Ιδιόμορφος γυναικείος συρτός χορός από την Αρτάκη. Η Αρτάκη βρίσκεται στην
χερσόνησο της Κυζίκου, στην περιοχή της Προποντίδας σε απόσταση 120 χλμ από την
Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για ένα καθαρά ελληνικό χωριό με πλούσια παράδοση
και λαμπρή παιδεία. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι κάτοικοί της
εγκαταστάθηκαν κατά κύριο λόγο στη Νέα Αρτάκη Εύβοιας και κάποιοι λίγοι σε άλλες
περιοχές.
Αργός αντικριστός χορός από τα Αλάτσατα της Ερυθραίας.Ηχος πλάγιος του πρώτου,
Φρύγιος.Θέμα καθαρά ερωτικό, όπως διαπιστώνει κανείς ήδη από τον τίτλο.
Πολυαγαπημένο στ’ Αλάτσατα, στις Φώκαιες, αλλά και ευρύτερα στην Ερυθραία Μικράς
Ασίας. Τραγούδια ανάλογου θέματος και τίτλου, συναντάμε συχνά στη Μικρασιατική
παράδοση. Υποκοριστικά ονόματα αγαπημένων γυναικών, γίνονται τίτλοι τραγουδιών.
Τραγούδι ερωτικού περιεχομένου με προέλευση την χερσόνησο της
Ερυθραίας Μικρά Ασίας. Ο ρυθμός του κομματιού είναι 9/8 (2-2-2-3).0
χορός Γιωργίτσα είναι ένας αντικριστός χορός. Τα ζευγάρια αντικριστά
χορεύουν προς το κέντρο ενός νοητού κύκλου και επαναλαμβάνουν τα
βήματα προς τα έξω του κύκλου. Η
μετρική ανάλυση του χορού είναι (1-2)-(3-4)-(5-6)-(7-8-9). Χορεύεται
με τα βήματα-κινήσεις του καρσιλαμά συν δύο βήματα. Δηλαδή τα τρία
πρώτα βήματα[δεξί(1-2)-αριστερό(3-4)-δεξί(5-6)] όπου κρατάνε το
καθένα δύο χρόνους και στους τρεις επόμενους χρόνους (7-8-9) έχουμε
πίσω κίνηση-βήμα του δεξιού ποδιού με ώθηση ενώ το αριστερό πέλμα
έρχεται να σταματήσει δίπλα στα σφυρά του δεξιού πέλματος.
Σ’ αυτό το χορό χόρευαν μόνο άνδρες σε κύκλο και με λαβή των χεριών σταυρωτά.
Σήμερα χορεύεται από άνδρες και γυναίκες με διάταξη διαδοχική. Υπάρχουν δύο
χορευτικές σειρές στα μέλη των οποίων πρέπει να υπάρχει ένας καλός τραγουδιστής. Ο
χορός ξεκινάει προς τη φορά του κύκλου με αριστερό πόδι και το δεξί να ακολουθεί.
Όταν κάποιος φωνάξει «πίσω», τότε οι χορευτές πηγαίνουν αντίθετα προς τη φορά, με
αριστερό πόδι προς τα αριστερά αυτή τη φορά και το δεξί να ακολουθεί. Παλιά
χορευόταν στα αλώνια και με τον τρόπο αυτό πατούσαν την παραγωγή τους. Τα λόγια
του τραγουδιού είναι σχετικά «Το αλώνι είναι υγρό, πάτα σιγά…». Το μουσικό του μέτρο
είναι 2/4.
Αντικρυστός ή μοναχικός χορός, είδος Καρσιλαμά ή Ζεϊμπέκικου. Πιθανόν προέρχεται
από το abdal (βαθμός μύησης στους Δερβίσηδες) ή το aptal (ζαλισμένος, αργοκίνητος,
χαζός). Έχει Αραβοπερσική καταγωγή. Είναι πολεμικός χορός και χορεύεται από ένα ή
δύο άτομα. Οι κινήσεις γίνονται σε νοερό κύκλο, στο κέντρο του οποίου βρίσκεται ο –φανταστικός-
συγχορευτής. Έχει αργό και γρήγορο μέρος, ιδιαίτερη κάμψη του σώματος και κύρτωμα
των ώμων προς τα εμπρός, σκυμμένο κεφάλι και τα χέρια στο ύψος των ώμων,
λυγισμένα στους αγκώνες.
Δεν υπάρχει καμιά απολύτως τυποποίηση στα βήματα του χορού. Ο κάθε χορευτής έχει
τις δικές του κινήσεις, βήματα και φιγούρες, προσπαθώντας να εξωτερικεύσει τα
συναισθήματά του.
Τραγούδι με προέλευση από την επαρχία Λυδίας στα Δυτικά παράλια της Μικράς
Ασίας. Ο ρυθμός του κομματιού στον πρώτο στίχο κάθε στροφής είναι 9/8 (2-3-2-2),
ενώ στο δεύτερο στίχο αλλάζει και γίνεται 7/8 (3-4), χορεύεται στα βήματα του
«Μικρασιατικου αντικρυστού» και κινείται μελωδικά σε δρόμο Σαμπά.
Χόρευαν χωριστά οι γυναίκες από τους άνδρες σ' αυτό το χορό, με λαβή των χεριών
σταυρωτά. Ο κορυφαίος ήταν άνδρας, ακόμη και στον κύκλο των γυναικών και την ώρα
που χόρευε κουνούσε ένα μαντίλι. Στην αρχή ο χορός ξεκινούσε σε κύκλο, αργότερα
χαλούσε ο κύκλος και ίσιωνε η χορευτική ομάδα, μέχρι που ο ένας χορευτής χόρευε
πίσω από τον άλλο. Ο ρυθμός ήταν στην αρχή αργός, όσο κρατούσε ο κύκλος,
αργότερα γρηγορότερος και κάποια στιγμή οι γυναίκες προχωρούσαν αντίθετα, δηλαδή
με πλάτη προς τη φορά του κύκλου, προς την πορεία του σχήματος. Στη συνέχεια ο
χορός γινόταν όλο και γρηγορότερος με αποτέλεσμα μερικές γυναίκες να εγκαταλείπουν
τη χορευτική ομάδα κουρασμένες. Το μουσικό του μέτρο είναι 2/4.
Οι Μιστιώτες υποστηρίζουν ότι μόνο στο Μιστί και στο Σεμέντρε χορευόταν ο χορός,
εξαιτίας κάποιου γεγονότος που φαίνεται ότι αναπαριστά, την αρπαγή κάποιας κοπέλας
από τους Τούρκους. Το τραγούδι σώθηκε στη τούρκικη γλώσσα και σε ελεύθερη
μετάφραση είναι «Πήγαν στ' αμπέλια του Αντιβάλ».
Ο Γ. Κόκκινος περιλαμβάνει στο βιβλίο του «Ελληνικοί χοροί» το χορό Σουρουντίνα. Ο
χορός πήρε το όνομα του από το σύρσιμο των ποδιών. Είναι μικτός κυκλικός χορός, με
σταυρωτή λαβή που χορευόταν σ' όλη την Καππαδοκία. Τα βήματα του χορού είναι έξι
και η φράση ολοκληρώνεται σε δύο μουσικά μέτρα. Ο χορός αποτελείται από δύο μέρη,
το αργό και το γρήγορο, που εναλλάσσονται. Τέλος, ο χορός αρχίζει με το αριστερό
πόδι.
Είναι αντικριστός χορός, που χορευόταν σε ολόκληρη την Καππαδοκία και που
χορεύεται ακόμη και σήμερα από όλους τους πρόσφυγες δεύτερης και τρίτης γενιάς και
γι’ αυτό μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε ως «πανκαππαδοκικό» χορό. Παλιά
χορευόταν μόνο από ζευγάρια γυναικών ή ανδρών ή από παντρεμένα ανδρόγυνα.
Σήμερα χορεύεται περισσότερο μικτός. Ο ρυθμός του είναι πιο αργός όταν χορεύεται
μόνο από γυναίκες, που κινούν τα χέρια δεξιά-αριστερά συγχρόνως με τα βήματα.
Αντίθετα τα ζευγάρια των ανδρών κινούνται πιο γρήγορα με πιο έντονα βήματα.
Ο χορός αποτελείται από έξι (6) βήματα και αυτά ολοκληρώνονται σε δύο(2) μουσικά
μέτρα. Το μουσικό μέτρο είναι 2/4. Το χορό συνοδεύουν το ντέφι, το βιολί και το ούτι. Τα
τέσσερα(4) ξύλινα κουτάλια βγάζουν έναν καταπληκτικό ήχο όταν χτυπάνε μεταξύ τους
ανά δύο στο κάθε χέρι του χορευτή. Το ένα κουτάλι τοποθετείται μεταξύ του δείκτη και
του αντίχειρα και το άλλα μεταξύ του μέσου και του παράμεσου, έτσι ώστε να έρχονται
σε επαφή τα κυρτά μέρη τους. Υπήρχαν και υπάρχουν διαφορετικά κτυπήματα, δηλαδή
διαφορετικά ρυθμικά σχήματα ανάλογα με το τραγούδι που συνοδεύει το χορό. Τα
κουτάλια ήταν τριών ειδών: α) Τα «ταχταδιώνας» (σανιδένια) με ζωγραφισμένα
λουλούδια στο κοίλο μέρος και δίστιχα στην τουρκική γλώσσα στη λαβή, που τα
έφτιαχναν στο Ικόνιο και στη Σίλλη. β) Τα «σιδερώνας» (μεταλλικά) τα κοινά κουτάλια
που χρησιμοποιούσαν στο φαγητό καθημερινά, που τα προμηθευόταν από την
Κων/πολη και γ) Τα «κοκάλινα» που ερχόταν και αυτά από την Κων/πολη.
Ο χορός των κουταλιών χορευόταν και σε άλλες περιοχές της Μ. Ασίας όπως στην
Κιουτάχεια και στη Σμύρνη, αλλά σε αυτές τις περιοχές το κτύπημα των κουταλιών
γινόταν με τα χέρια να βρίσκονται πάνω από το κεφάλι και τη λεκάνη να λικνίζεται
αριστερά-δεξιά.
