“The 6 Thinking Hats- σκέφτονται για τα Δικαιώματα των Παιδιών”

Στο πλαίσιο του μαθήματος των Αγγλικών με την Ε΄-ΣΤ΄τάξη με την  μέθοδο των «έξι σκεπτόμενων καπέλων» διερευνήσαμε τα δικαιώματα των παιδιών χρησιμοποιώντας την Αγγλική γλώσσα, έχοντας ως στόχο την ενθάρρυνση της δημιουργικής και πλευρικής σκέψης για την επίλυση ενός προβλήματος. Η παρούσα δράση που αφορά στη θεματική ενότητα «Δικαιώματα του Παιδιού» ξεκίνησε τον Οκτώβριο και ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Edward de Bono εφηύρε τη μέθοδο των Έξι Σκεπτόμενων Καπέλων, το οποίο αποτελεί ένα μοντέλο, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την διερεύνηση διαφορετικών απόψεων και σκεπτικών επί μιας πολύπλοκης κατάστασης ή πρόκλησης. Το να βλέπουμε τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο είναι κάτι που μπορεί να χρησιμεύσει τόσο στη διαμόρφωση στρατηγικής, όσο και στην διαδικασία λήψης κάποιας απόφασης. Με τη βοήθεια της μεθοδολογίας των έξι καπέλων εσείς και η ομάδα σας θα μπορέσετε να διαχωρίσετε έξι ξεκάθαρες λειτουργίες / ρόλους. Ο κάθε τρόπος σκέψης περιγράφεται από το χρώμα του κάθε «καπέλου σκέψης». Φορώντας ένα από τα καπέλα, τα άτομα παίζουν διαφορετικούς ρόλους και θέτουν εαυτούς σε υποθετικές συνθήκες και καταστάσεις. Καθένα από τα καπέλα διαθέτει διαφορετικό χρώμα, το οποίο και περιγράφει την οπτική που υιοθετεί εκείνος που το φοράει.

Τι γίνεται στο μυαλό μας, όταν φοράμε τα 6 διαφορετικά καπέλα σκέψης;

Το Λευκό Καπέλο. Όταν φοράμε το λευκό καπέλο σκεφτόμαστε και καταγράφουμε τα γεγονότα και τις πληροφορίες που ξέρουμε για το θέμα μας χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη το πώς εμείς νιώθουμε γι’ αυτά. Καταγράφουμε απλά πληροφορίες, γεγονότα, πηγές.

Το Κόκκινο Καπέλο. Το κόκκινο καπέλο αφορά στα συναισθήματά μας. Πώς νιώθουμε για το θέμα μας, τι μας αρέσει, τι μας προξενεί αγωνία φόβο ή αισιοδοξία. Όταν το φοράμε αναφέρουμε ό,τι έχει σχέση με τα συναισθήματά μας ανεξάρτητα, εάν έχουν σχέση με την πραγματικότητα όπως έχει αποτυπωθεί με το λευκό καπέλο.

Το Μαύρο Καπέλο. Το μαύρο καπέλο έχει σχέση με τη λογική. Ξεχνάμε τα συναισθήματά μας και προσπαθούμε να εξηγήσουμε το θέμα μας με βάση τη λογική. Μπορεί να εφαρμοσθεί; Έχει να δώσει κάποια πλεονεκτήματα; Έχει μειονεκτήματα;

 Το Κίτρινο Καπέλο. Με το κίτρινο καπέλο προσπαθούμε να σκεφτούμε τα πλεονεκτήματα που έχει να μας προσφέρει αυτό που συζητάμε. Σε τι μπορεί να συνεισφέρει; Πού θα βοηθήσει;

Το Πράσινο Καπέλο. Το πράσινο καπέλο έχει να κάνει με την πρωτοτυπία. Σκεφτείτε κάποια πρωτότυπη πρόταση. Κάτι που φαίνεται τρελό αλλά που ίσως μπορεί να δώσει μια λύση στο πρόβλημα. Μη ξεχνάτε! Οι μεγαλύτερες ανακαλύψεις προέκυψαν από μια τρελή ιδέα.

Το Μπλε Καπέλο. Το μπλε καπέλο είναι ο ενορχηστρωτής των σκέψεών μας. Οργανώνει όλα όσα έχουμε σκεφτεί και προσπαθεί να δώσει μια λύση στο πρόβλημά μας όπως το βλέπει όμως ο καθένας από εμάς ξεχωριστά.

Τα σκεπτόμενα καπέλα του De Bono

εικόνα 2025 03 09 135603074

 

Αξιοποιώντας τη συγκεκριμένη τεχνική στη σχολική τάξη, προτείνεται η ακόλουθη δραστηριότητα:

Η τάξη χωρίζεται σε υπο-ομάδες. Κάθε υπο-ομάδα αντιπροσωπεύει ένα ”σκεπτόμενο» καπέλο” και αναλαμβάνει να παίξει ένα ρόλο στη συζήτηση. Ανάλογα με το καπέλο που κρατά ή φορά, εκπροσωπεί ένα διαφορετικό τύπο σκέψης. Οι μαθητές καλούνται να επιχειρηματολογήσουν και να επικοινωνήσουν με διαφορετικές απόψεις και εμπειρίες. Οι υπο-ομάδες δεν είναι σταθερές, αλλάζουν τη σύνθεσή τους αλλάζουν επίσης και τα χρώματα των καπέλων που εκπροσωπούν:
• Το άσπρο καπέλο είναι ουδέτερο και δεν περιέχει πληροφορίες.
• Το κόκκινο καπέλο είναι ζεστό σαν τη φωτιά. «Παραπέμπει σε συναισθήματα, φόβους, επιθυμίες, προγνώσεις».
• Το μαύρο καπέλο είναι το καπέλο της σύνεσης και των επιφυλάξεων.
• Το πράσινο καπέλο εκπροσωπεί τη δημιουργική σκέψη. Εκφράζει νέες ιδέες, εναλλακτικές προτάσεις, λύσεις.
• Το μπλε καπέλο εκφράζει τον έλεγχο, ρυθμίζει τη συμμετοχή, δίνει το λόγο, σχολιάζει τη διαδικασία. Συμπεραίνει και αποφασίζει. Είναι ο συντονιστής της δραστηριότητας.

Από το βιβλίο “Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις για την Ανάπτυξη Κριτικής – Δημιουργικής Σκέψης” – Συντονισμός ανάπτυξης εκπαιδευτικού υλικού και γενική επιμέλεια εκδόσεων Ο.ΕΠ.ΕΚ.