«

»

Φεβ 28 2014

Το παρόν της μελλοντικής δημοκρατικής κοινωνίας

ΓΡΑΦΕΙ: Η ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ.

Tetsis_Laiki

Παναγιώτης Τέτσης, Λαϊκή Αγορά

Σκεφτόμουν αρκετή ώρα πώς να ξεκινήσω αυτό το άρθρο. Τελικά νομίζω πως το πιο κατάλληλο ξεκίνημα θα ήταν με μια φράση του Καντ: «Ο άνθρωπος μπορεί να είναι για τον άλλον άνθρωπο μόνο σκοπός, όχι μέσο». Αυτό σημαίνει πως ο κάθε άνθρωπος σα μονάδα θα πρέπει να στοχεύει όχι μόνο στην ολόπλευρη ανάπτυξη των ηθικοπνευματικών στοιχείων του συνανθρώπου του αλλά και στην ευτυχία του. Αυτή η στάση ζωής, αυτή η στοχοθεσία, επαινείται από τον Καντ, ενώ, αντίθετα, καταγγέλλεται ο χρησιμοθηρικός τρόπος σκέψης και στάσης στο συνάνθρωπο, που ενδημεί στις μέρες μας.

Η περιθωριοποίηση του ανθρωπιστικού ιδανικού σε άμεση συνάρτηση με την ανθρώπινη εκμετάλλευση διαπιστώνεται, αρχικά, από την απροκάλυπτη παραβίαση των δικαιωμάτων σε διάφορες εκφάνσεις της καθημερινής ζωής. Τα δικαιώματά μας ως ανθρώπων, σε πρώτο επίπεδο, κι ως πολιτών, σε ένα επόμενο, καταστρατηγούνται με την άσκηση ψυχολογικής και σωματικής βίας, την αφαίρεση του δικαιώματος στην ατομική ελευθερία λόγω κοινωνικών στερεοτύπων και μη, την αύξηση της εγκληματικότητας. Όλα αυτά δεν επιτρέπουν στην προσωπικότητα του ατόμου να αναπτυχθεί αρμονικά ούτε του αφήνουν περιθώρια να εκφραστεί ελεύθερα και να αυτενεργήσει. Ταυτόχρονα, τέτοια φαινόμενα εμφυσούν στα άτομα αισθήματα φόβου, ανασφάλειας και καχυποψίας.

Επίσης, η περιθωριοποίηση είναι απόρροια αδιαφορίας απέναντι σε ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη, όπως ειδικές κατηγορίες ατόμων με ιδιαίτερες δεξιότητες, άτομα τρίτης ηλικίας, άνεργοι, άστεγοι, ανύπαντρες μητέρες, φορείς του ιού του AIDS κ.ά. Αυτοί, αντί να είναι «μαγνήτης» βοήθειας και προσοχής, ζουν αποκομμένοι από την υπόλοιπη κοινωνία και είναι στοχοποιημένοι, επειδή θεωρούνται αβασάνιστα τις περισσότερες φορές στιγματισμένοι από τη διαφορετικότητά τους. Κάποιες φορές, μάλιστα, χλευάζονται ως δήθεν άτομα κατώτερης ποιότητας, ήθους, μόρφωσης.

Ταυτόχρονα, σημείο αναφοράς της εποχής μας αποτελεί η απάθεια, η παθητικότητα του ατόμου για τα κοινά προβλήματα και η γενικότερη αποστασιοποίησή του από τα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα, καθώς και η αδυναμία συνεννόησης μέσα από δημοκρατικό διάλογο. Ειδικά το τελευταίο είναι απόρροια εγωισμού, δογματισμού και μισαλλοδοξίας, αλλά και τάσεων ιδιοτέλειας. Επίσης, η κυριαρχία του υλιστικού πνεύματος της εποχής εξαχρειώνει τον άνθρωπο και τον αλλοτριώνει, κάνοντάς τον να προσπερνά ή να μην προσεγγίζει με σεβασμό διαχρονικές αξίες.

Όλα όσα αναφέρθηκαν ως τώρα είναι απότοκα πολλαπλών παραγόντων, όπως έγινε νομίζω κατανοητό, συμπεριλαμβανομένου και του ρόλου των φορέων αγωγής και κοινωνικοποίησης. Όλα αυτά οδηγούν σε κρίση κοινωνική, αλλά και ανθρωπιστική. Αν, όμως, αλλάζαμε στάση και γινόμασταν πιο ανεκτικοί, ποια μορφή θα λάμβανε η ζωή μας;

Σε περίπτωση που επικρατήσουν συνθήκες που θα διέπονται από ανεκτικότητα, τα θετικά αποτελέσματα θα είναι, αρχικά, ορατά στον κοινωνικό τομέα. Θα επικρατήσει συνεργασία και αξιοκρατία, η οποία θα συμβάλλει στην πρόοδο και την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής. Φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας και βίας, όπως ο εκφοβισμός, οι ρατσιστικές αντιλήψεις και τα στερεότυπα, θα έχουν τη δυνατότητα να εξαλειφθούν αφήνοντας χώρο στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σε ένα επόμενο επίπεδο, στον πολιτικό τομέα, η ανεκτικότητα θα συμβάλλει στο να εκλείψουν φαινόμενα προπαγάνδας, λαϊκισμού, μεσσιανισμού και παραπληροφόρησης. Το βήμα θα δοθεί πλέον στην αντικειμενικότητα της είδησης, στο διάλογο, στον πλουραλισμό. Η θέληση των πολιτών να συμμετέχουν ενεργά στα κοινά, η οποία θα πηγάζει από τη συνειδητοποίηση των πολιτών και των δικαιωμάτων τους, θα καταστήσει επιτακτική ανάγκη τη βελτίωση των νόμων και την αποτελεσματικότερη λειτουργία των θεσμών. Επίσης, θα αρχίσει σταδιακά να καλλιεργείται πολιτική συνείδηση και παράλληλα με την ενίσχυση της ισότητας όλων θα ενισχυθεί η δημοκρατία.

Τέλος, θετικά θα είναι τα αποτελέσματα και στον ηθικό τομέα, καθώς σφυρηλατούνται, με τη βοήθεια της ανεκτικότητας, ηθικές αρχές, όπως ο σεβασμός, η αλληλεγγύη, η εντιμότητα, η υπευθυνότητα, η ανιδιοτέλεια. Αυτές οι αξίες θα μπορούσαμε, νομίζω, να πούμε πως αποτελούν τα θεμέλια της υγιούς και αρμονικής συνύπαρξης και εποικοδομητικής συνεργασίας, αφού θωρακίζουν τον άνθρωπο απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς, εκμετάλλευσης και ανειλικρίνειας.

Υπάρχουν αχτίδες φωτός στον ορίζοντα. Είναι η ισχυρή θέληση κάποιων ανθρώπων να βελτιώσουν την κοινωνία, που μας επιτρέπουν να ελπίζουμε σε μια κοινωνία ενιαία, μεστή, αρμονική και ουσιαστικά δημοκρατική. Αυτούς του πολίτες είναι που πρέπει να έχουμε ως παράδειγμα ζωής.

 

Αφήστε μια απάντηση

Top
 
Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων