Πολιτική ψηφιακής ασφάλειας

1. Γενικά

Αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής ασφαλείας του σχολείου μας αποτελεί η ψηφιακή ασφάλεια. Βασική προτεραιότητα της πολιτικής μας για την ψηφιακή ασφάλεια είναι η ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριών σε θέματα ασφάλειας στον κυβερνοχώρο και ορθής χρήσης του. Δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα σε θέματα πρόσβασης, χρήσης και ορθής συμπεριφοράς στο διαδίκτυο, σε θέματα καταπολέμησης του διαδικτυακού εκφοβισμού και της προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών, σε θέματα προστασίας των προσωπικών δεδομένων καθώς και των πνευματικών δικαιωμάτων.

Προς την επίτευξη των στόχων μας, αναφορικά με την ψηφιακή ασφάλεια, έχουμε αναπτύξει υποδομές, πολιτικές και πρακτικές, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια τόσο των μαθητών/τριών όσο και των εκπαιδευτικών του σχολείου μας, τονίζοντας τους κανόνες ορθής χρήσης των τεχνολογικών υποδομών.

Πιο συγκεκριμένα, η πολιτική ψηφιακής ασφάλειας του σχολείου περιλαμβάνει οδηγίες σχετικά με τη χρήση των υποδομών, των εφαρμογών, του δικτύου, του παγκόσμιου ιστού, τη χρήση κινητών συσκευών, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και των πνευματικών δικαιωμάτων καθώς και τη χρήση, δημιουργία και δημοσίευση ψηφιακού πολυμεσικού υλικού (βίντεο, εικόνα, παρουσιάσεις κλπ.).

2. Ομάδα εργασίας

Βασική αρμοδιότητα της ομάδας είναι ο έλεγχος για την τήρηση των κανόνων που περιλαμβάνει η πολιτική ψηφιακής ασφάλειας του σχολείου καθώς και η ενημέρωση, ανανέωση και τροποποίηση της πολιτικής όταν και όπου κρίνεται αναγκαίο.

Τα μέλη της ομάδας εργασίας είναι:

Διευθυντής – Δημήτριος Γιαννακόπουλος
Υποδιευθυντής – Βασίλειος Πιττερός
Εκπαιδευτικός Πληροφορικής – Δημητρακοπούλου Άννα

3. Πολιτικές και πρακτικές

3.1. Υποδομές (Υλικό και Λογισμικό)

Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Πανελληνίου Σχολικού Δικτύου, οι υπολογιστές του σχολείου μας διαθέτουν ενημερωμένα προγράμματα ασφαλείας και προστασίας από ιούς (antivirus) καθώς και τείχη προστασίας (firewall).

Ο/η εκπαιδευτικός Πληροφορικής του σχολείου είναι υπεύθυνος/η για την ενημέρωση και την σωστή χρήση όλων των υπολογιστικών συστημάτων και προγραμμάτων ασφάλειας, έτσι ώστε όλες οι συσκευές να διαθέτουν ενημερωμένες άδειες χρήσης και να είναι προστατευμένες από κακόβουλο λογισμικό.

Επιτρέπεται η χρήση αφαιρούμενων συσκευών (π.χ. φορητοί σκληροί δίσκοι, CD, DVD, USB sticks,) όταν κρίνεται απαραίτητο για την υλοποίηση των δράσεων και εργασιών, με την προϋπόθεση ότι τα συγκεκριμένα μέσα ελέγχονται από κατάλληλο λογισμικό προστασίας από ιούς, για να αποφευχθεί η μόλυνση του συγκεκριμένου υπολογιστή ή ακόμα και του τοπικού δικτύου.
Δεν επιτρέπεται η χρήση μη εγκεκριμένου λογισμικού στους σταθμούς εργασίας τους σχολείου.
Δεν επιτρέπεται η λήψη και η εγκατάσταση λογισμικού σε συσκευές του σχολείου, χωρίς την άδεια της Ομάδας Εργασίας.
- Εάν απαιτείται το «κατέβασμα» αρχείου οποιασδήποτε μορφής, είτε από το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή από τον παγκόσμιο ιστό, πριν αυτό ανοιχτεί θα πρέπει να ελεγχθεί από κατάλληλο πρόγραμμα προστασίας από ιούς (antivirus).

3.2. Χρήση κινητών τηλεφώνων – Ασύρματο Δίκτυο

Το ασύρματο δίκτυο (Wi-Fi) του σχολείου μας δεν είναι προσβάσιμο για κινητά τηλέφωνα.
Συστήνεται αυστηρά η μη χρήση κινητών τηλεφώνων από τους εκπαιδευτικούς κατά την διάρκεια της μαθησιακής διαδικασίας εκτός εάν παραστεί ανάγκη ή η χρήση τους σχετίζεται με την υλοποίηση κάποιας δράσης.
Δεν επιτρέπεται στους μαθητές να έχουν στην κατοχή τους και να κάνουν χρήση κινητών συσκευών (κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, διαλείμματα, εκδρομές κλπ.) ενώ παράλληλα δεν μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στο ασύρματο δίκτυο (wi-fi) του σχολείου.
- Σε περίπτωση που κάποιος/α μαθητής/μαθήτρια έχει τηλέφωνο στο σχολείο, αυτό παραδίδεται στον Διευθυντή, γίνονται οι απαραίτητες συστάσεις και ενημερώνονται οι γονείς/ κηδεμόνες. Ο/η μαθητής/τρια παίρνει το τηλέφωνο κατά την αποχώρηση από το σχολείο.
- Σε περίπτωση που παραστεί ανάγκη για κατοχή και χρήση κινητού τηλεφώνου, ενημερώνεται ο εκπαιδευτικός της τάξης ο οποίος παραλαμβάνει το τηλέφωνο κατά την προσέλευση του μαθητή/τριας και το παραδίδει στον μαθητή/τρια κατά την αποχώρησή του από το σχολείο.

3.3. Μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Όλη η σχολική κοινότητα (μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς) είναι ενήμεροι σχετικά με τους κανόνες για την ορθή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή/ δημοσίευση υλικού από τους μαθητές/τριες ή γονείς που έχει δημιουργηθεί στο σχολείο σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Δεν επιτρέπεται οι εκπαιδευτικοί του σχολείου να διατηρούν στα προφίλ τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επαφές με εν ενεργεία μαθητές του σχολείου.
Δεν επιτρέπεται οι μαθητές/τριες να έχουν πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο χώρο του σχολείου.
Οι μαθητές/τριες ενθαρρύνονται να ενημερώνουν και να συζητούν με τους εκπαιδευτικούς σε περίπτωση που ο ίδιος ή κάποιος/α συμμαθητής/τρια υποστεί διαδικτυακή απειλή/εκφοβισμό ή προσβολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συστήνεται στους εκπαιδευτικούς να μην συμμετέχουν σε συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που αφορούν στη λειτουργία του σχολείου καθώς και να μην δημοσιεύουν στο προφίλ τους θέματα που σχετίζονται με την σχολική μας κοινότητα.

Οδηγίες προς τους μαθητές/ τριες για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Οι εκπαιδευτικοί υλοποιούν ποικίλες δράσεις ενημέρωσης των μαθητών/τριών σχετικά με την ασφάλεια και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στο Διαδίκτυο και ιδιαίτερα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μεταξύ άλλων, οι δράσεις εστιάζουν στην αποτροπή των μεγαλύτερων μαθητών/ τριών να δημιουργούν λογαριασμούς σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ακόμη και στην περίπτωση που οι μαθητές/τριες δημιουργήσουν λογαριασμό με την έγκριση των γονέων τους, ενθαρρύνονται μέσω των δράσεων έτσι ώστε:

να διαβάζουν τη δήλωση/πολιτική απορρήτου (Privacy) και τους όρους χρήσης του μέσου κοινωνικής δικτύωσης πριν δηλώσουν «Αποδέχομαι». Αν τελικά δημιουργήσουν προφίλ σε κάποιο μέσο κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει αμέσως να αλλάζουν τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις προκειμένου να έχουν το προφίλ τους ιδιωτικό.
να ορίζουν ασφαλείς κωδικούς πρόσβασης
να αρνούνται την πρόσβαση σε άγνωστα άτομα περιορίζοντας το προφίλ τους (ιδιωτικό)
να μπλοκάρουν ανεπιθύμητες επικοινωνίες
να μη δημοσιεύουν ποτέ προσωπικά στοιχεία που προσδιορίζουν την ταυτότητά τους δηλαδή το ποιοι είναι ή/και την τοποθεσία τους, (π.χ. το πραγματικό τους όνομα, τη διεύθυνση, τον αριθμό του κινητού ή σταθερού τηλεφώνου τους, το σχολείο τους κλπ.) ή άλλα δεδομένα όπως φωτογραφίες και βίντεο τα οποία ακόμα και αν διαγράψουν το λογαριασμό τους παραμένουν δημοσιευμένα στο Διαδίκτυο.

3.4. Προσωπικά δεδομένα

Η σχολική κοινότητα (εκπαιδευτικοί, γονείς, μαθητές) είναι ενημερωμένη για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα μέτρα που ενισχύουν την πολιτική μας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των μαθητών/τριών περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

3.4.1. Ασφαλείς κωδικοί/ σύνδεση και αποσύνδεση

Οι κωδικοί του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου καθώς και όλων των εφαρμογών είναι αυστηρά προσωπικοί.

Προτείνεται και ενθαρρύνεται η δημιουργία ισχυρών κωδικών που να περιέχουν τουλάχιστον οκτώ (8) χαρακτήρες, που αποτελούνται από γράμματα (πεζά και κεφαλαία), αριθμούς και σύμβολα ή σημεία στίξης.

Σε περίπτωση που απαιτείται η καταγραφή κάποιου κωδικού, αυτός θα πρέπει να φυλάσσεται μακριά από την συσκευή στην οποία δίνει πρόσβαση (και όχι σε ένα μεμονωμένο κομμάτι χαρτιού).

Κατά τη χρήση διαδικτυακών εφαρμογών ή/και άλλων ψηφιακών εργαλείων, όπου απαιτείται η σύνδεση με λογαριασμό, μετά το πέρας της εργασίας θα πρέπει να γίνεται αποσύνδεση (sign out).

3.4.2. Δημοσίευση φωτογραφιών και βίντεο

Σε περίπτωση ανάρτησης φωτογραφιών ή/και βίντεο στην ιστοσελίδα του σχολείου, αυτά θα πρέπει να έχουν υποστεί κατάλληλη επεξεργασία (φίλτρο θολώματος ή μωσαϊκού) για να μην εκτίθενται τα πρόσωπα των μαθητών.

Ο/η εκπαιδευτικός Πληροφορικής είναι υπεύθυνος/η για τον έλεγχο των δημοσιεύσεων στην ιστοσελίδα του σχολείου, έτσι ώστε να μην εκτίθενται προσωπικά δεδομένα των μαθητών/τριών. Στην περίπτωση που έχουν δημοσιευτεί φωτογραφίες ή βίντεο πρέπει να ελέγχεται η σωστή επεξεργασία τους έτσι ώστε να μην είναι εμφανή τα πρόσωπα των μαθητών/τριών καθώς και ότι υπάρχει η έγγραφη συγκατάθεση των γονέων/κηδεμόνων.

Στο πλαίσιο συμμετοχής σε σχολικές δραστηριότητες ή άλλες δράσεις ζητείται η Υπεύθυνη Δήλωση Γονικής Συγκατάθεσης από το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο. Πιο συγκεκριμένα, οι εκπαιδευτικοί που υλοποιούν προγράμματα (εργαστήρια δεξιοτήτων, σχολικές δράσεις, eTwinning, εφημερίδα κλπ.) δίνουν στους μαθητές/τριες τη σχετική δήλωση για τη λήψη και τη δημοσίευση φωτογραφιών και βίντεο. Σε περίπτωση που οι γονείς/ κηδεμόνες δε συναινούν στη λήψη και δημοσίευση φωτογραφιών – βίντεο των παιδιών τους, οι εκπαιδευτικοί είναι υποχρεωμένοι να το σεβαστούν και να μην προβούν στη λήψη φωτογραφιών – βίντεο αυτών των μαθητών/τριών. Σε κάθε περίπτωση οι φωτογραφίες/ βίντεο πριν τη δημοσίευσή τους θα υποστούν κατάλληλη επεξεργασία έτσι ώστε να μην εκτίθενται πρόσωπα ή άλλα προσωπικά δεδομένα των μαθητών/τριών.

3.5. Πνευματικά δικαιώματα

Βασική επιδίωξη μας είναι να κατανοήσουν οι μαθητές/ριες πως οτιδήποτε υπάρχει στο διαδίκτυο δεν είναι ελεύθερο δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και δεν μπορούν να το χρησιμοποιούν χωρίς άδεια εκτός και αν πρόκειται μόνο για προσωπική χρήση (η οποία δεν περιλαμβάνει την ανάρτηση σε μέσα κοινωνική δικτύωσης, ιστοσελίδες, ιστολόγια κλπ.).

Έτσι:

Οι μαθητές ενημερώνονται για τις άδειες Creative Commons, ότι δηλαδή τα προϊόντα πνευματικής δημιουργίας (μουσική, λογοτεχνία, κινηματογράφος, video κτλ.) προστατεύονται από νόμους και η αναδιανομή τους μέσω του διαδικτύου αποτελεί παράνομη πράξη.
Οι μαθητές/τριες ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν εικόνες, βίντεο ή μουσική από το διαδίκτυο που δεν υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα (π.χ. pixabay, freepick κλπ.)
Σε πολλές περιπτώσεις γίνεται χρήση εικόνων, μουσικής και γενικότερα ψηφιακού περιεχομένου που είναι παραγωγή των ίδιων των μαθητών/τριών ή/και των εκπαιδευτικών του σχολείου (canva, postermywall κλπ.).
Οι μαθητές/τριες πρέπει να κατανοήσουν ότι για τη συγγραφή εργασιών απαγορεύεται η λογοκλοπή από το διαδίκτυο. Σε περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση υλικού από το διαδίκτυο οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές/τριες πρέπει να αναφέρουν την πηγή από την οποία έχουν αντλήσει το περιεχόμενο.

3.6. Ψηφιακή ασφάλεια και αναλυτικό πρόγραμμα

Η ψηφιακή ασφάλεια και η οικοδόμηση ψηφιακής παιδείας εντάσσεται κατ’ αρχήν στο μάθημα της Πληροφορικής, αλλά επιδιώκεται η ενασχόληση των μαθητών με θέματα ψηφιακής ασφάλειας και κατά τη διάρκεια υλοποίησης άλλων προγραμμάτων (εργαστήρια δεξιοτήτων, σχολικές δραστηριότητες, eTwinning). Παράλληλα επιχειρείται η σύνδεση θεμάτων σχετικών με την διαδικτυακή ασφάλεια με αντίστοιχες ενότητες από τα σχολικά εγχειρίδια.

3.7. Ενημερωτικές δράσεις

Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές/τριες του σχολείου ενθαρρύνονται να συμμετέχουν ενεργά σε επιμορφωτικές ή ενημερωτικές δράσεις σχετικά με θέματα ψηφιακής ασφάλειας. Ενδεικτικά αναφέρονται δράσεις στις οποίες συμμετέχει το σχολείο μας σχετικά με την ψηφιακή ασφάλεια:

«Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων», 28 Ιανουαρίου
«Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου», κάθε χρόνο τη δεύτερη μέρα της δεύτερης εβδομάδας του δεύτερου μήνα από το δίκτυο Insafe/INHOPE.
«Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας & του Ενδοσχολικού Εκφοβισμού» στις 6 Μαρτίου όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον «Διαδικτυακό Εκφοβισμό»

Τέλος, το σχολείο μας συμμετέχει στο eTwinning έργο με τίτλο «Safe, Safer, the Safest», με κύριο στόχο την ευαισθητοποίηση τόσο των μαθητών/τριών, όσο και των γονέων/κηδεμόνων και εκπαιδευτικών σχετικά με την ψηφιακή ασφάλεια (σχολικό έτος 2022-23).

3.8. Αναφορές

Για την σύνταξη της Πολιτικής Ψηφιακής Ασφάλειας του σχολείου μας χρησιμοποιηθήκαν οι ακόλουθες πηγές:

Χρήσιμες ιστοσελίδες