Στο πλαίσιο υλοποίησης του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων με τίτλο «Βλέπω με τα μάτια της καρδιάς», το νηπιαγωγείο πραγματοποίησε εκπαιδευτική επίσκεψη στη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης, με βασικό σκοπό την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της αποδοχής της διαφορετικότητας και της κοινωνικής ευαισθητοποίησης των νηπίων. Η δράση εντάσσεται στον άξονα «Κοινωνική Ενσυναίσθηση & Ευθύνη/ Ενεργός Πολίτης» και εναρμονίζεται με τις αρχές της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και της εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Παιδαγωγικό και θεωρητικό πλαίσιο

Η προσχολική ηλικία αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την ανάπτυξη κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων. Σύμφωνα με τον Vygotsky, η μάθηση οικοδομείται μέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση, ενώ η άμεση επαφή με αυθεντικά κοινωνικά περιβάλλοντα ενισχύει τη νοηματοδότηση της γνώσης. Παράλληλα, η θεωρία της βιωματικής μάθησης (Kolb) υπογραμμίζει τη σημασία της εμπειρίας ως αφετηρία για στοχασμό, εννοιολογική κατανόηση και μετασχηματισμό της γνώσης.

Η επίσκεψη στη Σχολή Τυφλών λειτούργησε ως βιωματικό μαθησιακό περιβάλλον, στο οποίο τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα να γνωρίσουν έμπρακτα τον τρόπο ζωής των ατόμων με οπτική αναπηρία, να αλληλεπιδράσουν μαζί τους και να αποδομήσουν στερεοτυπικές αντιλήψεις, στοιχείο που συνδέεται με τις αρχές της κριτικής παιδαγωγικής και της εκπαίδευσης για την κοινωνική δικαιοσύνη.

Προετοιμασία πριν την επίσκεψη

Πριν την πραγματοποίηση της επίσκεψης, τα νήπια συμμετείχαν σε οργανωμένες δραστηριότητες προετοιμασίας. Δημιούργησαν ομαδικά μια αφίσα, αποτυπώνοντας τις παλάμες τους ως σύμβολο αποδοχής και συμπερίληψης, ενώ με τη βοήθεια της/του εκπαιδευτικού έγραψαν σε κώδικα Braille το μήνυμα «Σας αγαπάμε». Η δραστηριότητα αυτή ενίσχυσε την ομαδικότητα, τη συνεργασία και τη συμβολική έκφραση συναισθημάτων.

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε συζήτηση σχετικά με τους κανόνες συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης σε κοινωνικό φορέα, καλλιεργώντας δεξιότητες κοινωνικής υπευθυνότητας και σεβασμού.

Η εμπειρία της επίσκεψης

Κατά την άφιξη στη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης, τα παιδιά έτυχαν θερμής υποδοχής από τους υπεύθυνους του φορέα. Μέσα από την αξιοποίηση γαντόκουκλας, παρουσιάστηκε το έργο και η αποστολή της Σχολής με τρόπο προσαρμοσμένο στη γνωστική και συναισθηματική ηλικία των νηπίων. Τα παιδιά αλληλεπίδρασαν ενεργά, διατύπωσαν ερωτήσεις και μοιράστηκαν τις σκέψεις και τις εμπειρίες τους σχετικά με την όραση και την αναπηρία.

Ιδιαίτερα σημαντική στιγμή αποτέλεσε η παρουσίαση του σκύλου-οδηγού από μαθητή της Σχολής. Τα παιδιά ενημερώθηκαν για τον ρόλο, τα χαρακτηριστικά και τη συμβολή του σκύλου στην καθημερινή αυτονομία των ατόμων με οπτική αναπηρία, ενώ είχαν τη δυνατότητα να τον χαϊδέψουν, βιώνοντας μια εμπειρία άμεσης επαφής και συναισθηματικής σύνδεσης.

Στη συνέχεια, μαθητής με μερική όραση παρουσίασε τη γραφομηχανή Braille, γράφοντας τα ονόματα όλων των παιδιών. Η δράση αυτή ενίσχυσε τη συνειδητοποίηση εναλλακτικών τρόπων γραφής και επικοινωνίας, ενώ στα παιδιά προσφέρθηκε το αλφάβητο του κώδικα Braille ως παιδαγωγικό και αναμνηστικό υλικό.

Δραστηριότητες μετά την επιστροφή στο σχολείο

Μετά την επιστροφή στο σχολείο, τα νήπια συμμετείχαν σε κλειστό φύλλο εργασίας, όπου, ακολουθώντας συγκεκριμένες οδηγίες, προσπάθησαν να γράψουν το όνομά τους σε κώδικα Braille. Η δραστηριότητα αυτή ενίσχυσε τη συγκέντρωση, τη λεπτή κινητικότητα και τη μεταγνωστική επίγνωση των παιδιών σχετικά με τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζουν τα άτομα με οπτική αναπηρία.

Ακολούθησε ανατροφοδότηση στην ολομέλεια, κατά την οποία τα παιδιά εξέφρασαν τις εντυπώσεις τους, συζήτησαν τις δυσκολίες που συνάντησαν και ανέδειξαν τα συναισθήματα που τους προκάλεσε η εμπειρία. Η διαδικασία αυτή συνέβαλε στην ανάπτυξη της επικοινωνίας, του στοχασμού και της συναισθηματικής έκφρασης.

Μαθησιακές επιδιώξεις

Μέσα από τη συγκεκριμένη δράση επιδιώχθηκε τα νήπια:

• να αναπτύξουν ενσυναίσθηση και σεβασμό απέναντι στη διαφορετικότητα,
• να γνωρίσουν εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας (κώδικας Braille),
• να καλλιεργήσουν κοινωνικές δεξιότητες, όπως η συνεργασία και ο διάλογος,
• να ενισχύσουν τη συναισθηματική τους νοημοσύνη,
• να οικοδομήσουν θετικές στάσεις απέναντι στα άτομα με αναπηρία,
• να συνδέσουν τη γνώση με αυθεντικά βιώματα της καθημερινής ζωής.

Συμπερασματικά

Η εκπαιδευτική επίσκεψη στη Σχολή Τυφλών Θεσσαλονίκης αποτέλεσε μια ουσιαστική βιωματική εμπειρία μάθησης, η οποία συνέβαλε στη διαμόρφωση στάσεων αποδοχής, αλληλεγγύης και κοινωνικής ευθύνης. Μέσα από την άμεση επαφή, τον διάλογο και τη βιωματική προσέγγιση, τα νήπια είχαν την ευκαιρία να «δουν με τα μάτια της καρδιάς», οικοδομώντας τις βάσεις για μια συμπεριληπτική και ανθρωποκεντρική στάση ζωής.