Το άγαλμα του “Αγίου Ωνάση” στο Νυδρί της Λευκάδας, οι μισοί κάτοικοι ακόμα παίρνουν σύνταξη από τον Ωνάση. Ένας θαλαμηπόλος επί 40 χρόνια πάνω στα πλοία του, όταν πέθανε το 2000, κατόπιν επιθυμίας του, το φέρετρο του τυλίχτηκε με τη σημαία των επιχειρήσεων Ωνάση, υπερήφανος που υπήρξε άνθρωπός του!
Ένα τοπ 10 του πιο θρυλικού επιχειρηματία όλων των εποχών που εφυγε σαν σήμερα!
1. Ξεκίνησε ξυπόλυτος και κατέκτησε τον κόσμο όλο. Ψέμα, δεν ισχύει, το αντίθετο, είχε όλα τα προσόντα να φτάσει ψηλά. Από οικογένεια αστών εμπόρων, ο παππούς του Ωνάσογλου με δικό του μαχαλά “Ωνάση μαχαλλεσί ”, ο πατέρας του Σωκράτης εύπορος έμπορος και τραπεζίτης της Σμύρνης προμηθευτής του ελληνικού στρατού λίγες μέρες πριν την είσοδο του Κεμάλ στην Σμύρνη, ο αδελφός του Αλέξανδρος αντιπρόσωπος της εταιρείας Standard Oil στην Σμύρνη
2. Απόφοιτος της περίφημης Ευαγγελικής Σχολής της Σμύρνης είχε ακολουθήσει τον εμπορικό κλάδο, είχε διδαχθεί εμπορικό-αστικό δίκαιο, λογιστική, στατιστική εμπορευματολογία, η σχολή υπό την προστασία της βρετανικής κυβέρνησης, θα μπορούσε να συνεχίσει τις σπουδές του στην Οξφόρδη, μίλαγε 4 γλώσσες.
3. Δείγμα της αστικής του καταγωγής: Στην οικογενειακή φωτογραφία από πάνω φαίνονται όλοι οι άντρες να φορούν κοστούμι, γιλέκο, παπιγιόν ή γραβάτα και χρυσή αλυσίδα ρολογιού όταν οι άλλοι στην Σμύρνη φορούσαν ακόμα φέσι ενώ κυριαρχούν στην οικογένεια τα αρχαιοελληνικά ονόματα: Όμηρος, Σωκράτης Αλέξανδρος, Αριστοτέλης, Άρτεμις, Πηνελόπη, Μερόπη, Καλλιρρόη, Αντιόπη, στα πλοία του αργότερα έδωσε τα ονόματά τους.
4. Ο πατέρας του και η μητέρα του είχαν από 6 αδέλφια ο καθένας, μεγάλωσε με 3 αδελφές και 33 πρώτα ξαδέρφια δημιουργώντας ένα πυκνό επαγγελματικό δίκτυο. Όλους τους γαμπρούς του τους χρησιμοποίησε στις επιχειρήσεις του, αδελφές, εξαδέλφες και θείες τις στήριξε με γενναιοδωρία οικονομικά ως αρχηγός της οικογένειας. Στην Αργεντινή στο Buenos Aires, το Παρίσι της Λ. Αμερικής, δεν πήγε μόνος και έρημος, κατοικούσαν ήδη 6.000 Έλληνες. Μαζί με τα πρώτα του ξαδέλφια αξιοποιεί τις διασυνδέσεις του καπνεμπόρου πατέρα του και φέρνει τουρκικό καπνό από την Προύσα που ήταν τότε ο καλύτερος του κόσμου, στα 25 του χρόνια έχει βγάλει το πρώτο του εκατομμύριο. Το 1932 όταν πέθανε ο πατέρας του κληρονόμησε από αυτόν έναν σεβαστό κεφάλαιο για τις επιχειρήσεις του. Είχε λοιπόν όλο το πακέτο, την εκπαίδευση και την στήριξη που χρειαζόταν, δεν ήταν ο πρώτος τυχόντας αγράμματος λαντζέρης που πλούτισε!
5. Ήταν ένας άξεστος χωριάτης. Ψέμα αλλά το καλλιέργησε ο ίδιος. Πήγαινε δήθεν στο Maxim’s του Παρισιού ένα από τα πιο αριστοκρατικά εστιατόρια του κόσμου και έφτυνε τα κόκαλα από το κοτόπουλο στο πάτωμα. Τα έκπληκτα γκαρσόνια τα μάζευαν από κάτω και εκείνος άφηνε στο πάτωμα δεσμίδες με γαλλικά φράγκα Έτρωγε με τα χέρια ενώ είχε δεξιά και αριστερά του πιάτου χρυσά ή ασημένια κουταλο-μαχαιρο-πίρουνα. Ποιος απόφοιτος της αυστηρής Ευαγγελικής Σχολής θα ρευόταν μπροστά στον Τσόρτσιλ; Μαζί με την διαβόητη αθυροστομία του, έστηνε μόνος του το μύθο του και επινοούσε την εικόνα του μπρουτάλ τύπου που πουλάει ακόμα και σήμερα. Ό,τι πικάντικη ιστορία δημοσιευόταν δεν την διέψευδε.
6. Ο μεγαλύτερος εργοδότης Ελλήνων σε παγκόσμιο επίπεδο απασχολώντας στις επιχειρήσεις του περίπου 10.000 εργαζομένους. Λίγο πριν πεθάνει το 1975 διέθετε 80 πλοία, 30 αεροσκάφη, 240 εταιρείες και η περιουσία του εκτιμήθηκε σε 2.6 δισ δολ. Δεν είχε έδρα σε συγκεκριμένη χώρα αλλά τις 240 εταιρείες σε 12 χώρες και 3 ηπείρους τις διαχειρίζονταν διαφορετικά πρακτορεία ώστε ο πραγματικός ιδιοκτήτης ήταν πρακτικά αφανής. Έκανε κατά μέσο όρο 30 ταξίδια το χρόνο, δεν έμεινε ποτέ στο ίδιο μέρος πάνω από 2 με 3 εβδομάδες, αυτό που κάνουν τώρα όλοι, η συνεχής κινητικότητα “όπου γης και πατρίς”. Ο δεύτερος άνθρωπος στον κόσμο, μετά τον Χάουαρντ Χιουζ που είχε δική του ιδιωτική αεροπορική εταιρεία, ο πρώτος που υιοθέτησε τις δημόσιες σχέσεις με διάσημους ως ασπίδα που πρόσδιδε γόητρο στις επιχειρήσεις του, 4 σχέσεις έκανε στην ζωή του, δύο με τη ναυτιλία (Ινγκεμποργκ Ντέντιχεν, Τίνα Ωνάση) και 2 με τη δημοσιότητα (Μαρία Κάλλας, Τζάκυ Κέννεντι).
7. Ουδέποτε μέχρι τον Ωνάση ο εφοπλιστικός κόσμος είχε αντικρίσει έναν τέτοιο αλεξιπτωτιστή, οι Έλληνες εφοπλιστές ήταν μία οικογενειακή λέσχη 4-5 γενεών από 5 κυρίως νησιά Κάσος, Άνδρος, Χίος, Σαντορίνη, Κεφαλονιά, αυτός εντελώς ξένος, δεν τον θεωρούσαν ούτε καν Έλληνα, Ανατολίτης ή Τούρκος, ο ίδιος ξεσπά: “ Ρώσος υπουργός υπήρξε ο Καποδίστριας κανένας όμως για αυτό δεν του αμφισβήτησε την ελληνική του ψυχή”, ποτέ του δεν έγινε μέλος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών!
8. Θρυλική η διαμάχη του με τον Σταύρο Νιάρχο. Ο ελληνικός τύπος καμαρώνει για τους δύο κοσμοκράτορες που μαλώνανε για το ποιος θα έχει παγκόσμια κυριαρχία. Ο κορυφαίος Έλληνας εφοπλιστής Σταύρος Λιβανός έχει δύο κόρες-κελεπούρια. Την Τίνα και την Ευγενία. Ο Νιάρχος ερωτεύεται την αριστοκρατική Τίνα αλλά είναι ο Ωνάσης που την γοητεύει και τον παντρεύεται το 1946. Ο Νιάρχος συμβιβάστηκε στην δημοπρασία με την αδελφή της που την παντρεύεται μετά από 6 μήνες. Μετά τον μυστηριώδη θάνατο της Ευγενίας η Τίνα πήρε διαζύγιο από τον Ωνάση και επιστρέφει στον Νιάρχο. Έπεται συνέχεια:
Την Ολυμπιακή Αεροπορία ο ένας, τα Ελληνικά Ναυπηγεία ο άλλος, ποιος έχει το καλύτερο ιδιωτικό νησί; τον Σκορπιό ο ένας, τη Σπετσοπούλα ο άλλος. Ποιος έχει το καλύτερο σκάφος; Ο Ωνάσης τη «Χριστίνα», ο Νιάρχος την «Κρεολή». Ποιους χρηματοδοτούσε για κυβερνήτη της Νέας Υόρκης; Ο Ωνάσης τους Δημοκρατικούς, ο Νιάρχος τους Ρεπουμπλικάνους. Μέσα στην χούντα, ο Ωνάσης με τον Παπαδόπουλο, ο Νιάρχος με τον Μακαρέζο (σε λίγο θα μας πάρει όλη την χώρα έλεγε) αυτό του στοίχισε και τη θέση του υπουργού, τον έδιωξε ο Παπαδόπουλος επειδή εμπόδιζε το σχέδιο Ωμέγα του Ωνάση. Ο Ωνάσης φιλοξενεί Γκρέτα Γκάρμπο, ο Νιάρχος Ρούντολφ Νουρέγιεφ, ο Νιάρχος φιλοξενεί τον Χενρι Κισινγκερ, ο Ωνάσης τον Τσόρτσιλ. Το επιστέγασμα : και οι δύο θα γίνουν εξώφυλλα του περιοδικού Time, ο Νιάρχος ως μεγιστάνας της ναυτιλίας και ο Ωνάσης ως σύζυγος της Τζάκι Κέννεντι.
9. Δεν δίστασε να συγκρουστεί με όλους εφόσον δεν εξυπηρετούσαν τα επιχειρηματικά του συμφέροντα. Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Νίξον δίνει την περίφημη εντολή “kill the bastard but not on American soil. Σκοτώστε το κάθαρμα αλλά όχι σε Αμερικανικό έδαφος. Ο Πρόεδρος του Περού στέλνει εναντίον του πολεμικό στόλο και αεροπλάνα και βομβαρδίζουν τον στόλο του όταν εξοντώνει παράνομα φάλαινες στα χωρικά ύδατα της χώρας του. Ο Πρίγκηπας Ρενιέ του Μονακό τον διώχνει όταν αρχίζει να κατέχει το 1/3 της χώρας (ξενοδοχεία, καζίνο, όπερα) “εγώ δεν θα γίνω πρίγκηπας σε οίκο ανοχής πολυτελείας” όπως τον κατηγορεί ότι θέλει να μετατρέψει το πριγκιπάτο. “Αν εσύ είσαι Πρίγκιπας εγώ είμαι το ίδιο το Μονακό” αφού τα είχε αγοράσει όλα, δεν ξαναπάτησε εκεί το πόδι του.
Ενώ του είχε προσφέρει την Ολυμπιακή, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μαθαίνει ότι είχε χρηματοδοτήσει την Ένωση Κέντρου του Γ. Παπανδρέου. Το 1961 σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ήρθαν στα χέρια “ Ρε εσύ, πως τόλμησες, εγώ τουφεκίζω δέκα σαν και εσένα την ημέρα». -«Πάρε το χέρι σου από επάνω μου, γιατί το δικό μου είναι πιο μακρύ από το δικό σου»- Με διαλύσατε ρε, εγώ θα πάω στο χωριό μου αλλά θα δω τι θα γίνετε χωρίς εμένα. Την επόμενη ημέρα η «Ελευθερία» έγραψε «φυσικό ήτο ο κύριος Ωνάσης να μην υποστηρίξει τον κύριο Καραμανλή, διότι ένας μεγάλο-εφοπλιστής καταλαβαίνει πότε ένα καράβι πρόκειται να βουλιάξει». Το δημοσίευμα το διέψευσε ως μύθευμα μόνο η κυβέρνηση, ούτε ο Καραμανλής ούτε ο Ωνάσης.
10. Το 1953 ο σεισμός κατέστρεψε Ιθάκη και Κεφαλονιά, ο ανδρικός πληθυσμός στράφηκε στη ναυτιλία όχι μόνο εκπαιδευμένοι αλλά και ανεκπαίδευτοι ναυτικοί, “κουτσοί στραβοί στον Άγιο Ωνάση”, δεν είναι τυχαίο ότι αγόρασε τον Σκορπιό που βρίσκεται ανάμεσα στα νησιά από όπου κατάγονται οι ναυτικοί του. Σε μία εποχή στέρησης και ανέχειας όπου στην Ελλάδα πρωινό λέγαμε τον καφέ και το τσιγάρο, στα δεξαμενόπλοια του Ωνάση προσφέρονταν τηγανιτά αυγά με μπέικον ή λουκάνικα, βούτυρα, μαρμελάδες, χυμοί, corn flakes. Κάποτε η Διοίκηση της Ολυμπιακής τού παραπονέθηκε πως κάποιοι επιβάτες είχαν κλέψει επίχρυσα μαχαιροπίρουνα, « Ας προτιμούν την εταιρεία μας ακόμη και αν μας κλέβουν». Το 1961 η Ολυμπιακή Αεροπορία ψηφίζεται η πολυτελέστερη και ασφαλέστερη αεροπορική εταιρεία του κόσμου με δεύτερη την Lufthansa.
Ο Ωνάσης έφυγε σαν σήμερα 15 Μαρτίου 1975, στο βιβλίο της για τον Ωνάση η καθηγήτρια ναυτιλιακής ιστορίας Τζελίνα Χαρλαύτη (αρκετές πληροφορίες αντλήθηκαν από αυτό) γράφει:
Πρωτοπόρος ακόμα και χωρίς να βρίσκεται στην ζωή, 50 χρόνια μετά τον θάνατο του, το μοναδικό κοινωφελές ίδρυμα που συνεχίζει επιχειρηματική δραστηριότητα και έχει έσοδα προκειμένου να χρηματοδοτεί την κοινωφελή του δράση: Ωνάσειο νοσοκομείο, Ωνάσειο Μεταμοσχευτικό κέντρο, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, 7.800 υποτροφίες μεταπτυχιακών σπουδών, Αρχείο Καβάφη, 22 δημόσια Ωνάσεια σχολεία.
Και όλα αυτά έχοντας ως αφεντικό όχι τη φυσική οικογένεια του ιδρυτή, τους βιολογικούς απογόνους του, κάποιο κληρονόμο ή συγγενή, αλλά με αφεντικό την ίδια την επιχειρηματική οικογένεια που ίδιος έφτιαξε όλα αυτά τα χρόνια, στελέχη που είχαν τελειώσει το Ωνάσειο Πανεπιστήμιο
“ Δίπλωμα το Ωνάσειο πανεπιστήμιο δεν έδινε, πτυχίο αποφοίτησης έπαιρνες μόνο όταν σου δινόταν περισσότερη δουλειά από αυτήν για την οποία είχες προσληφθεί, αυτό σήμαινε ότι είχες πετύχει”
Ο ωραιότερος πεζόδρομος του κόσμου, η Διονυσίου Αρεοπαγίτου έχει ένα μυστικό. Στην αρχή της εδράζεται η Βιβλιοθήκη Ωνάση και εκεί ανάμεσα σε άλλα βλέπεις : αυθεντικό Ελ Γκρέκο, αυθεντικό χειρόγραφο ποίημα του Καβάφη, το αυθεντικό πιάνο της Μαρίας Κάλλας!
Από Δημήτρη Τριάντο
