Το ζήτημα της ανάπτυξης της σεξουαλικότητας των ανθρώπων με νοητική ανεπάρκεια, απασχολεί πάντοτε κι ολοένα και περισσότερο τους ίδιους τους άμεσα ενδιαφερόμενους αλλά και τους αμέσως κοντινούς τους ανθρώπους. Η υποστήριξη και η αντιμετώπιση του συγκεκριμένου ζητήματος είναι μια ανάγκη που εκφράζεται σαφέστατα από τους γονείς αλλά πολλές φορές κι από τα ίδια τα παιδιά τους. Η απουσία διαχείρισης αλλά και συγκεκριμένης εκπαίδευσης πάνω στο θέμα αυτό, το καθιστά στα μάτια των παραπάνω ως ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο που δυσκολεύει τη ζωή τους σε μεγάλο βαθμό. Ο φόβος και η άγνοια για τις συμπεριφορές που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα κυριαρχούν κι έχουν πάρει τη θέση της γνώσης, της διαχείρισης και της εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται ακόμα περισσότερο η ισότιμη συμμετοχή του ανθρώπου στην κοινωνία, καθώς του περιορίζεται το αυτονόητο δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό της σεξουαλικότητας του.
Η σεξουαλικότητα αφορά πολλαπλές πτυχές της ύπαρξής μας, όπως τη σωματική ( αφορά τις αισθήσεις, τις βιολογικές λειτουργίες, τη σωματογνωσία αλλά και την σωματοεικόνα) τη συναισθηματική (αφορά τα συναισθήματα της αγάπης, του πάθους, του θυμού καθώς και τις μορφές έκφρασης αυτών), τη νοητική (αφορά τις σκέψεις και φαντασιώσεις αλλά και την ικανότητα να κατανοούμε τον εαυτό μας
και το περιβάλλον μας ), τη διαπροσωπική (αφορά τις εμπειρίες μας αλλά και την ικανότητά μας να δημιουργούμε σχέσεις με τους άλλους), την κοινωνική (αφορά τις στάσεις και συμπεριφορές μας, την ταυτότητα και τον ρόλο μας σαν άνδρας ή γυναίκα, όπως διαμορφώνονται με την ανάπτυξη, και ωρίμανση, μέσα από τις σχέσεις μας με τους άλλους και μέσα από το κοινωνικο-πολιτικό και θρησκευτικό καθεστώς).
Για το λόγο αυτό θεωρούμε ζωτικής σημασίας τη διαχείριση του συγκεκριμένου ζητήματος και την εκπαίδευση πάνω σ’αυτό. Έτσι, συγκροτούμε την ομάδα σεξουαλικής διαφυλικής εκπαίδευσης και διαπαιδαγώγησης εφήβων, η οποία εξειδικεύεται ακριβώς πάνω σε αυτό το ζήτημα. Η ομαδικού τύπου διαδικασία προτείνεται λόγω διεύρυνσης των ερεθισμάτων στα οποία εκτίθεται το άτομο και της ενθάρρυνσης της περεταίρω κοινωνικοποίησης αλλά και του μοιράσματος των κοινών προβληματισμών όπως και η από κοινού αναζήτηση των πιθανών λύσεων.
Στόχος της συγκεκριμένης ομάδας λοιπόν είναι, οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπραγματεύονται ζητήματα σχετικά με την ανάπτυξη και διαχείριση της σεξουαλικότητας, της ατομικής υγιεινής που σχετίζεται με αυτήν, τις σχέσεις με το άλλο φύλο, τη διαχείριση των σεξουαλικών ορμών και των συναισθημάτων, όπως επίσης και θέματα σωματογνωσίας. Παράλληλα με το περιεχόμενο των συναντήσεων δίνεται ξεχωριστή σημασία στη διαδικασία καθ’εαυτή. Στο πως δηλαδή πρέπει να οργανωθεί η συμπεριφορά του ανθρώπου, ώστε να είναι σε θέση να συμμετέχει ισότιμα σε μια συζήτηση με συνομιλήκους και μη, καθώς επίσης και σε οποιεσδήποτε άλλες ομαδικές δραστηριότητες.
Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα αποτελείται από μαθητές – αγόρια και τον συντονισμό της έχει ο ψυχολόγος του σχολείου. Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων θα χρησιμοποιούνται μέθοδοι, όπως η συζήτηση, το παιχνίδι ρόλων και οι τεχνικές μη τυπικής εκπαίδευσης.
Συνοπτικά ο βασικός κορμός των συναντήσεων θα είναι ο ακόλουθος:
- ΣΩΜΑΤΟΓΝΩΣΙΑ –
- ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ
- ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
- ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΠΑΦΗ
- ΑΥΤΟΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ
Σαφέστατα ανάλογα με το επίπεδο και τη δυναμική της ομάδας, καθορίζεται ο ρυθμός διαχείρισης της κάθε θεματολογίας όπως επίσης και η σειρά τους. Τα παραπάνω αποτελούν μόνο μια ενδεικτική πρόταση καθώς οι ανάγκες, οι επιθυμίες των εμπλεκομένων είναι αυτές που κατά βάση καθορίζουν το κυρίως περιεχόμενο των συναντήσεων. Η φιλοδοξία της παρούσας δραστηριότητας είναι, μετά την περαίωσή της να έχουν κατακτηθεί όλες οι έννοιες και οι συμπεριφορές που αφορούν τη σεξουαλικότητα, τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο.
Επίσης υπάρχει πρόβλεψη για τη σύσταση συμβουλευτικής γονέων που θα διαπραγματεύεται εξειδικευμένα το συγκεκριμένο ζήτημα.
Αναστάσιος Πουλής
Ψυχολόγος 4ο Ειδικό Δημοτικό Θεσσαλονίκης
