Οκτ 11 2008

Άρθρα του/της ΑΡΓΥΡΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ

Χημική επίθεση 3

Κάτω από: ΥΓΕΙΑ

Στο αυτοκίνητο

Εχοντας υπόψη όλα τα παραπάνω δεν είναι περίεργο που οι επιστήμονες αναζήτησαν αυτές τις ενώσεις σε έναν από τους μόνιμους πλέον «συντρόφους» της καθημερινότητας των περισσοτέρων, ο οποίος δεν είναι άλλος από το αυτοκίνητο. Η πρώτη μελέτη σχετικά με την ύπαρξη των PBDE μέσα στα αυτοκίνητα εκπονήθηκε στις ΗΠΑ το 2006. Οι αμερικανοί ερευνητές ανέλυσαν τα σωματίδια που επικολλούνται στα τζάμια περισσότερων από 300 αυτοκινήτων. Τα αποτελέσματα έκαναν τότε τους ειδικούς να συστήσουν στους οδηγούς να ανοίγουν συχνά τα παράθυρα των αυτοκινήτων τους, να μην τα παρκάρουν σε σημεία που εκτίθενται στον ήλιο, να τα καθαρίζουν λεπτομερώς και να κάνουν λελογισμένη χρήση του κλιματισμού εντός των οχημάτων, δεδομένου ότι ανακυκλώνει τον υπάρχοντα – όχι και τόσο καθαρό, ως φαίνεται – αέρα της καμπίνας. Οι συμβουλές αυτές τονιζόταν ότι ισχύουν κυρίως όταν γίνονται μεγάλα ταξίδια με το αυτοκίνητο στο οποίο επιβαίνουν έγκυοι γυναίκες ή μικρά παιδιά. Οπως εκτιμούν οι επιστήμονες, στον ευάλωτο οργανισμό των παιδιών εισέρχονται περίπου επτά φορές περισσότεροι PBDE κάθε ημέρα σε σύγκριση με εκείνον των ενηλίκων εξαιτίας του ότι βάζουν πολύ συχνότερα τα χέρια στο στόμα τους και έτσι μεταφέρουν ευκολότερα τα επικίνδυνα τοξικά στο σώμα τους.

Τα αποτελέσματα των Αμερικανών ώθησαν τους έλληνες ερευνητές να αναλύσουν για πρώτη φορά τον αέρα μέσα στην καμπίνα των αυτοκινήτων προκειμένου να ανακαλύψουν αν θα «ψαρέψουν» σε αυτόν PBDE. Και δυστυχώς είχαν καλή… ψαριά. Η ελληνική μελέτη διεξήχθη στο Εργαστήριο Χημικών Διεργασιών του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης από τον δρα Εμμ. Μανδαλάκη και τον καθηγητή Ευρ. Στεφάνου και έδειξε ότι σε πολλές και διαφορετικές μάρκες αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους οι PBDE αποτελούν σημαντικά συστατικά του «κοκτέιλ» που εισπνέουν οδηγοί και επιβάτες. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές ανέλυσαν 41 δείγματα αέρα που ελήφθησαν από 33 αυτοκίνητα στο Ηράκλειο της Κρήτης – επρόκειτο για 29 μοντέλα 15 διαφορετικών, δημοφιλών ευρωπαϊκών, αμερικανικών και ιαπωνικών αυτοκινητοβιομηχανιών. Ολα τα οχήματα είχαν αγοραστεί μεταξύ του 2000 και του 2007 και η ηλικία τους κυμαινόταν από έναν μήνα ως 5,6 έτη.

Τι προέκυψε; «Σε όλα τα δείγματα που αναλύθηκαν ανιχνεύθηκαν PBDE, με τις συγκεντρώσεις να κυμαίνονται από 0,4 ως 2.644 pg/m3 και με μέση τιμή τα 201 pg/m3» αναφέρει μιλώντας στο «Βήμα» ο κ. Μανδαλάκης· και προσθέτει ότι με βάση αυτά τα στοιχεία «βρήκαμε ότι η πρόσληψη PBDE μέσω της εισπνοής κατά τη διάρκεια παραμονής εντός του αυτοκινήτου κυμαινόταν μεταξύ 0,5 και 2.909 pg/ημέρα, με μέση τιμή τα 221 pg/ ημέρα, και αντιστοιχούσε στο 29% της συνολικής ημερήσιας έκθεσης σε PBDE μέσω της εισπνοής». Σύμφωνα με τον ερευνητή, «δεν μπορούμε να πούμε ότι οι συγκεντρώσεις που εντοπίστηκαν είναι ανησυχητικές βραχυπρόθεσμα, καθώς δεν προκαλούν άμεσα προβλήματα υγείας. Εκείνο που μας ανησυχεί και πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ενδελεχούς μελέτης είναι τι μπορεί να συμβεί μακροπρόθεσμα στον οργανισμό από τη συχνή έκθεση έστω και σε χαμηλές συγκεντρώσεις PBDE».

Μεταξύ 19 διαφορετικών μελών PBDE που εξετάστηκαν, τα πιο «δημοφιλή» ήταν τα BDE 47, 99 και 209 – εντοπίστηκαν σε 31 από τα 41 δείγματα. «Πρόκειται για ενώσεις που χρησιμοποιούνται κατά κόρον στην κατασκευή ηλεκτρονικών συσκευών και πλαστικών. Τα δύο πρώτα ανήκουν στους pentaBDE, ενώ το τρίτο στους decaBDE. Μάλιστα σε 16 αυτοκίνητα η αναλογία των BDE 47 και BDE 99 στον αέρα ήταν ακριβώς ίδια με εκείνη των εμπορικών μειγμάτων pentaBDE, προδίδοντας την παρουσία των συγκεκριμένων μειγμάτων στα υλικά κατασκευής» εξηγεί ο κ. Μανδαλάκης. Με άλλα λόγια, σχεδόν σε όλα τα αυτοκίνητα κυκλοφορούσαν ελεύθερες… απαγορευμένες επισήμως πλέον στην ΕΕ χημικές ενώσεις!

Το παλιό είναι καλό

Οσο και αν όλοι επιθυμούν να αποκτήσουν καινούργιο αυτοκίνητο, σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο σοβαρό «χημικό» ζήτημα η μελέτη δείχνει ότι… όσο παλαιότερο το όχημα τόσο καλύτερο. «Τα επίπεδα των PBDE ήταν υψηλότερα σε αυτοκίνητα με ηλικία έως έξι μηνών και μειώνονταν σταδιακά όταν το αυτοκίνητο ξεπερνούσε την ηλικία των 25 μηνών. Ηταν μάλιστα χαρακτηριστικό ότι οι συγκεντρώσεις PBDE μειώνονταν κατά δέκα φορές έναν χρόνο μετά την αγορά του αυτοκινήτου σε σύγκριση με τον πρώτο μήνα από την απόκτησή του. Η παρατήρηση αυτή πιθανότατα συνδέεται με τη μείωση της εκπομπής των ενώσεων από τις εσωτερικές επιφάνειες του αυτοκινήτου με την πάροδο του χρόνου και την αραίωση της συγκέντρωσής τους μέσω του αερισμού του οχήματος» λέει ο έλληνας ερευνητής, συμπληρώνοντας όμως ότι ακόμη και ύστερα από πάροδο αρκετού χρόνου οι συγκεντρώσεις PBDE στα αυτοκίνητα παρέμεναν υψηλότερες από εκείνες χώρων όπως του σπιτιού.

Και αν ο χρόνος γιατρεύει το… αυτοκίνητο, η ηλιακή ακτινοβολία το κάνει να… αρρωσταίνει βαριά, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη σύνθεση του αέρα εντός του. Η μελέτη έδειξε ότι η έκθεση του οχήματος στην ηλιακή ακτινοβολία – και μάλιστα την υπεριώδη – αποτελεί τη «σπίθα» που πυροδοτεί την έκρηξη της έκλυσης των PBDE στον αέρα της καμπίνας. Και η «σπίθα» αυτή δεν είναι δύσκολο να κάνει την εμφάνισή της αν αναλογιστεί κανείς ότι πολύ συχνά, κυρίως κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, η θερμοκρασία του αέρα εντός του αυτοκινήτου αγγίζει τους 90 βαθμούς Κελσίου, ενώ η θερμοκρασία στο ταμπλό του οχήματος μπορεί να αγγίξει και τους 120 βαθμούς Κελσίου! Η λύση λοιπόν, όπως είχαν συστήσει οι αμερικανοί ερευνητές που πρώτοι αναζήτησαν τους PBDE στα αυτοκίνητα, παραμένει η αποφυγή κατά το δυνατόν έκθεσης του οχήματος στον ήλιο και ο καλός αερισμός του.

Σε συνεργασία με συναδέλφους τους του Κέντρου Wadsworth που ανήκει στα υπουργεία Υγείας και Επιστημών Υγιεινής του Περιβάλλοντος της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, οι έλληνες επιστήμονες διερεύνησαν επίσης την παρουσία εντός του αέρα των αυτοκινήτων βρωμιωμένων αναλόγων των διοξινών και των διβενζοφουρανίων, οι οποίες αποτελούν άκρως τοξικές ενώσεις που σχηματίζονται από τη διάσπαση των PBDE. Ενα αισιόδοξο εύρημα της μελέτης ήταν ότι δεν ανιχνεύθηκαν πολυβρωμιωμένα διβενζοφουράνια (PBDF), εκτός από ένα μόνο δείγμα.

Το ΒΗΜΑ, 05/10/2008

 

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια




Σχόλια (RSS)

Αφήστε μια απάντηση