1. Τα γεγονότα στον Τύπο της εποχής
Εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ, μετά την εκλογική νίκη του Βενιζέλου στις 8 Αυγούστου 1910.
«Η ψήφος της 8ης Αυγούστου υπήρξεν η σωτηρία της Ελλάδος. Διότι αποτελεί την απαρχήν νέας πολιτικής περιόδου εξυγιαντικής του πολιτικού εδάφους.»
«Τα αποτελέσματα των εκλογών της 28ης Νοεμβρίου 1910 ήταν απόδειξη της αμέριστης εμπιστοσύνης του ελληνικού λαού στο πρόσωπο του Βενιζέλου, σημείωνε η εφημερίδα ΑΘΗΝΑΙ. Στο πρόσωπό του ενσαρκωνόταν η ύστατη ελπίδα της παλινόρθωσης. Το κόμμα των Φιλελευθέρων ήταν το μόνο κόμμα που εκπροσωπούσε την ιδέα της ανάκτησης των ελευθεριών του λαού και την πρόοδο του κράτους και κάθε αντίδραση προς αυτό και προς τον αρχηγό του ήταν αντίδραση κατά των πόθων του ελληνικού λαού».
Μετά τη συζήτηση και την ψήφιση από τη Β Αναθεωρητική Βουλή του αναθεωρημένου Συντάγματος του 1911. Πώς είδαν οι εφημερίδες της εποχής την προσπάθεια αυτήν του Βενιζέλου;
«… Με το νέο Σύνταγμα τερματίζεται τελειωτικά η ανώμαλη κατάσταση της διετίας», έγραφε η ΕΣΤΙΑ στο κύριο άρθρο της. Θεώρησε την αναθεώρηση όχι μόνο γέφυρα για μια εύσχημη διέλευση της επανάστασης, αλλά ακόμη περισσότερο μια γέφυρα που θα οδηγούσε σε νέους πολιτικούς ορίζοντες, νέα πολιτική σταδιοδρομία, αλλά και στην οδό της τάξης. Ακόμα περισσότερο το Σύνταγμα παρείχε, σύμφωνα με την ΕΣΤΙΑ, τις ασφαλέστερες εγγυήσεις για την πρόοδο και την ευρωστία της Ελλάδας».
Ενώ σε δημοσίευμα της εφημερίδας ΣΚΡΙΠ, της 26 Νοεμβρίου 1911, διαβάζουμε:
«Διά της απειλής εξεβίασεν την Βασιλείαν, διά του ψεύδους επλάνησεν τον λαόν. Ένα μόνον, αφ’ ης κατέχτησεν την εξουσίαν, δουλεύει σκοπόν, πώς να ενισχυθή εν αυτή, πώς να καρπώται των αγαθών αυτής, πώς να παραβιάζει, υποτάσση, καταστρατηγή πάσαν Αρχήν και να κάμπτει θεσμούς και νόμους. Την νομοθετικήν Εξουσίαν, την Δικαιοσύνην, την δημοσίαν υπαλληλίαν εις όργανα αυθαιρεσίας προώρισε.»
Της Γεωργίας Ιγγλέζου, Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ, στα Ιστορικά, τεύχος 92, 19 Ιουλίου 2001, εφημερίδα Ελευθεροτυπία.
2. Ο Βενιζέλος πείστηκε τελικά να συναντηθεί με τους εκπροσώπους του κινήματος και στις 22 Δεκεμβρίου έστειλε στον Ζορμπά επιστολή, στην οποία ανέφερε:
«Χαλέπα 22 Δεκεμβρίου 1909
Προς τον Αρχηγόν του Στρατιωτικού Συνδέσμου και τα μέλη της διοικούσης τον Σύνδεσμον επιτροπής
Αξιότιμοι Κύριοι,
Έλαβον την επιστολήν την οποίαν μου εκάματε την τιμήν να μου πέμψητε δια του λοχαγού κ. Κονταράτου. Ως τίθεται προ εμού το ζήτημα εν τη επιστολή ταύτη, αρνητική κατ’ αρχήν απάντησις εκ μέρους μου δεν είναι επιτετραμμένη. Αλλά δεν δύναμαι, εξ άλλου, ουδέ κατ’ αρχήν να δηλώσω ότι είμαι έτοιμος να αναλάβω την αρχήν, εφ’ όσον εγγυτέρα μελέτη της καταστάσεως δεν με πείση ότι το συμφέρον του Έθνους μου επιβάλλει τούτο ως επιτακτικόν καθήκον. Όπως δυνηθώ να προβώ εις την αναγκαίαν τούτου προκαταρκτικήν μελέτην, αναγκάζομαι να έλθω εις Αθήνας περί το τέλος της εβδομάδος, καίτοι επιμελώς απέφυγα μέχρι σήμερον το ταξείδιον τούτο και ήλπιζον ότι θα ηδυνάμην να αποφύγω αυτό μέχρι τέλους. Μετά του κ. Κονταράτου συνεννοήθην περί της ανάγκης όπως η έλευσις μου μείνη άγνωστος εις τους πολλούς, όσον το δυνατόν επί πλείονας ημέρας.
Μετά πάσης τιμής
Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»
Στο http://www.patris.gr/articles/202561?PHPSESSID=#.VQDOtPysVZY
3. Αποστολή της νέας Βουλής επρόκειτο να είναι η προώθηση των πολιτικών μεταρρυθμίσεων, που είχε αναδείξει το κίνημα στο Γουδί ένα χρόνο νωρίτερα, με την κατάρτιση ενός νέου Συντάγματος. Το μεγάλο ερώτημα που δίχαζε τα κόμματα ήταν το εάν έπρεπε να προχωρήσουν στην κατάρτιση νέου Συντάγματος ή να περιοριστούν σε μια ριζική αναθεώρηση του Συντάγματος του 1864, αν δηλαδή η Βουλή θα ήταν Συντακτική ή Αναθεωρητική. Σε αυτό το σημείο αναδείχτηκε ο καταλυτικός ρόλος του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο οποίος στην πρώτη δημόσια ομιλία του στην πλατεία Συντάγματος στις 5 Σεπτεμβρίου 1910 τάχθηκε με σταθερότητα και αποφασιστικότητα υπέρ της αναθεώρησης, καθώς πίστευε ότι αλλιώς κινδύνευε η πολιτική σταθερότητα.
Στην περίφημη αυτή ομιλία της 5ης Σεπτεμβρίου, διαφάνηκαν για πρώτη φορά τα ηγετικά χαρακτηριστικά του Βενιζέλου. Ενώ το συγκεντρωμένο πλήθος προπαγάνδιζε υπέρ της συγκλήσεως Συντακτικής Βουλής, ο Βενιζέλος έμεινε σταθερός στην άποψη του και ως πραγματικά χαρισματικός ηγέτης τελικά κατάφερε και επέβαλλε στους συγκεντρωμένους τη δική του άποψη, αντί να παρασυρθεί ο ίδιος από τις φωνές του πλήθους.
Την επομένη της ομιλίας της 5ης Σεπτεμβρίου 1910, ο υπεύθυνος σύνταξης της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ, Π. Καλαποθάκης, έπλεξε το εγκώμιο του Ελευθέριου Βενιζέλου:
“Ουδείς υπάρχει ο ενθυμούμενος υποδοχήν ομοίαν προς εκείνην, ήτις εγένετο χθες εις τον κ. Ελευθέριον Βενιζέλον”, σχολίαζε την επόμενη μέρα η ΠΑΤΡΙΣ. “Υπέρ τας 30 χιλιάδας λαού ανέμενον να ακούσουν εκ των χειλέων του κ. Βενιζέλου το πολιτικόν αυτού πρόγραμμα και τας γνώμας του περί της εν γένει καταστάσεως. Ως ρήτωρ ο κ. Ελ. Βενιζέλος υπήρξε σαφής, θετικός, άνευ εξάρσεων θατρικών, άνευ φράσεων πομπωδών, εισελθών ευθύς αμέσως εις την ανατομικήν έρευναν των πραγμάτων και εις την υπόδειξιν μέτρων, διά των οποίων φρονεί ότι θα κατασταθή δυνατόν να δημιουργηθή νέα τάξις πραγμάτων…
… Δεν ηθέλησε να ευχαριστήση ή να κολακεύση τους εκλογείς αυτού. Δεν ηθέλησε να προσεταιρισθή τους συντακτικούς. Δεν ηθέλησε να εκμεταλλευθή τας περιστάσεις και το υπέρ αυτού ρεύμα και την προς αυτόν τυφλήν εμπιστοσύνην του Λαού. Είχε το θάρρος να θέση τους όρους του. Είχε το θάρρος να εμμείνη εις τας ιδέας του. Είχε των ηρωισμόν και την αυταπάρνησιν και τον πατριωτισμόν και την φιλοδοξίαν να ίδη εαυτόν κατισχύοντα ή συντριβόμενον από της πρώτης στιγμής”.