Α. Τα δόντια μας – Η αρχή του ταξιδιού της τροφής
Τα δόντια είναι τα όργανα του πεπτικού συστήματος με τα οποία κόβουμε και μασάμε τις τροφές. Τα δόντια βρίσκονται στην πάνω και στην κάτω σιαγόνα της στοματικής κοιλότητας.
Ανάλογα με τη θέση τους στο στόμα, το σχήμα και τη λειτουργία τους, διακρίνουμε 4 είδη:
- τους κοπτήρες (τομείς)
- τους κυνόδοντες
- τους προγόμφιους και
- τους γομφίους.
Οι ονομασίες των δοντιών δεν είναι τυχαίες, Οι κοπτήρες ονομάζονται έτσι, επειδή κόβουν την τροφή. Οι κυνόδοντες παίρνουν το όνομά τους από την αρχαία ελληνική λέξη «κύων» , που σημαίνει σκύλος, καθώς στον σκύλο τα δόντια αυτά είναι ιδιαίτερα μεγάλα. Οι γομφίοι ονομάζονται και τραπεζίτες, γιατί έχουν μεγάλη επιφάνεια, «τράπεζα», έτσι ώστε να είναι πιο εύκολη η μάσηση των τροφών. Οι τελευταίοι γομφίοι ονομάζονται και φρονιμίτες, επειδή τους αποκτάμε μετά το 20ο έτος της ηλικίας μας.
Στον άνθρωπο αναπτύσσονται δύο γενιές δοντιών. Τα πρώτα δόντια που έχει ένα παιδί ονομάζονται νεογιλά. Είναι 20 (10 σε κάθε γνάθο). Περίπου στην ηλικία των έξι χρόνων τα νεογιλά δόντια αρχίζουν να πέφτουν. Στη θέση τους βγαίνουν τα μόνιμα δόντια, τα οποία είναι 32 (16 σε κάθε γνάθο).
Συμβουλές για υγιή δόντια
Η σωστή φροντίδα των δοντιών ξεκινά από τη διατροφή μας. Καλό είναι να καταναλώνουμε τροφές πλούσιες σε ασβέστιο, όπως τα γαλακτοκομικά και να αποφεύγουμε τα πολλά γλυκά.
Επίσης, πολύ σημαντική διαδικασία είναι το σωστό βούρτσισμα των δοντιών. Μετά από κάθε γεύμα στα ούλα και γύρω από τα δόντια μένουν υπολείμματα τροφής. Στο υγρό και ζεστό αυτό περιβάλλον αναπτύσσονται βακτήρια, που μπορούν να καταστρέψουν τα δόντια μας. Οι βασικές ασθένειες των δοντιών και των ούλων είναι η τερηδόνα και η ουλίτιδα. Το βούρτσισμα των δοντιών είναι το πιο σημαντικό μέτρο για την προστασία τους γιατί με αυτόν τον τρόπο απομακρύνονται τα υπολείμματα των τροφών και τα οξέα που καταστρέφουν την αδαμαντίνη. Γι΄ αυτό, χρειάζεται να πλένουμε σωστά τα δόντια μας, δηλαδή η οδοντόβουρτσα πρέπει να κινείται πάνω – κάτω με κυκλικές κινήσεις. Επίσης, καλό είναι να αλλάζουμε τακτικά την οδοντόβουρτσα μας, να χρησιμοποιούμε ειδικό οδοντικό νήμα και να επισκεπτόμαστε τον οδοντίατρο τουλάχιστον 2 φορές τον χρόνο.
Β. Το ταξίδι της τροφής συνεχίζεται
Το ταξίδι της τροφής ξεκινάει μόλις αρχίσεις να μασάς μια τροφή. Κάθε μπουκιά ακολουθεί μια διαδρομή περίπου 30 ωρών. Στο παρακάτω σχήμα φαίνεται το ταξίδι της τροφής μέσα από διάφορα όργανα του σώματος μας. Το σύνολο των οργάνων αυτών μαζί με ορισμένα άλλα όργανα που είναι χρήσιμα για την πέψη των τροφών, δηλαδή τη διαδικασία με την οποία ο οργανισμός μας παίρνει από τις τροφές τα χρήσιμα στοιχεία, ονομάζεται πεπτικό σύστημα.
Εκπαιδευτικό βίντεο για το πεπτικό σύστημα του Γ. Παχίδη