Άρθρα ανά μήνα: Μάρτιος 2026

Χελιδονίσματα, τα κάλαντα της Άνοιξης!

Τα Χελιδόνια – Tα πιο αγαπητά πουλιά

Καλό μήνα, παιδιά.
Ήρθε η ώρα για τα χελιδονίσματα.
Έτσι λέγονται τα κάλαντα της άνοιξης.
Τα τραγουδάμε είτε την 1η Μαρτίου, είτε την 21η, που είναι η εαρινή ισημερία, δηλαδή η μέρα είναι ίση με τη νύχτα.
Για πολλούς, η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί και  την αρχή της άνοιξης.
Έχουμε πει ότι κάλαντα λέμε σε πολλές περιπτώσεις μέσα στο χρόνο, όταν θέλουμε να αναγγείλουμε ένα χαρούμενο νέο.
Ποιο είναι λοιπόν το χαρούμενο νέο;
Μα, φυσικά, ο ερχομός της άνοιξης και μαζί με αυτήν, των χελιδονιών (γι΄αυτό άλλωστε τα λέμε χελιδονίσματα).
Όπως όλα τα κάλαντα, έτσι και τα χελιδονίσματα, διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, αλλά πάντα μιλούν για το ίδιο γεγονός.
Ελάτε να ακούσουμε τα μακεδονίτικα χελιδονίσματα, όπως καταγράφηκαν από τη Δόμνα Σαμίου.

Χελιδόνα έρχεται
απ’ τη Mαύρη θάλασσα
θάλασσα ν-απέρασε
έκατσε και λάλησε.
Mώρ’ καλή νοικοκυρά
σέβα, έβγα στο κελάρι
φέρε αυγά σαρακοστιά
και σκοινιά πεντηκοστά
για να δέσομε το Mάρτη
και το τσιλιμπουρδάκι
κι αν δεν έχετε αυγά
παίρνομε την κλωσσαριά
να γεννάει, να κλωσάει
και να σέρνει τα πουλιά.
Τα παιδιά τα λένε πόρτα πόρτα, κρατώντας στα χέρια τους καλαθάκια για τα αβγά, στολισμένα με λουλούδια και άσπρη και κόκκινη κλωστή.
Φοράνε μαρτάκια, δηλαδή βραχιολάκια από άσπρη και κόκκινη κλωστή, για να μην τους “κάψει” ο ήλιος του Μάρτη.
Δείτε πως γιόρταζαν το έθιμο της χελιδόνας στο επόμενο σπάνιο βίντεο από το μακρινό 1967

Το τραγούδι συνοδεύεται από τη χελιδόνα, ένα αυτοσχέδιο μουσικό όργανο.
Η χελιδόνα είναι μια πάρα πολύ παλιά μουσική κατασκευή, φτιαγμένη από ξύλο.
Ένα χελιδόνι, στολισμένο με κουδουνάκια, λουλούδια,  κόκκινη και άσπρη κλωστή, στηρίζεται μέσω μιας ράβδου σε μια αψίδα (καμάρα) ή σε ένα ξύλινο στεφάνι.
Γύρω από τη ράβδο είναι τυλιγμένο λεπτό σχοινί, που καταλήγει σε δύο άκρες.
Τραβώντας τις άκρες το σχοινί, πότε από τη μια και πότε από την άλλη, το χελιδόνι στριφογυρίζει και σείονται τα κουδουνάκια.
Όπως έχουμε πει παλαιότερα, τα κουδουνάκια είναι συμβολικά, γιατί με τον ήχο τους “ξυπνούν” τη φύση από τη χειμερία νάρκη και καλούν την άνοιξη να έρθει. Δείτε στις εικόνες (οι περισσότερες είναι από το μουσείο Μπενάκη), διάφορες χελιδόνες από τα παλιά χρόνια.
Αν θέλετε κι εσείς παιδιά να φτιάξετε μια χελιδόνα με απλά υλικά δείτε την επόμενη ανάρτηση.
Τα χελιδόνια της τάξης μας