3. Εξέλιξη

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Οι παρεμβάσεις προαγωγής και αγωγής υγείας ξεκινούν αποσπασματικά με  δράσεις οι οποίες εστιάζονται στην πρόληψη χρήσης τοξικών ουσιών. Αυτές υλοποιήθηκαν σε γυμνάσια του Υμηττού και του Περιστερίου (1986-1990) με την επιστημονική εποπτεία της Ψυχιατρικής Κλινικής του Παν. Αθηνών χωρίς να υπάρχει θεσμοθετημένο πλαίσιο. Το 1990 νομοθετείται η συγκρότηση και λειτουργία των Συμβουλευτικών Σταθμών Νέων στις Διευθύνσεις και στα Γραφεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για την προαγωγή των προγραμμάτων Αγωγής Υγείας στους μαθητές.

 Σε  εκπαιδευτικές παρεμβάσεις Αγωγής Υγείας, στα σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, γίνεται επίσημα αναφορά στην Ελλάδα, για πρώτη φορά το 1992. Αυτές αναφέρονται ως πρόγραμμα σχολικής δραστηριότητας και έχουν  περιορισμένη θεματολογία: ναρκωτικά, αλκοόλ, κάπνισμα, πρόληψη καρκίνου, AIDS, πρόληψη ατυχημάτων. Ο όρος προαγωγή της υγείας χρησιμοποιήθηκε στη σχολική κοινότητα το 1992 με την εφαρμογή του προγράμματος «Ευρωπαϊκό Δίκτυο Σχολείων Προαγωγής της Υγείας» στην Ελλάδα και συντονιστικό κέντρο το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού.

Το 2000 με το Ν. 2817 θεσμοθετείται η εφαρμογή προγραμμάτων αγωγής υγείας ως τμήμα των ωρολογίων και αναλυτικών προγραμμάτων των σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επίσης  ένας αποσπασμένος  εκπαιδευτικός ορίζεται ως υπεύθυνος των σχολικών δραστηριοτήτων αγωγής υγείας σε κάθε Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Η διάρκεια ενός προγράμματος αγωγής υγείας μπορεί να είναι κατά μέσον όρο 5 μήνες. Υλοποιείται εκτός ωρολογίου προγράμματος, προαιρετικά, από ένα ή δύο εκπαιδευτικούς και ομάδα 15-30 μαθητών. Διατίθεται γι αυτό ένα δίωρο εβδομαδιαίως και χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους. Παρακολουθείται από τον Υπεύθυνο αγωγής υγείας της οικείας Διεύθυνσης, αφού έχει εγκριθεί από την επιτροπή σχολικών δραστηριοτήτων της αντίστοιχης Διεύθυνσης.

Με το πέρασμα του χρόνου η θεματολογία διευρύνεται ανάλογα και  με την επικαιρότητα. Για παράδειγμα, μετά τον μεγάλο σεισμό του 1999 στην Αθήνα, εντάχθηκαν θέματα σχετικά με την πρόληψη και αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων –σεισμών, πλημμυρών, πυρκαγιών και ανάπτυξης δεξιοτήτων για τη διαχείριση του άγχους και του φόβου.

Παράλληλα με τα προγράμματα τα οποία χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους η ένταξη της Αγωγής υγείας στα  Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης εξασφάλισε επιπλέον χρηματοδότηση. Αυτό είχε  ως αποτέλεσμα να σχεδιασθεί και να υλοποιηθεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα , μέσω του 2ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (1995-2000), το οποίο δημιούργησε τις βάσεις της Αγωγής Υγείας στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στην τριετία 1997-2000 εφαρμόστηκαν 2100 προγράμματα σε εθνικό επίπεδο και 37 πιλοτικά προγράμματα με τη μορφή συμπράξεων σχολείων και φορέων. Στο Πλαίσιο αυτό παρήχθη και εκπαιδευτικό υλικό για την στήριξη των προγραμμάτων σε επτά θεματικές ενότητες.

Μέσω του 3ου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (2000-2007) εκπονήθηκαν συμπράξεις Ενίσχυσης πρωτοβουλιών σε θέματα αγωγής υγείας, πιλοτικά προγράμματα και Δίκτυα.

Εκτός από τα προγράμματα που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους υπάρχουν και οι επιμέρους εκπαιδευτικές παρεμβάσεις ευαισθητοποίησης, δίωρης διάρκειας, σε θέματα αγωγής και προαγωγής της υγείας.

Ανεξάρτητα λειτουργούν και κάποιες δράσεις, με κοινοτική χρηματοδότηση,  των οποίων η θεματολογία άπτεται της προαγωγής και αγωγής υγείας όπως: η ετήσια παρέμβαση για την πρόληψη του AIDS με τη μέθοδο peer education, το «Δίκτυο Σχολείων κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας», τα παρεμβατικά προγράμματα για την προώθηση της ισότητας των φύλων με τη μορφή διδακτικών παρεμβάσεων (εμπλουτισμός της διδασκαλίας με την οπτική του φύλου) ή/και παρεμβατικών δραστηριοτήτων-projects, οι διαγωνισμοί «Τάξεις χωρίς κάπνισμα» για μαθητές γυμνασίου  και «Απέχω και κερδίζω»  για μαθητές λυκείου.

Σήμερα τα προγράμματα εξακολουθούν να υλοποιούνται εκτός ωρολογίου προγράμματος, προαιρετικά και χωρίς χρηματοδότηση.

Για το σχολικό έτος 2012-2013  υπάρχει η δυνατότητα να εκπονηθούν προγράμματα 5μηνης διάρκειας βασισμένα :

α) στη θεματολογία προαγωγής και αγωγής υγείας

β) στο Θεματικό έτος: Ανθρωπογενές περιβάλλον και αειφόρος διαχείριση

γ) στον άξονα του Εθελοντισμού

Το σχολικό έτος 2011-2012  εκπονήθηκαν προγράμματα βασισμένα :

α) στη θεματολογία προαγωγής και αγωγής υγείας

β) στο Θεματικό έτος: Υγεία και Παραγωγικές Διαδικασίες

γ) στο Ευρωπαϊκό έτος  Εθελοντισμού