Για το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία

Η προσάρτηση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα κληροδότησε στο ελληνικό κράτος και ένα πρόβλημα πρωτοφανούς οξύτητας: το πρόβλημα των τσιφλικιών, που συντάραξε, με διαφορετική κάθε φορά ένταση, το νεοελληνικό κοινωνικό και πολιτικό βίο επί μια τεσσαρακονταετία περίπου.

Πριν από την απελευθέρωσή της, η Θεσσαλία ήταν διαιρεμένη σε τεράστια αγροκτήματα σε τεράστια αγροκτήματα και μεταξύ γαιοκτημόνων και καλλιεργητών ίσχυαν τα φεουδαρχικά νόμιμα. Ο γαιοκτήμονας δεν μπορούσε να απομακρύνει τους κολλήγους από τα σπίτια τους, ούτε να τους κατάσχει για χρέη το σπόρο, τα εργαλεία ή τα ζώα. Επίσης οι κολλήγοι είχαν το προνόμιο να βόσκουν τα ποίμνιά τους στις γαίες του χωροδεσπότη τους. Οι αγρότες της Θεσσαλίας ελπίζανε ότι η απελευθέρωση της περιοχής θα συνεπαγόταν αυτοδικαίως τη διανομή της γης στους ακτήμονες καλλιεργητές και θα δικαιώνονταν έτσι οι μακρόχρονοι αγώνες τους κάτω από την τουρκική δεσποτεία. Όμως η απελευθέρωση της Θεσσαλίας δεν έγινε ούτε επαναστατικά, ούτε με πολεμικές ενέργειες και επομένως η ελληνική κυβέρνηση δεσμευόταν έναντι των Τούρκων ιδιοκτητών των τσιφλικιών.

Οι αγρότες, λοιπόν, πέφτουν σε χειρότερη κατάσταση, γιατί η ελληνική κυβέρνηση τους αφαίρεσε τα δικαιώματα και τα προνόμια που τους παρείχαν τα φεουδαρχικά θέσμια, χωρίς παράλληλα να τους διανείμει και τη γη. Τώρα ο γαιοκτήμονας αποκτά το δικαίωμα να τους κατάσχει το σπόρο, τα ζώα και τα γεωργικά εργαλεία έναντι των χρεών, ενώ παράλληλα η «Τράπεζα Ηπείρου – Θεσσαλίας», που τότε ιδρύθηκε, κατόπι προνομίου που παραχωρήθηκε στην Εθνική Τράπεζα και τον Αντρέα Συγγρό, δανείζει στους γαιοκτήμονες μεγάλα ποσά, τα οποία αυτοί κατατέμνουν και μεταβιβάζουν στους κολλήγους τοκογλυφικά, με τόκο 30 – 40%, τον οποίο εισπράττουν σε είδος στους τόπους συγκέντρωσης της παραγωγής. (…)Σημειώθηκε τότε μεγάλος ανταγωνισμός των «χρυσοκανθάρων» του πλούτου για την τοποθέτηση των κεφαλαίων τους σε θεσσαλικά κτήματα. Ο Ζωγράφος, ο Σκυλίτσης, ο Συγγρός κ.ά. σπεύδουν στη Θεσσαλία και αγοράζουν σε εξευτελιστικές τιμές κτήματα από τους Τούρκους μπέηδες, υποκαθιστώντας τον ξένο φεουδάρχη στην εκμετάλλευση των αγροτών. Το γαγγραινώδες πρόβλημα της γης, που ταλάνιζε το νεοελληνικό κράτος από τα πρώτα βήματα της ανεξαρτησίας του, μπαίνει τώρα σε μια νέα οξεία φάση και κρίση, για να ξεσπάσει την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα στις πολυαίμακτες εξεγέρσεις της Θεσσαλίας […] Βαρύτατο αντιλαϊκό χαρακτήρα είχε επίσης και η φορολογική πολιτική του Τρικούπη…» Τάσος Βουρνάς, όπ.π., σελ. 495-97

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση