνω στην αγάπη της καρδιάς, στην ελεημοσύνη, στην κοινή λειτουργική ζωή».
– Πώς φτάσαμε στο σημείο να βγούμε απ’ αυτό;
«Κοιτάξτε, η κοινωνία των προσώπων της Αγίας Τριάδος, που αποτελεί εικόνα της κοινωνίας των μελών του εκκλησιαστικού σώματος, είναι φυσική, εξαιτίας της κοινής ουσίας. Υπάρχουν τα πρόσωπα, αλλά και η κοινή ουσία. Εάν δεν υπάρχει κοινή ουσία, δεν μπορούν να κοινωνήσουν τα πρόσωπα. Εγώ δεν μπορώ να κοινωνήσω με μια πέτρα. Η κοινωνία της φύσεως γίνεται δια του προσώπου. Το πρόσωπο εκφράζει και αποκαλύπτει τη φύση. Πρέπει να υπάρχει κοινή φύση για να υπάρχει μια συνεννόηση. Η Τριάδα κοινωνεί τη φύση της δια των προσώπων και μοιράζεται αυτή την αγαπητική σχέση, την αγάπη. Ουσιαστικά, τί είναι αυτό το κοινό της Τριάδος; Είναι η αγάπη. Η φυσική αγάπη, όχι μια οποιαδήποτε αγάπη. Αν θα μπορούσαμε, λοιπόν, να μεταφέρουμε αυτή την εικόνα της κοινωνικής τριαδικής αγαπητικής ζωής στον κόσμο, θα λέγαμε ναι, ότι είναι μια κοινή αγαπητική ζωή. Για να αγαπήσει όμως κανείς, θα πρέπει να βγει από τον εαυτό του. Ο νεοέλληνας, λοιπόν, αλλά και ο παλαιότερος –ας μην εξιδανικεύουμε το παρελθόν-, έχω την αίσθηση ότι δυσκολευόταν πάρα πολύ να βγει από τον εαυτό του».
Τι σημαίνει εαυτός και «βγαίνω από τον εαυτό μου»;
«Ο εαυτός είναι εκείνη η πραγματικότητα, εκείνος ο “χώρος”, o οποίoς υπάρχει πραγματικά μόνο όταν επεκτείνεται, έτσι ώστε να μπορεί να χωρέσει τον οποιονδήποτε άλλο. Ο πραγματικός εαυτός είναι εκστατικός, ερωτικός. Ο μη πραγματικός εαυτός είναι κλειστός∙ ανέραστος».
– Το λέει η θεολογία μας αυτό;
«Βεβαίως. Ο Μάξιμος ο Ομολογητής, ο Γρηγόριος Νύσσης, μιλούν για την εκστατικότητα. Η εκστατικότητα όμως, έχει δυο ερμηνείες στη νεοελληνική θεολογία. Η πρώτη, η οποία δε με βρίσκει σύμφωνο, λέει ότι η εκστατικότητα είναι η εγκατάλειψη της φύσης μας, γιατί είναι αναγκαστική και δεσμευτική. Ο άνθρωπος γίνεται ελεύθερο πρόσωπο μόνο όταν εγκαταλείψει τη φύση του, την αιτία της ανελευθερίας του».
Τί είναι αυτό το πρόσωπο; Έχει σάρκα και οστά; Είναι μεταφυσικό μόνο;
«Το πρόσωπο είναι η δύναμη η οποία αποκαλύπτει το σύνολο του τρόπου της υπάρξεώς μας. Από τη γέννησή μας είμαστε πρόσωπα, απλώς στην εκκλησία συνηθίζουμε να λέμε ότι πραγματικά κάποιος γίνεται πρόσωπο όταν μπαίνει στη διαδικασία μετοχής του στα μυστήρια, που δηλώνει και την ένταξή του στο κοινό σώμα, μέσα στο οποίο λειτουργείται η κοινωνικότητα, το μοίρασμα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, και πέρα από τη διδασκαλία της Εκκλησίας, πρόσωπο είναι ακόμη και αυτός που δεν θα μπει στη μυστηριακή ζωή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν είναι πρόσωπο ένας άνθρωπος που δεν πιστεύει. Ίσως έχει χάσει ή δεν έχει βρει ακόμα την πληρότητα της ωραιότητάς του αλλά παραμένει πρόσωπο, το οποίο αναζητά την αφορμή να πληρωθεί μέσα στη διαδικασία της σχέσης του».
Στο τέλος σώζονται όλοι;
« Αυτή είναι η αύρα και το άρωμα της ορθοδοξίας. Αυτή η διδασκαλία της Ορθόδοξης Ανατολής ονομάστηκε αποκατάσταση των πάντων».
Εαν σώζονται όλοι δεν υπάρχει λόγος κανείς να κάνει κάτι…
« Σώζονται όλοι με την έννοια ότι οι εκκλησιαστικοί πατέρες αποκαλύπτουν έναν Θεό, έναν πατέρα, ο οποίος δεν εγκαταλείπει ποτέ το γιο του. Ένας πατέρας δεν μπορεί να φανταστεί ποτέ ότι η ύπαρξή του θα είναι πλήρης, ακέρια, εάν δεν είναι πάντα ανοιχτή στο γιο, ακόμη και τον χαμένο, ο οποίος έχει φτύσει στο πρόσωπο τον πατέρα. Η πατρικότητα τί είναι; Είναι μια συνεχής έξοδος, η οποία είναι απροϋπόθετη. Και αυτή είναι η μεγάλη της διαφορά. Δεν έχει προϋποθέσεις: ο πατέρας με αγαπά, με αποδέχεται, με σέβεται, ακόμα και όταν, ή κυρίως όταν, στέκομαι απέναντι στις διαθέσεις του και τις επιλογές του. Η αποδοχή δεν ταυτίζεται με τη συμφωνία. Και εγώ, ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα αυτής της απροϋπόθετης αποδοχής, τον δέχομαι, τον σέβομαι και επιστρέφω συνεχώς στο μυστήριο της θυσιαστικής των βεβαιοτήτων μου αγάπης».
Η διαφορά από ποιόν;
«Από οποιεσδήποτε άλλες σχέσεις. Στην ασκητική παράδοση συναντάμε τρία στάδια σχέσεων. Το πρώτο είναι της δουλείας (σου κάνω κάτι γιατί είμαι δούλος σου, είμαι υποχρεωμένος, αν δε το κάνω δε θα υπάρχω). Το δεύτερο στάδιο είναι το στάδιο του μισθίου (είμαι υπάλληλος, με πληρώνεις 8 ώρες, εργάζομαι 8 ώρες αλλά οκτώ και ένα φεύγω). Το δεύτερο στάδιο είναι καλύτερο από το πρώτο αλλά δεν είναι πλήρες. Το τρίτο είναι το στάδιο της σχέσεως του υιού και του πατέρα: εκεί η αγάπη είναι απροϋπόθετη. Δεν έχει ωράριο. Υπάρχω εν λευκώ… Υπάρχουμε εν λευκώ…
– Και από τα δυο μέρη;
« Ναι, αλλά προηγείται ο πατέρας. Ο πατέρας είναι η αιτία της ύπαρξής μου. Μια προτεραιότητα, βέβαια, που δεν αποκαλύπτει μεγαλύτερο βάθος υπάρξεως, καθώς χάνεται στο πέλαγος της ισοτιμίας. Μια προτεραιότητα τη τάξει ή τη επινοία».
– Μήπως όμως η ελληνική κοινωνία καθορίζεται από τη μητέρα; Έχω την εντύπωση ότι εδώ, αυτή είναι το ιερό πρόσωπο. Η Θεοτόκος, η αμόλυντη και συγχρόνος μητέρα όλων, η ¨νύμφη ανύμφευτος¨…
« Μα ότι είναι ο γιός είναι και η κόρη. Ότι ο πατέρας και η μάνα. Βέβαια, η γυναίκα συνδέεται με μια μεγαλύτερη ευαισθησία. Κάποιοι θεωρούν την ευαισθησία αδυναμία, αλλά ξεγελιούνται. Η μεγαλύτερη νίκη είναι η κάθοδος στον Άδη. Και αυτό προϋποθέτει ευαισθησία αγία. Η Θεοτόκος είναι πολύ δυνατή, ίσως καμιά φορά, πιο δυνατή από όσο νομίζουμε. Βέβαια, στην Ορθόδοξη θεολογία και οπωσδήποτε στην Ελλάδα το όνομα «Παρθένος» είναι πιο δυνατό από το όνομα «Θεοτόκος». Το μυστήριο στην εκκλησία όμως δεν είναι η παρθενία. Την παρθενία τη συναντάμε παντού, σε όλα τα συστήματα τα θρησκευτικά υπάρχει η παρθενία. Ο κόσμος είναι γεμάτος από τάγματα παρθένων! Όμως, ας μη ξεγελιόμαστε, δεν σώζει η παρθενία, η θεομητρότητα σώζει. Εκείνη δηλαδή η μήτρα της ευαισθησίας που αποκαλύπτει πως στη ζωή του ανθρώπου μπορούν να χωρέσουν και τα αχώρετα. Εκείνη η αλήθεια που δείχνει το θαύμα. Η παρθενία τί κάνει; Είναι ένα εργαλείο, που δείχνει το μεγαλείο της Θεομητρότητας. Εάν η Μαρία δεν ήταν Παρθένος θα βγάζαμε εκτός του μυστηρίου τον Θεό. Εάν δεν ήταν παρθένος δε θα μπορούσε να φανεί προς τα έξω ότι η σάρκωση έγινε και «εκ Πνεύματος Αγίου», δηλαδή χωρίς σπερματική καταβολή. Το μυστήριο της συνεργίας Θεού και ανθρώπου θέλει να δείξει η Εκκλησία και σε αυτή την προσπάθεια επιστρατεύει κάθε δυνατό μέσο και κάθε γλώσσα . Η παρθενία από μόνη της δε λέει τίποτα. Λέει τα πράγματα μόνο όταν αποκαλύπτει τη θεοπρέπεια, δηλαδή τη δυνατότητα του ανθρώπου να γεννήσει μέσα του το Θεό. Το μυστήριο είναι να γεννάς μέσα σου το Θεό. Και αυτό προϋποθέτει ευαισθησία μεγάλη, αγία. Υπήρξαν πάρα πολλοί παρθένοι και παρθένες στην ιστορία του πολιτισμού που δε φτάσανε ποτέ στα πλαίσια της θεομητρότητας».
– Τί είναι λοιπόν ο άντρας όταν υπάρχει μια γυναίκα που γεννά Θεό και αυτός τίποτα;
« Κι ο άντρας μπορεί να γεννήσει Θεό. Γιατί να μην το κάνει; Και η έγγαμη γυναίκα μπορεί να γεννήσει το Θεό. Η προϋπόθεση για να σταθεί κάποιος ικανός να σαρκώσει μέσα του το Λόγο είναι η έκσταση του εαυτού, δηλαδή να γίνει άλλη Πλατυτέρα. Η ευαισθησία της πλάτυνσης δεν είναι προνόμιο των γυναικών. Η πρώτη ευαισθησία, η όντως αγία είναι ο Χριστός».
– Για κάποιο λόγο χάθηκε μέσα στους αιώνες αυτή η πατρική φιγούρα…
« Αυτή είναι η ομορφιά της ιδιαιτερότητας των φύλων. Η γυναίκα κλαίει εύκολα. Δεν είναι αποτέλεσμα αδυναμίας αυτό, αλλά καρπός ευαισθησίας. Η δύναμη η πραγματική βρίσκεται στην ευαισθησία. Εδώ βρίσκεται και η τραγωδία πολλών ανδρών, οι οποίοι αρνούμενοι την ευαισθησία, κάτω από το φόβο απώλειας του ανδρισμού τους, ψάχνουν δύναμη άλλης μορφής. Γεγονός που τους απομακρύνει μεμιάς από τη δύναμη της ευαισθησίας των ποιητών».
Πιστεύω ότι θεολογικά, για κάποιο λόγο προκρίθηκε η Θεοτόκος έναντι του Χριστού.
« Όχι, είναι θέμα οικειότητας. Είναι η μάνα. Το παιδί, εάν θέλει να πει κάτι, δεν πάει στον πατέρα, στη μάνα θα πάει πρώτα».
– Ο πατέρας είναι ο νόμος. Για μας δεν είναι ο νόμος.
« Και σε εμάς σήμερα η μάνα υποδέχεται πρώτη τις αγωνίες του παιδιού, δεν πας ευθέως στον πατέρα για κάτι».
– Ναι αλλά πλέον έχει αλλάξει αυτό το ζήτημα…
« Εξαρτάται, δε νομίζω να είναι κανόνας αυτό. Η γυναίκα συνεχίζει να συνδέεται με την αμεσότητα του σπιτιού, την καθημερινότητά του. Όχι στον βαθμό που συνέβαινε στο παρελθόν, αλλά συνεχίζει. Ο πατέρας συνδέεται με κάποοιο τρόπο με την απουσία»
Πώς σχετίζεται με τη Τριάδα η γυναίκα;
« Όπως και ο άνδρας. Αλλά την Αγία Τριάδα με τον άνθρωπο δένει μια γυναίκα∙ η Θεοτόκος. Μια γυναίκα, βέβαια, καρπός όλου του ανθρώπινου γένους, η οποία, βέβαια, σε επίπεδο θεολογικό είναι αυτό που είναι εξαιτίας του γιου της. Από μόνη της είναι μία ακόμα άνθρωπος. Θεοτόκο την κάνει ο γιος της. Ρωτήσανε κάποτε τον άγιο Πρόκλο Κωνσταντινουπόλεως, εάν μια γυναίκα μπορεί να γεννήσει τον Θεό. Και αυτός απάντησε, όχι. Αλλά ένας Θεός μπορεί να γεννηθεί από μια γυναίκα. Η πρωτοβουλία ανήκει στον Θεό. Η ελεύθερη κατάφαση σε κάθε άνθρωπο. Αυτός ο Θεός είναι, λοιπόν, που σώζει, δε σώζει η Θεοτόκος».
– Η μεγαλύτερη ακολουθία της Χριστιανοσύνης, οι Χαιρετισμοί, είναι κυρίως γι’αυτήν…
« Όντως, αλλά εξαιτίας του γιου της. Αυτόν αποκαλύπτει στο τέλος, τον “ωραίο κάλλει παρά πάντας βροτούς”».
– Έχει μετατοπιστεί όμως το βάρος…
« Γιατί μετατοπίστηκε όμως το βάρος; Μέχρι και σήμερα, πολλοί ερμηνευτές, μιλώντας για τη Θεοτόκο την θεωρούν κάτι πάρα πολύ υψηλό. Είναι κάτι αντίστοιχο του syperman. Είναι μια superwoman. Η αξία της, όμως, είναι ότι, ενώ η Εύα αμαρτάνει στο χώρο της καθαρότητος (Παράδεισος), που σημαίνει πως επιλέγει την άρνηση της σχέσης μέσα σ’ενα χώρο απόλυτης αγιότητος, η Θεοτόκος νικάει τη διαίρεση, την αστοχία της μη συνάντησης, μέσα σε έναν χώρο που έχει γεμίσει αμαρτία και αποδεικνύει ότι ο κάθε χώρος μπορεί να γίνει παράδεισος».
– Έχει συνείδηση όμως;
« Η Εύα έχει τη συνείδηση του Αδάμ. Έχει απόλυτη συνείδηση. Θέλει να σωθεί μόνη της, δε θέλει βοήθεια. Αυτό είναι το μεγάλο μυστήριο της Εύας και του Αδάμ και το μεγάλο μυστήριο του ηττημένου Θεού. Δεν μπορεί να νικήσει την ελευθερία του δημιουργήματός του. Δεν είναι ότι δε θέλει να τη νικήσει, προσέξτε, δεν μπορεί οντολογικά να το κάνει, το αρνείται η ύπαρξή του. Αυτό σε επίπεδο θεολογικό, όταν η θεολογία δεν μετατρέπεται σε απλή και ως εκ τούτου στείρα ηθική. Σε ανθρωπολογικό επίπεδο υπάρχουν περιπτώσεις που γίνεται και το δεύτερο. Ο πατέρας, παραδομένος στην κυριαρχία του “δικού του καλού” νικά την ελευθερία του παιδιού, που δεν χωρά αμφιβολία ότι μπορεί να είναι και το υλικό της αυτοκαταστροφής του. Εκεί χάνεται η σχέση, διότι αυτό που κάνει τον άνθρωπο άνθρωπο είναι η ελευθερία του, όχι η ευστοχία του. Για το λόγο αυτό ο αληθινός πατέρας, ο ευσπλαχνικός πατέρας είναι αυτός που πάντα περιμένει τον άσωτο γιο. Ο νικημένος από την ελευθερία του παιδιού πατέρας. Στους αιώνες η αγάπη του ασώτου θα δείχνει το μυστήριο της ωραιότητας της πατρότητας και οπωσδήποτε της μητρότητας και θα προκαλεί τη νομική σκέψη, που δεν κατανοεί τη μεγαλύτερη συμπάθεια που καταθέτει η σταυρωμένη πατρότητα στην παραβατικότητα που γεννά η ελευθερία του παιδιού. Τη μεγάλη ανάγκη την έχουν οι τσαλακωμένοι, οι άλλοι έχουν βρει κάποιον δρόμο».
– Ακούω συνέχεια γι’ αυτόν τον άσωτο υιό και μου έρχεται κι εμένα να είμαι κι εγώ άσωτος. Αυτός ο ρημαδοκαλός τί να κάνει;
«Κοίτα, είναι αυτό που μόλις είπα. Η νεότερη θεολογία έκανε τα βήματά της και το έχει αλλάξει. Μετατόπισε το κέντρο βάρος. Δεν μιλάμε πλέον για την παραβολή του άσωτου υιού αλλά του φιλεύσπλαχνου πατέρα. Το κέντρο δεν είναι ο άσωτος αλλά ο φιλεύσπλαχνος πατέρας. Τον άλλον, που πάει καλά, τον αγαπάς πλήρως, αλλά δεν έχεις να του δώσεις πολλά. Τί να κάνεις παραπάνω; Αφού πάει μια χαρά. Λιώνεις γι’ αυτόν ο οποίος είναι διαλυμένος. Η Θεοτόκος λοιπόν ανατρέπει την Εύα δια της δικής της ελευθερίας. Μέσα σε έναν διαλυμένο κόσμο, έρχεται και αποδέχεται τη δεύτερη κλήση, την ενσάρκωση του Θεού, η οποία γεννά μια δεύτερη ευκαιρία για τον άνθρωπο. Του ξαναδίνει χέρι σωτηρίας. Πρόσεξε τώρα την ιστορία του πατέρα: δεν περιμένει το δημιούργημά του να σωθεί, αλλά κινείται αυτός προς το δημιούργημά του. Η εκστατικότητα έρχεται από τον ίδιο το Θεό προκειμένου να φέρει μέσα στην αγάπη του τον χαμένο του γιο. Είναι πολύ σημαντικό αυτό γιατί η μετανάστευση για την οποία μιλάμε σήμερα (οικονομική, επιστημονική, διαδικασίες πολέμου) είναι αναγκαστική. Φεύγω για να σωθώ. Η σάρκωση όμως είναι μια μετανάστευση “ιδιότροπη”. Μεταναστεύω για να σώσω αυτό που χάνεται. Κι εδώ για μετανάστευση μιλάμε. O Υιός του Θεού βγαίνει από τη βεβαιότητα της αγαπητικής τριαδικής κοινωνίας και πάει στο μηδέν. Ξέρει ότι θα τον σταυρώσουν, ότι θα τον φτύσουν, θα τον ματαιώσουν και το επιλέγει».
– Γι’ αυτό λες ότι ταυτιζόμαστε με τους μετανάστες;
« Βέβαια».
-Εμείς, σαν Έλληνες και σαν ορθόδοξοι; Και οι Γερμανοί το κάνουν αυτό;
« Οι Γερμανοί και ευρύτερα οι Ευρωπαίοι δεν στάθηκαν στο ύψος τους. Κυριάρχησε ο νόμος. Κρύφτηκαν πίσω από το νόμο. Εμείς από την άλλη, ως παντελώς “άνομοι” –ας μη ξεχνάμε ότι δεν θέλουμε κράτος-, αποκαλύψαμε πτυχές του χαμένου μας εαυτού και σώσαμε προς στιγμήν τα άσωστα».
– Πώς σχετίζεται αυτό με τη θεολογία;
« Η ορθόδοξη θεολογία έχει κανόνες. Η αντίστοιχη διαδικασία των νόμων είναι οι κανόνες. Κάθε Οικουμενική Σύνοδος έβγαζε κάποιους κανόνες και έλεγε ότι τα μέλη της ορθόδοξης κοινότητας θα πρέπει να ζήσουν έτσι. Οι κανόνες όμως δεν είναι το κυρίαρχο στην ορθοδοξία. Το κυρίαρχο στην ορθοδοξία είναι το Ευαγγέλιο. Οι κανόνες είναι για τον άνθρωπο και ως εκ τούτου έρχονται και παρέρχονται».
– Φαίνεται ότι η Αγία Γραφή για μας δεν έχει τόση σημασία όση για τους προτεστάντες.
« Ίσως, φαίνεται… και τούτο εξαιτίας της άρνησης της Δύσης. Ίσως εξαιτίας του Σχίσματος. Κυρίως μετά το σχίσμα αρχίζει μια ένταση. Οι Προτεστάντες απολυτοποίησαν τη Βίβλο και εμείς για να δείξουμε ότι δεν ήμαστε προτεστάντες κόψαμε σάρκα από τη σάρκα μας. Βέβαια, αντίστοιχες τάσεις ξεκινούν πολύ νωρίτερα, διότι τα φαινόμενα προηγούνται της ιστορικής τους εμφάνισης. Ο προτεσταντισμός και ο μη προτεσταντισμός, ή το filioque για παράδειγμα δεν ήταν υπόθεση του 1054, το βρίσκουμε από τον 5ο αιώνα. Η οριστική μορφοποίηση ως εκ τούτου έπεται της αρχικής γένεσης».
– Εμείς ταυτιζόμαστε με τους μετανάστες ακριβώς γι’ αυτό το σχήμα που περιγράφεις;
« Της ελευθερίας και της θυσιαστικότητας. Λέγαμε για τα χαρακτηριστικά του νεοέλληνα πριν. Εγώ θα έβαζα και τη θυσιαστικότητα. Ο νεοέλληνας μπορεί να είναι σκάρτος, μπορεί να είναι ατομιστής, μπορεί να είναι αριβίστας αλλά όταν θα βρεθεί στη στιγμή που θα πρέπει να βγει από τον εαυτό του, θα βγει εκρηκτικά. Μέσα από τα χάλια του θα εμφανιστεί κάτι το οποίο είναι πάρα πολύ δυναμικό. Είμαστε λαός του ορίου. Παίζουμε με το όριο».
-Μάλλον χάνει την αξία του…
«Έτσι φαίνεται, διότι όταν η αντίσταση μας έρχεται μόνο σε μια οριακή στιγμή -στις υπόλοιπες καθόμαστε και βλέπουμε τα ατυχήματα στον καρόδρομο-, χάνει τη δύναμη νοηματοδότησης της αμεσότητάς μας. Εδώ κινδυνεύουμε την ένταξη μας στη χώρα του γραφικού».
Γιατί πρέπει να φτάσει σε μια πολύ ακραία στιγμή για να βγει από τον εαυτό του;
« Είναι αυτό που λέω ότι δε θέλουμε νόμους, δε θέλουμε κράτος, δε θέλουμε τη λειτουργία του “μαζί”…Κάναμε ιδεολογία την μοναξιά μας, προσωπική, εθνική, εκκλησιαστική και δεν μπορούμε να φανταστούμε τον παράδεισο της συνάντησης. Πόσο δε να τον βιώσουμε».
– Και πώς θέλουμε να ζούμε; Σύμφωνα με τα πατερικά κείμενα;
« Όχι, τα πατερικά κείμενα δεν παίζουν κανένα ρόλο πλέον. Ας μη ξεγελιόμαστε. Οι Έλληνες ζούμε με μια ιδέα του παρελθόντος. Έχουμε απολυτοποιήσει κάποιες “σπασμένες” ιδέες της αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου, τις οποίες καθόλου δεν καταλαβαίνουμε. Συνήθως αυτές οι ιδέες είναι απέναντι στις πραγματικές ιδέες του Βυζαντίου και της αρχαίας Ελλάδας. Πολλές φορές ακούμε «η εκκλησία λέει αυτό» και η εκκλησία δε λέει αυτό κ.λπ. Ζούμε με την ανάμνηση του παρελθόντος, ενός παρελθόντος εξιδανικευμένου, τεμαχισμένου και κυρίως βιασμένου».
– Γιατί συμβαίνει αυτό;
« Ζούμε με την ανάμνηση γιατί δεν έχουμε παρόν. Από την επανάσταση και μετά χάσαμε την αναπνοή μας».

Γιατί δε θέλουμε κράτος;
« Δε θέλουμε το μαζί, δεν θέλουμε νόμους, δεν θέλουμε κράτος γιατί αρνούμαστε να συνυπάρξουμε. Φοβόμαστε τον άλλον. Ο άλλος είναι η κόλασή μας και διά της αρνήσεώς του έως και ενοχοποίησής του, χώρος άντλησης ενός κάποιου εαυτού. Ετεροπροσδιορισμός απόλυτος. Καμία υποψία αυτοπροσδιορισμού. Να πούμε επιτέλους τις είμαστε, όχι τι δεν είμαστε».

Γιατί όμως φτάσαμε στο σημείο να φοβόμαστε ο ένας τον άλλον; Από πότε ξεκινάει αυτό;
« Νομίζω ότι σε αυτό μεγάλο ρόλο έπαιξαν και τα τετρακόσια χρόνια της σκλαβιάς. Αναγκάζεσαι να μείνεις σε μικρές κοινότητες όπου ο,τιδήποτε το εξωτερικό είναι απειλητικό της βεβαιότητάς σου. Η βεβαιότητα των μικρών κοινοτήτων έφτασε να είναι βεβαιότητα ενός εαυτού. Γίναμε καχύποπτοι. Κάνουμε μονίμως δεύτερες σκέψεις. Με τον κοσμοπολιτισμό του Βυζαντίου υπήρχε μια ανοιχτότητα σε πολλούς τομείς, ακόμη και στο εμπόριο. Αυτό, σιγά σιγά με το κράτος κλείνει. Μετά, εντός του κράτους φτιάξαμε μικρότερες ομάδες, συντεχνιακές και άλλες, η μία στράφηκε απέναντι στις άλλες, κλείσαμε δρόμους, κάψαμε σημαίες, και έτσι δώσαμε δικαίωμα στην απανθρωπία των εξουσιών να μας χειριστεί, να μας χρησιμοποιήσει. Να μας ελέγξει οριστικά. Και έτσι ο καθένας μας μετά από το ταξίδι στον δήθεν κόσμο ξαναεπέστρεψε στον κλειστό του εαυτό άδειος και γυμνός, αλλά παραδόξως πλήρης. Είμαστε πλήρεις του εαυτού μας και αυτό είναι βαρίδιο που μας τραβάει στο βυθό».
– Και στο Βυζάντιο φαίνεται ότι δε τα καταφέρνουμε…
« Ναι, αποτυγχάνουμε στο τέλος, αλλά υπήρξαν και σπουδαίες στιγμές».
– Γιατί γίνεται αυτό όμως; Έχω την εντύπωση ότι σχετίζεται με τη θεολογία μας.
« Το ακούω συχνά τελευταία. Δε νομίζω ότι η θεολογία έχει αυτή τη δύναμη. Αλλά και εάν υποθέσουμε ότι συνέβη αυτό σε κάποιο βαθμό, η αλήθεια είναι ότι βασίλευσαν τα χειρότερα αυτής της θεολογίας. Ο θησαυρός έμεινε στο περιθώριο άγνωστος και παραμελημένος. Εξόριστος από τη γη της εξουσίας».

Η εκκλησία μας;
« Πάλεψε και συνεχίζει να παλεύει. Αλλά, ως μη όφειλε, παρασυρμένη από την πολιτική εξουσία, έδωσε πολλές χαμένες μάχες και δεν κατάφερε να επιλέξει τις ήττες της. Χάθηκε για παράδειγμα μέσα στη δίνη της έντονης ιδεολογικής σύγκρουσής της με τη Δύση. Αυτό το έπαθε και η θεολογία. Το ζούμε ακόμα και σήμερα. Κατασκευάζουμε στο λεπτό εχθρούς, πολιτικούς, θρησκευτικούς και άλλους, αρματωνόμαστε και ξεκινάμε. Όταν δεν αυτοπροσδιορίζεσαι και ετεροπροσδιορίζεσαι κινδυνεύεις κίνδυνο μεγάλο. Όσες φορές ξεφύγαμε από αυτή τη μέγγενη του ετεροπροσδιορισμού και αντλήσαμε από τα όνειρα της σάρκας μας, δημιουργήσαμε εκείνες τις στιγμές στη διαχρονική ιστορία μας που μας επέτρεψαν να αισθανθούμε την ομορφιά και την ευρυχωρία του σπιτιού μας, του δικού μας οίκου. Μαζί να γευτούμε την ωραιότητα της συνάντησης και της προσφοράς, τη γοητεία του μοιράσματος και της κένωσης ».

Γιατί ετεροπροσδιορίζεσαι;
« Ετεροπροσδιορίζεσαι γιατί δεν έχει περιεχόμενο η ζωή σου. Η ανυπαρξία γεννά ετεροπροσδιορισμό. Από τον 15, 16ο αιώνα αρχίζουμε να σταματούμε να δημιουργούμε. Σταματά η πρωτότυπη δημιουργία στη τέχνη, στη ναοδομία, στην αρχιτεκτονική και καταφεύγουμε έτσι στην ιεροποίηση του παρελθόντος, στην αντιγραφή, που όταν δεν συναντιέται με τη ζωή οδηγεί στη σταδιακή νέκρωση».
– Γιατί το κάναμε αυτό;
« Γιατί δε ζούσαμε πραγματικά. Απουσιάζαμε από τη ζωή. Και το χειρότερο δεν είναι αυτή η απουσία, αλλά η συνήθειά της».

-Γιατί;
« Αυτό είναι κάτι το οποίο που μπορούν να μας απαντήσουν οι ψυχίατροι και οι ψυχολόγοι. Δεν μπορώ να το καταλάβω. Ειλικρινά σήμερα, αυτό που συμβαίνει στην εκκλησία είναι αντικείμενο της ψυχιατρικής. Δεν μπορείς να το εξηγήσεις αλλιώς. Του λες του άλλου “είμαστε μια παρέα, έλα να πιούμε έναν καφέ, να κοινωνήσουμε και να χαρούμε” και σου λέει “όχι, εγώ δεν μπορώ γιατί έχω μάθει να ζω με την αντίθεση”. Έχουμε ιδεολογικοποιήσει την αντίθεσή μας. Υπάρχει άρνηση. Υπάρχει τέτοια ιδεολογικοποίηση της ζωής όπου μετά μανίας αρνούμαστε τη συνάντηση. Έχουμε ιδεολογικοποιήσει τη ρήξη. Αυτό δεν είναι σήμερα το πρόβλημα; Η ιδεολογικοποίηση της ρήξης; Γεμίσαμε επαναστάσεις και επαναστάτες, αλλά αντίσταση πουθενά».

Μήπως, τελικά, το σπουδαίο παρελθόν μας μας καθηλώνει;
« Βεβαίως, ιεροποιήσαμε το παρελθόν και, όταν ιεροποιείς το παρελθόν, το παρόν νεκρώνεται. Όσο πιο πολύ επιστρέφεις στο παρελθόν τόσο απουσιάζεις από το παρόν».

Τί θα μπορούσε να μας βγάλει από αυτή την καθήλωση;
« Η δημιουργικότητα, η ερωτικότητα. Βρισκόμαστε στα όρια της κυριαρχίας του ανέραστου. Το ανέραστο είναι το διεκπεραιωτικό. Τι θέλει να κάνει ο Ελληνας σήμερα; Να διεκπεραιώσει τα πράγματα και να βγάλει εύκολο κέρδος. Ζούμε στην εποχή, ζούμε την εποχή, της απόλυτης υποτίμησης της οντολογίας του έρωτα».

Όταν νιώθεις μοναξιά, δεν είσαι (ο) μόνος

Αυτό το καλοκαίρι, δεν υπόσχεται για όλους μας μαγικά ηλιοβασιλέματα και ερωτευμένα δειλινά. Ανεξαρτήτως του συναισθηματικού τομέα, στη ζωή μας αυτό το διάστημα μπορεί να φωλιάζει η μοναξιά και επειδή πέφτουμε συνέχεια πάνω σε άρθρα και λίστες για ιδανικές διακοπές με το άλλο μας μισό, ψάξαμε όλους εκείνους τους λόγους που θα μας κάνουν να «αγκαλιάσουμε» αυτό που μας συμβαίνει τώρα. Ακόμη κι αν αυτό θυμίζει την εικόνα της μελαγχολικής Carrie Bradshaw με μόνη συντροφιά έναν σκύλο και μερικές γενναιόδωρες λιχουδιές.

Είτε έχετε πάρει την απόφαση να αλλάξετε πόλη, χώρα, πλανήτη για ένα καλύτερο επαγγελματικό αύριο είτε έχετε επιλέξει να πάρετε αποστάσεις από συγκεκριμένα πρόσωπα και καταστάσεις, καλείστε, εν μέσω της πιο συντροφικής εποχής του χρόνου, να συνεργαστείτε με τη μοναξιά που τρομάζει ανεξαιρέτως την ανθρώπινη φύση. Υπόθεση τουλάχιστον, για τον πρώτο καιρό της προσαρμογής. Νιώθετε χαμένοι, μόνοι, ξέρετε πως μόνη συντροφιά στον δρόμο μέχρι το σπίτι είναι το ραδιόφωνο και κάπου εκεί, ή λίγο νωρίτερα ξεκινά να γίνεται έντονη η αίσθηση της απώλειας. Η απώλεια δεν είναι απαραίτητα υπαρκτή. Όποια μορφή κι αν έχει όμως, προκαλεί τον ίδιο πόνο.

Περνώντας όλοι κάποτε στη ζωή μας, από τέτοιες παράξενες ψυχολογικές διακυμάνσεις, αναζητήσαμε παρηγορητικές λίστες για όλους εκείνους που αυτό το καλοκαίρι δεν θα χαζεύουν το ηλιοβασίλεμα στην Οία, και δεν θα περπατούν χέρι χέρι με το άλλο τους μισό στα καλντερίμια και τα σοκάκια κάποιου ονειρεμένου ελληνικού νησιού, τρώγοντας παγωτό. Για τους ξενιτεμένους τώρα, ισχύει μάλλον πως δεν θα μπορούν να απολαύσουν καν τον καλοκαιρινό ήλιο και τη θαλασσινή αλμύρα της Ελλάδας. Και τώρα το πέπλο της μοναξιάς αρχίζει να τυλίγει όσους βρίσκουν μοιραία, ταυτίσεις.

Όταν νιώθεις μοναξιά, δεν είσαι (ο) μόνος

Όλοι έχουμε ακούσει ή διαβάσει θεωρίες για τη μοναξιά και τα οφέλη της, έστω για εκείνη την όψη της που θεωρείται υγιής όταν επισκέπτεται για λίγο καιρό, τη ζωή μας. «Συμβουλές, εφαρμογές, τι να κάνουμε και τι να μην κάνουμε»… Οι οδηγοί ανάρρωσης από όλα εκείνα που φέρνουν μοναξιά, δεν κατάφεραν να μας καλύψουν πλήρως. Από όλα τα «ψυχολογικά γιατροσόφια» όμως, συγκρατήσαμε κάποιες πολύ συγκεκριμένες προτάσεις που αξίζει να επαναφέρουμε στη μνήμη μας όταν νιώσουμε μόνοι και χαμένοι.

1. Δεν είμαστε μόνοι όταν νιώθουμε μόνοι

Πολλοί από εμάς έχουμε την τάση να νιώθουμε ότι είμαστε οι μοναδικοί πολεμιστές μιας άνισης μάχης που στοχεύει στην καρδιά και τα συναισθήματά μας. Δεν είμαστε όμως μόνοι, σε αυτό. Υπάρχουν γύρω μας τόσοι άλλοι άνθρωποι που βιώνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα. Όταν λέμε στον εαυτό μας, «είμαι εντελώς μόνος μου, κανείς άλλος δεν νιώθει όπως εγώ», πρόκειται απλώς για ένα κατασκευασμένο ψέμα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Πάντοτε υπάρχει κάποιος που νιώθει ακριβώς όπως εσύ, ακόμη και αν ζει σε άλλη χώρα. Μετρίως παρήγορο, σωστά; Για να προσπαθήσουμε περισσότερο.

2. Όταν η μοναξιά μάς έχει ήδη επισκεφθεί, χρειάζεται να μείνουμε μόνοι

Τι εννοούμε με αυτό; Όταν όλα οδεύουν προς τη μοναξιά δεν μας μένει παρά να δεχτούμε αυτό που έχει μπει σε εφαρμογή εν αγνοία μας εδώ και καιρό, ότι είμαστε δηλαδή ήδη μόνοι. Κάνοντας αυτή τη διαπίστωση πρέπει να γνωρίζουμε πως οι στιγμές που μας προετοιμάζουν για τη μοναξιά που θα ακολουθήσει, είναι στιγμές που έχουμε την ανάγκη πλέον να ζήσουμε. Κάποιες φορές χρειάζεται να μείνουμε μόνοι μας για να ακούσουμε τι έχει να προσθέσει ή να αφαιρέσει ο εαυτός μας πάνω σε όσα έχουν πει οι άλλοι. Όταν αρνούμαστε να παραδεχτούμε ότι έχουμε ανάγκη τότε, να μείνουμε μόνοι, απλώς διαιωνίζουμε τη μοναξιά μας.

Η πραγματική μοναξιά δεν περιορίζεται απαραίτητα στο όταν είσαι μόνος», Charles Bukowski

Όταν νιώθεις μοναξιά, δεν είσαι (ο) μόνος

3. Κάποιες φορές, πρέπει να χαθούμε για να βρούμε αυτό που ψάχνουμε

Λένε πως το καλύτερο μονοπάτι εμφανίζεται μπροστά μας όταν έχουμε χάσει εντελώς τον δρόμο μας. Το πρώτο βήμα για να ζήσουμε όπως θέλουμε, είναι η παραπάνω συνειδητοποίηση. Το δεύτερο βήμα είναι να αποχαιρετήσουμε εκείνο το κομμάτι της ζωής μας που δεν μας κάνει να ζούμε όπως θα επιθυμούσαμε. Αναμφίβολα, μια μεγάλη αλλαγή είναι τρομακτική, δεν μπορεί όμως να προκαλεί μεγαλύτερο φόβο από την ώρα που έρχεται και μετανιώνουμε. Όλοι κάποτε χρειάστηκε να βρούμε κάτι, να το χάσουμε, να το ξαναβρούμε και να το ξαναχάσουμε. Η διαδικασία επίπονη αλλά αρκετά διδακτική. Σας πείσαμε καθόλου ή μάταια;

4. Σε κάθε κατάσταση, εμείς κρατάμε τον έλεγχο των συμπεριφορών μας

«Απέναντι σε κάθε δυσκολία που συνοδεύει τη μοναξιά, αποφασίστε να κρατήσετε στάση θετική». Αν δεν πειστήκατε από όλα τα παραπάνω, αυτό κι αν φαίνεται εξωγήινο και από άλλον πλανήτη! Οι ειδικοί εξηγούν ωστόσο, πως το μεγαλύτερο κομμάτι της λύπης μας προέρχεται από τη συμπεριφορά μας. Ένας χαρούμενος άνθρωπος δεν είναι κάποιος που όλα του έρχονται στη ζωή όπως έχει υπολογίσει, αντίθετα είναι εκείνος που αντιμετωπίζει θετικά κάθε κατάσταση. Την επόμενη φορά λοιπόν χαμογελάστε στην κακή σας τύχη, στη μοναξιά που ξαπλώνει κάθε βράδυ μαζί σας, έστω στον συμπαθητικό σκύλο που ποζάρει στον φακό δίπλα από τη μελαγχολική Carrie Bradshaw. Ούτε καν, έτσι; Εντάξει, σταματάμε εδώ.

5. Το κλειδί είναι η αποδοχή

… Η αποδοχή του εαυτού μας και των συνθηκών που πρέπει να οριστούν με τον συγκεκριμένο τρόπο αυτό το διάστημα. Οι μεγαλύτερες απογοητεύσεις στη ζωή είναι αποτέλεσμα μεγάλων προσδοκιών που δεν ευδοκίμησαν. Καλούμαστε να αποδεχτούμε το αίσθημα της απώλειας, της μοναξιάς, όλων εκείνων που μας χαρακτηρίζουν τη δεδομένη στιγμή. Δεν γλιτώνουμε από όσα έχει να μας μάθει η ζωή ούτως ή άλλως, οπότε ας αποδεχτούμε όλα όσα με τα οποία μας επισκέπτεται εκείνη κάθε φορά.

Πέφτουμε, σηκωνόμαστε, προχωράμε, πάμε παρακάτω. Αυτό το καλοκαίρι μπορεί να μην είναι όπως το ονειρευτήκαμε, ας το αποδεχτούμε. Το παράδειγμα της εποχής είναι συμβολικό γιατί το θέρος αποκρούει τις μελαγχολικές διαθέσεις και έλκει τα ονειρικά πλάνα. Τώρα ξέρουμε τουλάχιστον, πως κάποιος που είναι μόνος, δεν είναι ποτέ στα αλήθεια μόνος του σε όλο αυτό που περνάει.

Ό, τι κι αν είναι αυτό που μας χαρακτηρίζει αυτό το καλοκαίρι, συντροφικότητα ή μοναξιά, ας το αποδεχτούμε όπως του πρέπει! Και όσο γράφαμε για όλα αυτά, θυμηθήκαμε το παρακάτω τραγούδι που, παρότι καταπιάνεται με τη μοναξιά, είναι ιδιαίτερα γλυκό. Μήπως όλα τελικά είναι θέμα νοοτροπίας;  

Φωτογραφία του Kostas Bousbouras.

 

Ιάκωβος Μαρτίδης: Έχουμε αναρωτηθεί πόσοι πέθαναν από την ευμάρεια;

Έχουμε ποτέ συνειδητοποιήσει ότι τα περισσότερα προβλήματα στη ζωή μας οφείλονται στο λάθος τρόπο σκέψης;
Έχουμε ποτέ συνειδητοποιήσει ότι ο λόγος που βιώνουμε αρνητικά συναισθήματα, συχνά είναι αποτέλεσμα των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων που έχουμε για τον εαυτό μας, τους άλλους και τη ζωή;
 Μήπως είμαστε εκπαιδευμένοι στο να εστιαζόμαστε στα προβλήματα και όχι στις λύσεις τους; Μήπως έχουμε εκπαιδευτεί στη γκρίνια, το παράπονο και την κατηγόρια;
Μήπως οι περισσότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε είναι ταυτόχρονα και ευκαιρίες να ανακαλύψουμε βαθύτερα και ουσιαστικότερα νοήματα ζωής; Μήπως είναι οι δυσκολίες που μας εξελίσσουν;  Γνωρίζουμε τι θα πει ευχαριστιακή στάση ζωής;
 
Πως λειτουργεί η  ψυχοσύνθεση του ανθρώπου;
-Η ψυχοσύνθεση του κάθε ανθρώπου είναι διαφορετική, είναι μια δυναμική κατάσταση, δεν είναι μια στατική, δηλαδή μέρα με τη μέρα ωριμάζουμε, μαθαίνουμε από τα λάθη, όχι όλοι με τον ίδιο τρόπο, κι ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε αλλάζει.
 
Θα λέγατε ότι ορισμένοι δε μαθαίνουν ακόμα και στα βαθιά γεράματα τους;
-Η διαφορά του ανόητου, του σοφού και του έξυπνου είναι η εξής: οι ανόητοι δεν μαθαίνουν ποτέ από τα λάθη τους, οι έξυπνοι μαθαίνουν από τα λάθη τους, ενώ οι σοφοί μαθαίνουν από τα λάθη των άλλων. Τουλάχιστον, εμείς ας λειτουργήσουμε ως έξυπνοι, δηλαδή να μαθαίνουμε από τα λάθη μας, γιατί είναι και ανθρώπινο να κάνουμε λάθη. Η οπτική ματιά με την οποία βλέπουμε τα πράγματα πολλές φορές καθορίζει και τα ίδια τα πράγματα, δηλαδή όπως έχει πει ο φιλόσοφος Επίκτητος, ένας δικός μας άνθρωπος: αυτό που μας αγχώνει και μας φοβίζει δεν είναι αυτά καθ’ αυτά τα πράγματα, αλλά το πώς εμείς νομίζουμε ότι θα τα βιώσουμε ή ότι είναι. Το έχει πει και ο Νίτσε λίγο διαφορετικά.
 
Το άγνωστο είναι αυτό το στοιχείο που μας φοβίζει;
-Ναι, γιατί ποτέ δεν ξέρεις πως θα τα βιώσεις, διότι αυτό είναι το μέλλον. Προβλέπεις, και συνήθως προβλέπουμε πεσιμιστικά. Λειτουργούμε όπως οι μύγες, δηλαδή μπορεί να υπάρχουν 10 λουλούδια και περιττώματα, κι εμείς θα στηριχθούμε στα περιττώματα, ενώ θα έπρεπε να λειτουργούμε όπως οι μέλισσες, δηλαδή μπορεί να υπάρχουν 10 περιττώματα και ένα λουλούδι, αυτές θα πάνε όμως στο λουλούδι. Αυτός ο τρόπος όμως μαθαίνεται, το που θα εστιάσεις και το πώς σκέφτεσαι γι? αυτά που σου έρχονται και σου συμβαίνουν είναι κάτι που μαθαίνεται. Άλλοι σκεφτόμαστε λειτουργικά κι άλλοι δυσλειτουργικά, δηλαδή άλλοι με έναν τρόπο που εξυπηρετεί τις σχέσεις και τη ζωή κι άλλοι με ένα τρόπο που βραχυκυκλώνει τις σχέσεις και τη ζωή. Υπάρχουν τόσοι χιλιάδες συνάνθρωποί μας με πολύ μεγάλα αντικειμενικά προβλήματα, που είναι ευτυχισμένοι. Δηλαδή μην ξεχνάτε, η Έλεν Κέλερ που ήταν κωφάλαλη, έλεγε ότι η ευτυχία είναι μέσα μας κι ήταν ευτυχισμένη. Επομένως θέλω να πω, ότι έχουμε τεράστιες δυνατότητες να κάνουμε βήματα. Δεν το ξέρουμε και καμιά φορά ενώ το πιστεύουμε δεν ξέρουμε το πώς. Αυτό είναι μια διαδικασία που μαθαίνεται.
Αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο της κοινωνικής ψυχιατρικής αλλά υπάρχει προκατάληψη;
-Μία προκατάληψη μπορεί να υπάρχει αλλά ας έχουμε υπόψη μας όλοι, ότι όλοι μας έχουμε ψυχοπαθολογικά στοιχεία. Δεν χρειάζεται να είσαι άρρωστος, για να έχεις κάποιο πρόβλημα. Υπάρχουμε εμείς ως άνθρωποι και εξ ορισμού έχουμε προβλήματα, θέματα, ερωτήματα. Ο πανικός βέβαια δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος, αλλά το γιατί μας πιάνει άγχος και πανικός έχει να κάνει πολλές φορές με τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα, διότι πολλές φορές εστιάζουμε στο πρόβλημα κι όχι στη λύση. Όταν εστιάζεις στο πρόβλημα, αυτό μεγεθύνεται κι αποκτά διαστάσεις μέσα σου. Όταν, όμως, εστιάζεις στη λύση είναι διαφορετικό. Και να δώσω ένα παράδειγμα: ένας που φοβάται τα ύψη και πρέπει να διασχίζει μια στενή γέφυρα, αν η ματιά του εστιαστεί κάτω, μεγαλώνει το πρόβλημα. Γι? αυτό λέμε σε αυτόν τον άνθρωπο να κοιτά ψηλά και απέναντι, δηλαδή στη λύση. Όταν εστιάζουμε, λοιπόν, στα προβλήματά μας, αυτό μας ρουφάει σκέψη, χρόνο, ενέργεια. Όταν εστιάζουμε, όμως, στο πως θα κάνουμε το επόμενο βήμα, αποκτάμε άλλη δυναμική κι άλλη ψυχολογία.
Μπορεί να διδαχθεί κάποιος πώς να είναι ένα συγκροτημένο άτομο και ψυχικά υγιές;
-Όχι, προς Θεού. Αυτό θέλει πολύ κουβέντα. Πολλά πράγματα μαθαίνονται, αλλά όχι με έναν εύκολο τρόπο, το δασκαλίστικο ή τις λεγόμενες «αμερικανιές» όπως τις λέω. Δεν υπάρχουν χρυσές οδηγίες ή χρυσές συμβουλές. Το να πεις σε κάποιους, ρίξτε το έξω, μην αγχώνεστε και άλλα σχετικά, αυτά τα ξέρει ο καθένας. Το θέμα είναι να βοηθήσεις μέσα του να κτίσει μια διεργασία επίλυσης των προβλημάτων, δηλαδή να του μάθεις να ψαρεύει όχι να του δώσεις έτοιμα ψάρια. Δεν υπάρχουν έτοιμα ψάρια, κι αν υπάρχουν θα φας όσο σου τα δίνει κάποιος. Το θέμα είναι να γίνουμε εμείς ικανοί ψαράδες, να ψαρεύουμε εμείς όσο κι όποτε θέλουμε. Αυτό έχει ικανοποίηση και χαρά και αυτό μαθαίνεται.
 
Σήμερα υπάρχει και το θέμα της οικονομικής κρίσης, που τους περισσότερους συμπολίτες μας τους οδηγεί σε απόγνωση.
-Αυτό είναι αλήθεια, γιατί όλα τα προβλήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται σε μια ρεαλιστική βάση, και όχι σε ένα επίπεδο ευχολογίου. Πρέπει κατ? αρχήν να κοιτάμε την πραγματικότητα, τι μπορούμε και τι δε μπορούμε να αλλάξουμε. Αυτό που δεν μπορούμε να αλλάξουμε και δεν εξαρτάται από εμάς,  το αφήνουμε. Για εκείνο που μπορούμε όμως, πρέπει να κάνουμε κάτι. Τώρα, η αλήθεια είναι ότι αντικειμενικά υπάρχουν πολύ δύσκολα και πολλές φορές δυσεπίλυτα προβλήματα. Αν εξαιρέσουμε, ωστόσο, ένα ποσοστό ανθρώπων που αντικειμενικά έχουν πολύ μεγάλα προβλήματα, ένα μεγάλο άλλο μέρος από εμάς γκρινιάζουμε, παραπονιόμαστε χωρίς όμως να στερούμαστε τα βασικά.
Δηλαδή, όταν ο άνθρωπος έχει καλύψει τις βασικές ανάγκες, δε δικαιούται να γκρινιάζει. Εμείς πολλές φορές γκρινιάζουμε για δευτεροενή πράγματα ή ανάγγκες επίπλαστες.
 
Θεωρείτε ότι ως κοινωνία έχουμε καλομάθει; 
-Η αλήθεια είναι ότι ως κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες ξεφύγαμε πολύ από αρχές, από αξίες, από παραδόσεις που μας κρατούσαν στέρεους. Εγώ δέχομαι ότι σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που πεινάνε, κάποιοι πεθαίνουν από την πείνα, ενώ και κάποιοι άλλοι αυτοκτονούν. Όλα αυτά είναι αλήθεια, αλλά πριν δέκα χρόνια, αναρωτήθηκε κανείς από εμάς πόσοι πέθαιναν από την παχυσαρκία, από εμφράγματα, από εγκεφαλικά λόγω της ευμάρειας; Θέλω να πω ότι και τότε είχαμε κρίση, όχι μόνο αξιών αλλά και πρακτικής ζωής. Το ελληνόπουλο έφτασε να γίνει το πιο παχύσαρκο παιδί της Ευρώπης και έχουμε υποθηκεύσει το μέλλον και την υγεία του. Τη σημερινή κρίση πρέπει να τη δούμε πολύπλευρα. Δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται και ζούμε, είναι κι αυτό, αλλά είναι κι άλλα πράγματα από πίσω.

Αποξένωση: Αρνητικό και επικίνδυνο φαινόμενο

 

Το φαινόμενο της αποξένωσης, της απώλειας δηλαδή των στοιχείων της προσωπικής υπόστασης και της εμφάνισης στη θέση άλλων στοιχείων διαφορετικών και κατώτερων από αυτά που συνθέτουν την πραγματική, την αληθινή ουσία του ανθρώπου , μολονότι παλιό, έχει προσλάβει σήμερα τρομακτικές διαστάσεις και αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό της κοινωνικής ζωής. Κοινή πεποίθηση αποτελεί το γεγονός ότι ποτέ μέχρι σήμερα  δεν αισθάνθηκαν οι άνθρωποι περισσότερο ξένοι μεταξύ τους και προς τους ίδιους τους εαυτούς τους. Θα προσπαθήσουμε λοιπόν, στα περιορισμένα πλαίσια της παρούσας μελέτης να διερευνήσουμε και να διαπιστώσουμε το μέγεθος και το βαθμό της διάσπασης του ‘εγώ’ από το ‘εμείς’ του ανθρώπου, δηλαδή από το σύνολο και από τον ίδιο του τον εαυτό. Πρώτα-πρώτα πιστεύουμε ότι η αποξένωση  είναι τόσο παλιά όσο και η κοινωνική ζωή και ότι δεν αποτελεί επιδημική ασθένεια του πλανήτη μας.

Το φαινόμενο της αδιαφορίας και της απάθειας για όσα συμβαίνουν γύρω μας, η παχυδερμική αναισθησία για τα προβλήματα και τις τύχες των συνανθρώπων μας, η στενόκαρδη και μικρόψυχη συναλλαγή, η συναισθηματική πόρωση και η άμβλυνση των κοινωνικών αρετών, η τυποποίηση και η εμπορευματοποίηση των ανθρωπίνων σχέσεων και η αναγωγή των πάντων στις απογυμνωμένες αριθμητικές σχέσεις, είναι φαινόμενα της σημερινής καταναλωτικής κοινωνίας. Βέβαια το μέγεθος της ανθρώπινης αποξένωσης ήταν κάθε φορά συνάρτηση πολλών παραγόντων, κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών, θρησκευτικών. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, παρά τη γενική σχηματοποίηση των κοινωνικών αντιλήψεων, περιπτώσεις μεμονωμένων ατόμων ή ομάδων αντιστρατεύονταν τις κατεστημένες αξίες και πρόβαλλαν ένα άλλο ήθος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η επανάσταση των δούλων στη Ρώμη υπό την ηγεσία του Σπάρτακου, μόνο την προσέγγιση των ψυχών και την ποιότητα των συναισθημάτων μπορεί να δηλώσει.

Με έμφαση στο σημείο αυτό μπορούμε να τονίσουμε ότι η αποξένωση σήμερα είναι ένα σύνδρομο, μια ασθένεια του πολιτισμού και ειδικότερα το άμεσο αποτέλεσμα της τεράστιας τεχνικής εξέλιξης της εποχής μας. Μπορεί να λύθηκαν, στοιχειωδώς έστω, πολλά από υλικά προβλήματα του ανθρώπου, δεν του εξασφάλισαν όμως το κλειδί της ευτυχίας. Οι έρευνες των ψυχολόγων, των ηθικολόγων και των κοινωνιολόγων συγκλίνουν στην άποψη ότι στον συμβιωτικό τομέα  επιτεύχθηκε το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που πραγματοποιήθηκε στον τομέα της έρευνας του διαστήματος. Ενώ δηλαδή ο άνθρωπος έστρεψε την προσπάθειά του και μπόρεσε να ερευνήσει το μακρόκοσμο, έχασε βαθμιαία την επαφή του με τον κόσμο, έμεινε τυφλός και αδιάφορος για αυτά που γίνονται μπροστά στα μάτια του και έφτασε ως την παθητικότητα και την αδιαφορία που ρηγματοποιεί τις ανθρώπινες σχέσεις. Μέσα σε αυτήν την ατμόσφαιρα έχουν εξαφανιστεί τα στοιχεία της ανθρωπιάς από την σημερινή ζωή , που τελικά οδηγούν σε μια αφόρητη ανία και αδιαφορία προς τον πλησίον. Την τραγικότερη μορφή του ατομικισμού και της αποξένωσης του ανθρώπου εκφράζει μια αγγλική παροιμία που λέει ότι ‘όσο πιο ψηλά είναι ο φράχτης, τόσο πιο καλοί  είναι οι γείτονες.’ Δηλαδή τα αδιαπέραστα τείχη διασφαλίζουν τους ανθρώπους. Αναρωτιέται κανείς ποιος είναι ο ρόλος της παιδείας σε όλη αυτή την κατάσταση. Αν λοιπόν η παιδεία προετοιμάζει τους μελλοντικούς καριερίστες, τους αυριανούς τεχνοκράτες, αν καλλιεργεί τον αμοραλισμό και τον άτεγκτο ωφελιμισμό, διευρύνει απεριόριστα και το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι αποβλέπει στην μαζική παραγωγή ακρωτηριασμένων ψυχικά ανθρώπων.

Συμπερασματικά και εκτιμώντας συνολικά την παραπάνω γραφή, μπορούμε να πούμε ότι η επανάσταση του ατόμου, η προσωπική ανταρσία, η περιθωριοποίηση, ο απομονωτισμός και η καταφυγή σε τεχνητούς παραδείσους δεν θεραπεύουν αλλά πολλαπλασιάζουν τα θύματα της αποξένωσης. Στη θέση των αργυρώνητων αξιών πρέπει να τοποθετηθούν νέα ιδανικά και αξίες σύμφωνα με τα ευγενή οράματα ολόκληρης της ανθρωπότητας. Επιβάλλεται να αντιληφθούμε ότι ‘ σκοπός της αγωγής των ανθρωπίνων σχέσεων δεν είναι να απλοποιήσει το πολύπλευρο των σχέσεων και να το εντοπίσει σε ορισμένους τύπους κυρίως εξωτερικής μορφής, όπως είναι το γλυκό μειδίαμα των χειλιών και της υποκριτικής ευγένειας. Αντίθετα σκοπός της αρμόζει να είναι η καλλιέργεια των ανθρωπίνων σχέσεων και η καταπολέμηση της εμπορικοποίησης των αναγκών του ανθρώπου, όπως και της θλιβερής αντίληψης ότι όλα πουλιούνται και αγοράζονται’.

Νίκος Γιαννόπουλος     (εφ. Πατρίς)

Αβοήθητος στο Σύνταγμα, εν μέσω πλήθους διερχομένων

Οι μεγάλοι έρωτες έχουν τις περισσότερες φορές άδοξο τέλος. Την εν λόγω κατάληξη είχε και η αγάπη ενός Ελληνοβρετανού για τη χώρα μας.

Ο 49χρονος επιχειρηματίας, Ρόμπερτ Κόλντικοτ, έχοντας προσωπική εμπειρία διαμονής στο εξωτερικό (Κύπρο, Νότιο Αφρική, Ιαπωνία), έμενε εσχάτως στην Αθήνα. «Εχω τη δυνατότητα να εργάζομαι εξ αποστάσεως για την εταιρεία μου, cerberus security investigations» εξηγεί στην «Κ» ο κ. Κόλντικοτ, που μέχρι πρόσφατα γνώριζε την Ελλάδα μέσω των καλοκαιρινών του διακοπών και των αφηγήσεων της Ελληνίδας μητέρας του. Με γκρίζους κροτάφους, πλέον, εμφανίστηκε με τις βαλίτσες και το λάπτοπ του την Ανοιξη στο Παγκράτι. Η καθημερινή ζωή στο «κλεινόν άστυ» τον συνεπήρε. «Ηταν πολύ διαφορετικά από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο» περιγράφει, «μου άρεσε ο λίγο πιο χαλαρός τρόπος ζωής, η συνήθεια σας να κάνετε δραστηριότητες ακόμα και αργά τη νύχτα, οι παρέες που σμίγουν στις πλατείες τα καλοκαιρινά βράδια». Ετσι, ξεκίνησε να μαθαίνει ελληνικά και «φλέρταρε» με την ιδέα να μετακομίσει μόνιμα στη δεύτερη πατρίδα του.

Στις αρχές Ιουλίου ήρθε από τη Μ. Βρετανία να τον επισκεφθεί η 13χρονη κόρη του. «Την πρώτη κιόλας μέρα, 9/7, την πήγα στον άγνωστο στρατιώτη και το Σύνταγμα, για να πάρει μια πρώτη γεύση της πόλης». Η ξέγνοιαστη, όμως, βόλτα πατέρα και κόρης έληξε βίαια, όταν ο Ρόμπερτ αφού κατέβηκε τη μαρμάρινη σκάλα της πλατείας Συντάγματος στραβοπάτησε σε ένα σπασμένο μάρμαρο. «Βρέθηκα κάτω με τρομερούς πόνους». Δυο Ελληνες περαστικοί του έφεραν λίγο πάγο, ωστόσο ο ίδιος δεν μπορούσε να κουνηθεί. «Ειδα από μακριά τρεις ένστολους και έστειλα την κόρη μου, που δεν γνωρίζει ελληνικά, να τους ενημερώσει». Οι τρεις αστυνομικοί τον πλησιάσαν αλλά προς έκπληξη του δεν είχαν καμία λύση. «Απέρριψαν την ιδέα να βγάλουν μια φωτογραφία και να προχωρήσουν σε αναφορά, όταν δε τους παρακάλεσα να καλέσουν ασθενοφόρο απεφάνθησαν ότι θα ήταν άσκοπο, επειδή θα έκανε μια ώρα να έρθει». Οι αστυνομικοί του πρότειναν να πάρει ταξί. «Επειτα από παράκλησή μου με βοήθησαν απλώς να σηκωθώ, όχι όμως και να βρω ταξί» λέει με πικρία, «ούτε κάποιος άλλος διερχόμενος έδειξε το ελάχιστο ενδιαφέρον να με βοηθήσει». Ο οδηγός του ταξί τον πήγε στο εφημερεύον νοσοκομείο, «εκεί έμεινα πολύ ευχαριστημένος από τη φροντίδα των γιατρών».

Σήμερα, δέκα μέρες αργότερα, κλινήρης, ανατρέχει στο σκηνικό: χτυπημένος και αβοήθητος στο πιο πολυσύχναστο σημείο της Ελλάδας. «Ντράπηκα για τη στάση τους, είναι σαφές ότι δεν ήθελαν να αναλάβουν καμία ευθύνη» σχολιάζει, «στη Βρετανία θα είχαν ειδοποιήσει ασθενοφόρο και θα είχαν φροντίσει για έναν διερμηνέα».

Ακόμα περισσότερο, δε, τον εξοργίζει η στάση τεσσάρων διαφορετικών δικηγόρων, στους οποίους απευθύνθηκε για να κάνει μήνυση παντός υπευθύνου, κάτι που κανείς δεν θέλησε να αναλάβει. Οσο για το όνειρο της ζωής στην Ελλάδα- έχει πλέον εξαϋλωθεί.

 

Πηγή: Καθημερινή

διεκδικητικότητα

Για πολλούς ανθρώπους είναι εξαιρετικά δύσκολο να διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους ή να εκφράσουν ανοιχτά και ειλικρινά τα συναισθήματα και τα θέλω τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούν προβληματικές προσωπικές, επαγγελματικές αλλά και κοινωνικές σχέσεις. Τα άτομα που δεν αντιδρούν ποτέ σε οποιαδήποτε αδικία  και απλά «στρέφουν και το άλλο μάγουλο», γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και έυκολος στόχος bullying.

 

 

Το κλειδί απέναντι σε αυτές τις συμπεριφορές είναι η διεκδικητικότητα;

Τί είναι η διεκδικητικότητα

Το να είναι κάποιος διεκδικητικός σημαίνει οτι μπορεί να υπερασπίζεται τα δικαιώματα του, να εκφράζει τις απόψεις και τα θέλω του με τρόπο άμεσο και ειλικρινή, χωρίς, όμως, να παραβιάζει τα αντίστοιχα δικαιώματα των άλλων, δίοτι η διεκδικητότητα στηρίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό. Αν τα άτομα επικοινωνούν με ένα παθητικό ή επιθετικό τρόπο, στέλνουν λάθος μηνύματα με αρνητικές συνέπειες.

Παθητική συμπεριφορά: Αν η συμπεριφορά σας είναι παθητική, αν δεν αντιδράτε ποτέ για να αποφύγετε τη σύγκρουση, στέλνετε στο περιβάλλον σας το μήνυμα οτι οι επιθυμίες και τα συναισθήματα σας δεν είναι σημαντικά, με αποτέλεσμα να σας αγνοούν. Για παράδειγμα, όταν αναλαμβάνετε υπερβολικά πολλά καθήκοντα στη δουλειά σας σε σχέση με άλλους συναδέρφους για να διατηρηθεί η εργασιακή ειρήνη, διακινδυνεύετε τη δική σας ψυχική ισορροπία η πιθανόν και τις στενές διαπροσωπικές σας σχέσεις. Οι αρνητικές συνέπειες της παθητικής συμπεριφοράς είναι άγχος, αισθήματα πικρίας, μνησικακίας, αισθήματα θυματοποίησης, αλλά και θυμού.

Επιθετική συμπεριφορά: Το επιθετικό άτομο επιδιώκει να επιβάλλει τις απόψεις του αδιαφορώντας για τα δικαιώματα των άλλων, προσπαθώντας, μάλιστα, πολλές φορές να τους εκφοβίσει, να τους ταπεινώσει, ή ακόμα και να τους απειλήσει. Η επιθετικότητα υποσκάπτει την εμπιστοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό. Τα επιθετικά άτομα δημιουργούν αισθήματα δυσαρέσκειας και ο περίγυρος τους, τους αποφεύγει.

Τί προκαλεί την έλλειψη διεκδικητικότητας;

  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Τα άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση έχουν παθητική συμπεριφορά, με αποτέλεσμα να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και να νιώθουν ταπεινωμένοι. Δεν διεκδικούν τα δικαιώματα τους διότι πιστεύουν οτι δεν αξιζουν το σεβασμό των άλλων και οτι είναι ανεπαρκείς.
  • Εμπειρίες παιδικής ηλικίας. Πολλά παιδιά δεν έμαθαν να είναι διεκδικητικά τόσο από το οικογενειακό όσο και από το σχολικό τους περιβάλλον. Τους δίδαξαν οτι δεν θα πρέπει  να υπερασπίζονται τον ευατό τους όταν αδικούνται, οτι δεν θα πρέπει να επιχειρηματολογούν με αποτέλεσμα να εξελιχθούν σε παθητικούς ενήλικες.
  • Απολυταρχικοί γονείς. Τα παιδιά που μεγάλωσαν σε ένα αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον όπου η υποταγή είχε υπέρτατη αξία δεν έχουν μάθει να διεκδικούν.

 Ποια ειναι τα οφέλη της διεκδικητικότητας;

1. Λιγότερη ανησυχία και άγχος. Αν ελεγξετε τους φόβους και τις ανασφάλειες σας και εκφράσετε στους γύρω σας τις ανάγκες και τα θέλω σας, το άγχος σας μειώνεται αισθητά, γιατί θα διαπιστώσετε οτι οι αντιδράσεις των άλλων ατόμων δεν είναι τόσο τρομερές όσο περιμένατε.

2. Μεγαλύτερη ευφορία και ικανοποίηση. Αν διεκδικήσετε με επιτυχή τρόπο τους στόχους και τα όνειρα σας, νιώθετε περισσότερο ικανοί και αποτελεσματικοί, ενισχύεται η επιθυμία σας για δημιουργικότητα και επομένως η ψυχική σας διάθεση είναι ανεβασμένη.

3. Υψηλότερη αυτοεκτίμηση. Μαθαίνοντας να διεκδικείτε τα θέλω σας αποκτάτε τον έλεγχο της ζωή σας, κερδίζετε το σεβασμό του περίγυρου και αντιλαμβάνεστε την πραγματική σας αξία.

4. Πιο υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις. Όταν οι άνθρωποι εκφράζουν με ειλικρινή τρόπο και χωρίς φόβο τις ανάγκες και τα θέλω τους, τότε είναι σίγουρο οτι έρχονται πιο κοντά. Οι παθητικές ή επιθετικές συμπεριφορές ποτέ δε βελτιώνουν, αλλά καταστρέφουν τις όποιες σχέσεις υπάρχουν.

Πως να βελτιώσετε τις διεκδικητικές σας ικανότητες;

  • Συνειδητοποιήστε οτι η διεκδικητική συμπεριφορά δεν είναι μια άσχημη συμπεριφορά. Πολλές φορές μπορεί να δυσαρεστήσετε κάποιους ανθρώπους στη προσπάθεια σας να υπερασπίσετε τις ανάγκες σας. Πάντοτε θα υπάρχουν κάποιοι που θα κρίνουν αρνητικά τη συμπεριφορά σας, Το σημαντικό είναι να γνωρίζετε τα δικαιώματα σας και να τα διεκδικείτε με σεβασμό στα δικαιώματα των άλλων. Αυτή είναι μια σωστή και υγιής συμπεριφορά.
  • Μάθετε πως να αντιμετωπίσετε μια καταχρηστική και άδικη συμπεριφορά. Το να διακρίνετε μια άδικη συμπεριφορά είναι το πρώτο βήμα, αλλά το πιο σημαντικό είναι να μπορείτε και να την αντιμετωπίσετε. Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να ορίσετε τα δικά σας προσωπικά όρια. Για παράδειγμα, αν κάποιος εκμεταλλεύεται το χρόνο σας και σας ζητά να κάνετε συνεχώς πράγματα γι’ αυτόν, θα πρέπει να αρνηθείτε βάζοντας τους δικούς σας κανόνες.
  • Μη φοβάστε να συγκρουστείτε. Πολλές φορές πιστεύετε οτι, αν εκφράσετε τις ανάγκες σας, θα οδηγηθείτε σε έντονους καβγάδες με άσχημες συνέπειες. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι ο κανόνας, γιατί μόλις οι αλλοι αντιληφθούν οτι υπερασπίζεστε τα δικαιώματα σας με λογικά επιχειρήματα, υποχωρούν και σταματούν να είναι πιεστικοί.
  • Προσπαθήστε να λειτουργείτε με αυτοπεποίθηση, ακόμα και αν δε το νιώθετε. Μερικές φορές μπορεί να νιώθετε ανασφάλεια και να έχετε αγωνία σχετικά με μια δύσκολη κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπίσετε. Κρατήστε το σώμα σας σε όρθια, ευθυτενή στάση, κοιτάξτε τους άλλους στα μάτια και μιλήστε με ήρεμο, άμεσο και ξεκάθαρο τρόπο. Εκφράστε την γνώμη και τα συναισθήματα σας με σταθερότητα.

Κανένας δε θα σας προστατέψει, αν, εσείς, δεν προστατέψετε τον εαυτό σας. Επειδή συνήθως οι άνθρωποι μας συμπεριφέρονται όπως εμείς, τους επιτρέπουμε να το κάνουν, διεκδικείστε στον κοινωνικό, εργασιακό, αλλά και οικογενειακό σας περιβάλλον το χώρο που πραγματικά δικαιούστε.

Τι περιμένεις;

Αν περιμένεις να ξυπνήσεις μια μέρα, και όλα τα προβλήματά σου να έχουνε λυθεί με έναν  τρόπο μαγικό, άδικα περιμένεις.

Αν περιμένεις κάποιος, να ενδιαφερθεί για σένα, όταν εσύ δεν ενδιαφέρεσαι για τον ίδιο σου τον εαυτό, άδικα περιμένεις.

Αν περιμένεις πρώτα να είναι όλα τέλεια, ιδανικά, για να κάνεις το πρώτο βήμα, για να ξεκινήσεις την προσπάθειά σου, άδικα περιμένεις.

Ό,τι πρόβλημα λυθεί, θα λυθεί με πολλή προσπάθεια και με πολύ αγώνα. Με τον ιδρώτα του προσώπου σου και με τη κούραση της μέσης σου. Σφίγγοντας δόντια και στομάχι. Έτσι μόνο λύνονται τα προβλήματα…

Κανένας δε θα κάτσει να σε παρακαλάει. Σεβάσου πρώτα εσύ τον εαυτό σου, σεβάσου τις ανάγκες σου, σεβάσου την καρδιά σου και τότε ναι, θα το κάνει και ο άλλος…

Ποτέ δε θα είναι όλα τέλεια. Ποτέ δε θα υπάρχουν οι ιδανικές συνθήκες. Ποτέ δε θα είσαι σίγουρος για το αποτέλεσμα στο τέλος. Έχει ρίσκο η ζωή. Καλώς ή κακώς, έτσι είναι. Κάνε λοιπόν ένα  σταυρό και ρίξου στον αγώνα…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Μάθε να μιλάς…

Αν συνεχίσεις έτσι, θα σκάσεις…

Καταπίνεις, καταπίνεις, καταπίνεις… Λόγια, συμπεριφορές, μούτρα, παραξενιές.  Μέχρι πότε;

Αφού δεν είσαι καλά. Δεν το βλέπεις; Έχεις ξεπεράσει τα όριά σου προ πολλού. Κάνεις κακό στον εαυτό σου.

Ξύπνα.

Μάθε να ανοίγεις το στόμα σου. Μάθε να μιλάς.

Και ας παρεξηγηθούν και κάποιοι. Δεν πειράζει. Θα τους περάσει.

Και ας χαλάσουν ζαχαρένιες. Τι να κάνουμε. Δεν γίνεται αλλιώς.

Και ας σου πουν πως άλλαξες. Πως δεν ήσουν έτσι εσύ. Έπρεπε όμως.

Ξέρεις…

Καμμιά φορά, όσο σκύβεις, τόσο σε πατάνε.

Καμμιά φορά, το μόνο που πρέπει να κάνεις είναι να σηκώσεις ανάστημα.

Καμμιά φορά, το μόνο που πρέπει να κάνεις, είναι να ξεκινήσεις να μιλάς.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Αν δεν καταφέρεις να αγαπήσεις τον άνθρωπό σου…

Αν δεν καταφέρεις να αγαπήσεις τον άνθρωπό σου, δεν θα καταφέρεις να αγαπήσεις ποτέ κανέναν.

Ξέρεις για ποιον μιλάω… Για τον άντρα σου. Τη γυναίκα σου. Τον σύντροφο που διάλεξες εσύ… Αν δεν καταφέρεις να αγαπήσεις τον άνθρωπο αυτόν, δεν θα καταφέρεις να αγαπήσεις αληθινά, ποτέ κανέναν…

‘’Αγαπώ τους φίλους μου’’, ίσως μου πεις… Με τους φίλους, δεν κοιμάσαι και ξυπνάς μαζί. Δε μοιράζεστε έγνοιες για παιδιά, λογαριασμούς, δουλειές, υποχρεώσεις. Με τους φίλους δεν συγκρούεστε το ίδιο συχνά, δεν έρχεστε στην ίδια τη τριβή, όπως με το σύντροφό σου.

‘’Αγαπώ τα παιδιά μου’’. Ναι. Δε το αμφισβητώ. Τα παιδιά σου τα αγαπάς. Τα λατρεύεις τα παιδιά σου. Μην ξεχνάς όμως, ότι τα παιδιά σου, είναι έναν κομμάτι του εαυτού σου. Αγαπώντας τα παιδιά σου, και ένα κομμάτι από εσένα αγαπάς.

Ο σύντροφος, ο σύζυγος, η γυναίκα, ο άντρας με τον οποίο διάλεξες να πορευθείς μαζί, είναι ένας ξένος. Καλείσαι να αγαπήσεις έναν ξένο άνθρωπο από το μηδέν. Εδώ είναι η μαγκιά. Εδώ είναι το μεγαλείο.

Αν δεν καταφέρεις λοιπόν να αγαπήσεις τον άνθρωπο αυτόν, τι σε κάνει να πιστεύεις ότι θα καταφέρεις να αγαπήσεις ποτέ κανέναν;

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Μέτριοι άνθρωποι, μέτριες ζωές…

Άσχημο πράγμα το ‘’μέτριο’’.

Μέτριες σχέσεις, μέτριες προσπάθειες, μέτριες ζωές, μέτριοι ανθρώποι.

Σε έχουν φάει τα ‘’δεν είμαι σίγουρος’’, τα ‘’δεν ξέρω’’, τα ‘’φοβάμαι’’, τα ‘’δεν νομίζω ότι μπορώ…’’

Αυτή η χλιαρότητα… Αυτή η μετριότητα… Αυτά είναι που σε καταστρέφουν.

Και περιφέρεσαι εδώ και εκεί, άβουλος, άχρωμος, ανέραστος, μίζερος.

Και αναρωτιέσαι μετά τι πάει λάθος;

Μα πως να πάει κάτι έτσι καλά; Πως να βρεις τα πατήματα που χρειάζεσαι μέσα στη ζωή σου;

Ξύπνα. Ξύπνα από τον ύπνο σου και την μετριότητά σου.

Ξεκίνα να φέρεσαι με λεβεντιά. Με αρχοντιά. Σήκωσε ανάστημα. Πιάσε τη ζωή και στύψε την.

Και προβλήματα θα έχεις, και δυσκολίες, και στεναχώριες και εμπόδια.

Ας έχεις.

Θα τα παλέψεις.

Μη σκύβεις το κεφάλι. Με λεβεντιά. Με θάρρος.

Μόνο έτσι βγαίνει η ζωή…

Καλή δύναμη. Καλή αρχή. Και ο Θεός μαζί σου.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Συζήτηση με το παράλογο

Έχεις μιλήσει ποτέ σου με άνθρωπο παράλογο;

Εσύ να του λες άσπρο, και αυτός να σου απαντάει μαύρο. Εσύ να του εξηγείς, και αυτός να μην θέλει να καταλάβει. Να επιμένει στο δικό του. Να μην θέλει να ακούσει. Να μην μπορείς να τον πιάσεις από πουθενά…

Φαντάζομαι πως ναι.

Πες μου. Έχει νόημα να προσπαθείς να βγάλεις άκρη; Έχει νόημα, να συνεχίσεις να προσπαθείς για να τον πείσεις; Έχει νόημα να συνεχίσεις να συζητάς μαζί του;

Όχι… Προφανώς και όχι.

Ε λοιπόν, το ίδιο ακριβώς πράγμα συμβαίνει και με τις σκέψεις. Όλες αυτές τις μαύρες, τις παράλογες που έρχονται κάτι βράδια, εκεί πριν κοιμηθείς και σε κρατάνε ξύπνιο. Όλες αυτές τις σκέψεις, με τις οποίες ξεκινάς εσωτερικές συζητήσεις μέσα στο μυαλό σου…

Δε θα βγάλεις άκρη. Δε θα καταλήξεις πουθενά. Μη το προσπαθείς άλλο.

Εσύ κάνε τη δουλειά σου και άσε όλες αυτές τις σκέψεις να μπαίνουν από το ένα αυτί και να βγαίνουν από το άλλο…

Με το παράλογο, άκρη δε βγάζουμε…

Με το παράλογο, ποτέ δε συζητάμε…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Η ζωή μου όλη

Ξέρεις πως νιώθω;

Σαν να με πέταξαν μεσοπέλαγα και να μου είπανε ‘’κολύμπα’’.

Και παλεύω που λες, όπως ξέρω και μπορώ να κρατηθώ στην επιφάνεια, να βγάλω μια άκρη.

Και κάθε τόσο, νά σου, βλέπω την στεριά να φαίνεται. Και βάζω πείσμα, με ότι δυνάμεις έχω και δεν έχω και κολυμπάω προς τα κει. Και λέω στον εαυτό μου, ‘’κάνε κουράγιο, λίγο ακόμα, έλα, φτάνεις’’.

Και πάνω που πάω να χαρώ, πάνω που νιώθω ότι φτάνω, ότι τα βάσανα τελείωσαν και ότι μπορώ να ξαποστάσω λίγο, ξαφνικά, σαν κάποιος να τραβάει μακριά από μένα τον γιαλό, και βρίσκομαι στην αρχή ξανά, βρίσκομαι πάλι στο μηδέν, βρίσκομαι πάλι μεσοπέλαγα, να πρέπει από την αρχή να κολυμπήσω…

Έτσι νιώθω. Η ζωή μου όλη.

‘’Και γιατί δεν τα παρατάς;’’, θα με ρωτήσεις..

Μην νομίζεις. Συνέχεια το σκέφτομαι. Είμαι στο όριο.

Ξέρεις όμως… Κάθε φορά, που βρίσκομαι πάλι στην αρχή, κουρασμένος, χτυπημένος, χωρίς να έχω από κάπου να πιαστώ, έτοιμος να παραιτηθώ, σηκώνω ψηλά το βλέμμα…

‘’Θεέ μου βόηθα. Εγώ μόνος δε μπορώ..’’

Και να σου, έρχεται ένα κυματάκι, και μια μικρή ώθηση μου δίνει. ‘’Πάμε άλλη μια φορά’’ και κολυμπάω ξανά από την αρχή…

Έτσι νιώθω. Η ζωή μου όλη…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Τα ‘’γιατί’’ που σε σκοτώνουν…

Γιατί να είμαι τόσο αδύναμος;

Γιατί να είμαι τόσο διστακτικός;

Γιατί να είμαι τόσο ανασφαλής;

Γιατί να είμαι τόσο αναποφάσιστος;

Γιατί να είμαι τόσο γκρινιάρης;

Γιατί να είμαι τόσο φοβισμένος;

Γιατί να είμαι τόσο πεσμένος;

Γιατί να μην μπορώ να ευχαριστηθώ τίποτα;

Γιατί, γιατί, γιατί… Και αν συνεχίσεις έτσι, όλη την ώρα να κάθεσαι και να συζητάς με τον εαυτό σου, όλο και καινούρια ‘’γιατί’’ θα βρίσκεις….

Τι γιατί;

Γιατί έτσι.

Δεν υπάρχει απάντηση. Η ακόμα και αν υπάρχει, έτσι, δε θα καταφέρεις τίποτα…

Κουνήσου. Σύνελθε. Όπως όλοι έτσι και εσύ. Όλοι φοβόμαστε, όλοι διστάζουμε, όλοι έχουμε ανασφάλειες, όλοι γκρινιάζουμε, όλοι πέφτουμε από καιρό σε καιρό…

Όπως όλοι, έτσι και εσύ.

Δεν υπάρχει γιατί…

Σήκω, φόρα το καλύτερο χαμόγελό σου, κάνε ένα σταυρό και ρίξου στον αγώνα.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Η υπομονή έχει και τα όριά της

”…Καμμιά φορά αναρωτιέμαι. Έχει και η υπομονή τα όριά της;

Αν ναι, τότε ποια είναι αυτά; Γιατί εγώ νιώθω να τα έχω ξεπεράσει από καιρό…

Είμαι τόσο σκασμένος, τόσο μπουκωμένος που κάθε μέρα ξέρεις, σκέφτομαι, ‘’τη βγάζω δε τη βγάζω και σήμερα…’’

Έχει και η υπομονή τα όριά της;

Και ποιος ορίζει αυτά τα όρια; Ποιος είναι αυτός που μπορεί να μου πει ότι ‘…κοίταξε…Μέχρι εδώ τα όριά σου. Τέλος… Ό,τι έκανες-έκανες. Τώρα ξεκουράσου…’

Έχει και η υπομονή τα όριά της;…”

Φαντάζομαι πως ναι.

Καθένας μόνος του όμως, είναι υπεύθυνος για τα δικά του όρια.

Πάρε την ευθύνη της ζωής σου.

Βάλ’ τα κάτω, δες και πες, ‘’ Εγώ μπορώ μέχρι εδώ…’’

Μόνο εσύ ξέρεις μέχρι που μπορείς να κάνεις υπομονή…

Μόνο εσύ ξέρεις πόσο ακόμα αντέχεις.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Είσαι καλά;

Πίστευα πως το να είσαι καλά, σημαίνει να μην πέφτεις, να μην σπας, να μην στεναχωριέσαι. Πίστευα, πως το να είσαι καλά, σημαίνει να μην έχεις τις μαύρες σου, να μην πονάς, να μην νιώθεις πως σε πλακώνει το δωμάτιο τα βράδια. Πίστευα, πως το να είσαι καλά, σημαίνει να είσαι συνέχεια χαρούμενος, συνέχεια ευδιάθετος, να μην έχεις προβλήματα, έγνοιες, σκοτούρες, δυσκολίες. Πίστευα πως το να είσαι καλά, σημαίνει να όλα λειτουργούν ρολόι.

Και περνούσε έτσι ο καιρός, και όλο κάτι στράβωνε, και όλο κάτι δεν πήγαινε όπως το είχα στο μυαλό μου. Και περνούσε έτσι ο καιρός, και έβλεπα πως τα προβλήματα, δεν έχουν τελειωμό…

Και απογοητευόμουνα και έλεγα στον εαυτό μου, ‘’τελικά, δεν θα είσαι ποτέ καλά…’’

Έκανα όμως λάθος…

Γιατί καλά, δεν σημαίνει μια ζωή χωρίς προβλήματα. Καλά, δε σημαίνει μια ζωή που όλα πάνε μέλι-γάλα.

Καλά, σημαίνει, πως παρά τα όποια προβλήματα, παρά τις όποιες δυσκολίες, να συνεχίζεις να παλεύεις. Να συνεχίζεις να αγωνίζεσαι. Να συνεχίζεις, να μην παραιτείσαι, να μην παραδίνεσαι, να μην αφήνεις να σε πάρει από κάτω.

Καλά σημαίνει, να συνεχίζεις να λες ‘’δόξα τω Θεώ’’ ενώ πονάς, παλεύοντας ταυτόχρονα να πάρεις δύναμη από αυτά τα λόγια…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Μην το παίρνεις προσωπικά…

‘’Δεν απαιτώ να ακούσω ευχαριστώ. Δεν απαιτώ να εκτιμήσουν το ό,τι κάνω, και ας το κάνω για αυτούς και ας σκίζομαι για πάρτη τους. Τουλάχιστον, να μην με δυσκολεύουν. Να μην μπλέκονται στα πόδια μου. Τουλάχιστον να με αφήνουν στη ησυχία μου, να κάνω τη δουλειά μου. Δεν μπορώ τη γκρίνια, τα μούτρα, τις παρεξηγήσεις, τις φωνές…’’

Ξέρεις…

Μην ελπίζεις. Δε θα γίνει. Δε θα συμβεί.

Μην το παίρνεις προσωπικά. Δεν είναι ότι φταις εσύ, ή ότι κάνεις κάτι λάθος.

Απλά έτσι είναι…

Εσύ θα δίνεις ό,τι μπορείς, για όσο αντέχεις… Και μετά από αυτό θα σταματάς. Δεν χρειάζεται να ξεπερνάς τα όριά σου. Δεν χρειάζεται να σκας.

Όσο και να φωνάζεις, όσο και να μαλώνεις, όσο και να γκρινιάζεις, άκρη δεν θα βγάλεις. Θα συνεχίζουν όλοι το χαβά τους, και εσύ θα καταλήγεις να φταις και από πάνω… Θα καταλήγεις ο στραβός της όλης υπόθεσης… Θα βγαίνεις και ο κακός…

Για αυτό σου λέω…

Δώσε ό,τι θέλεις, μέχρι όμως το σημείο που αντέχεις, μέχρι το σημείο που μπορείς και μετά άστο…

Δεν θα βάλουν μυαλό.

Άδικος κόπος. Δεν είναι ότι φταις εσύ…

Μην το παίρνεις προσωπικά.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Τα τρία πριν

Πριν μιλήσεις για τα στραβά του διπλανού σου, εξέτασε τον εαυτό σου. Δες τα δικά σου χάλια, δες τα δικά σου λάθη, δες τις δικές σου αδυναμίες, δες τα δικά σου πάθη. Αλλά αυτό θέλει κότσια μάγκα μου… Είναι πιο εύκολο βλέπεις, να κατηγορείς τον άλλον. Πόσο μάλλον, όταν αυτός ο άλλος, δεν είναι μπροστά…

Πριν μιλήσεις για τα πράγματα της επομένης μέρας, για τις δουλειές, για τις υποχρεώσεις, για όλα αυτά που ‘’πρέπει’’ να γίνουν, που ‘’πρέπει να μπουν στο πρόγραμμα’’, περίμενε να ξημερώσει. Δεν έχεις υπογράψει κάνα συμβόλαιο, ότι και αύριο θα είσαι εκεί… Ότι θα ξημερώσει και για σένα…

Τέλος, πριν βιαστείς να μιλήσεις για Θεό, φρόντισε να Τον γνωρίσεις. Φρόντισε να ξεστραβωθείς πρώτα εσύ. Όλοι, κάνουμε τους δασκάλους… Το παίζουμε εκπρόσωποι του Θεού στη γη… Και τά ‘χουμε κάνει σαν τα μούτρα μας…

Υψώνουμε το δάχτυλο στον πονεμένο αδελφό μας, αντί να του απλώνουμε το χέρι.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

 

*(βλ. ”Στοχασμοί περί καλού και κακού”, Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς)

Να αγαπάς…

Να αγαπάς. Όχι στα λόγια. Όχι στη θεωρία. Να αγαπάς στη πράξη. Να γίνεσαι θυσία. Να σταυρώνεσαι. Αυτό είναι αγάπη.

Να χαίρεσαι. Όπου υπάρχει αγάπη, η χαρά ακολουθεί. Να χαίρεσαι, από τα βάθη της ψυχής σου.

Να ειρηνεύεις. Άνθρωπος που αγαπά και χαίρεται, έχει μέσα του ειρήνη. Έτσι πάνε αυτά…

Να είσαι μακρόθυμος. Άσε στη άκρη το ‘’οφθαλμός αντί οφθαλμού’’. Άσε στη άκρη, τα ‘’μου έκανε, και μου είπε’’. Πάλεψε να χωνέψεις, πως και ο πιο στραβός άνθρωπος, μπορεί να φτιάξει κάποια μέρα…

Να είσαι καλοσυνάτος. Δεν κοστίζει τίποτα. Άνοιξε ρε άνθρωπε την καρδιά σου, για να χωρέσουν οι γύρω σου, μέσα σε αυτήν.

Το καλό, το αγαθό, να το δείχνεις με πράξεις στους ανθρώπους γύρω σου σε κάθε ευκαιρία. Από λόγια όλοι είναι χορτάτοι.

Να είσαι έμπιστος. Σταθερός. Μπέσα που λέμε. Να τον τιμάς τον λόγο σου. Το ‘’ναι’’ σου να είναι ‘’ναι’’ και το ‘’όχι’’, ‘’όχι’’.

Να είσαι ήρεμος. Γαλήνιος. Να είσαι πράος. Να μπορούν οι άνθρωποι, να αναπαυθούν κοντά σε σένα.

Τέλος, να είσαι εγκρατής. Ποιο το νόημα να πετύχεις το οτιδήποτε, αν πρώτα δεν μπορείς τον ίδιο σου τον εαυτό να συμμαζεύεις…;

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Είναι παλιά η κούραση που κουβαλάω

Δεν έχω άλλες αντοχές.

Το μυαλό μου λέει ‘’ συνέχισε’’, το σώμα όμως δεν τραβάει. Κουράστηκε. Και μαζί με το σώμα βάρυνε και η ψυχή.

Αναρωτιέσαι τι μπορεί να φταίει. Τι έγινε και είμαι έτσι.

Δεν είναι κάτι συγκεκριμένο. Δεν είναι ότι έγινε κάτι σήμερα, χθες, αυτές τις μέρες…

Είναι παλιά η κούραση που έχω μαζεμένη. Είναι παλιά κούραση.

Απλά τώρα ήρθε και έσκασε. Ξεχείλισε το ποτήρι. Κλάταρα ρε παιδί μου, πως το λένε…

‘’Ξεκουράσου’’, θα μου πεις.

Δεν είναι όμως τόσο απλό. Με μια και δυο μέρες, δουλειά δεν γίνεται.

Πρέπει, η νοοτροπία να αλλάξει. Ο τρόπος ζωής.

Να σκάω για χαζά πράγματα λιγότερο, να βρίσκω χρόνο λίγο να ξεκουράζομαι, λίγο να παίρνω καμμιά ανάσα, να μην τρελαίνομαι αν δεν γίνονται όλα τέλεια, να αφήνω και κάτι στο Θεό, να αφήνω και τίποτα να πέσει κάτω….

Είναι παλιά η κούραση που έχω μαζεμένη. Είναι παλιά η κούραση που κουβαλάω…

Πιστεύω πως με καταλαβαίνεις…

Πάνω κάτω, τα ίδια πρέπει να περνάς και εσύ…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Να μάθεις να λες και κάνα ”όχι”

Πρέπει να μάθεις να λες και κάνα ‘όχι’’. Πρέπει να μάθεις να λές, ‘’δε θέλω, δεν αντέχω, δεν μπορώ’’.

Εσύ θέλεις όλους να τους ευχαριστήσεις, σε όλους να είσαι ο καλός, να μην χαλάσεις κανενός τη ζαχαρένια.

Εμ δεν γίνεται…

Όλα τα πράγματα έχουν τα όριά τους. Έτσι και εσύ… Και αν δεν προσέξεις, αν δεν φροντίσεις να λες και κάνα ‘’όχι’’ πού και πού, θα κλατάρεις. Θα καταρρεύσεις.

Μη φοβάσαι. Δεν είναι εγωισμός…

Ένας τρόπος για να την παλέψεις είναι. Ένας τρόπος για να μπορείς να συνεχίζεις να είσαι εκεί για αυτούς που αγαπάς.

‘’Και αν παρεξηγηθούν; Και αν τους στεναχωρήσω;’’

Ας παρεξηγηθούν και λίγο. Ας στεναχωρεθούν. Δεν πειράζει. Δεν είναι ότι δεν τους αγαπάς. Είναι ότι δεν μπορείς. Είναι ότι δεν αντέχεις.

Ας παρεξηγηθούν και λίγο.

Να είσαι σίγουρος πως κάποια στιγμή θα τους περάσει…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Πάνω που λέω, ‘’δόξα τω Θεώ’’…

‘’…Το ένα μετά το άλλο ρε συ. Μου έρχονται το ένα μετά το άλλο.

Δεν προλαβαίνω να σηκώσω κεφάλι. Και κάθομαι και αναρωτιέμαι, που θα πάει αυτή η ιστορία… Θα χαλαρώσω καθόλου; Θα ηρεμίσω;

Μα δεν είναι μια και δυο. Είναι συνέχεια…

Πάνω που λέω ‘’δόξα τω Θεώ…’’, ‘’Παναγιά μου βόηθα…’’.

Δεν ξέρω. Δεν ξέρω που θα πάει όλο αυτό.

Μόνο εγώ είμαι έτσι; Μόνο εγώ το νιώθω; Μήπως κάνω κάτι εγώ στραβά;

Τι κάνω λάθος; Ας μου πει κάποιος και εγώ θα τον ακούσω. Θα το διορθώσω. Θα το φτιάξω.

Να πάρω λίγο μια ανάσα ρε συ. Λίγο να ξεκουραστώ. Να ξαποστάσω.

Να πάρω μια ανάσα.

Δεν ζητάω κάτι τρομερό. Λίγη ηρεμία…’’

 

Αυτά που λες σκέφτομαι καμμιά φορά. Εκεί. Λίγο πριν κοιμηθώ το βράδυ. Κομμάτια από τη κούραση, με το κεφάλι μου καζάνι…

Πάνω που λέω ‘’δόξα τω Θεώ’’, ‘’Παναγιά μου βόηθα…’’.

Ας είναι. Τουλάχιστον ξέρω, πως δεν είμαι μόνος μου…

Καλό ξημέρωμα να έχουμε.

Καλό σου βράδυ.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Δεν ξέρω τι περνάς…

Δε θα σου πω ψέματα. Δε σε καταλαβαίνω. Δε μπορώ να μπω στη θέση σου. Φοβάμαι. Ούτε ψύλλος στο κόρφο σου δε θα ήθελα να είμαι.

Ξέρω, πως όλοι σου λένε πως σε νιώθουν, πως ξέρουν τι περνάς… Σου δίνουν συμβουλές, σου λένε τι θα έκαναν οι ίδιοι αν ήτανε στη θέση τη δική σου. Σου λένε να είσαι δυνατός, σου λένε να μην σπάσεις…

Εγώ όμως όχι. Δεν ξέρω. Δεν ξέρω τι πρέπει να σου πω. Δεν ξέρω τι είναι σωστό, τι είναι λάθος. Δεν ξέρω τι είναι καλύτερο να κάνεις.

Εγώ είμαι έξω από το χορό. Στα μαλακά. Εσύ είσαι που τραβάς το ζόρι.

Δε θα σου πω ψέματα λοιπόν. Ιδέα δεν έχω για το τι περνάς.

Θέλω όμως πολύ, κάπως να σε βοηθήσω…

Άσε με μόνο να είμαι δίπλα σου. Δε θα σου μιλάω. Δε θα σε συμβουλεύω. Δε θα σε ενοχλώ.

Άσε με μόνο να είμαι δίπλα σου. Έτσι τουλάχιστον, θα ξέρεις πως δεν είσαι μόνος.

Άσε με να μια δίπλα σου. Θα ξέρεις, πως κάποιος, προσεύχεται μαζί σου…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Μια τελευταία φορά

Σαράντα μέρες από το Πάσχα. Τριάντα εννιά για την ακρίβεια.

Κάθομαι και σκέφτομαι, πως περνάει έτσι ο καιρός…

Πότε ήταν Μεγαλοβδομάδα, πότε ξημέρωσε Mεγάλο Σάββατο, πότε είπαμε το ‘’Χριστός Ανέστη’’ για πρώτη φορά.

Και μετά ξανά μετά τα κεφάλια μέσα… Να ξημερώνει, να βραδιάζει και οι υποχρεώσεις να διαδέχονται η μια την άλλη, και οι δουλειές να μην σταματάν. Να μην μπορείς να πάρεις ανάσα. Ένα μόνιμο τρέξιμο. Απάνθρωπο.

Θυμάμαι, κάποια στιγμή, άκουσα κάποιον* να λέει, ‘’πως η ζωή είναι ένας διαρκής αγώνας, με μικρές στιγμές χαλάρωσης ανάμεσα’’. Είχε πολύ δίκιο τελικά… Αυτό είναι η ζωή. Ένας διαρκής αγώνας.

Φοβάμαι καμμιά φορά, μην περάσει η ζωή μου όλη, και δεν έχω πάρει χαμπάρι, για ποιον λόγο ζω. Τον πραγματικό σκοπό της…

Σαράντα μέρες από το Πάσχα. Τριάντα εννιά για την ακρίβεια.

Για μια τελευταία φορά για φέτος…

Χριστός Ανέστη!

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Μαζεύω πράγματα μέσα μου καιρό

‘’Μαζεύω πράγματα μέσα μου καιρό… Να μην μιλήσω, να μην στεναχωρήσω κανέναν, να μην προσβάλω, να μην δημιουργήσω πρόβλημα… Πίστευα πως έτσι θα είναι καλύτερα. Πίστευα πως έτσι τα πράγματα θα φτιάξουν.

Και έτσι, κατάπινα, κατάπινα… Ό,τι και αν γινότανε, εγώ δεν αντιδρούσα…

Ήρθα όμως και έσκασα. Έφτασα στα όρια μου. Στο ‘’αμήν’’ που λέμε. Μπούκωσα. Και έκανα μπαμ. Δεν άντεξα άλλο.

Και έγινε χαμός…

Τώρα πέσαν όλοι να με φάνε. Σε κανέναν δεν άρεσε η αντίδραση μου. Σε κανέναν δεν άρεσε ο νέος μου εαυτός. Όλοι με είχαν συνηθίσει αλλιώς.’’

Ξέρεις…

Δεν φταινε οι άλλοι. Εσύ τους έμαθες έτσι. Εσύ τους έμαθες να μην μιλάς.

Λάθος δικό σου.

Τέλοσπάντων όμως. Τώρα ό,τι έγινε έγινε.

Δεν είναι ώρα για εγωισμούς και στεναχώριες.

Κοίτα, να μην ξανακάνεις τα ίδια από εδώ και πέρα. Φρόντισε να μιλάς. Να λες τον λογισμό σου.

Και στόμα έχεις, έχεις και μυαλό. Χρησιμοποίησέ τα.

Με το να κρύβει τα προβλήματα κάτω απ’ το χαλί, λύση κανείς δε βρήκε…

Ώρα να πέσουν οι μάσκες

Ξέρεις τι σκέφτομαι;

Πως παιδευόμαστε τζάμπα και άδικα.

Όλοι μας φοράμε μια μάσκα. Ένα προσωπείο. Να είμαστε καλοί για τον κόσμο, να μην μας κρίνουν, να μην μας παρεξηγήσουν. Και δώς του τα ψεύτικα χαμόγελα, και δώς του οι χαιρετούρες και δώς του τα γλυκόλογα και οι κολακείες χωρίς κανένα λόγο.

Να είμαστε τα ‘’καλά παιδιά’’. Να είμαστε ‘’καθωσπρέπει’’. Να είμαστε ‘’εντάξει για τον κόσμο’’.

Και μόλις γυρίσουμε στο σπίτι μας, βγάζουμε τη μάσκα μας αυτή, και τα μούτρα μας σέρνονται στο πάτωμα…

Είναι λυπηρό.

Δεν είμαστε ειλικρινείς απέναντι στους άλλους, δεν είμαστε ειλικρινείς ούτε απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.

Τι θα έλεγες λοιπόν να το πιάναμε αλλιώς; Να κάναμε μια αρχή; Από αύριο το πρωί. Από σήμερα το βράδυ; Και εσύ. Και εγώ. Και όλοι…

Να αρχίσουμε, πιο ειλικρινείς με τον εαυτό μας να είμαστε και να αρχίσουμε πιο πολύ μέσα στο σπίτι μας να χαμογελάμε…

Όσο για τις μάσκες, μην ανησυχείς. Θα δεις πως αν εμείς τελικά αλλάξουμε, αυτές από μόνες τους θα πέσουν.

Να φροντίζεις να ξεκουράζεσαι

Να βρίσκεις χρόνο να ξεκουράζεσαι. Να βρίσκεις τρόπους να ξεφορτώνεις.

Οι δουλειές δεν σταματoύν ποτέ. Ούτε οι υποχρεώσεις.

Φαύλος κύκλος είναι. Άκου με που σου λέω…

Να βρίσκεις χρόνο.

Αν καταρρεύσεις μια φορά, μετά δεν είναι εύκολο. Δεν απλό. Δεν είναι το ίδιο. Θέλει χρόνο μετά, θέλει κόπο, θέλει δουλειά για να ξαναβρείς τα ίσια σου. Θέλει πολλή προσπάθεια για να ορθοποδήσεις. Όσοι ξεπέρασαν κατά πολύ τα όρια τους και επέσαν, ξέρουν…

Μετά είναι δύσκολο…

Μην περιμένεις να αρχίσουν να σε παρακαλάν οι γύρω σου να ξεκουραστείς. Μην περιμένεις να ‘’σε καταλάβουν’’. Δεν είναι ότι δεν σε αγαπάν, ή ότι δεν σε σκέφτονται.

Είναι δική σου ευθύνη να φροντίσεις για τον εαυτό σου. Αν δεν μπορείς εσύ να σε προσέξεις, γιατί να το κάνουν οι άλλοι;

Να βρίσκεις χρόνο να ξεκουράζεσαι και τρόπους να ξεφορτώνεις.

‘’Και οι νεκροί είχανε δουλειές, αλλά τις αφήσανε στη μέση…’’

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Κάνε ό,τι καταλαβαίνεις…

Αν θες να κλάψεις, κλάψε. Μην διστάσεις. Δεν είναι ντροπή το κλάμα.

Αν θες να ξεσπάσεις, ξέσπασε. Μην σε νοιάζει τι θα πουν οι άλλοι. Μη σε ενδιαφέρει το τι θα σκεφτούν για σένα.  Άνθρωπος είσαι και εσύ. Έχεις τα όριά σου.

Αν θες να φωνάξεις, φώναξε. Κάνε χαμό. Κάν’ τα όλα λίμπα. Που και που, χρειάζεται να κάνεις και κανένα τέτοιο ξέσπασμα, έτσι λίγο για να στανιάρεις. Να αδειάζεις. Να ξεμπουκώνεις, για να μπορείς μετά, να το ξαναπιάνεις από την αρχή.

Αν θες να μαλώσεις, μάλωσε. Ντόμπρα πράγματα. Άλλωστε, οι σχέσεις των ανθρώπων, έχουν τα πάνω και τα κάτω τους. Μην στεναχωριέσαι.

Κάν΄τα όλα αυτά. Κάν΄τα και μην το σκέφτεσαι.

Αλλά μην γκρινιάζεις ρε συ. Μην γκρινιάζεις.

Είναι αρρώστια η γκρίνια. Μιζέρια. Είναι σαράκι που σου τρώει την ψυχή. Μην το κάνεις αυτό στον εαυτό σου.

Κάνε ό,τι θες…

Κλάψε, ξέσπασε, φώναξε, μάλωσε… Μόνο μην γκρινιάζεις.

Είναι αρρώστια η γκρίνια. Εγώ απλά σου λέω…

Κάνε ό,τι καταλαβαίνεις.

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

Κρύβε λόγια

 

 

Άνθρωπος είναι και αυτός… Έκανε λάθος…

Θα μπορούσες να είσαι εσύ στη θέση του. Θα μπορούσες να το είχες κάνει εσύ αντί για αυτόν.

‘’Δεν το έκανα όμως…’’

Έτυχε.

‘’Εγώ δεν είμαι σαν και αυτόν. Εγώ δε θα το έκανα ποτέ…’’

Κρύβε λόγια.

Όταν δεις έναν άνθρωπο πεσμένο κάτω, πληγωμένο, δεν τον κλωτσάς, δεν τον χτυπάς, δεν τον πατάς να μείνει εκεί πεσμένος. Του απλώνεις το χέρι σου, τον βοηθάς, προσπαθείς να τον γιατρέψεις, να τον ανακουφίσεις. Προσπαθείς να τον σηκώσεις…

Όταν ένας άνθρωπος, κάνει λάθος, σφάλλει, αμαρτάνει, γιατί τον κατηγορείς; Γιατί τον κατακρίνεις; Γιατί τον ρίχνεις πιο κάτω από όσο έχει ήδη πέσει; Πονάει αυτός ο άνθρωπος. Είναι χαμένος. Δυστυχεί. Ζει μια κόλαση. Μην τον κάνεις να νιώθει χειρότερα, από όσο ήδη νιώθει…

Μη νομίζεις.

Εγώ που στα λέω αυτά, κάνω τα ίδια με εσένα…

Είναι όμως λάθος. Κανείς μας δεν είναι αναμάρτητος.

‘’Εγώ δε θα το έκανα ποτέ…’’

Ο Θεός να φυλάει, έχω να σου πω. Κρύβε λόγια. Και ο Θεός να φυλάει…

 

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Ψυχολόγος M.Sc.

 

Δημοσιεύθηκε στην Χωρίς κατηγορία. Αποθηκεύστε τον μόνιμο σύνδεσμο.

Αφήστε μια απάντηση

Top
...
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων