ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΜΙΑ ΔΙΑΓΕΝΕΑΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Επιστημονικές υπεύθυνες παρέμβασης:
Αγγελική Γιαννικοπούλου, Καθηγήτρια, ΤΕΑΠΗ, ΕΚΠΑ
Χρύσα Κουράκη, ΕΔΙΠ, ΤΕΑΠΗ, ΕΚΠΑ
Η παρούσα δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του CIVIS “Open Lab,
Intergenerational communities” και αποσκοπεί στην προώθηση της διαγενεακής αλληλεπίδρασης
και την καταπολέμηση των στερεοτύπων και διακρίσεων λόγω ηλικίας. Τo έργο αποτελεί
συνεργασία μεταξύ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), και των
Πανεπιστημίων PLUS Salzburg (Αυστρία) και UAM Madrid (Ισπανία).
Η δράση «Ηλικιωμένοι και Εικονογραφημένο Βιβλίο: Μια Διαγενεακή Παρέμβαση στην
Προσχολική Εκπαίδευση» βασίζεται στις αρχές σχεδιασμού και υλοποίησης διαγενεακών
προγραμμάτων και αποσκοπεί στην ουσιαστική εμπλοκή παιδιών προσχολικής ηλικίας και
ατόμων τρίτης ηλικίας σε κοινές δραστηριότητες αλληλεπίδρασης. Πιο συγκεκριμένα,
επιδιώκεται η διαγενεακή σύνδεση εγγονιών και παππούδων/γιαγιάδων μέσα από την κοινή
ανάγνωση και τη δημιουργία εικονογραφημένων βιβλίων, καθώς και μέσα από οργανωμένες
φιλαναγνωστικές δράσεις. Το εικονογραφημένο βιβλίο προσεγγίζεται λειτουργεί ως μέσο
επικοινωνίας, έκφρασης και ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των μικρών και μεγάλων.
Για την νηπιαγωγό, η κριτική προσέγγιση των εικονογραφημένων βιβλίων και η ανάδειξη
εναλλακτικών, θετικών και πολυδιάστατων αναπαραστάσεων της τρίτης ηλικίας μπορεί να
συμβάλει ουσιαστικά στην καλλιέργεια σεβασμού, ενσυναίσθησης και ουσιαστικών
διαγενεακών σχέσεων από την προσχολική ακόμη ηλικία. Λόγω της ηλικιακής τους
προσβασιμότητας, τα εικονοβιβλία προσφέρουν πρόσφορο έδαφος για την επανεξέταση εννοιών
όπως η αυτονομία, οι σχέσεις εξουσίας και τα δικαιώματα κάθε ηλικίας, ενώ παράλληλα
ενισχύουν τη διαμόρφωση στάσεων διαγενεακής αλληλεγγύης (Joosen, 2022: 16). Επιπλέον,
καθώς το εικονοβιβλίο προϋποθέτει τη συμμετοχή ενός ενήλικου συν-αναγνώστη,
δημιουργούνται συνθήκες δια-ηλικιακής συνεργασίας και διαλόγου, οι οποίες ευνοούν την
ανταλλαγή εμπειριών, την αμοιβαία κατανόηση και τη συν-κατασκευή νοημάτων ανάμεσα σε
διαφορετικές γενιές.
ΕΙΔΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ
Κοινές αναγνώσεις
Η κοινή ανάγνωση βιβλίων με τη συμμετοχή παιδιών και ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας
αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική παιδαγωγική και κοινωνική πρακτική, καθώς δημιουργεί
ουσιαστικές ευκαιρίες συνάντησης και επικοινωνίας ανάμεσα στις γενιές.
Κοινές φιλαναγνωστικές δράσεις
Με αφορμή τα βιβλία που διαβάζονται στην τάξη, μπορούν να σχεδιαστούν
φιλαναγνωστικές δράσεις που ενισχύουν ουσιαστικά τη σύνδεση ανάμεσα στα παιδιά και
ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, μετατρέποντας την ανάγνωση σε αφορμή για ζωντανές
διαγενεακές συναντήσεις.
Αναγνώσεις βιβλίων με θέμα ανθρώπους μεγαλύτερων ηλικιών
Σε αυτήν την περίπτωση είναι σημαντικό να μην περιορίζουμε τους μεγαλύτερους
ανθρώπους αποκλειστικά στο παρελθόν, αποκόπτοντάς τους από το παρόν. Μέσα από
κατάλληλες δραστηριότητες, μπορούμε να τους συνδέσουμε εκτός από το Χθες με το Τώρα και
το Αύριο, ενισχύοντας την αίσθηση διαγενεακής επικοινωνίας και ενεργής συμμετοχής στη ζωή.
Μια δημιουργική πρόταση είναι τα μικρά βιβλία ακορντεόν με τίτλο Χθες, Σήμερα, Αύριο
Δημιουργία βιβλίων
Έχει ιδιαίτερη σημασία τα παιδιά να δημιουργούν βιβλία με θέματα που αφορούν
ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς μέσα από αυτή τη διαδικασία αναδεικνύονται οι
εμπειρίες, οι δεξιότητες και οι σχέσεις ανάμεσα στις γενιές. Τα βιβλία αυτά μπορούν να γίνονται
είτε στο σχολείο είτε στο σπίτι, με τη συμμετοχή γιαγιάδων και παππούδων τόσο στη συγγραφή
των κειμένων όσο και στην εικονογράφηση, ενισχύοντας την αμοιβαιότητα και τη συνεργασία.
Οι δράσεις στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://docs.google.com/presentation/d/1YxFJw04GqTyhig5U4ItzHldNWgMEy3vTTcMaEkPwDiU/edit?usp=sharing