Η ανταλλαγή καρτών, παιχνιδιών και βιβλίων ανάμεσα στο νηπιαγωγείο μας και το νηπιαγωγείο της δομής προσφύγων αποτελεί μια ουσιαστική παιδαγωγική παρέμβαση με έντονο κοινωνικό και παιδευτικό αποτύπωμα. Μέσα από μια τέτοια δράση, αφηρημένες αξίες όπως η αλληλεγγύη, η ισότητα, η δημοκρατία και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα μετασχηματίζονται σε βιωματικές εμπειρίες, κατανοητές και ουσιαστικές για τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας. Το νηπιαγωγείο λειτουργεί έτσι όχι μόνο ως χώρος μάθησης, αλλά και ως ενεργό κοινωνικό κύτταρο.

Η μάθηση στην προσχολική ηλικία οικοδομείται κυρίως μέσα από τη δράση, το παιχνίδι και τη συνεργασία. Η οργανωμένη διαδικασία της ανταλλαγής υλικού δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά: να συζητήσουν, να προβληματιστούν, να αποφασίσουν και να αναλάβουν ευθύνη. Η συλλογική επιλογή των αντικειμένων, η προετοιμασία και η αποστολή τους ενισχύουν τη συνεργασία, την επικοινωνία και την αίσθηση του «ανήκειν» σε μια ομάδα με κοινό σκοπό. Παράλληλα, τα παιδιά μαθαίνουν να λαμβάνουν αποφάσεις μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες, καλλιεργώντας από νωρίς στάσεις συμμετοχής και σεβασμού στη γνώμη των άλλων.

Κεντρικό παιδαγωγικό όφελος της δράσης είναι η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Τα παιδιά καλούνται να σκεφτούν τις ανάγκες άλλων παιδιών που ζουν σε διαφορετικές και συχνά δύσκολες συνθήκες και να αναλογιστούν πώς θα ένιωθαν τα ίδια στη θέση τους. Μέσα από αυτή τη βιωματική διαδικασία, αναπτύσσεται η κοινωνική και συναισθηματική επίγνωση, ενισχύεται η φιλοκοινωνική συμπεριφορά και τίθενται τα θεμέλια για την αποδοχή της ετερότητας. Η αλληλεγγύη δεν παρουσιάζεται ως πράξη φιλανθρωπίας, αλλά ως αμοιβαία σχέση, καθώς η ανταλλαγή είναι αμφίδρομη και δίνει χώρο σε όλα τα παιδιά να εκφραστούν και να μοιραστούν στοιχεία του δικού τους κόσμου.

Η δράση συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση του ενεργού πολίτη, καθώς τα νήπια αντιλαμβάνονται ότι μπορούν, ακόμη και σε μικρή ηλικία, να αναγνωρίζουν κοινωνικά ζητήματα και να δρουν για τη βελτίωση της συλλογικής ζωής. Παράλληλα, η σύνδεση του σχολείου με τις οικογένειες και την ευρύτερη κοινότητα ενισχύει το μήνυμα της κοινωνικής ευθύνης και δίνει συνέχεια στη μαθησιακή εμπειρία πέρα από τα όρια της τάξης.

Τελικά, η ανταλλαγή υλικού στο νηπιαγωγείο αποτελεί ένα ισχυρό παιδαγωγικό εργαλείο που προάγει την ολιστική ανάπτυξη του παιδιού και συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός ηθικά συνειδητοποιημένου, κοινωνικά ευαίσθητου και δημοκρατικά σκεπτόμενου αυριανού πολίτη.

Γενοβέφα Νικολουτσοπούλου