ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΑΡΕΤΗ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ                                                                                      ΕΠΑΝΑΛΗΠTΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ(Ενότητες 1 έως 5)                                                                                                                                                                                                                                                ΕΝΟΤΗΤΑ 1η                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  1. Να εξηγήσετε γιατί στις παρακάτω προτάσεις παραλείπεται το υποκείμενο των ρημάτων.                                                                                                                                                     – Ήρθες πολύ αργά.                                                                                                                                 – Φυσάει πολύ τις τελευταίες ημέρες .                                                                                                 – Στο παζάρι πουλάνε ό,τι μπορείς να φανταστείς.                                                                            – Θα σε περιμένω μέχρι το μεσημέρι, αλλά μετά θα φύγω.                                                             – Το φαράγγι το περνούν εύκολα μέσα σε λίγες ώρες.                                                                                                                                                                                                                                     

2. Να αναγνωρίσετε το αχώριστο μόριο που υπάρχει σε καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις.                                                                                                                                                              άπιστος, ξεκολλώ, αρχιστράτηγος, επιβεβαίωση, διχογνωμία, συνένωση, περιμένω, ενήλικος, ανήλικος, υποβαθμίζω, δυσφημίζω, αμφιβάλλω, ευπρόσδεκτος.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ΕΝΟΤΗΤΑ 2η                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       1. Να αναγνωρίσετε την έγκλιση στην οποία βρίσκονται τα ρήματα των προτάσεων.                                                                                                                                                                                 – Ας μείνουμε λίγο ακόμα εδώ.                                                                                                              – Ακούστε αυτό που σας λέω.                                                                                                                  – Οι φίλοι μου θα έρθουν αργότερα.                                                                                                     – Μην προσπαθείς ακατόρθωτα πράγματα.                                                                                      – Να σε περιμένω ή να φύγω;                                                                                                                – Να κάνεις ό,τι σου λέω.                                                                                                                       –  Ανοίγεις το παράθυρο;                                                                                                                                                                                                                                                                                   

2. Να αναφέρετε τη χρονική βαθμίδα και το ποιόν ενέργειας των ρημάτων των προτάσεων.                                                                                                                                                                                                                      ΧΡΟΝΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ               ΠΟΙΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ                   

 – Έχω έρθει πολλές φορές εδώ.             ……………………                              ……..…………………… –  Θα ακολουθώ πιστά τις οδηγίες.        ……………………                                ……………………..         – Ο καιρός είχε χαλάσει το πρωί .       …………………                            ………………………                – Ήμουν πολύ κουρασμένος εχτές.       …………………….                                  …………………….      – Θα έχω φύγει μέχρι το μεσημέρι.        ……………………                               …………………….        – Σε άκουσα πολύ προσεκτικά.           …………………                               ………………………              – Θα στηρίξω κάθε σου απόφαση.     ………………..                                    …………………….                                                                                                                                                                                 

3. Να σημειώσετε την κατηγορία στην οποία ανήκουν τα παρακάτω σύνθετα:                              ( ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΑ, ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΑ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ,ΚΤΗΤΙΚΑ )                                                       ανοιγοκλείνω, γκριζομάλλης, παλαιοπώλης ,φτωχόσπιτο, μεγαλόψυχος, επιπλοποιός                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            ΕΝΟΤΗΤΑ 3η                                                                                                                                                                                                                                             1. Να αναγνωρίσετε τη φωνή στην οποία βρίσκονται τα παρακάτω ρήματα.                             έφυγα, έχω κοιμηθεί, δεχόμουν, ελπίζω, θα πιεστώ, λύθηκα, είχα αντέξει, θα έχω          κουραστεί.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      2. Να αναγνωρίσετε τη συζυγία στην οποία ανήκουν τα παρακάτω ρήματα και για τα ρήματα β΄ συζυγίας να αναφέρετε την τάξη στην οποία ανήκουν.                                                                                                                                                                                                              πονώ, ακούω, κοιμάμαι, οργίζομαι, αργώ, δέχομαι, αναρωτιέμαι, περπατώ, θυμάμαι, απορώ, ευλογώ, αναθέτω, ευχαριστιέμαι, λέγομαι.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   

    ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ                                                                                                                                                                                                                              ΑΣΚΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ-ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ                                                                                                                                                                              

Από τους ήρωες που συναντήσαμε ως τώρα, με ποιον ταυτίζεστε περισσότερο και γιατί; Ποια χαρακτήριστικά του σας οδήγησαν σε αυτή την επιλογή και γιατί απορρίψατε τους άλλους;(ΟΔΥΣΣΕΑΣ,ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ,ΑΝΤΙΝΟΟΣ,ΕΥΡΥΜΑΧΟΣ,ΦΗΜΙΟΣ)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ    Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ                                                                                                                                                                                                                  ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ “ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ”                                                                                     

 ΑΣΚΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ                                                                                                                                                       

Μετά από όλον αυτόν τον παγκόσμιο εφιάλτη, κάποια στιγμή επιστρέφουμε και πάλι στην καθημερινότητά μας, και  πάλι στο σχολείο μας. Αποτυπώνετε στο ημερολόγιό σας τις σκέψεις και τα συναισθήματα σας από την<< πρώτη >> μέρα στο σχολείο  σε σύγκριση με όλα όσα ζήσατε αυτή την περίοδο του κατ ’οίκον περιορισμού. Τέλος, γράφετε για τα όνειρα σας για το καλοκαίρι που μόλις φτάνει…                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ 4ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ                                                                                                                                                                                                                          

                                                                                                                                             Νοηματική απόδοση κειμένου                                                                                         

Ο Λουκιανός στο κείμενο αυτό αναφέρει, ότι σε κάποιο ταξίδι ο ίδιος και οι σύντροφοί του συνάντησαν τους Φελλόποδες. Ύστερα από τη παραμονή τους για πέντε μέρες σ’ ένα μικρό και έρημο νησί συνέχισαν το ταξίδι τους και την όγδοη μέρα βλέπουν ένα πλήθος ανθρώπων που είχαν όμως πόδια από φελλό· ήταν οι Φελλόποδες. Το ότι οι Φελλόποδες περπατούσαν πάνω στα κύματα χωρίς να φοβούνται και χωρίς να βουλιάζουν προκάλεσε απορία στους ταξιδιώτες. Στο τέλος, οι Φελλόποδες πλησίασαν τους ταξιδιώτες, τους χαιρέτησαν στην ελληνική γλώσσα, τους συνόδευσαν για ένα διάστημα και μετά, αλλάζοντας δρόμο με κατεύθυνση τη πατρίδα τους τη Φελλώ, τους ευχήθηκαν καλό ταξίδι.

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Β’ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ                                                                                                                                                                                                                                                                         H Β’ κλίση περιλαμβάνει:                                                                                                                 Αρσενικά και θηλυκά σε – ος                                                                                                         Ουδέτερα σε – ον                                                                                                                                 Προσοχή!!! 1. Τα αρσενικά και τα θηλυκά έχουν ίδιες καταλήξεις.                                           2. Τα ουδέτερα έχουν τρεις όμοιες πτώσεις( ονομαστική , αιτιατική, κλητική)                       3. το « α» στη λήγουσα είναι πάντα βραχύ. Π.χ. τά δῶρα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο του ουσιαστικού που σας δίνεται στην παρένθεση:                                                                                                                               α. Καθορῶμεν πολλούς ………………… (ἂνθρωπος).                                                                     β. Μακάριοι οἱ ………………… (πτωχός) τῷ πνεύματι.                                                                 γ. Ἡμεῖς φυλάττομεν τούς ………………… (ὅρκος) τῶν ………………… (Θεός).                       δ. Ὁ πατήρ πέμπει τόν παῖδα εἰς …………………… (οἶκος, αιτ, ενικού) ……………………… (διδάσκαλος, γεν. εν.).                                                                                                                       ε. Οἱ …………………….. (ἒφηβος) φοιτῶσιν ἐν ………………… (γυμνάσιον, δοτ. πληθ.).           στ. Ὁ Θεός αὐξάνει τούς ………………………(καρπός) τῶν …………………… (δένδρον).            ζ. Οἱ Φελλόποδες εἰσίν ………………………. (ἂνθρωπος).
2. Να συμπληρώσετε τις καταλήξεις των ουσιαστικών και να τονίσετε:                                     α. Ἀγρίους ταυ….. οἱ πολέμιοι εἶχον.                                                                                             β. Οἱ λυκ……. τά πρόβατ….. ἁρπάζουσι.                                                                                       γ. Φίλος ἦν ἀγαθοῖς ἀνθρώπ……… .                                                                                                 δ. Προσφέρουσι τοῖς θε……. τούς καρπ…….. τῶν ἀγρ……… .                                                      ε. Ἂνευ ἡλί…….. (γεν. ενικού) και ὂμβρ…….. τά φυτ……. οὐ φέρει καρπ…….. (αιτ. πληθ).                                                                                                                                                                                                                                                                                                            3.Να μεταφέρετε τα υπογραμμισμένα ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου   αριθμού:                                                                                                                                                α. Ὁ ἀναμάρτητος πρῶτος τόν λίθον βαλέτω.                                                                            β. Πείθομαι τοῖς νόμοις τῆς πατρίδος.                                                                                        γ. Ἐν τῇ ὁδῷ εἶδον τούς ἱππέας.                                                                                                      δ. Ἡ ὑπερβολή τοῖς ἀνθρώποις λύπην παρέχει                                                                         ε.  Ἡ Δῆλος ἒνδοξος ἦν τῷ ἱερῷ.
4. Nα συμπληρώσετε τα κενά, βάζοντας τις λέξεις που βρίσκονται στην παρένθεση στον τύπο που σας ζητείται                                                                                                                        1) Oἱ Θηβαίων ἄνδρες εἰσῆλθον περί τν πρῶτον………….. ( ὕπνος) ξύν…………… ( ὅπλον, δοτική πληθυντικού) ἐς Πλάταιαν τῆς Βοιωτίας.                                                                     2) Σύνειμι………………… ( ἄνθρωπος, δοτική πληθυντικού) σοφοῖς.                                       3) Προδότας καλοῦμεν τούς τοῖς …………….. ( ἐχθρός) δόντες τήν πόλιν.                             4) Τῷ…………… ( Δημάρατος) δῶρον αὕτη ἡ χώρα ἐδόθη ἐκ βασιλέως ἀντί τῆς ἐπί τήν Ἑλλάδα στρατείας.                                                                                                                             5) Εἴθε προσδιδοίημεν παντί…………… ( δῶρον, δοτική ενικού) ἔπος ἀγαθόν.                 6) Οὗτος ἐκόσμησεν τό σκῆπτρον τοῖς πᾶσι…………… (μέταλλον).                                            7) Καθέζεται ὁ θεός ἐν τῷ…………… (θρόνος)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ –Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ                                    ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ   

 Ο Ιουστινιανός και το έργο του                                                                                                                                  

1)Ποιο είναι με μια φράση το πολιτικό πρόγραμμα του  Ιουστινιανού;

——————————————————————————————————–

2)Με ποια σημαντική εξέγερση έχει συνδυαστεί το όνομα του  Ιουστινιανού στην εσωτερική πολιτική;                                                                                                                               —————————————————————————————————

3)Ποια στάση κράτησε ο Ιουστινιανός στον θρησκευτικό  τομέα;

————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————–

4)Ποιο ήταν το νομοθετικό έργο του Ιουστινιανού ;                                                                         ————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————                                                                                                                                                                     5)Γιατί η εξωτερική πολιτική του Ιουστινιανού χαρακτηρίζεται ως υπερβολικά φιλόδοξη;

—————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

6)Φανταστείτε… Είστε υπεύθυνοι του καλλιτεχνικού ρεπορτάζ και μελετάτε το οικοδομικό πρόγραμμα του Ιουστινιανού στις  ποικίλες εκφάνσεις και διαστάσεις του. Γράφετε ένα άρθρο για την κοινωνική  προσφορά του προγράμματος αυτού (π.χ .προσφορά  εργασίας, ευαγή ιδρύματα, καθαριότητα πόλεων κ.α.).Εστιάστε στην αρχιτεκτονική και αισθητική του ναού της  Αγίας  Σοφίας, ως του πιο λαμπρού κτίσματος των ημερών του αυτοκράτορα. Τέλος, να εκφέρετε κριτικά τα συμπεράσματά σας για τη σχέση του Ιουστινιανού με την τέχνη ,όπως και τη θέλησή του  για προσφορά στην κοινωνία, ως στοιχεία της προσωπικότητάς του.                                                                                                                                                                                                                                                                            —————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————-

1. Η παράγραφος αναπτύσσεται με παραδείγματα.

2. Η παράγραφος αναπτύσσεται με διαίρεση, διότι στη θεματική περίοδο αναφέρει τους τέσσερις πυλώνες της δια βίου μάθησης και στις λεπτομέρειες τις αναπτύσσει.

 3. Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων και συγκεκριμένα:

α. με ορισμό (Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση … χαρακτηριστικό της εργασίας) και

β. με διαίρεση (Οι δύο βασικοί τρόποι τηλεργασίας …)

 4. Η παράγραφος αναπτύσσεται με παραδείγματα.

 5. Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων και συγκεκριμένα

α. Με αιτιολόγηση (Αξιοπρόσεχτη … έχει αλλάξει)

β. Με σύγκριση – αντίθεση (Παλαιότερα… – Σήμερα…) και

γ. Με παραδείγματα (η εφημερίδα, το περιοδικό … ιστορικές, γεωγραφικές… )

 6. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση, διότι στη θ.π. υποστηρίζει τη σημασία του πρωινού για τις εξετάσεις και στις λεπτομέρειες τη στηρίζει – αιτιολογεί.

 7. Η παράγραφος αναπτύσσεται με σύγκριση – αντίθεση, διότι στη θ.π. αναφέρει τις δύο κατηγορίες ανθρώπων και έπειτα τις αναπτύσσει

 8. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αίτιο – αποτέλεσμα, διότι στη θ.π. αναφέρει το αίτιο και στην ανάπτυξη καταγράφει τα αποτελέσματα από την κάθοδο των Δωριέων

 9. Η παράγραφος αναπτύσσεται με ορισμό.

10. Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων. Συγκεκριμένα υπάρχουν

α. διαίρεση, διότι στη θ.π. αναφέρεται ο διπλός στόχος της διαφήμισης και έπειτα αναπτύσσεται και

β. παραδείγματα (είδη σπιτιού, οικιακές συσκευές, βρεφικά είδη, είδη καθαρισμού σπιτιού κτλ.)

 11. Η παράγραφος αναπτύσσεται με τη μέθοδο της σύγκρισης – αντίθεσης.

 12. Η παράγραφος αναπτύσσεται με τη μέθοδο του αιτίου – αποτελέσματος, διότι στη θ.π εντοπίζει την αιτία (= καταναλωτικό μοντέλο) που οδηγεί σε αποτελέσματα ‘‘τριβής του νέου με τον εαυτό του και κατ΄ επέκταση με τους άλλους.’’

 13. Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων και συγκεκριμένα

α. με αιτιολόγηση (Γι’ αυτό είναι αδήριτη ανάγκη … ανυπέρβλητες. + Γι’ αυτό χρειάζεται …ελευθερίας.) και

β. με αναλογία (Θα τον εξομοιώνουν με ένα ναυαγό…)

 14. Η παράγραφος αναπτύσσεται με ορισμό.

 15. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση, διότι στη θ.π. μπορούμε να ρωτήσουμε «γιατί» και οι λεπτομέρειες – σχόλια παίρνουν το χαρακτήρα απάντησης σ’ αυτό το «γιατί».

16. Η παράγραφος αναπτύσσεται με σύγκριση – αντίθεση.

 17. Η παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων και συγκεκριμένα

α. Με αίτιο – αποτέλεσμα. Αίτιο είναι η εισαγωγή των Νέων Τεχνολογιών στην εκπαίδευση και αποτελέσματα οι δημιουργικές δυνατότητες που αυτή η τεχνολογία απελευθερώνει.

β. Με παραδείγματα (λογοτεχνία, τις επιστήμες, τις τέχνες, την παράδοση, τη θρησκεία, τη γλώσσα ενός λαού)

 18. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση.

 19. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αναλογία.

 20. Η παράγραφος αναπτύσσεται με παραδείγματα

Ας κάνουμε μια επαναληψούλα στην εισαγωγή της ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

Τι είναι το έπος: Η λέξη «έπος» σήμαινε τα μεγάλα σε έκταση αφηγηματικά ποιήματα που συνέθεταν και τραγουδούσαν οι αοιδοί (τραγουδοποιοί).                                                        Τα είδη του έπους: α) Μυθολογικό – ηρωικό (περιέχει μύθους για ήρωες και θεούς) β) Διδακτικό γ) Φιλοσοφικό.

Η εξέλιξη του έπους: Ήδη στη Μυκηναϊκή εποχή (1700-1200 π.Χ.) οι Έλληνες αοιδοί συνέθεταν και τραγουδούσαν τα πρώτα έπη. Η εποχή, όμως, της μεγάλης ανάπτυξης της επικής ποίησης ήταν η Γεωμετρική (1100-700 π.Χ.). Τότε πολλοί Έλληνες αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στη Μικρά Ασία. Η νοσταλγία τους για την πατρίδα και τους παλιούς πατροπαράδοτους μύθους της βοήθησε το έπος να αναπτυχθεί.

Το περιεχόμενο των επών της Γεωμετρικής εποχής: Πράξεις και κατορθώματα των ηρώων του παρελθόντος και των θεών – οι θεοί δρουν σαν άνθρωποι και συμμετέχουν στη ζωή των ανθρώπων.

Τα γνωρίσματα της επικής ποίησης: – Μιλούσε για ένα μακρινό παρελθόν το οποίο παρουσιάζεται ιδανικό και ανώτερο από την εποχή του αοιδού. – Ήταν συλλογικό δημιούργημα, δηλαδή εξέφραζε όλη την κοινωνία και όχι μόνο τον αοιδό – όπως και τα δημοτικά τραγούδια. – Ήταν γραμμένη σε ιωνική διάλεκτο που περιείχε και στοιχεία από την αιολική διάλεκτο.

Οι αοιδοί: Οι συνθέτες των επών, οι αοιδοί, τραγουδούσαν αυτά τα ποιήματα με τη συνοδεία φόρμιγγας ή κιθάρας στα παλάτια, σε σπίτια ευγενών, στην αγορά και σε αγώνες.

Η σύνθεση και η εκτέλεση των επών: Οι αοιδοί μπορούσαν να συνθέτουν και να τραγουδούν αυτά τα μεγάλα αφηγηματικά ποιήματα χάρη στο έτοιμο υλικό που είχε δημιουργηθεί από τους παλαιότερους αοιδούς. Είχαν δημιουργηθεί σταθερές φράσεις, εικόνες, ακόμα και ολόκληρες σκηνές, που οι αοιδοί τις θυμόντουσαν και τις επαναλάμβαναν κάνοντας κάθε φορά μικρές αλλαγές και αυτοσχεδιάζοντας. Ένας αοιδός λοιπόν έπρεπε από τη μια πλευρά να έχει καλή μνήμη (να θυμάται το επαναλαμβανόμενο υλικό) και από την άλλη πλευρά να έχει δημιουργικότητα και φαντασία ώστε τα τραγούδια του να μην είναι όμοια με τα παλαιότερα.

Οι επικοί κύκλοι: Οι αοιδοί από παλιά άρχισαν να συστηματοποιούν το ηρωικό παρελθόν και να συνδέουν τους τοπικούς μύθους σε μια συνεχή σειρά που ήταν γι’ αυτούς ό,τι είναι για εμάς η Ιστορία. Έτσι δημιουργήθηκαν τρεις κύκλοι (ομάδες) μυθολογικών επών: α) ο αργοναυτικός, β) ο θηβαϊκός, και γ) ο τρωϊκός.

Τα Κύκλια έπη: Ορισμένα από αυτά τα παλαιά έπη συναποτελούν έναν ευρύτερο κύκλο – σειρά γεγονότων που αφηγούνται με χρονολογική σειρά τα γεγονότα από την ένωση του Ουρανού και της Γης μέχρι το θάνατο του Οδυσσέα. Τα ονομάζουμε Κύκλια έπη. Τιτανομαχία  Οιδιπόδεια  Θηβαίς  Επίγονοι  Κύπρια Ιλιάς  Αιθιοπίς  Μικρά Ιλιάς Ιλίου Πέρσις Νόστοι  Οδύσσεια  Τηλεγονία.

Τα ομηρικά έπη: Από τα πολλά επικά ποιήματα μόνο δύο σώθηκαν ολόκληρα: η Ιλιάδα (που περιγράφει ένα επεισόδιο του δέκατου χρόνου του τρωϊκού πολέμου) και η Οδύσσεια (που περιγράφει την επιστροφή του βασιλιά της Ιθάκης Οδυσσέα στην πατρίδα του). Δημιουργός τους θεωρείται ο Όμηρος και πιστεύουμε ότι συντέθηκαν τον 8ο αι. π.Χ.

Τα ομηρικά έπη ως ιστορική πηγή : Τα ομηρικά έπη δεν μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε ως ιστορική πηγή για τον τρωϊκό πόλεμο γιατί: α) ο ποιητής δε μπορούσε να γνωρίζει καλά αυτή την παλαιότερη εποχή και β) τα έπη είναι λογοτεχνικά έργα που στοχεύουν στην ευχαρίστηση, δεν είναι έργα ιστορίας ή γεωγραφίας. Οι πληροφορίες όμως που υπάρχουν στα έπη για έθιμα, θεσμούς, υλικά κλπ. μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγές για τη Γεωμετρική εποχή στην οποία συντέθηκαν τα έπη.

Οι ραψωδοί: Έτσι ονομάζονται οι ποιητές που όταν παράκμασε η επική ποίηση δε δημιουργούσαν δικά τους έργα αλλά απάγγελναν με ρυθμό (δεν τραγουδούσαν όπως οι αοιδοί) τα παλαιότερα έπη κρατώντας ένα ραβδί. Ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες και ταξίδευαν στα παλάτια βασιλιάδων για να απαγγείλουν τα έπη.

Ο Όμηρος: Ο Όμηρος ίσως ήταν ταξιδιώτης-ποιητής που έπαιρνε μέρος σε αγώνες και η παράδοση λέει ότι ήταν τυφλός. Πιθανότατα καταγόταν από την περιοχή της Ιωνίας στη Μικρά Ασία, αλλά δεν ξέρουμε σίγουρα από ποια πόλη (πιθανότατα από τη Σμύρνη ή από τη Χίο). Τα έπη του καταγράφτηκαν πρώτη φορά πιθανότατα τον 6ο αι. π.Χ. στην Αθήνα. Η αξία των ομηρικών επών: Τα ομηρικά έπη έγιναν πολύ αγαπητά στην αρχαιότητα και πάνω σε αυτά στηρίχθηκε η εκπαίδευση των αρχαίων Ελλήνων γιατί : α) προσέφεραν απόλαυση β) δίδασκαν γ) παρουσίαζαν με άμεσο τρόπο την ανθρώπινη ζωή. Στους αιώνες που ακολούθησαν μέχρι και σήμερα τα ομηρικά έπη είναι πηγή έμπνευσης για τα γράμματα και πολλές τέχνες.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Το κεντρικό θέμα της Οδύσσειας: Ο νόστος, δηλαδή η επιστροφή του βασιλιά της Ιθάκης.Ο Οδυσσέα στην πατρίδα του μετά τον Τρωικό πόλεμο, και ο αγώνας του να ξανακερδίσει το θρόνο του και τη γυναίκα του που διεκδικούσαν οι μνηστήρες (τα αρχοντόπουλα) του νησιού.

Οι πηγές και η θεματογραφία της Οδύσσειας : Πηγές  Ηρωϊκή παράδοση  Λαϊκές μυθιστορίες για το γυρισμό ξενιτεμένων  Παραμύθια και ιστορίες ναυτικών για άγνωστους τόπους, μυθικούς λαούς και τέρατα Θεματογραφία  Ο απλός άνθρωπος  Η καθημερινή ζωή  Η αγάπη για την πατρίδα  Η ερωτική και η συζυγική πίστη  Η φιλία  Η αγάπη για τη ζωή, την ευγένεια και την ομορφιά  Οι δυνάμεις του ανθρώπου να ξεπερνά τις δυσκολίες χάρη στις αρετές του και το μυαλό του ( π.χ. εξυπνάδα και ευστροφία Οδυσσέα) .

Η διαίρεση της Οδύσσειας σε ραψωδίες : Η Οδύσσεια όπως και η Ιλιάδα χωρίστηκε σε 24 άνισες ραψωδίες από τους γραμματικούς (φιλολόγους) της αλεξανδρινής εποχής. Οι ραψωδίες της Οδύσσειας δηλώνονται με τα μικρά γράμματα της αλφαβήτου (της Ιλιάδας με τα κεφαλαία). Ακόμα, δόθηκε σε κάθε ραψωδία από τους γραμματικούς της αλεξανδρινής εποχής ένας τίτλος (ή και περισσότεροι) για να αποδοθεί το περιεχόμενό της.

Χρονογραφική σειρά των γεγονότων της Οδύσσειας:

– Ο Οδυσσέας αναχωρεί από την Τροία με 12 πλοία και τους συντρόφους του.

– Ο άνεμος τους οδηγεί στη χώρα των Κικόνων (Θράκη) από όπου φεύγουν κυνηγημένοι.

– Μια θύελλα τους βγάζει έξω από τα ελληνικά νερά (από το Αιγαίο) και φτάνουν στους Λωτοφάγους.

– Μετά φτάνουν στη χώρα των Κυκλώπων, όπου ο Οδυσσέας τυφλώνει τον Πολύφημο.

– Ενώ κατευθύνονται προς την Ιθάκη, ανοίγουν τους ασκούς του Αιόλου και παρασύρονται στη χώρα των Λαιστρυγόνων, όπου χάνονται 11 καράβια και πολλοί σύντροφοι του Οδυσσέα.

– Με ένα μόνο καράβι ο Οδυσσέας φτάνει στο νησί της μάγισσας Κίρκης όπου παραμένει 1 χρόνο.

– Ο Οδυσσέας επισκέπτεται τον Κάτω Κόσμο για να πάρει οδηγίες από τον μάντη Τειρεσία.

– Με τις συμβουλές της Κίρκης ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του αποφεύγουν τις σειρήνες, τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη.

– Φτάνουν στη Θρινακία, όπου κάποιοι σύντροφοι τρώνε πεινασμένοι τα βόδια του Ήλιου.

– Ο Δίας τιμωρεί αυτή την πράξη και βυθίζει το καράβι του Οδυσσέα και πνίγει όλους τους συντρόφους του Οδυσσέα, ο οποίος καταλήγει στο νησί της μάγισσας Καλυψώς, στην Ωγυγία.

– Εφτά χρόνια μετά, οι θεοί αποφασίζουν σε ένα συμβούλιό τους την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη.

– Η Αθηνά πάει στην Ιθάκη να συμβουλέψει το γιο του Οδυσσέα, τον Τηλέμαχο, να αναζητήσει τον πατέρα του στην Πύλο και στη Σπάρτη.

– Σε ένα νέο συμβούλιο των θεών ο Δίας στέλνει με τον Ερμή εντολή στην Καλυψώ να αφήσει τον Οδυσσέα να φύγει.

– Ο Οδυσσέας κατασκευάζει σχεδία, ταξιδεύει 18 μέρες στη θάλασσα, αλλά την τελευταία μέρα ο Ποσειδώνας σηκώνει τρικυμία και τσακίζει τη σχεδία του, οργισμένος για την τύφλωση του Πολύφημου.

– Ο Οδυσσέας δυο μέρες μετά φτάνει ναυαγός στο νησί των Υαιάκων (Σχερία). Αυτοί τον περιποιούνται, τον τιμούν με δώρα και αφού μάθουν τις περιπέτειές του, τον μεταφέρουν στην Ιθάκη.

– Ο Οδυσσέας μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο παρουσιάζεται στον βοσκό Εύμαιο, όπου για 4 μέρες συγκεντρώνει πληροφορίες για την κατάσταση στο παλάτι του.

– Έπειτα αναγνωρίζεται από τον Τηλέμαχο, ο οποίος επιστρέφει από την Πύλο και τη Σπάρτη.

– Την πέμπτη μέρα εμφανίζεται στο παλάτι (πάντα με τη μορφή ζητιάνου) και βεβαιώνει την Πηνελόπη ότι ο Οδυσσέας ζει.

– Την επόμενη μέρα η Πηνελόπη διοργανώνει αγώνα τοξοβολίας με το τόξο του Οδυσσέα. Μόνο ο Οδυσσέας καταφέρνει να το λυγίσει και με αυτό εξοντώνει του μνηστήρες, έχοντας τη βοήθεια του Εύμαιου, του Φιλοίτιου και του Τηλέμαχου.

– Ο Οδυσσέας ξαναγίνεται κυρίαρχος στην Ιθάκη και αναγνωρίζεται από την Πηνελόπη, ενώ το ίδιο βράδυ αφηγείται ο ένας στον άλλο όσα τράβηξαν στα χρόνια του χωρισμού τους.

– Οι συγγενείς των μνηστήρων ζητούν εκδίκηση, αλλά η παρέμβαση της Αθηνάς και του Δία ηρεμεί την κατάσταση και αποδίδει τη δικαιοσύνη.

Τρόποι ανάπτυξης παραγράφων

(θεωρία και ασκήσεις)

 Α. Στοιχεία θεωρίας

 1. Ορισμός

 2. Παραδείγματα (ένα ή πολλά)

α. Στιγμιότυπα της καθημερινής εμπειρικής ζωής

β. Πολλά επιμέρους ομοειδή στοιχεία ενός ευρύτερο συνόλου, παρατίθενται συχνά ως αναφορά, σε ασύνδετο σχήμα

 3. Διαίρεση

α. Στη θεματική περίοδο παρουσιάζεται το διαιρούμενο σύνολο και τα μέρη που το αποτελούν

β. Στην ανάπτυξη της παραγράφου υπάρχουν σχόλια ή παρέχονται πληροφορίες για κάθε μέρος του διαιρούμενου όλου χωριστά

γ. Στην κατακλείδα υπάρχει συμπέρασμα

 4. Σύγκριση – αντίθεση:

α. Στη θεματική περίοδο αναφέρονται τα δύο συγκρινόμενα – αντιτιθέμενα μέρη

β. Στην ανάπτυξη της παραγράφου υπάρχουν σχόλια ή παρέχονται πληροφορίες για κάθε αντιτιθέμενο/ συγκρινόμενο μέρος ξεχωριστά

γ. Στην κατακλείδα υπάρχει συμπέρασμα πάνω στην αντίθεση – σύγκριση

 5. Αιτιολόγηση:

α. Στη θεματική περίοδο διατυπώνεται μία Άποψη / Κρίση / Θέση / Γνώμη η οποία χρειάζεται οπωσδήποτε αιτιολόγηση – στήριξη. Έτσι μπορούμε να ρωτήσουμε «γιατί» αμέσως μετά τη διατύπωσή της

β. Στην ανάπτυξη της παραγράφου, οι περίοδοι που ακολουθούν παίρνουν το χαρακτήρα απάντησης στο προηγούμενο «γιατί», αποτελούν τα επιχειρήματα με τα οποία αιτιολογείται – στηρίζεται η κρίση, θέση, άποψη της Θ.Π.

Η ύπαρξη τεκμηρίων δε συνιστά ανάπτυξη με αιτιολόγηση, αλλά με παραδείγματα.

γ. Στην κατακλείδα υπάρχει συμπέρασμα-επιβεβαίωση της αρχικής τοποθέτησης

 6. Αίτιο – αποτέλεσμα:

α. Στη θεματική περίοδο υπάρχουν δύο εκδοχές:

i. Καταγράφεται ένα βασικό αίτιο ενός προβλήματος, φαινομένου, κατάστασης κ.λπ.

ii. Καταγράφεται το αίτιο και το αποτέλεσμα ή τα αποτελέσματα που δημιουργεί, προκαλεί κ.λπ.

β. Στην ανάπτυξη της παραγράφου, αναπτύσσεται το αποτέλεσμα ή τα αποτελέσματα (σε παράθεση ή στη μεταξύ τους αλληλουχία)

γ. Στην κατακλείδα υπάρχει συμπέρασμα

 7. Αναλογία:

α. Στη θεματική περίοδο υπάρχει μια μεταφορά ή μια παρομοίωση, όπου συσχετίζονται δύο καταστάσεις: μία της γνώριμης σε όλους πραγματικότητας ή καθημερινότητας και μία που αφορά κάποια πτυχή από το θέμα του κειμένου π.χ. ζωή – ποδόσφαιρο, ζούγκλα – ανθρώπινη κοινωνία, ασθένεια – εγκληματικότητα

β. Η ανάπτυξη χωρίζεται σε δύο χονδρικά μέρη, που το ένα αφορά την προς συσχέτιση πραγματικότητα και το άλλο το θέμα

γ. Κατακλείδα συχνά δεν υπάρχει

 8. Συνδυασμός μεθόδων (προσεκτική ανάγνωση όλης της παραγράφου με επισήμανση των διαρθρωτικών λέξεων)

Β. Ασκήσεις

 Να βρεθεί ο τρόπος με τον οποίο αναπτύσσονται οι παρακάτω παράγραφοι

 1. Ο Ντούσσελ, ο γιατρός που μοιράστηκε μαζί μου την καμαρούλα, έχει να μας πει ένα σωρό πράγματα για τον έξω κόσμο, τώρα πια που πάψαμε ν’ ανήκουμε σ’ αυτόν. Οι ιστορίες του είναι θλιβερές. Πολλοί φίλοι εξαφανίστηκαν. Η τύχη τους μας τρομάζει. Κάθε βραδιά χτενίζουν την πόλη τα στρατιωτικά αυτοκίνητα με τους πράσινους μουσαμάδες. Οι Γερμανοί χτυπούν όλες τις πόρτες και ψάχνουν για Εβραίους. Αν βρουν Εβραίους, φορτώνουν στα καμιόνια ολόκληρη την οικογένεια. ΄Οσοι δεν κρύβονται υπογράφουν την καταδίκη τους. Οι Γερμανοί το κάνουν αυτό συστηματικά με τη λίστα στο χέρι, χτυπώντας εκείνη την πόρτα που θα βρουν να τους περιμένει πλούσια λεία. Άλλοτε πάλι, οι δυστυχισμένοι πληρώνουν λύτρα για κάθε κεφάλι. Το πράγμα είναι τραγικό. Το βράδυ βλέπω να περνάνε συχνά αυτές οι λιτανείες των ασθενών με τα παιδιά τους να κλαίνε, να σέρνονται κάτω απ’ τις διαταγές μερικών κτηνανθρώπων, που τους χτυπούν με το μαστίγιο και τους βασανίζουν, ώσπου να πέσουν κάτω. Δε λυπούνται κανένα, ούτε τους γέρους, ούτε τα μωρά, ούτε τις έγκυες γυναίκες, ούτε τους αρρώστους. Όλοι είναι κατάλληλοι για το ταξίδι προς το θάνατο.

(ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2000 – Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ)

 2. Στην έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής της UNESCO για την εκπαίδευση στον 21 αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες, που αποτελούν διαφορετικά είδη μάθησης: 1. Μαθαίνω πώς να αποκτώ τη γνώση, συνδυάζοντας ικανοποιητικά μια ευρύτατη γενική παιδεία με τη δυνατότητα εμβάθυνσης   σε   ορισμένα θέματα. 2. Μαθαίνω να ενεργώ με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γενικότερα τη δυνατότητα να αντιμετωπίζω διάφορες καταστάσεις και να εργάζομαι αρμονικά σε ομάδες. 3. Μαθαίνω να συμβιώνω, κατανοώντας τους άλλους και έχοντας επίγνωση των κοινωνικών αλληλεξαρτήσεων -συμβάλλοντας στην πραγματοποίηση κοινών δράσεων και στη διευθέτηση των συγκρούσεων-, με σεβασμό στις αξίες του πλουραλισμού, της αμοιβαίας κατανόησης και της ειρήνης. 4. Μαθαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά μου και να μπορώ να ενεργώ με μεγαλύτερη αυτονομία και περισσότερη κρίση και προσωπική υπευθυνότητα. Για τον λόγο αυτόν η εκπαίδευση δεν πρέπει να παραμελεί την ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων, τη μνήμη, τη λογική κρίση, την αίσθηση του ωραίου, τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας, με παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας.

(ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2000 – Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ)

 3. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η τηλεργασία μπορεί να οριστεί ως η μορφή εργασίας που εκτελείται από ένα άτομο κυρίως ή σε ένα σημαντικό μέρος της, σε τοποθεσίες εκτός του παραδοσιακού εργασιακού χώρου, για έναν εργοδότη ή πελάτη, και η οποία περιλαμβάνει τη χρήση των τηλεπικοινωνιών και προηγμένων τεχνολογιών πληροφόρησης ως ένα ουσιαστικό και κεντρικό χαρακτηριστικό της εργασίας. Οι δύο βασικοί τρόποι τηλεργασίας είναι είτε κάποιος να είναι υπάλληλος σε έναν εργοδότη είτε ελεύθερος επαγγελματίας. Στην πρώτη περίπτωση, ο εργαζόμενος είναι μόνιμα συνδεδεμένος με το δίκτυο των εργοδοτών, η εργασιακή του ζωή είναι πολύ περισσότερο ελεγχόμενη μέσω της τεχνολογίας και έχει πολύ λιγότερη ευελιξία ως προς τον τρόπο που θα οργανώσει τον εργάσιμο χρόνο του. Στη δεύτερη περίπτωση, ο εργαζόμενος είναι πολύ περισσότερο ελεύθερος να καθορίσει τον ρυθμό εργασίας του εκτελώντας την εργασία του στον προσωπικό του υπολογιστή και συνδεόμενος μόνο, όταν είναι απαραίτητο, με το δίκτυο της επιχείρησης, το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί σε πολλά επαγγέλματα.

(ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2001 – Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ)

 4. Αξιοπρόσεκτες, επίσης, είναι και οι επιπτώσεις αυτής της νέας αίσθησης του χρόνου στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παρατηρείται π.χ. δυσκολία συγκέντρωσης της προσοχής των παιδιών, όπως και υπερβολική κινητικότητα, αφού η καθημερινή ζωή δεν συμβαδίζει με το ρυθμό της τηλεοπτικής εικόνας. Πολύ φυσικό είναι να θεωρείται ανιαρό το σχολικό μάθημα, όπως και ο διάλογος στην οικογένεια, που τώρα έχει αντιπάλους τα κανάλια με τα ελκυστικά τους προγράμματα. Ας μην παραλείψουμε και τις ταινίες του Σαββατόβραδου, οι οποίες έχουν στοιχίσει σε πλήθος παιδιών την απουσία από τον κυριακάτικο εκκλησιασμό ή από το οικογενειακό τραπέζι.

(ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2003 – Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ)

 5. Αξιοπρόσεχτη η παρατήρηση. Δεν αληθεύει όμως στη δική μας εποχή. Γιατί σήμερα και τα παιδιά είναι πολύ διαφορετικά από άλλοτε και ο αέρας, το «κλίμα» του σχολείου έχει αλλάξει. Παλαιότερα ο μαθητής περίμενε να φωτιστεί αποκλειστικά και μόνο από το Δάσκαλό του. Σήμερα οι πηγές των πληροφοριών έχουν πολλαπλασιαστεί σε βαθμό εκπληκτικό και οι κρουνοί τους (η εφημερίδα, το περιοδικό, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση) ρέουν μέσα στο σπίτι. Μπορεί λοιπόν ο μαθητής, ανάλογα με τη δύναμη και την όρεξή του, να προμηθεύεται ελεύθερα και απεριόριστα «ειδήσεις» από όλες τις περιοχές της ανθρώπινης περιέργειας: ιστορικές, γεωγραφικές, βιολογικές, ανθρωπολογικές, φυσικής, χημείας, κοσμογραφίας, ηλεκτρολογίας, κάθε λογής «τεχνικής».

(ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2004 – Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ)

 6. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος του πρωινού καθ’ όλη τη διάρκεια τις προετοιμασίας του μαθητή για τις εξετάσεις. Ένα πλήρες πρωινό αυξάνει τη διάθεση και την ενέργεια του παιδιού, για να αντεπεξέλθει τις δυσκολίες του διαβάσματος και των άλλων υποχρεώσεων τις ημέρας. Επιπλέον, μειώνει το αίσθημα τις πείνας κατά τις μεσημεριανές ώρες, γεγονός που αποτρέπει την υπερκατανάλωση φαγητού το μεσημέρι, κάτι που θα προκαλούσε υπνηλία και μείωση τις απόδοσης του μαθητή.

 7. Χαρακτηρολογικά οι άνθρωποι μπορούν να μοιραστούν σε δύο κατηγορίες: στους «ανθρώπους του ναι» και τους «ανθρώπους του όχι». Οι πρώτοι, όταν προκαλούνται να εκδηλωθούν (με μιαν απάντηση, κίνηση ή προσφορά, με τη στάση τους απέναντι σ’ ένα αίτημα ή σ’ ένα αντιλεγόμενο θέμα), αυθόρμητα συμπεριφέρονται θετικά, έστω και αν αργότερα, άμα καλοσκεφτούν και ζυγίσουν πιο ψύχραιμα τα δεδομένα, νικηθούν από τις αμφιβολίες (τις θεωρητικές) ή τις δυσκολίες (τις πρακτικές) και αναθεωρήσουν την αρχική τους τοποθέτηση. Το «ναι» έρχεται εύκολα και τις περισσότερες φορές στο στόμα τους: «ω, βέβαια γίνεται», «μάλιστα, δεν αποκλείεται», «δε σας υπόσχομαι, αλλά θα προσπαθήσω», «θα το ξαναδώ, ελπίζω να το πετύχω», «συμφωνώ, έχει και αυτή η άποψη την αλήθεια της» κ.ο.κ. Αντίθετα, οι άνθρωποι της άλλης κατηγορίας αρχίζουν πάντα με το «όχι», η άρνηση είναι κατά κανόνα η πρώτη αντίδρασή τους, ακόμα και όταν έπειτα από ψυχραιμότερη κρίση ή επιγενέστερη συμπάθεια φανούν υποχωρητικοί. Αυτοί ξεκινούν αρνητικά: «αδύνατον, δε γίνεται», «αποκλείεται, μην το συζητείτε», «έχω την εντελώς αντίθετη γνώμη», «μη ματαιοπονείτε, χαμένος ο κόπος», «δεν είναι πολλές οι αλήθειες, αλλά μία» κ.ο.κ. Νομίζει κανείς ότι, στην κάθε περίπτωση, έχει να κάμει με ένα εντελώς διαφορετικό ψυχικό κλίμα. Εκεί αιθρία, ανοιχτός ορίζοντας, κάτι το μαλακό και το λείο. Εδώ συννεφιά, κλεισούρα, κάτι το σκληρό και το τραχύ.

 8. Τα αποτελέσματα της δωρικής εισβολής δεν άργησαν να φανούν. Όπου εγκαταστάθηκαν οι Δωριείς, σταμάτησε κάθε πρόοδος, η τέχνη οπισθοδρόμησε και οι άνθρωποι ξαναγύρισαν στις πρωτόγονες συνήθειες . Τα αγγεία τώρα είναι χοντροειδή και μεγάλα με άτεχνες παραστάσεις ή απλά γεωμετρικά σχήματα εν αντιθέσει προς τα κομψά κρητομυκηναϊκά με τις φυσικότατες παραστάσεις. Η θαλασσοκρατία πέρασε στα χέρια των Φοινίκων. Ακολούθησαν κύματα μεταναστεύσεων προς τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους και τα μικρασιατικά παράλια.

9. Η προκατάληψη ορίζεται ως μια αρνητική στάση απέναντι στα μέλη μιας συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας, στάση η οποία βασίζεται αποκλειστικά στη συμμετοχή τους στην ομάδα αυτή. Αναλυτικότερα, κάποιος που είναι προκατειλημμένος απέναντι σε μια ομάδα τείνει να αξιολογεί τα μέλη της με αρνητικό τρόπο, απλά και μόνο επειδή ανήκουν σε αυτή την ομάδα. Η προσωπικότητα, η συμπεριφορά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε συγκεκριμένου ατόμου παίζουν πολύ μικρό ρόλο εφόσον όλα τα μέλη της ομάδας έχουν μεταξύ τους ομοιογενή χαρακτηριστικά.

10. Η παρουσία της γυναικείας μορφής στις διαφημίσεις έχει στόχο να προσελκύσει κυρίως τη γυναίκα καταναλώτρια αλλά και το ανδρικό καταναλωτικό κοινό ­με διαφορετική χρήση της γυναικείας μορφής. Στην πρώτη περίπτωση, πρόκειται για διαφημίσεις που προβάλλουν προϊόντα που συνδέονται με τους παραδοσιακούς ρόλους της γυναίκας ως μητέρας και νοικοκυράς (είδη σπιτιού, οικιακές συσκευές, βρεφικά είδη, είδη καθαρισμού σπιτιού κτλ.), καθώς και προϊόντα που αφορούν τη φροντίδα της εξωτερικής εικόνας της γυναίκας (καλλυντικά, ρούχα, είδη προσωπικής υγιεινής κτλ.). Στη δεύτερη περίπτωση, όταν στόχος είναι πρωτίστως ­ αν και όχι πάντοτε αποκλειστικά ­ το ανδρικό κοινό, η γυναικεία μορφή εμφανίζεται στον εξίσου παραδοσιακό ρόλο του συμβόλου της σεξουαλικότητας και του αντικειμένου της ανδρικής επιθυμίας (π.χ. σε διαφημίσεις αυτοκινήτων).

 11. Ένα χάσμα χωρίζει το Σωκράτη από τους σοφιστές. Ο Σωκράτης ζητήσει τη μία και καθολική έννοια, τη μία και καθολική αλήθεια, ενώ οι σοφιστές υποστήριζαν τις πολλές γνώμες για το ίδιο πράγμα. Επίσης και στον τρόπο της ζωής υπάρχει ριζική αντίθεση μεταξύ σοφιστών και Σωκράτη. Οι σοφιστές ήταν έμποροι γνώσεων, ενώ ο Σωκράτης υπήρξε ένας άμισθος δάσκαλος και ερευνητής της αλήθειας. Το μόνο κοινό μεταξύ των σοφιστών και του Σωκράτη ήταν ότι κι αυτός κι εκείνοι διαπίστωσαν ότι η παραδεδομένη μόρφωση και παιδεία δεν ήταν αρκετή για την εποχή τους.

 12. Το καταναλωτικό μοντέλο δημιουργεί συνθήκες τριβής του νέου με τον εαυτό του και κατ΄ επέκταση με τους άλλους. Ο καταναλωτισμός ως έκφραση και δομικό στοιχείο του καπιταλισμού σπρώχνει τα άτομα στην ταύτιση της ευτυχίας με την απόκτηση υλικών αγαθών. Το άτομο, δηλαδή, εκδηλώνει συσσωρευμένη αγωνία επειδή δεν έχει αποκτήσει όσα θα ήθελε και ενδέχεται οι γύρω του να έχουν στην κατοχή τους. Μια ακόμη έκφραση τριβής είναι και η σύγχυση και η ακρισία που χαρακτηρίζουν τον homo consumens. Ο ίδιος συγχέοντας τις πραγματικές του ανάγκες με τις τεχνητές ενδιαφέρεται κυρίως για τις δεύτερες. Έτσι, αδιέξοδες καταστάσεις ορθώνονται μπροστά του τις οποίες προσπαθεί να ξεπεράσει ακόμα και με τη χρήση βίας.

 13. Συχνά, βέβαια, ακόμη και ο οξύτερος νους προδίδεται από την ψυχική υστέρηση και αδυναμία. Γι’ αυτό είναι αδήριτη ανάγκη η πνευματική ευεξία να συνοδεύεται και από ανάλογη ψυχική ευρωστία. Χωρίς εφόδια όπως η επιμονή και η αποφασιστικότητα, οι δυσκολίες που διαρκώς θα ορθώνονται μπροστά στον αγωνιστή για την ελευθερία του θα φαντάζουν ανυπέρβλητες. Θα τον εξομοιώνουν με ένα ναυαγό που έχει να αντιπαλέψει τη μανιασμένη θάλασσα, τα κύματα της οποίας συνεχή και θεόρατα τον χτυπούν και τον καταρρακώνουν ψυχικά, μέχρι πολύ σύντομα να τον εξοντώσουν. Γι’ αυτό χρειάζεται το άτομο να επιδεικνύει αγωνιστικό φρόνημα, ώστε να κατορθώνει να ανθίσταται στις παντοειδείς δυσχέρειες προκειμένου να μπορεί να προασπίζεται τις προσωπικές του ιδέες και επιλογές, οι οποίες συνιστούν και τον πυρήνα της ατομικής του ιδιοσυστασίας, την ουσία τελικά της προσωπικής του ελευθερίας.

 14. Τέχνη ονομάζεται το σύνολο της ανθρώπινης δημιουργίας με βάση την πνευματική κατανόηση, επεξεργασία και ανάπλαση, κοινών εμπειριών της καθημερινής ζωής σε σχέση με το κοινωνικό, πολιτισμικό, ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο στο οποίο διέπονται. Αποτελεί μια ευρύτερης ερμηνείας ονομασία που χρησιμοποιείται για να περιγράψουμε τη διαδικασία, της οποίας προϊόν είναι κάτι το μη φυσικό, το οποίο ακολουθεί τους κανόνες του δημιουργού. Κατά συνέπεια όροι με κοινή ρίζα όπως τεχνικό, τεχνίτης, καλλιτέχνης αποδίδονται σε ανθρώπινες δημιουργίες και δραστηριότητες αυθαίρετες με τη ροπή του φυσικού κόσμου. Στον Δυτικό κόσμο η τέχνη περιγράφεται ως art, από το Λατινικό ars που εν μέρει σημαίνει διακανονίζω, διευθετώ. Η τέχνη, με την ευρύτερη έννοια, είναι η έκφραση της ανθρώπινης δημιουργικότητας και φαντασίας.

 15. Το ποδόσφαιρο μπορούσε να πάρει διαστάσεις φαινομένου μόνο στον 20ό αιώνα. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η δυνατότητα δημιουργίας υπέροχων σταδίων και εκπληκτικών αγωνιστικών χώρων και επιπλέον η τελειοποίηση της μπάλας και των παπουτσιών, συνέβαλαν σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Πάνω από όλα όμως βοήθησε η τηλεόραση, η οποία έφερε το λαοφιλέστερο παιχνίδι σε κάθε γωνιά του πλανήτη, μεταφέροντας μια υπέροχη παράσταση μπροστά στα μάτια δισεκατομμυρίων φιλάθλων.

 16. Υπήρξαν σημαντικές ομοιότητες μεταξύ του ναζισμού και του φασισμού σχετικά με τις θεμελιώδεις αρχές τους. Και οι δύο ιδεολογίες υποστήριζαν τον ολοκληρωτικό μονοκομματικό κράτος, το οποίο και υπηρετούσε το άτομο εντασσόμενο στη μάζα. Τόσο ο ναζισμός όσο και ο φασισμός με τη διάλυση του συνδικαλισμού και την επιβολή τάξης και πειθαρχίας υπηρετούσαν την άρχουσα οικονομική τάξη, αλλά την ίδια στιγμή καθησύχαζαν και τους μικροαστούς. Επίσης, ένα άλλο σημείο σύγκλισής τους είναι η υποστήριξη ιδεοληψιών και παραλογισμών που παρακωλύουν την ελευθερία της σκέψης. Φαίνεται, λοιπόν, ότι αυτές οι δύο ιδεολογίες αποτελώντας ταυτόχρονα πολιτικοκοινωνικά καθεστώτα αντίκεινται προς κάθε έννοια δημοκρατικού ήθους.

 17. Το όφελος για την εκπαίδευση είναι η χρησιμοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων με την τεχνολογία των πολυμέσων (συνδυασμός κειμένου – εικόνας – ήχου). Η τεχνολογία αυτή δίνει τη μοναδική δυνατότητα στον μαθητή να προσεγγίσει και να επεξεργασθεί σύνθετες πληροφορίες με ποικίλους συνδυασμούς και δυνατότητες. Με αυτή την τεχνολογία τα πολιτισμικά ή εθνικά μαθήματα τού εκπαιδευτικού συστήματος μιας χώρας μπορούν να διδαχθούν με νέους ελκυστικούς, ανανεωμένους και ουσιαστικούς τρόπους που και τα αντικείμενα αυτά καθ’ εαυτά αναδεικνύουν στη συνείδηση τού μαθητή και επιτρέπουν μια άμεση προσωπική συνεργασία του (διαδραστική λειτουργία) με το πρόγραμμα και όχι μια απλή παθητική προσέγγιση. Έτσι διδάσκοντας την ιστορία μιας περιόδου, μπορείς μαζί με τις πληροφορίες για τα γεγονότα και τα πρόσωπα να παρουσιάζεις χάρτες, πορείες, σχέσεις, παράλληλα γεγονότα τής ιστορίας γειτονικών χωρών ή, σε πολιτιστικό επίπεδο, να δίνεις συγχρόνως πληροφορίες για τη λογοτεχνία, τις επιστήμες, τις τέχνες, την παράδοση, τη θρησκεία, τη γλώσσα ενός λαού με εικόνα, με ήχο και φυσικά με κείμενο.

 18. Είναι πολύ σημαντική λοιπόν η ύπαρξη στα εκπαιδευτικά ιδρύματα ενός σύγχρονου συστήματος πρόσβασης στις πληροφορίες. Εκείνο που έχει σημασία όμως από εκπαιδευτική άποψη είναι η χρήση των πηγών αυτών και των πακέτων επεξεργασίας της πληροφορίας. Διότι, εκείνο που προέχει στην εποχή μας δεν είναι μόνο το ζήτημα της απόκτησης πληροφοριών, αλλά – κυρίως – της απόκτησης δεξιοτήτων ενεργού αναζήτησης και κριτικής ανάγνωσης του πληροφοριακού «κειμένου». Γι’ αυτό η χρήση του υπολογιστή ως πηγή πληροφοριών στο σχολείο θα πρέπει να αποβλέπει και σ’ αυτούς τους δυο στόχους

 19. Το εμπόδιο στη γραπτή επικοινωνία μπορεί να υπερνικηθεί με το καλό γράψιμο και το σωστό διάβασμα. Μπορεί ο συγγραφέας να μας προσφέρει ένα καλοδομημένο και σαφές κείμενο, για να επικοινωνήσει άμεσα μαζί μας, αλλά μόνη της η προσπάθεια αυτή δεν αρκεί, πρέπει κι εμείς να κάνουμε το άλλο μισό του δρόμου. Ως αναγνώστες πρέπει να σκάβουμε τη σήραγγα της επικοινωνίας από τη δική μας πλευρά.

 20. Η είδηση δεν συγκίνησε κανέναν. Οι εφημερίδες, τα κόμματα και οι πασών αποχρώσεων προοδευτικοί ήταν απασχολημένοι με το να αναλύουν το μήνυμα των εκλογών και έτσι δεν βρήκαν την ευκαιρία ούτε να αναλύσουν ούτε να καταγγείλουν ότι στην Κωνσταντινούπολη παιδάκια 10 – 12 ετών ράβουν τα τζιν Benetton με μεροκάματο 200 δρχ. την ημέρα. Κανένας δε φώναξε για σκάνδαλο, γιατί φαίνεται ότι η Αριστερά στην εποχή της παγκοσμιοποίησης δεν έχει τίποτε να πει για την παγκοσμιοποίηση της εκμετάλλευσης των παιδιών. Το θέμα – αν δεν της φαίνεται φυσιολογικό – δεν την απασχολεί. Στην εποχή μας σκάνδαλο είναι ότι πέφτει το χρηματιστήριο και όχι ότι κάθε λεπτό πεθαίνουν 25 παιδιά από ασιτία. Ότι 250 εκατομμύρια αγοράκια και κοριτσάκια σε όλον τον κόσμο ηλικίας 5 – 14 χρόνων δουλεύουν 14 – 16 ώρες την ημέρα δένοντας κόμπους σε χαλιά, στρίβοντας φύλλα καπνού, κόβοντας σπίρτα. Ότι παιδάκια παραμορφώνουν τα χέρια τους ράβοντας μπάλες, κόβοντας διαμάντια, παραμορφώνουν τα πόδια τους δουλεύοντας σε υαλουργίες, σε νταμάρια ή κάνοντας τους βαστάζους στις αγορές (…) ότι παιδάκια ξεφορτώνουν τούβλα στο Νεπάλ για 70 δρχ. σε κάθε 100 διαδρομές μεταξύ του φορτηγού και του γιαπιού.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ-ΟΜΗΡΟΥ ΙΛΙΑΔΑ)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΟΙ ΤΟΥ ΕΠΟΥΣ

Πολιτιστικά-Ιδεολογικά στοιχεία

Πνευματικός πολιτισμός: Περιλαμβάνει τις αξίες, τις αντιλήψεις, τις πεποιθήσεις και τους κανόνες ηθικής που επικρατούν σε μια εποχή. Στον τομέα αυτό εντάσσονται και οι θρησκευτικές ή θεολογικές αντιλήψεις καθώς και οι λατρευτικές συνήθειες μιας εποχής (π.χ. θυσίες, τελετές).

Υλικός πολιτισμός: Είναι τα υλικά αντικείμενα, οι πρώτες ύλες, η χρήση και η επεξεργασία τους σε μια ορισμένη εποχή (π.χ. χαλκός, σίδερο κλπ.).

Κοινωνική οργάνωση: Είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει οργανωθεί σε ομάδες και λειτουργεί μια ορισμένη κοινωνία.Στην Οδύσσεια κυρίαρχη κοινωνική ομάδα είναι οι βασιλιάδες (όπως ο Οδυσσέας ή ο Αλκίνοος), αλλά έχουν σημαντική θέση στη ζωή της κοινωνίας και άνθρωποι που δεν έχουν αριστοκρατική καταγωγή (σύμβουλοι, έμποροι, ναυτικοί, υπηρέτες, βοσκοί). Π.χ. ο βοσκός Εύμαιος βοηθά καθοριστικά τον Οδυσσέα να εξοντώσει τους μνηστήρες και να ανακτήσει την εξουσία στην Ιθάκη.Στην Ιλιάδα κυρίαρχη κοινωνική ομάδα είναι οι βασιλιάδες, οι οποίοι είναι ήρωες-πολεμιστές με αριστοκρατική και ευγενική καταγωγή (π.χ. Αγαμέμνων, Αχιλλέας, Οδυσσέας κλπ.).

Πολιτική οργάνωση: Είναι η ιεράρχηση της εξουσίας και ο τρόπος διακυβέρνησης σε μια ορισμένη εποχή.Στην Οδύσσεια οι βασιλιάδες έχουν την ανώτερη εξουσία, αλλά ταυτόχρονα συμμετέχουν στη διακυβέρνηση και διάφορες ομάδες συμβούλων, σοφών ή διακεκριμένων ανθρώπων, που μπορούν να επηρεάζουν ή ακόμα και να ελέγχουν τις αποφάσεις του βασιλιά (π.χ. στο νησί των Φαιάκων στο παλάτι του Αλκίνοου).Στην Ιλιάδα οι βασιλιάδες έχουν απόλυτη και ανώτατη εξουσία σε στρατιωτικό, δικαστικό και θρησκευτικό επίπεδο. Οι απλοί άνθρωποι είναι απλώς υπήκοοι του βασιλιά.

Ομηρικές αντιλήψεις για τους θεούς

1) Ανθρωπομορφισμός: Είναι η αντίληψη ότι οι θεοί έχουν ανθρώπινη μορφή και ότι διακρίνονται, όπως οι άνθρωποι, από πάθη, συναισθήματα, επιθυμίες και φυσικές ανάγκες.

2) Ενανθρώπιση: Είναι η εμφάνιση των θεών στους ανθρώπους όχι με την θεϊκή τους μορφή, αλλά με τη μορφή ανθρώπου, χωρίς να γίνεται αντιληπτή η θεϊκή τους ιδιότητα.

3) Επιφάνεια: Είναι η εμφάνιση ενός θεού στους ανθρώπους με την κανονική, θεϊκή του μορφή.

4) Άτη-Ύβρη-Νέμεση-Τίση: Άτη είναι η τύφλωση του ανθρώπινου νου, Ύβρη είναι η αλαζονική και ασεβής συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στους θεούς και στους θεϊκούς νόμους, Νέμεση είναι η οργή των θεών για την ανθρώπινη Ύβρη, Τίση είναι η τιμωρία του ανθρώπου για την Ύβρη που διεπραξε.

Διάφορες άλλες έννοιες

1) Επική ειρωνεία: Συμβαίνει όταν ένα πρόσωπο του έπους αγνοεί ορισμένα σημαντικά γεγονότα τα οποία γνωρίζουν τα άλλα πρόσωπα του έπους ή οι ακροατές αναγνώστες.

2) Υστεροφημία: Είναι η αντίληψη ότι η φήμη συνοδεύει έναν άνθρωπο και μετά το θάνατό του. Κατά την ηρωϊκή εποχή η αντίληψη αυτή κυριαρχούσε.

3)Αναγνώριση: Συμβαίνει όταν δύο άτομα συναντιούνται μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα και σταδιακά το ένα αναγνωρίζει την ταυτότητα του άλλου (π.χ. Οδυσσέας και Πηνελόπη).

4) Ανθρωποκεντρισμός: Είναι η αντίληψη ότι ο άνθρωπος και οι ικανότητές του πρέπει να έχουν κεντρική θέση στην ανθρώπινη ζωή. Χαρακτηριστική ενσάρκωση αυτής της αρχαιοελληνικής αντίληψης είναι η ιστορία του Οδυσσέα, μέσα από την οποία προβάλλονται οι ικανότητες και οι δυνάμεις που έχει ο άνθρωπος ώστε να διαμορφώνει και να κατευθύνει ο ίδιος τη ζωή και την τύχη του στον κόσμο.

Καλά μου πρωτάκια,                                                                                                                                  Δεν σας ξέχασα!!Αφού κάνετε επανάληψη τα ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ από το βιβλίο των Αρχαίων Ελληνικών(3η ενότητα) και αφού μελετήσετε τα παρακάτω ,να επιλύσετε με την απαραίτητη προσοχή τις ακόλουθες ασκήσεις:

Ετυμολογικά                                                                                                                                    
Ετυμολογία: κλάδος της γλωσσολογίας που ερευνά την καταγωγή και την
ιστορία των λέξεων, προσπαθώντας να βρει τον αρχικό τύπο ή την αρχική
σημασία τους. Ο όρος προέρχεται από τη λέξη έτυμον που σημαίνει «η αρχική
ρίζα κάθε λέξης και η αρχική της σημασία, όπως προκύπτει από τη ρίζα αυτή»
(έτυμος στην α.ε. σημαίνει «αληθινός, πραγματικός, βέβαιος»). Οι περισσότερες
λέξεις προέρχονται από τις δύο βασικές διαδικασίες σχηματισμού μιας λέξης, την
παραγωγή και τη σύνθεση.
Παραγωγή → παράγωγες λέξεις
Σύνθεση → σύνθετες λέξεις
Παραγωγή ονομάζεται η δημιουργία μιας λέξης από κάποια άλλη που ήδη
υπάρχει: τέκτων > τεκτονικός, παιδί > παιδικός
Σύνθεση είναι η ένωση δύο ή περισσότερων λέξεων, ώστε να σχηματιστεί μία
νέα λέξη: άνθος + κήπος = ανθόκηπος
Πρωτότυπη ονομάζεται η λέξη από της οποίας το θέμα σχηματίζεται με
παραγωγή μία άλλη λέξη.
Παράγωγη λέγεται η λέξη που προέρχεται από μία πρωτότυπη. Οι παράγωγες
λέξεις σχηματίζονται από τις πρωτότυπες με την προσθήκη των παραγωγικών
καταλήξεων: Το αρχικό θέμα από το οποίο προέρχεται μια σειρά από παράγωγες
λέξεις με διάφορους σχηματισμούς λέγεται ρίζα. Συχνά λέξεις που έχουν τη ίδια
ρίζα έχουν διαφορετικό θέμα.
Ριζική λέγεται η λέξη που δεν παράγεται από κάποια άλλη λέξη, αλλά
σχηματίζεται απευθείας από μία ρίζα με τη προσθήκη μιας κατάληξης: (ρίζα)
γραφ- + (κατάληξη) -ω = γράφω
Ομόρριζες ονομάζονται οι λέξεις, απλές ή σύνθετες, που προέρχονται από την
ίδια ρίζα: π.χ. (ρίζα) ναύς: (= πλοίο), ναυτικός, ναύλα.
Σύνθετη ονομάζεται η λέξη που σχηματίζεται από δύο άλλες (ριζικές,
πρωτότυπες ή παράγωγες) λέξεις. Οι δύο λέξεις που ενώνονται και σχηματίζουν
μία σύνθετη λέγονται συνθετικά μέρη.
Απλή είναι κάθε λέξη που δεν είναι σύνθετη.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ΑΣΚΗΣΕΙΣ                                                                                                                                                                                                                                  
1. Να βρείτε μέσα στο κείμενο 3 ποια σύνθετη λέξη έχει ετυμολογική
συγγένεια με τις ακόλουθες: λίθος, χλαμύς, έργον, τρέφω, ζήλεια.
2. Να κατατάξετε τις παρακάτω λέξεις σε απλές και σύνθετες: πόλις,
ναύκληρος, ἔμπορος, βίος, σκυτοτόμος, εὐτραφής, πολίτης.
3. Να αντιστοιχήσετε τις πρωτότυπες λέξεις της στήλης Α΄ με τις παράγωγές
τους  στη στήλη Β΄:
Α’                                                               Β’
ἐπιτηδεύω                                             σπουδάζω
σῶμα                                                      τεχνίτης
σπουδή                                                  ἐπιτήδευμα
τέχνη                                                      εὐτραφής
τρέφω                                                    σωματικός