Οι «Ομιλίες» (Θέατρο που ομιλιέται) είναι έμμετρα λαϊκά ποιήματα με θεατρική δομή. Θεωρούνται από τις γνησιότερες και πιο σύνθετες μορφές Λαϊκού Θεάτρου. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους είναι ότι όλους τους ρόλους, αντρικούς και γυναικείους, τους παίζουν άντρες. Το μέτρο τους είναι ιαμβικό και ο στίχος δεκαπεντασύλλαβος με ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία.
Το ρεπερτόριο των «Ομιλιών» αποτελούν έργα με ερωτικό, συνήθως, αλλά και σατιρικό- διασκεδαστικό περιεχόμενο. Πολλά θεατρικά έργα του ελληνικού και του διεθνούς κλασικού ρεπερτορίου έχουν διασκευαστεί από ζακυνθινούς λαϊκούς ποιητές στο ζακυνθινό ιδίωμα και έχουν παιχτεί σαν «Ομιλίες», όπως ο Ερωτόκριτος, η Ερωφίλη, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, η Θυσία του Αβραάμ, ο Χάσης, οι Γιαννιώτες, ο Αγαπητικός της Βοσκοπούλας, Εσμέ η Τουρκοπούλα, η Ευγένα κ.ά.
Στην πόλη της Ζακύνθου «Ομιλίες» παίζονται από τα μέσα του 17ου αιώνα. Πρώτη καταγραφή «Ομιλίας» έχουμε το 1666 στη πλατεία της Ζακύνθου, με έργο σχετικό με τη ζωή και το θάνατο του Εβραίου ψευδομεσσία Σαμπαθάι Σέβι. Μετά από αυτήν την παράσταση οι Εβραίοι του νησιού αντέδρασαν. Στα χωριά αρχίζουν υπαίθριες παραστάσεις με «Ομιλίες» στα 1780 περίπου.
Στη Ζάκυνθο παρουσιάζονται παραστάσεις «Ομιλιών» κατά την περίοδο της Αποκριάς, από ερασιτέχνες ηθοποιούς, λαϊκούς θεατρίνους. Αρχίζουν την Τσικνοπέμπτη και τελειώνουν την Κυριακή της Τυρινής. Τις καθημερινές συνηθίζεται να αρχίζουν στις δύο το μεσημέρι, στις πλατείες της πόλης και κάτω από τα σπίτια των πλουσίων, ενώ τις Κυριακές από το πρωί. Κύριος σκοπός των παραστάσεων αυτών ,παλαότερα, ήταν το κέρδος σήμερα όμως είναι καθαρά ένα έθιμο. Τότε, δυο μασκαρεμένοι στο τέλος μάζευαν χρήματα από τους θεατές.Σήμερα , μετά το τέλος των ομιλιών μοιράζονται μαντολάτα και ακολουθεί γλέντι.
Μετά από έρευνες, έχουν διαμορφωθεί τρεις απόψεις για την προέλευση και τις επιδράσεις που δέχτηκαν οι «Ομιλίες». Θεωρείται ότι είναι απομιμήσεις του Βενετσιάνικου καρναβαλιού και της Ιταλικής Commedia dell’ Αrte ή προέρχονται από ρεπερτόριο του επίσημου θεάτρου της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, που προσαρμόζεται στις λαϊκές προτιμήσεις. Εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι τους ρόλους στην Commedia dell’ Αrte υποδύονταν επαγγελματίες ηθοποιοί, ενώ οι ηθοποιοί των «Ομιλιών» είναι ερασιτέχνες.
Επίσης θεωρούνται απομιμήσεις του Κρητικού Θεάτρου,διότι με τον ερχομό των Κρητών στη Ζάκυνθο και στα Επτάνησα, μετά την πτώση του Χάνδακα το 1669,έφεραν στη Ζάκυνθο δικά τους στοιχεία. Γι’ αυτό και οι ομιλίες παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες με τα έργα της Κρητικής Λογοτεχνίας.
Οι «Ομιλίες» είναι ένα μεγάλο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ζακύνθου. Από την εποχή που συνθέτονταν στα διάφορα λαϊκά μικρομάγαζα μέχρι σήμερα, έχουν περάσει αρκετοί αιώνες, μα η δίψα του Ζακυνθινού να δημιουργήσει και να παίξει σε τέτοιες παραστάσεις παραμένει αναλλοίωτη. Θετικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι στο παλιό ήρθε να προστεθεί ένα νέο αίμα επωνύμων και ανωνύμων λαϊκών ποιητών των «Ομιλιών».
Κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια των Αποκριών παίζονται πολλές ομιλίες σε όλα τα χωριά της Ζακύνθου,έτσι και φέτος θα απολαύσουμε αρκετές ομιλίες που θα σατιρίζουν γεγονότα τόσο της εποχής,όσο και ”αξίες” αναλλοίωτες στο χρόνο.
ΚΑΛΑΜΑΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ