Γράφει ο Α. Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Ένας σώφρων άνθρωπος, με όσα σήμερα διαβάζει σε νομικίστικα κείμενα για «τριτανακοπή» επιστημονικού συλλόγου [βλ., εδώ: Π.Ε.Θ. προς τη Δικαιοσύνη. Να διαταχθεί η διάλυση του σωματείου ΚΑΙΡΟΣ… (το κείμενο)«τ’ παίρνει στο κρανίο», έκφραση που πολλές φορές ακούγεται όταν κανείς διαπιστώνει πρακτικές δόλιες και πονηρές. Πρακτικές του τύπου: «αποφασίζουμε να θέσουμε καθαρά το σκοπό μας, τη φίμωση, το πνίξιμο όσων δεν μας αρέσουν». Ειλικρινά ως θεολόγος καθηγητής δεν αισθάνομαι πια υπερήφανος. Για ακόμη μια φορά, «θεολόγοι» ξαναχτύπησαν όχι μόνο συναδέλφους τους, αλλά και το ίδιο το μάθημα των Θρησκευτικών. Ορθότατα συνάδελφος μού είπε ό,τι με τη «στενοκεφαλιά μας εμείς οι ίδιοι θα καταργήσουμε το μάθημα των Θρησκευτικών από την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση».

Προς το παρόν, ετούτη τη θλιβερή ημέρα, θέλω να θυμίσω αυτά που γράφει ο Μέγας Βασίλειος στην σμ΄ επιστολή του προς τους Νικοπολίτες Πρεσβυτέρους. Τα αντιγράφω όπως ακριβώς είναι στο οπισθόφυλλο του μαχητικού περιοδικού Σύναξη, τχ. 93 (Ιανουάριος – Μάρτιος 2005), σε απόδοση του Θανάση Παπαθανασίου. Παρεμπιπτόντως, εδώ, οφείλω να εκφράσω και το φόβο μου ό,τι με τέτοια δυστυχώς «θεολογικά» μυαλά που μας περιτριγυρίζουν, θα δούμε και νομικίστικα έγγραφα που θα αξιώνουν ακόμη και το κλείσιμο περιοδικών όπως η Σύναξη· όλα πια είναι πιθανά. Στο κείμενο, λοιπόν, του Μεγάλου Βασιλείου. Γράφει ο αγωνιστής ιεράρχης και άγιος τα εξής καταπληκτικά: «Ο Ιούδας, που προτίμησε να πεθάνει στην αγχόνη παρά να ζει στη ντροπή, αποδείχτηκε προτιμότερος από αυτούς που στις μέρες μας στέκουν χωρίς ντροπή απέναντι στη γενική κατακραυγή και σχετίζονται αναίσχυντα με τα αισχρά. Μονάχα μην εξαπατηθείτε από τις ψευδολογίες τους όταν διακηρύττουν ορθότητα πίστεως. Τέτοιοι άνθρωποι είναι Χριστέμποροι και όχι Χριστιανοί, καθ’ όσον πάντα προτιμούν εκείνο που τους βολεύει στον παρόντα βίο από το να ζουν σύμφωνα με την αλήθεια».

ergo tou papa Stamati Skliri, foto 1

Έργο του παπα-Σταμάτη Σκλήρη

Libr

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, συναισθανόμενο το χρέος του για την εκκλησιαστική ζωή, μέσα στο  ανησυχητικό κλίμα προ της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, αποφάσισε να υπενθυμίσει, με τον προσήκοντα σεβασμό, στους Ορθοδόξους Προκαθημένους και Αρχιερείς, ιερείς και λαϊκούς, πολλοί εκ των οποίων έχουν σπουδάσει Θεολογία και έχουν λάβει τίτλους σπουδών από το Τμήμα, τα εξής καθοριστικά της ιδιαιτερότητας των Ορθοδόξων Εκκλησιών:

– Οι Σύνοδοι από την Α’ Αποστολική και εφεξής συγκαλούνται, όταν προκύπτουν σοβαρά προβλήματα για τη ζωή της Εκκλησίας και τη μαρτυρία της στον κόσμο, τα οποία λύνονται με συνοδικές εργασίες και αποφάσεις.

– Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος, ύστερα από μακροχρόνια διαδικασία, αποφασίστηκε να συγκληθεί από την ολομέλεια των Ορθοδόξων Εκκλησιών στις Συνάξεις Φαναρίου 2014 και Σαμπεζύ 2016.

-Οι πρόσφατες παλινωδίες και αρνητικές δηλώσεις προσβάλλουν την ανεκτίμητη συνοδικότητα και απειλούν την πολυτίμητη ενότητα των Ορθοδόξων Εκκλησιών.

-Η σύγκληση της Συνόδου αποφασίστηκε από Σύναξη Προκαθημένων και μόνον από Σύναξη Προκαθημένων μπορεί ν’ αποφασιστεί η ακύρωσή της.

-Οι  παρατηρήσεις και προτάσεις  των τοπικών Ορθοδόξων  Εκκλησιών στα προς επικύρωση κείμενα από την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο δεν αποτρέπουν τη σύγκλησή της. Αντιθέτως την καθιστούν επιτακτική, προκειμένου εν Συνόδω να συζητηθούν λύσεις, διευκολύνοντας τον ενδορθόδοξο διάλογο.

Απευθύνουμε έκκληση προς τους Ορθοδόξους πνευματικούς ηγέτες να συνειδητοποιήσουν την ευθύνη τους

-για την υποτίμηση της συνοδικότητας και την υπονόμευση της ενότητας των Ορθοδόξων Εκκλησιών

-για τη χρήση του όρου «consensus» (συναίνεσης, ομοφωνίας), ο οποίος υιοθετήθηκε για τη λήψη των αποφάσεων στις εργασίες της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου. Το consensus ουδόλως νομιμοποιεί ακύρωση Συνόδου που έχει ήδη αποφασισθεί, χρησιμοποιώντας τη τακτική της μεθοδευμένης αποχής από τις εργασίες.

-για την συγκεχυμένη εικόνα της Ορθοδοξίας που παρουσιάζουν στον υπόλοιπο κόσμο και τον κλονισμό του πνευματικού  κύρους της, με τις διασπαστικές ενέργειες εθνοφυλετικού χαρακτήρα

-για την απογοήτευση που δημιουργούν στους νέους, εφόσον αδυνατούν να ξεπεράσουν προσωπικές τους αδυναμίες και αποφεύγουν να ανοιχτούν στη  σύγχρονη κοινωνία, προσφέροντας απαντήσεις στις ανάγκες της και όραμα στην αναζήτησή της.

Η τακτική «αποφασίσαμε να πάμε, αλλά τελικά δεν πάμε και έτσι τραυματίζουμε το κύρος της» υποδηλώνει ατομικές αποσχιστικές σκοπιμότητες, εγκλωβισμό στον εαυτό μας και άρνηση της αποστολής της Εκκλησίας να ευαγγελίζεται την ειρήνη εις τους εγγύς και εις τους μακράν έως εσχάτου της γης.

Θεσσαλονίκη 10 Ιουνίου 2016

Εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου

 

RESOLUTION OF THE DEPARTMENT OF THEOLOGY OF THE ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI (AUTH)

REGARDING THE CONVENING OF THE HOLY AND GREAT SYNOD OF THE THE ORTHODOX CHURCHES

The Department of Theology of the Aristotle University of Thessaloniki (AUTH), conscious of its debt to church life, in the alarming climate proceeding the Holy and Great Council, decided to remind, with all due respect to the Orthodox Primates and Hierarchs, priests and laity, many of whom have studied theology and received diplomas from the Department, the following reminder regarding the idiosyncrasy of the Orthodox Churches:

– The Councils, beginning from the First Apostolic and onwards, were convened when serious problems arose in the life of the Church and its witness in the world, which were solved by conciliar work and decisions.

– The Holy and Great Council, following a long process, was decided to be convened by the plenary meetings of the Orthodox Churches at the Synaxes of the Phanar in 2014 and Chambésy in 2016.

– The recent retractions and negative statements offend the invaluable conciliarity and threaten the precious unity of the Orthodox Churches.

– The convening of the Council was decided by the Synaxis of the Primates and only the Synaxis of the Primates may be decide to cancel it.

– The observations and suggestions of the local Orthodox Churches regarding the ratification of the documents of the Holy and Great Council do not prevent it from being convened. Instead they make it imperative, in order that solutions may be discussed during the Council, facilitating inter-Orthodox dialogue.

We appeal to the Orthodox spiritual leaders to realize their responsibility

– for the devaluation of conciliarity and the undermining the unity of the Orthodox Churches.

– to use the term “consensus” (consensus, unanimity), adopted for decision-making in the proceedings of the Holy and Great Council. Consensus in no way legitimizes the cancellation of the Council, which has already been decided, using its tactical orderly abstention from the proceedings.

– of the confusing picture of Orthodoxy, which is shown to the rest of the world, and the shock of her spiritual authority, with the disruptive effects of an ethno-phyletistic character.

– of creating frustration among young people, if they are unable to overcome their own weaknesses and avoid opening up in modern society, providing answers to their needs and vision in their search.

The tactics of “we decided to go to the Synod, but in the end we are not going and such we traumatize its prestige” denotes individual separatist considerations, trapping ourselves and refuses the mission of the Church to evangelize peace to those near and far until the ends of the earth.

Thessaloniki June 10, 2016

Feast of the Ascension of the Lord

ΠΗΓΗ

Θεολογικά Δρώμενα

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ

Οι «γενιτσαραγάδες» ή η διαλεκτική της αποστασίας

Καὶ ἡ γ-αἰτία εἶστε σεῖς, οἱ γὶ-ἄνομοι Πασάδες,

π’ ἀφῆνετ’ ἀχαλίνωτους τσὶ γιαννιτσαραγάδες·[  ]

Το Τραγούδι του Δασκαλογιάννη

Ο Ιωάννης Βλάχος, ο θρυλικός Δασκαλογιάννης, που επιχείρησε την πρώτη επανάσταση των Κρητών ενάντια στην τουρκική κατοχή, το 1770, σύμφωνα με το μακρύ άσμα που συνέθεσε, δεκαέξι χρόνια μετά, ο μπαρμπα Μπατζελιός, το «Τραγούδι του Δασκαλογιάννη», σε 1032 στίχους, είχε μια στιχομυθία με τον Τούρκο πασά, αμέσως πριν τον τραγικό θάνατό του με γδάρσιμο. Σύμφωνα με το τραγούδι, όταν ο πασάς τον ρώτησε για ποιο λόγο ξεσηκώθηκαν οι Σφακιανοί, ενώ απολάμβαναν τόσα προνόμια, ο Δασκαλογιάννης του απάντησε πως επαναστάτησαν για την πατρίδα, την πίστη και για την Κρήτη ολόκληρη που στέναζε κάτω από την καταπίεση των γενιτσαραγάδων: «Ἀλήθεια λές, οἱ Σφακιανοὶ δωσίματα δὲ δίδου»,/ αλλά εγώ «’ποφάσισα τὴν Κρήτη νὰ σηκώσω/κι ἀποὺ τ’ ἀνύχια τῶν Τουρκῶ νὰ τῆνε λευτερώσω·/ πρῶτο γιὰ τὴν πατρίδα μου, δεύτερο γιὰ τὴν πίστη,/ τρίτο γιὰ τσ’ ἄλλους χρισθιανοὺς ποὺ κάθουνται στὴν Κρήτη·/γιατί, κι ἂν εἶμαι Σφακιανός, παιδὶ τσὴ Κρήτης εἶμαι/ καὶ νὰ θωρῶ τσὶ Κρητικοὺς στὰ βάσανα πονεῖ με».

Ο βασικός όμως λόγος που ξεσηκώθηκαν οι Κρητικοί ήταν η καταπίεση των «γιανιτσαραγάδων», δηλαδή των εξισλαμισθέντων Κρητικών, των Τουρκοκρητικών, που τους άφηναν αχαλίνωτους οι πασάδες.

Οι γενιτσαραγάδες, οι γενίτσαροι, ήταν οι πλέον λυσσαλέοι αντίπαλοι των όμαιμών τους Κρητικών – και αυτό δεν συνέβαινε μόνο στην Κρήτη, παντού πρωτοστατούσαν στις καταπιέσεις και τις σφαγές των  Ελλήνων. Το ίδιο, κατ’ αναλογία, συνέβη και στην Κατοχή με τους δωσιλόγους, που ξεπερνούσαν και τους Γερμανούς σε αγριότητα. Και οι λόγοι είναι προφανείς. Οι γενίτσαροι/δωσίλογοι έχουν κόψει τους δεσμούς με τους συμπατριώτες τους και πρέπει να επιδεικνύουν υπερβάλλοντα ζήλο στα αφεντικά τους. Στη μετάβαση από την προηγούμενη ταυτότητά τους στη νέα, πρέπει να αποδείξουν πως όντως έχουν αλλάξει στρατόπεδο. Γι’ αυτό και οι κατακτητές πάντα τους προτιμούσαν, ακόμα και για τα πιο υψηλά αξιώματα. Οι εξωμότες θα καταλαμβάνουν συστηματικά τη θέση του βεζίρη – όμως ποτέ εκείνη του Σουλτάνου. Οι αποστάτες είναι πάντα χειρότεροι.

Γι’ αυτό και οι Συριζαίοι νεομνημονιακοί αποστάτες είναι χειρότεροι από τους παλαιομνημονιακούς της Δεξιάς ή του ΠΑΣΟΚ. Για πολλούς λόγους.

Κατ’ αρχάς, πρέπει να αποδείξουν στ’ αφεντικά τους πως είναι αποτελεσματικοί και μπορούν να κάνουν τη δουλειά καλύτερα από τους «άλλους», χωρίς μάλιστα να υπάρχουν μεγάλες αντιδράσεις, επειδή οι ίδιοι υπήρξαν «αντιμνημονιακοί». Γι’ αυτό και θα υπογράψουν τα πάντα, αυτά που οι άλλοι δεν ήταν διατεθειμένοι ή δεν τολμούσαν να κάνουν. Αυτά που δεν έκανε ο Άδωνις θα τα κάνει ο γενιτσαραγάς Πολάκης, θα υποθηκεύσουν ολόκληρη την περιουσία της χώρας, θα διαλύσουν την οικονομία των νησιών, θα πουλήσουν όλες τις ελληνικές τράπεζες στα ξένα κοράκια, θα δώσουν τα κόκκινα δάνεια στα hedge funds, θα φέρουν το ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, θα εγκαινιάσουν την ισλαμοποίηση της χώρας.

Δεύτερον, από τη στιγμή που πέρασαν τον Ρουβίκωνα, πέρυσι το καλοκαίρι, έχουν αποκτήσει ανοικτά την ψυχολογία του αποστάτη και του εξωνημένου. Ξέρουν πως δεν μπορούν «να επιστρέψουν» στην παλιά τους ταυτότητα και στους παλιούς τους φίλους, ενώ ακόμα αγωνίζονται για να σταθεροποιήσουν την καινούργια. Η άθλια Βαγενά θα επαίρεται «αγωνιστικά», γιατί το κόμμα της μας υποδούλωσε μόνο επί 99 χρόνια –αντέξαμε και τετρακόσια–, ο αθλιότερος Κυρίτσης θα κάνει «ταξικό πόλεμο» κατά των «μένουμε Ευρώπη» όταν αυτός και η παρέα του δεν έμειναν απλώς στην (Δυτική) Ευρώπη αλλά μας υποδούλωσαν στον Σόιμπλε. Ο «διανοούμενος» Σεβαστάκης θα χαρακτηρίζει τις «off shore» εταιρείες «αφήγημα» του νεοφιλελευθερισμού και ο άλλοτε  μακεδονομάχος, υπερασπιστής της ελληνικής γλώσσας και πρώην σύντροφος, Κώστας Ζουράρης, θα συνεχίζει να ψηφίζει ανενδοίαστα μαζί με τη Σία Αναγνωστοπούλου και τον Νίκο Φίλη.

Τρίτον, διότι στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι αυτό που ο λαός αποκαλεί «λιγούρηδες» ή «ξεπλένηδες». Έτσι εξηγείται και το πώς και γιατί δεν αντιδρούν ή δεν εξεγείρονται οι Συριζανέλ βουλευτές. Είναι προφανές: μία φορά τους έπεσε το «λαχείο» και δεν είναι διατεθειμένοι να το χάσουν. Πότε άλλοτε ο Τσίπρας θα γίνει πρωθυπουργός, πότε άλλοτε ο Φίλης θα γίνει υπουργός Παιδείας, πότε άλλοτε ο Καμμένος θα κορδακίζεται με στολές παραλλαγής, πότε άλλοτε η Χρυσοβελώνη και η Αυλωνίτου θα μοστράρουν στα κανάλια, πότε άλλοτε…; Μια παρέα τυχάρπαστων, τυχοδιωκτών, ανεπρόκοπων, ρεταλιών, πώς θα μπορούσε να ξαναβρεθεί στην εξουσία; Ήταν μια «ζαριά», και γι’ αυτό δεν είναι διατεθειμένοι να ξεκολλήσουν με τίποτε.

Γι’ αυτό εξάλλου και «βιάστηκαν» να αναρριχηθούν τη χειρότερη στιγμή στην κυβέρνηση, παρά τις παραινέσεις μας να περιμένουν μέχρι το Φθινόπωρο του 2015. Αυτοί μάλλον γνώριζαν καλύτερα από εμάς πως «ή τώρα ή ποτέ», όσο για τη χώρα και τον λαό της, στα παλιά τους τα παπούτσια. Γι’ αυτή την πολυπόθητη εξουσία θα έκαναν και θα κάνουν τα πάντα, κυριολεκτικώς. Οι νεοδημοκράτες και οι Πασόκοι, έχοντας μια στενή και μακρά σχέση με την εξουσία, έχουν εν τέλει μικρότερο άγχος, στην πλειοψηφία τους. Γιατί έχουν την αίσθηση, ακόμα, πως, και αν χάσουν τις εκλογές τώρα, θα τις ξανακερδίσουν, πιθανώς αύριο. Επί πλέον, πολλοί από αυτούς κατάγονται από πολιτικά τζάκια και είναι δεμένοι με ισχυρά τοπικά πολιτικά δίκτυα. Γι’ αυτό και πολύ πιο συχνά αρνούνταν –κάποιοι από αυτούς– να ψηφίσουν ορισμένα νομοσχέδια, ακόμα και για το γάλα, γεγονός που οδήγησε τόσες φορές στην πτώση των μνημονιακών κυβερνήσεων ή στη συρρίκνωση της δύναμής τους, ή, ακόμα-ακόμα, και στην άρνηση να αποδεχτούν κάποιες από τις απαιτήσεις των δανειστών. Ο Σόιμπλε, από το 2011, προσπαθούσε να επιτύχει τη δημιουργία του υπερταμείου που θα εκποιήσει το σύνολο της δημόσιας περιουσίας. Δεν το πέτυχε με τον ΓΑΠ –ακόμα και με αυτόν!–, δεν το πέτυχε με τον Παπαδήμο, τον Σαμαρά, τον Βενιζέλο, το κατόρθωσε, και χωρίς μεγάλη προσπάθεια, με τον Τσίπρα και τον «μαρξιστή» Τσακαλώτο. Εδώ, οι Συριζαίοι και οι Ανέλ, «μπετόν αρμέ», ψηφίζουν τα πάντα. «Σήμερα έχει, αύριο δεν έχει», γι’ αυτούς. Εξάλλου, όσοι είχαν τσίπα επάνω τους αποχώρησαν το καλοκαίρι από τον θίασο – ο Δαμαβολίτης, ο Λαφαζάνης, η Ζωή– και έμειναν μόνο τα «πουλημένα τομάρια».

Και δεν παίρνουν πια και από «βρίσιμο». Μάλιστα, όσο περισσότερο τους καταριέται ο κόσμος, όσο περισσότερο τους καθυβρίζει και τους στηλιτεύει ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Γλέζος, η Κωνσταντοπούλου, ο Λαφαζάνης, ο Αλαβάνος –που τους χαρακτήρισε χειρότερους από τον Μεταξά και τον Παπαδόπουλο–, οι οποίοι υπήρξαν και παλιοί τους σύντροφοι, πόσο μάλλον ο διαχρονικός «εχθρός» Καραμπελιάς, τόσο πιο πολύ βυθίζονται στον δρόμο και την ψυχολογία του δωσιλογισμού. Γιατί γνωρίζουν πως πλέον δεν υπάρχει επιστροφή. Πέρασαν «απέναντι» και επομένως θα πουλήσουν όσο πιο ακριβά γίνεται το τομάρι τους. Δηλαδή, θα επιδιώξουν να αγκιστρωθούν στην εξουσία μέχρι το τέλος, και όσο αντέξουν. Γι’ αυτό εξάλλου και δεν ανησυχεί ιδιαίτερα ο Τσίπρας στις ψηφοφορίες στη Βουλή. Απλώς φροντίζει να τους προσφέρει πάντα ένα φύλλο συκής. Μια μέρα προτού ψηφίσουν τα νέα προαπαιτούμενα στη Βουλή, έπαιξαν την παράσταση του διεφθαρμένου που γίνεται αδιάφθορος· ακόμα και στην πιο κακόγουστη παράσταση, δεν ιδρώνει πια το αυτί τους: «γενιτσαραγάδες».

ΠΗΓΗ

ΑΡΔΗΝ

«[…] Ο κ. Χατζηκυριάκος, σαν να ‘χε συλλάβει αμέσως το τι επιθυμούσα να μάθω από αυτόν, άρχισε να μου λέει με τη σοφή οξύνοια που τον διακρίνει:

“Όπως σε κάθε εποχή υπήρχε μία χώρα όπου συγκεντρώνονταν τα εκλεκτά πνεύματα κάθε λαού, ώστε να δημιουργηθεί με τη μυστική τους συνεργασία μια ανώτερη προοδευτική ατμόσφαιρa, λ.χ. όπως υπήρχε η Αίγυπτος, η Ελλάδα, η Ρώμη, το Βυζάντιο, κ.ά., το ίδιο μπορούμε να πούμε ότι το προοδευτικό αυτό κέντρο είναι σήμερα το Παρίσι, και επομένως η κατανόησή του δεν μπορεί παρά να ευεργετεί όλους τους καλλιτέχνες που θέλουν να σκεφθούν σοβαρά απάνω στα προβλήματα της τέχνης τους, είτε Γάλλοι είναι είτε Έλληνες” […]

“Μέσα σε μια πρωτόγονη ψυχή η αμοιβαία έκφραση, δηλαδή η μετεμψύχωση και η μεταμόρφωση της λογικής και πλαστικής έκφρασης υπάρχει ακόμα ζωντανή. Για τούτο βλέπουμε ότι αυτό που λέμε πλαστική διαίσθηση είναι μαζί και λογική συναίσθηση και τανάπαλιν και όχι μόνον στην πλευρά της τεχνικής, γιατί βλέπουμε ότι κάθε τι που διαισθανόμαστε η πειραματική μάς το αναλύει. Συμβαίνει επομένως, στην κατάσταση της δημιουργίας του ατόμου, να ενεργούν όλες μαζί αυτές οι αντίθετες περιπτώσεις του πνεύματος, και να συγκεντρώνονται είτε στην εντύπωσή μας, είτε στον πόθο μας, είτε στην έκτασή μας στη δυναμική μας ώθηση κ.τ.λ. Πιστεύω σε μια μεταφυσική γεωμετρία που ενεργεί μυστικά μέσα στο πνεύμα μας, η οποία χρησιμεύει στο να εξηγεί τη φύση και να την αναδημιουργήσει τεχνικά με λογική συνάρτηση.

Εκτός από τη λογική γεωμετρία υπάρχει και η εσωτερική αστάθμητη, έμφυτη γεωμετρία, η οποία τροποποιεί τα δεδομένα της πρώτης, σύμφωνα με τη δική της αιτιολογία, και της δίνει ορισμένες τάσεις που ανταποκρίνονται στην ύπαρξη του αισθήματος, του πόθου και της διαισθήσεως μιας ανώτερης πραγματικότητας, της κινήσεως, του ρυθμού της ζωής. Το ότι η γεωμετρία αυτή δεν μετριέται κατά τις τρεις διαστάσεις, εξηγεί γιατί ένα έργο τέχνης δεν μπορεί παρ’ όλες τις προσπάθειες των μαθηματικών να μετατραπεί σε αλγεβρική παράσταση.

Η συνάντηση αυτή της εξωτερικής με την ενδόμυχον γεωμετρία πραγματοποιείται μόνον με την τέχνη”[…]»

ΤΖΟΥΛΙΟ ΚΑΪΜΗ, Συναντήσεις με τους Φώτη Κόντογλου, Γιαννούλη Χαλεπά και Ν. Χατζηκυριάκο – Γκίκα, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 1992, 51-52, 57-58.

Η αρχαία παράδοσις εις την ποίησιν του Σεφέρη

Στη συζήτηση που κατά τις τελευταίες ημέρες γίνεται για το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών, το παραπάνω κείμενο του πολυγραφότατου καθηγητού της Νεοελληνικής Φιλολογίας  Π. Δ. Μαστροδημήτρη, φρονώ ότι αξίζει να διαβαστεί.

Το ίδιο κείμενο, με αλλαγή στον τίτλο: «Ο Σεφέρης και οι Αρχαίοι» βλ. Π. Δ. Μαστροδημήτρης, Νεοελληνικά. Μελέτες και άρθρα, τ. Α΄, εκδ. Γνώση, Αθήνα 1984, σσ. 225-259. Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι ο πυρήνας της μελέτης αυτής δημοσιεύθηκε στην εφ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (11/12/1963), όταν ο Σεφέρης έπαιρνε το βραβείο Νόμπελ για τη Λογοτεχνία. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι μεταφράστηκε και στα ισπανικά από την καθηγήτρια Goyita Nuhez Esteban, στο περιοδικό Estudios Clasicos, 12 (1968) 105-116.

 

Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Το 1976, όταν ο Γεώργιος Ράλλης νομοθετούσε την κατάργηση της διδασκαλίας της καθαρευούσης, το σάρωθρο του προοδευτικού λυρισμού ήταν ικανό να ρουφήξει ακόμη και τις σκόνες στις γωνίες. Και ως «σκόνες» αντιμετωπίσθηκαν τα τριτόκλιτα και οι δοτικές, κόκκοι που εμπόδιζαν τα έπιπλα της εκπαίδευσης να λάμψουν, όπως έλαμψαν πανθομολογουμένως στη συνέχεια. Το γλωσσικό αισθητήριο των νεότερων γενεών συρρικνώθηκε σε έναν ακρωτηριασμένο κώδικα επικοινωνίας. Προσοχή. Δεν ισχυρίζομαι ότι πρέπει να ξαναρχίσουμε να μιλάμε καθαρεύουσα. Εκείνο που υποστηρίζω είναι ότι η καθαρεύουσα είναι όργανο του σώματος της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας που αν το αφαιρέσεις ακρωτηριάζεις τη ζωντανή γλώσσα. Ένα σημαντικό, αν όχι το σημαντικότερο κεφάλαιο της σύγχρονης ελληνικής γραμματείας της ανήκει.

Η μεταρρύθμιση του Γεωργίου Ράλλη εντάσσεται στην ενοχική πολιτική την οποία ακολούθησε η συντηρητική παράταξη της μεταπολίτευσης απέναντι στις «λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις». Ώσπου αυτές ήρθαν στην εξουσία και κατήργησαν την περισπωμένη και τα πνεύματα το 1981 τα οποία κι αυτά «καταπίεζαν» τα ελληνικά μας. Εξάλλου, το χειρόγραφο του Μακρυγιάννη όταν το βρήκε ο Βλαχογιάννης δεν είχε τόνους, έλεγαν, και τα πνεύματα τα προσέθεσαν οι Αλεξανδρινοί γραμματικοί στα ελληνικά της εποχής τους, υποστήριζαν. Την ίδια εκείνη εποχή άνοιξε και η συζήτηση για την κατάργηση της διδασκαλίας των αρχαίων από το πρωτότυπο στο γυμνάσιο, όπως είχε γίνει το 1965 από τον Παπανούτσο.

Είναι εντυπωσιακό ότι εν έτει 2016 το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο. Οι φυλές των φιλολόγων, χωρισμένες σε νεοελληνιστές και κλασσικούς, σφάζονται μεταξύ τους για 1 (ολογράφως μία) ώρα διδασκαλίας των ελληνικών στο γυμνάσιο. Θα μου πείτε, όταν το σύνολο αρχαίων και νέων κατανέμεται σε εφτά ώρες, τότε η μία ώρα είναι πολύτιμη. Οι νεοελληνιστές μάλιστα, ως προοδευτικότεροι των «κλασσικών», επαναφέρουν το θέμα της κατάργησης της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο στο γυμνάσιο. Πέρυσι, επί υπουργίας του ποιητού Κουράκη και του φιλοσόφου Μπαλτά, κατηργήθη η διδασκαλία του «Επιταφίου του Περικλέους».

Κατ’ αρχάς να συμφωνήσουμε σε κάτι. Η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσης, με στόχο την ανάγνωση της γραμματείας από το πρωτότυπο, μπορεί να είναι συνυφασμένη με τη διεύρυνση του γλωσσικού ορίζοντα της σύγχρονης ελληνικής, όμως δεν περιορίζεται σ’ αυτό. Δεν είναι μόνον θέμα «ετυμολογίας» όπως υποστηρίζουν φαρισαϊκά οι σοφοί νεοελληνιστές. Πάνω στην αντίληψη της ύπαρξης ενός «πρωτοτύπου» οικοδομήθηκε ο δυτικός πολιτισμός από την εποχή του Κικέρωνα κιόλας. Και δεν είναι τυχαίο ότι ο διαφωτιστής Κοραής φροντίζει πρωτίστως για τις εκδόσεις της αρχαίας γραμματείας. Δεύτερο, εξίσου σημαντικό, είναι ότι η ανάγνωση του Πλάτωνα στο πρωτότυπο εκπαιδεύει τους μαθητές στην αργή ανάγνωση. Στην εποχή του σκαναρίσματος είναι ζωτικής σημασίας.

Η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών δεν αφορά μόνον την ελληνική μας συνείδηση. Αφορά και την ευρωπαϊκή μας συνείδηση. Όμως επειδή το θέμα είναι μεγάλο θα επανέλθω.

ΠΗΓΗ

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Βλέπε και:

Τυμβωρύχοι στα ερείπια της γλώσσας

Γράφει ο π. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΚΑΛΛΙΓΕΡΗΣ

Επίσημα χείλη που νομίζουν ότι εκφράζουν την κοινή γνώμη εξέφρασαν μια από τις πολλές «αλήθειες» που ακούγονται τα τελευταία χρόνια: «Τα Θρησκευτικά είναι η ώρα του παιδιού». Πως όμως όσοι διατυπώνουν αυτή την άποψη διαπιστώνουν κάτι τέτοιο; Από την εμπειρία τους στη διδακτική πράξη σε δημόσιο σχολείο; Από την εμπειρία τους ως μαθητές ή είναι άποψη που απορρέει από προσωπική έρευνα; Ποτέ δεν μαθαίνει κανείς, ιδιαίτερα όταν αυτές οι διατυπώσεις ακούγονται από βήμα ομοϊδεατών ή σε συζητήσεις σε καφενεία οι οποίες δεν έχουν την απαίτηση του ορθού επιχειρήματος.

Δεν είμαι έκπληκτος από ότι ακούγεται διότι, εδώ και πολλές δεκαετίες τα ίδια ακούγονται τα οποία όμως έμειναν στην ιστορία (και της εκπαίδευσης) ως αφορισμοί που ειπώθηκαν μόνο και μόνο για να πληγώσουν την προσπάθεια μόρφωσης των μαθητών από μια μεγάλη και πολύ καλά προετοιμασμένης παιδαγωγικά ομάδα εκπαιδευτικών.

Αλήθεια τι γίνεται στην ώρα των Θρησκευτικών;  Χωρίς να θέλουμε να ωραιοποιήσουμε λάθη που συμβαίνουν στη διδασκαλία ή αστοχίες από υπερβολές που έχουν διατυπωθεί από συναδέλφους θεολόγους, η ώρα του μαθήματος είναι πρόσκληση για ένα ταξίδι.

Ταξίδι γνωριμίας με τον εαυτό. Συνοδοιπορούν καθηγητής και οι μαθητές για να ανακαλύψουν τη δυναμική της κλήσης. Τι άραγε παρακινεί έναν άνθρωπο να εγκαταλείψει την πατρίδα του για να αναζητήσει τη γη της υπόσχεσης; Αυτή την απάντηση δεν ψάχνουμε όλοι μας σήμερα; Ποια είναι η κλήση μας; Το νόημα της προσωπικής μας ζωής; Γιατί ενήλικες καθηλώνονται στις πληγές τους ή ακινητοποιούνται μετά από ένα αρνητικό γεγονός διότι δεν βρήκαν απάντηση στο ίδιο ερώτημα στο οποίο απάντησε καταφατικά ο Αβραάμ;

Ταξίδι συγχώρεσης. Μπορεί ένας αδικημένος άνθρωπος να υπερβεί τους όρους που τον αδίκησαν; Να συνεχίσει να αγαπά και έχει όραμα μετά από την λεηλασία της προσωπικής του ζωής; Αν κοιτάξουμε την ιστορία του Ιωσήφ και τόσων άλλων μαθαίνουμε στα παιδιά ότι ο Θεός μπορεί να μετατρέψει το κακό σε καλό, συνεργαζόμενος με τον άνθρωπο.

Ταξίδι σεβασμού κάθε ανθρώπου. Στα παιδιά δεν μαθαίνουμε μύθους, μαθαίνουμε στάσεις ζωής, πως η αγάπη δεν είναι ένα βελουδένιο ροζ συναίσθημα αλλά νόημα ζωής, πολιτική πράξη η οποία ριζώνει στο άνοιγμα της σκέψης και της καρδιάς «αφού τα μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχουν κληθεί να συμπεριφέρονται σαν τα ενεργά μάτια του Χριστού. Σαν τα γεμάτα από κατανόηση μάτια του Χριστού»[1]

Ταξίδι εμπέδωσης διαλόγου με τους ανθρώπους πιστούς άλλων θρησκειών, αφού στην Αγία Γραφή «τονίζεται  η κοινή καταγωγή της ανθρωπότητος, με τη δημιουργία του πρώτου ζεύγους από τον ίδιο τον Θεό, «κατ’  εικόνα Θεού» και καθ’ ομοίωσιν, καθώς και ο κοινός προορισμός και σκοπός του ανθρώπου» [2].

Ταξίδι υπέρβασης των ανισοτήτων αφού οι μαθητές μαθαίνουν να ζουν σε κοινότητα και να νοιάζονται ως κοινότητα για κάθε άνθρωπο.

Ταξίδι που κρύβει πολλές εκπλήξεις όπως θα συμβεί στη ζωή τους αλλά από κάθε μια να βρίσκουν την ουσία, το νόημα, την πρόκληση που κρύβει με εργαλείο την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη.

Ταξίδι ανακαλύψεων και συνεργασιών μια και πότε με τον υπολογιστή, το θέατρο, τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία, τη λαϊκή παράδοση δείχνουμε στους μαθητές μας ότι ο Θεός δεν είναι ξεχασμένο στους ουρανούς, μνησίκακο ον αλλά Πρόσωπο που ζητά τη συνάντηση και εμπνέει κάθε άνθρωπο που τον αναζητά να βρίσκει αλλά και να δημιουργεί ομορφιά στη ζωή του. Μαθαίνουν οι μαθητές να διψούν και να εκτιμούν. Να συνεργάζονται και να δημιουργούν όπως βλέπουν να πράττουμε με τους συναδέλφους των άλλων ειδικοτήτων.

Οι μαθητές μας μαθαίνουν να εκτιμούν το θησαυρό που κρύβουν στην ψυχή τους αλλά και τον θησαυρό που κρύβουν και οι άλλοι στη δική τους ψυχή.

Πράγματι, η ώρα των θρησκευτικών είναι η ώρα που οι μαθητές μας γίνονται παιδιά, με έκπληκτα μάτια, με πολλά ερωτήματα και αντιρρήσεις. Γίνονται παιδιά που ζητούν γνησιότητα και ειλικρίνεια.

Τα θρησκευτικά είναι η ώρα που οι μαθητές μας ανακαλύπτουν πως είναι παιδιά και ίσως αυτό φοβίζει ακόμα όσους θέλουν ένα εκπαιδευτικό σύστημα που ελέγχει πότε με αριθμούς και πότε με περιγραφή τη γνώση, πότε με τη λήθη και πότε την υποτίμηση τη δυναμική και τη διάθεση για αλλαγή του εφήβου.

[1] π. Δημητρίου Στανιλοάε, Για ένα ορθόδοξο οικουμενισμό, εκδ. Άθως, Πειραιεύς 1976, σ. 103.

[2] Αναστασίου Αρχιεπισκόπου Αλβανίας, Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2000, σ. 190.

ΠΗΓΗ

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΕΣΟΠΕΛΑΓΑ