Το Ηρώδειο κατέβασε αυλαία, κλειστό για 3 χρόνια, το έφτιαξε ως δωρεά ο Lucius Vibullius Hipparchus TiberiusClaudius Atticus Herodes, για συντομία ο Ηρώδης ο Αττικός, ο Ωνάσης της εποχής, όχι μόνο ο πλουσιότερος άνθρωπος στην Ελλάδα αλλά και σε όλο το ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Ο πατέρας του Ηρώδη ανακάλυψε σε ένα πηγάδι στο σπίτι τους αμύθητο θησαυρό, τον οποίο ο αυτοκράτωρ Νέρβας του επέτρεψε να τον διαχειριστεί όπως αυτός ήθελε. Στη διαθήκη του όριζε να δίνεται ετησίως ένα χρηματικό ποσό σε κάθε Αθηναίο πολίτη. Αντί γι’ αυτό όμως, ο Ηρώδης αποφάσισε να τους δώσει εφάπαξ σε κάθε πολίτη πέντε μνας. Όταν όμως οι Αθηναίοι προσήλθαν για να παραλάβουν, τους έδειξε συμβόλαια που έγραφαν ότι οι ίδιοι ή οι πρόγονοί τους χρωστούσαν χρήματα στην οικογένεια του. Έτσι, άλλοι έλαβαν μικρά ποσά, άλλοι τίποτα και πολλοί την πράξη του αυτή δεν του την συγχώρησαν ποτέ, παρά τα μεγάλα έργα που οικοδόμησε.
Ο πατέρας του τον έστειλε σε ηλικία 12 ετών να μείνει στη Ρώμη, στο σπίτι του παππού του μελλοντικού αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου. Έτσι γνωρίστηκε με τα ανώτερα στρώματα της ρωμαϊκής αριστοκρατίας, απέκτησε τέλεια γνώση της Λατινικής και σπούδασε κοντά στους πιο ονομαστούς φιλοσόφους και ρήτορες της εποχής του.
Επί Αυτοκράτορα Αντωνίνου Πίου, το 143 μ.Χ., αναγορεύθηκε για το έτος εκείνο «ύπατος στρατηγός» (consul ordinarius), το μέγιστο τιμητικό πολιτικό αξίωμα στο οποίο μπορούσε να ανέλθει Ρωμαίος συγκλητικός (και για πρώτη φορά Έλληνας).
Ηρώδης ο ΑττικόςΚολλητός με τον Αυτοκράτορα Αδριανό, όταν ήρθε στην Ελλάδα αυτός εκφώνησε τον λόγο υποδοχής στην Πύλη του Ανδριανού, έμεινε στο σπίτι του και τον ξενάγησε στην Αθήνα και σε όλη τη Αττική.
Οι Αθηναίοι λαμβάνοντας υπόψη την παιδεία και τον πλούτο του Ηρώδη τον εξέλεξαν «αγωνοθέτη» των Παναθηναίων. Και πράγματι δεν τους διέψευσε, οι αγώνες έγιναν με πρωτοφανή λαμπρότητα και πολυτέλεια . Για το ομοίωμα του πλοίου στο οποίο φέρονταν ο πέπλος της Αθηνάς έφερε πραγματικό πλοίο που φαινόταν να ολισθαίνει στη οδό των Παναθηναίων κινούμενο μόνο του από αφανή μηχανή. Στο πλοίο είχε τοποθετηθεί επιδέξια το πέπλο της θεάς, το οποίο ένεκα της κίνησης ανέμιζε προξενώντας θαυμασμό στους θεατές!
“Δεν έχετε δει ακόμα τίποτα, τους λέει”. Τους υποσχέθηκε πως στην επόμενη εορτή των Παναθηναίων, μετά από τέσσερα χρόνια, θα υποδεχθεί όλους τους πολίτες, επισκέπτες και αθλητές μέσα σε ολόλαμπρο στάδιο από λευκό μάρμαρο. Πράγματι, εντός τεσσάρων ετών (140 – 144 μ.Χ.) εκπλήρωσε την υπόσχεσή του ανακαινίζοντας το γνωστό Παναθηναϊκό Στάδιο χωρητικότητας 50.000 θεατών που ο Παυσανίας το αναφέρει ως «θαύμα». Οι δυσαρεστημένοι συμπατριώτες του, έλεγαν, πως ονομάστηκε «Παναθηναϊκό», γιατί είχε γίνει με τα χρήματα όλων των Αθηναίων, ύστερα από τον συμβιβασμό που έκανε μαζί τους. Ως το τέλος του περασμένου αιώνα και προτού να γίνει το νεότερο σημερινό Στάδιο, με τη δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ σώζονταν ακόμη τα μαρμάρινα καθίσματα από το Στάδιο του Ηρώδη.
Η πρώτη του γυναίκα Αλκία ήταν Ελληνίδα, από μεγάλη αθηναϊκή οικογένεια και πέθανε νέα. Όταν ήταν Ύπατος στη Ρώμη ήλθε σε δεύτερο γάμο με τη Ρήγιλλα, γόνο Ρωμαικής αριστοκρατικής οικογένειας. Όταν νυμφεύθηκαν, η Ρήγιλλα ήταν 14 ετών, ο Ηρώδης 40 ετών. Το ζεύγος έζησε στην Ιταλία για λίγα χρόνια μετά τον γάμο και κατόπιν μετακόμισε στην Ελλάδα. Η Ρήγιλλα, αν και αποκομμένη από την οικογένεια και τους αριστοκράτες Ρωμαίους συγγενείς της, έγινε μέλος των ανώτατων κύκλων της αθηναϊκής κοινωνίας. Μάλιστα απέκτησε σημαντικό αξίωμα: Ως ιέρεια της Δήμητρας, ήταν η μόνη γυναίκα που παρίστατο επισήμως στους Ολυμπιακούς Αγώνες, καθισμένη πάνω ή κοντά στον βωμό της θεάς, απέναντι από τον θώκο των κριτών.
Με δικά της χρήματα , η Ρήγιλλα ανήγειρε μέγα Νυμφαίον (μνημειακή κρήνη) στην Ολυμπία, ενώ ο σύζυγός της κατασκεύασε υδραγωγείο που το τροφοδοτούσε με νερό για να υπάρχει διαθέσιμο δροσερό και φρέσκο στους θεατές των Ολυμπιακών αγώνων. Στο Νυμφαίο υπήρχαν τα αγάλματα της Ρήγιλλας, του Ηρώδη του Αττικού και των 4 παιδιών τους. Εξαιτίας του μεγάλου ύψους του και της λαμπρότητας του, το κτίσμα αυτό ξεχώριζε και δόξαζε τη Ρήγιλλα και την οικογένειά της. Στο κέντρο του Νυμφαίου βρισκόταν ένα άγαλμα ταύρου σε φυσικό μέγεθος, πάνω στο οποίο υπήρχε επιγραφή : «Η Ρήγιλλα, ιέρεια της Δήμητρας, αφιέρωσε το ύδωρ τούτο και τα περί αυτού στον Δία.». Το άγαλμα του ταύρου και αρκετά από τα παραπάνω αγάλματα εκτίθενται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο ΟλυμπίαςΟ γάμος όμως κατέληξε σε τραγωδία. Το έτος 160 π.Χ., ούσα ήδη οκτώ μηνών έγκυος, χτυπήθηκε στην κοιλιά από έναν απελεύθερο ονόματι Αλκιμέδοντα, με αποτέλεσμα μητέρα και βρέφος να χάσουν τη ζωή τους. Δεδομένου ότι οι απελεύθεροι, δηλαδή οι δούλοι στους οποίους ο ιδιοκτήτης τους τους είχε χαρίσει την ελευθερία τους, ήταν συνήθως τυφλά αφοσιωμένοι ως ευγνώμονες στον πρώην αφέντη τους, ήταν αναμενόμενο να υπάρξει ο ισχυρισμός ότι ο Αλκιμέδων είχε δράσει μετά από διαταγή του ίδιου του Ηρώδη για ασήμαντο λόγο.
Ο τάφος της Ρηγίλλης έξω από την ΡώμηΟ αδελφός της Ρηγίλλης, ύπατος στρατηγός εκείνη τη χρονιά, τον κατηγόρησε ως υπαίτιο του θανάτου της και τον προσήγαγε σε δίκη στη Ρώμη. Εκεί ο Ηρώδης αθωώθηκε, αφού αυτός δεν προσκόμισε κάποια ισχυρή απόδειξη, ενώ δεν καταδικάστηκε ούτε ο Αλκιμέδοντας. Η ιστορικός Sarah Pomeroy χαρακτηρίζει τη Ρήγιλλα κλασική περίπτωση θύματος ενδο-οικογενειακής βίας.
Ο θάνατος της Ρηγίλλης συγκλόνισε τον Ηρώδη. Έντυσε το σπίτι του με μαύρα μάρμαρα, που έφερε από τη Μυτιλήνη. Και έκανε μαύρο ολόκληρο το διάκοσμό του. Τότε είναι που φτιάχνεται προς τιμήν της το Ωδείο Ηρώδη του Αττικού « το μεγαλύτερο του αρχαίου κόσμου, με 6.000 θέσεις».
Σύμφωνα με το στερεότυπο, τα χρήματα δεν φέρνουν την ευτυχία, δυστυχισμένος στην προσωπική του ζωή. Ο Ηρώδης απέκτησε 5 παιδιά με τη Ρήγιλλα, τρία αγόρια και δύο κορίτσια τα περισσότερα εκ των οποίων πέθαναν σύντομα. Τα αγόρια έφεραν ρωμαϊκά ονόματα ενώ τα κορίτσια ελληνικά. Ο Βραδούας, το τέταρτο παιδί, ήταν και ο μοναδικός που έζησε , έφθασε μέχρι την ηλικία 64 ετών αλλά ήταν διανοητικά καθυστερημένος. Στην προσπάθειά του ο Ηρώδης να του διδάξει το αλφάβητο τον ανέτρεφε μαζί με 24 δούλους, καθένας από τους οποίους ονομαζόταν με ένα γράμμα της αλφαβήτου. Μαθαίνοντας, λοιπόν, τα ονόματα των συνομήλικων του, μάθαινε και το αλφάβητο. Ο Φιλόστρατος τον αναφέρει ως «ηλιθιώδη, δυσγράμματον, παχύν την μνήμην και ανοήτως ερώντα». Και ο Ηρώδης έλεγε με πικρία “ένας μεγάλος ανόητος μένει σε ένα μεγάλο σπίτι”. Και δεν είχε ένα, αλλά τρία ανάκτορα στην Αττική.
Στην Κηφισιά βρισκόταν μαυσωλείο μερικών από τα παιδιά του Ηρώδη. Από αυτό σήμερα σώζονται τέσσερις μαρμάρινες σαρκοφάγοι οι οποίες φυλάσσονται, στην αρχική θέση τους, στην Πλατεία Πλατάνου. Οι σαρκοφάγοι είναι ορατές στους περαστικούς, στην οδός Κηφισιάς, καθώς φυλάσσονται σε κτίριο με μεγάλη τζαμαρία.
Ανάλογη τύχη, όμως, είχαν και οι τρεις προστατευόμενοι – υιοθετημένοι γιοι του Ηρώδη. Οι τρεις αυτοί νεαροί έφεραν τα ελληνικά ονόματα Αχιλλεύς, Πολυδευκίων και Μέμνων. Για τη σχέση του Ηρώδη με τους τρεις αυτούς νέους έχει διατυπωθεί πλήθος απόψεων. Και αυτοί πέθαναν σε μικρή ηλικία.
Μαζί με τον μαθητή του Πολυδευκίωνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Πέθανε νέος, στη μνήμη του ο Ηρώδης διεξήγαγε αγώνες και αφιέρωσε αγάλματα.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Ηρώδης πάσχοντας από κατάθλιψη είχε αποσυρθεί στην έπαυλή του στο Μαραθώνα. Τελικώς, θα πεθάνει σε ηλικία 76 ετών το 177 μ.Χ. Η εντολή που είχε δώσει ήταν να ταφεί στο προαύλιο της οικίας του, εντούτοις όταν οι Αθηναίοι έμαθαν την είδηση του θανάτου του, μετέφεραν τη σωρό του στο άστυ, όπου και τον πένθησαν αποδίδοντάς του μεγάλες τιμές και τελικά τον ενταφίασαν στο δημιούργημα του το Παναθηναϊκό στάδιο. Στον τάφο του χαράχτηκε το επίγραμμα: «ΑΤΤΙΚΟΥ ΗΡΩΔΗΣ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΟΥ ΤΑΔΕ ΠΑΝΤΑ ΚΕΙΤΑΙ ΤΩΔΕ ΤΑΦΩ ΠΑΝΤΟΘΕΝ ΕΥΔΟΚΙΜΟΣ».
Κάποιος αναγνώστης έγραψε επιστολή στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ που έλεγε ότι είναι ντροπή, η ελληνική Downing Street, η οδός που βρίσκεται το Προεδρικό Μέγαρο και το Πρωθυπουργικό Γραφείο, το Μέγαρο Μαξίμου, να έχει το όνομα ενός δολοφόνου, του Ηρώδη του Αττικού. Δεν έχει δίκιο, όχι μόνο γιατί δεν αποδείχτηκε η ενοχή του αλλά γιατί η μεγάλη συνεισφορά του Ηρώδη εκτός από τα δημόσια έργα του ήταν και το πάθος του για τον Ελληνικό πολιτισμό.
Αν και ειχε καταλάβει όλα τα ρωμαϊκά αξιώματα, επέμενε ελληνικά, απέφυγε ιδεολογικά τον εκ-ρωμαϊσμό. Ο αυτοκράτορας Αντωνίνος Πίος τον διόρισε καθηγητή στην επιδοτούμενη από τους Ρωμαίους ρητορική σχολή της Αθήνας. Εκεί, καθώς και στο πολυτελές σπίτι του στην Κηφισιά, δίδασκε ρητορική μέχρι τα γεράματά του, γενόμενος δάσκαλος πολυάριθμων σοφιστών από όλο τον ρωμαϊκό κόσμο καθώς ακόμη και των ίδιων των αυτοκρατόρων Μάρκου Αυρηλίου και Λευκίου Βέρου. Ο μαθητής του αυτοκράτορας φιλόσοφος Μάρκος Αυρήλιος δεν είναι τυχαίο ότι το διάσημο έργο του «Τα εις εαυτόν», το έγραψε στα Ελληνικά. Κάποιος φιλόσοφος επιτέθηκε κάποτε στον Ηρώδη και του λέει “δεν με πειράζει, αλλά τουλάχιστον βρίσε με σε σωστά ελληνικά”.
Στην σχολή που δημιούργησε την περίφημη Δεύτερη Σοφιστική οφείλεται η διάδοση της ελληνικής Κοινής στο μορφωμένο κοινό της εποχής. Το επίτευγμα εκείνο έμελλε αργότερα να οδηγήσει στην υιοθέτησή της Κοινής από το βυζαντινό κράτος και τους μορφωμένους υπηκόους του, διατηρώντας τη σε χρήση για περισσότερα από χίλια χρόνια. Η ανωτερότητα του Ελληνικού πολιτισμού εγινε αναμφισβήτητη, “ο μόνος μορφωμένος, ο έχων ελληνική παιδεία”, αυτός είναι λόγος να τον τιμούμε.
Η οδός ονομάστηκε Ηρώδου του Αττικού γιατί καταλήγει στο δημιούργημά του, στο Παναθηναϊκό στάδιο και είναι σήμερα η ακριβότερη για αγορά ακινήτου στην χώρα μας!
Ελβετός επιχειρηματίας κατέβαλε το αστρονομικό ποσό- για τα δεδομένα της αγοράς ακινήτων στην Αθήνα- των 18 εκατομμύριων ευρώ προκειμένου να αγοράσει ρετιρέ 320 τετραγωνικών μέτρων. Η μοναχοκόρη του παντρεύτηκε πρόσφατα τον Φίλιππο Γλύξμπουργκ, γιο του μακαρίτη τέως Βασιλιά.
σημ. Τελικά ούτε το όνομα της Ρηγίλλης έμεινε στην αφάνεια, έγινε διάσημη όταν στην οδό που φέρει το όνομα της έστησε τα γραφεία της η Νέα Δημοκρατία, έτσι η οδός Ρηγίλλης και το όνομα της μπήκε στο καθημερινό μας λεξιλόγιο. Οδός Ρηγίλλης υπάρχει και στην Ρώμη!
συνεχίζεται…
Δημήτρης Τριάντος
