Το δάσος πηγή πρώτων υλών

Μαΐ 20086

ΤΟ ΔΑΣΟΣ, Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Τα δάση καλύπτουν το 1/3 της έκτασης του πλανήτη μας. Το δάσος προσφέρει πολλές ευεργεσίες τόσο στους ανθρώπους και στα ζώα όσο και σε ολόκληρη την φύση. Συγκεκριμένα, μειώνει τους θορύβους και ενισχύει τα υπόγεια νερά. Έχει ανεκτίμητη αξία για τον άνθρωπο, καθώς ρυθμίζει την θερμοκρασία της γης και παράγει το απαραίτητο και αναντικατάστατο για τη ζωή μας ΟΞΥΓΟΝΟ. Ακόμη, προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης, άθλησης και ψυχαγωγίας. Επιπλέον, συγκρατεί το νερό της βροχής και δεν το αφήνει να πέφτει με δύναμη στο έδαφος και να το διαβρώνει. Εξασφαλίζει κατάλληλες συνθήκες για την προστασία, διατροφή και διατήρηση πολλών ζωικών οργανισμών. Τέλος, παράγει σημαντικές ποσότητες βιομάζας, μας προσφέρει διάφορα δασικά προϊόντα και δεσμεύει ενέργεια!

 

Το δάσος πηγή πρώτων υλών

Το δάσος είναι ένας ανανεώσιμος φυσικός πόρος με τεράστια οικονομική σημασία. Παράγει πολύτιμα προϊόντα με σημαντικότερο από αυτά το ξύλο, το οποίο χρησιμοποιείται στην οικοδομική, τη ναυπηγική, την κατασκευή επίπλων, εργαλείων, παιχνιδιών κλπ. Ξύλο κατώτερης ποιότητας χρησιμοποιείται ως καύσιμη ύλη, αλλά και στην παραγωγή χαρτοπολτού για την κατασκευή χαρτιού και χαρτονιού. Επίσης ξύλο κατώτερης ποιότητας χρησιμοποιείται στην κατασκευή μοριοπλακών, δηλαδή τεχνητών σανίδων που με διάφορες παραλλαγές έχουν αντικαταστήσει το ξύλο καλής ποιότητας, που έτσι χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς. Το ξύλο αποτελεί σήμερα την πρώτη ύλη για 175 τουλάχιστον βιομηχανικά χημικά προϊόντα. Η απόσταξη του δίνει μεγάλο αριθμό προϊόντων όπως η μεθανόλη, η ακετόνη κ.α. που είναι απαραίτητα για την παρασκευή των χρωμάτων.

dasosDraw4.jpg

Από το ξύλο παράγεται επίσης τεχνητό μετάξι, το γνωστό ρεγιόν, το οποίο χρησιμοποιείται για ρούχα, διαφανή φύλλα (σελοφάν) κ.ά. Τα πεύκα της χαμηλής ζώνης δίνουν τη ρητίνη, από την οποία το κολοφώνιο και το τερεβινθέλαιο (νέφτι) χρησιμοποιούνται για πολλές χρήσεις όπως παρασκευή εκρηκτικών υλών, βερνικιών, μελάνης τυπογραφείου, συνθετικών ελαστικών, εντομοκτόνων κ.λ.π. Υπάρχουν όμως και άλλα προϊόντα του δάσους που εκμεταλλεύεται ο άνθρωπος όπως είναι οι καρποί, φυτά με θεραπευτικές ιδιότητες (τίλιο, φλαμούρι), αρωματικά φυτά (ρίγανη, σαλέπι, θυμάρι), μελισσοτροφικά φυτά που είναι απαραίτητα για την παραγωγή μελιού, διάφορα εκκρίματα (μαστίχα Χίου κ.α.). Αξίζει να σημειωθεί ότι το 40% περίπου των φαρμάκων έχει ως βάση του τα φυτά των δασών. Σπουδαίος είναι και ο κοινωνικός ρόλος του δάσους. Προσφέρει ευκαιρίες εργασίας σε πολλές επαγγελματικές ομάδες, από τον ξυλοκόπο, το δασοφύλακα, το ρητινοσυλλέκτη ως τον εργάτη στα εργοστάσια επεξεργασίας των προϊόντων του δάσους.

 

dasosDraw1.jpg

dasosDraw2.jpg

dasosDraw3.jpg

 

 

 

Αρχέγονα δάση

Μαΐ 20086

Αρχέγονα Δάση

 

Σωτηρία ή Εξαφάνιση;

Δάση παλιά, δάση αιώνων, που αναπτύχθηκαν και εξελίχθηκαν με καθόλου ή ελάχιστη ανθρώπινη επέμβαση. Δάση τα οποία αποτελούν παγκόσμια κληρονομιά και ευθύνη για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Τα αρχέγονα δάση του πλανήτη παρουσιάζουν πολύ μεγάλη ποικιλία. Περιλαμβάνουν αρκτικά, εύκρατα και τροπικά δάση, κωνοφόρα και πλατύφυλλα δένδρα, δάση βροχής, μανγκρόβια βλάστηση… Επηρεάζουν το κλίμα της γης, ελέγχοντας τις βροχοπτώσεις και την εξάτμιση. Συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του κλίματος αποθηκεύοντας τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα που, υπό άλλες συνθήκες, θα επιδείνωνε τις κλιματικές αλλαγές.

Τα αρχέγονα δάση προσφέρουν καταφύγιο σε εκατομμύρια ανθρώπους των οποίων η επιβίωση εξαρτάται άμεσα από αυτά. Σε αυτά τα δάση συναντάμε τα 2/3 των ζώων και των φυτών που ζουν στην ξηρά.

Δυστυχώς, αυτός ο μοναδικός πλούτος απειλείται με οριστική εξαφάνιση. Ήδη, περισσότεροι από 87 διαφορετικοί πολιτισμοί έχουν εξαφανιστεί για πάντα από τα δάση της Βραζιλίας, ενώ μέσα στα επόμενα ιο-2θ χρόνια αναμένεται η εξαφάνιση μερικών χιλιάδων ειδών ζώων και φυτών.

Σε ολόκληρο τον πλανήτη τα αρχέγονα δάση βρίσκονται σε κρίση.

Το 1992, στην Παγκόσμια Συνδιάσκεψη για το Περιβάλλον, που πραγματοποιήθηκε στο Ρίο υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, οι εκπρόσωποι των κρατών κατέληξαν σε μια διεθνή νομικά δεσμευτική συμφωνία: τη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα (Convention on Biological Diversity, CBD). Όμως μέχρι σήμερα, οι χώρες που δεσμεύτηκαν για την εφαρμογή της Σύμβασης έχουν κάνει ελάχιστα νια την υλοποίηση των δεσμεύσεων τους.

Η επιλογή είναι απλή: ΣΩΤΗΡΙΑ ή ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ:

Υπάρχει ακόμα ελπίδα:

Σε ολόκληρο τον πλανήτη έχουν απομείνει περί τα 13,5 δισεκατομμύρια στρέμματα αρχέγονων δασών που παραμένουν ανέπαφα από μεγάλης κλίμακας ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Αν και η έκταση αυτή μοιάζει τεράστια (είναι μεγαλύτερη από την Κίνα ή δυο φορές μεγαλύτερη από την Αυστραλία) δεν είναι παρά το ι/5 της αρχικής έκτασης των αρχέγονων δασών.

Από το Ηνωμένο Βασίλειο ως τη Μοζαμβίκη και από το Ελ Σαλβαδόρ μέχρι την Ελλάδα, 59 χώρες έχασαν όλα τα μεγάλα αρχέγονα παρθένα δάση που διέθεταν. Ο ρυθμός με τον οποίο εξαφανίζονται τα αρχέγονα δάση έχει αυξηθεί δραματικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Από το 1950, το 2θ% των αρχέγονων δασών έχει αποψιλωθεί, ενώ στις μέρες μας περί τα ιοο εκατομμύρια στρέμματα αρχέγονων δασών αποψιλώνονται ή υποβαθμίζονται κάθε χρόνο. Με άλλα λόγια, κάθε δυο δευτερόλεπτα χάνεται δάσος έκτασης ίσης με ένα γήπεδο ποδοσφαίρου! Τα αρχέγονα δάση βροχής, στην Ινδονησία και την Κεντρική Αφρική, μπορούν να εξαφανιστούν μέσα σε λίγες δεκαετίες αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταστροφής.

Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι ο πλανήτης αντιμετωπίζει το μεγαλύτερο "κύμα" εξαφανίσεων από την εποχή των δεινοσαύρων. Εκτιμάται ότι το 24% των θηλαστικών, το 12% των πουλιών και περίπου το 14% των φυτών απειλούνται με εξαφάνιση. Στις περισσότερες περιπτώσεις η απειλή προέρχεται από την καταστροφή των οικοσυστημάτων και κυρίως από την καταστροφή των αρχέγονων δασών.

Η καταστροφή κοστίζει

Ήδη, από τη Συνδιάσκεψη του Ρίο φάνηκαν τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια. Το ποσό των χρημάτων που δεσμεύτηκε για την προστασία όλων των δασών ήταν πολύ μικρό. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Greenpeace απαιτούνται τουλάχιστον 15 δισ. δολάρια ετησίως, για την επόμενη δεκαετία, για την εφαρμογή μέτρων και περιορισμών που μπορούν να εγγυηθούν τη σωτηρία των αρχέγονων δασών που έχουν απομείνει.

Αυτό που, μεταξύ των άλλων, έχει υποτιμηθεί μέχρι σήμερα είναι το οικονομικό κόστος της παράνομης υλοτομίας. Έτσι, μόνο στις Φιλιππίνες, η παράνομη υλοτομία κοστίζει στην κυβέρνηση 1,8 δισ. δολάρια κάθε χρόνο, κυρίως από την απώλεια φόρων. Στην περίπτωση της Βραζιλίας το αντίστοιχο ποσό ανέρχεται σε 1,2 δισ. δολάρια κάθε χρόνο, ενώ στην Ινδονησία το ποσό αυτό φτάνει τα 3,5 δισ. δολάρια. Σε πολλές περιπτώσεις η παράνομη υλοτομία ξεπερνά το 50%.

Εκτός από τις απώλειες φόρων όμως υπάρχει και το οικονομικό κόστος των φυσικών καταστροφών που προκαλούνται από την απώλεια των δασών. Η κυβέρνηση της Κίνας δαπανά πάνω από ι δισ. δολάρια ετησίως για την εφαρμογή απαγορεύσεων στην υλοτομία σε περιοχές που υποφέρουν από καταστροφικές πλημμύρες λόγω της αποδάσωσης. Οι απαγορεύσεις που επέβαλε η κυβέρνηση της Κίνας οδήγησαν σε μείωση κατά 75% τη? παραγωγής ξυλείας στις περιοχές αυτές, με άμεσες συνέπειες στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας.

Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που τα περιβαλλοντικά εγκλήματα συνοδεύονται και από εγκλήματα εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ολόκληρων φυλών που έχουν ξεκληριστεί ή εκδιωχθεί από τις περιοχές που ζούσαν για εκατοντάδες χρόνια επειδή κάποιοι αποφάσισαν να τις αποψιλώσουν. Δεν είναι λίγοι οι πολιτισμοί που χάθηκαν για πάντα μαζί με τα αρχέγονα δάση. Μερικές φορές όμως, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα και επικίνδυνα: η καταστροφή των δασών σχετίζεται άμεσα ή ακόμα πυροδοτεί τοπικές συγκρούσεις θέτοντας σε κίνδυνο την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή, με πιο χαρακτηριστικό ίσως παράδειγμα αυτό της Λιβερίας.

Ζωγραφιες Αλέξανδρου Τουτουνίδη

Μαΐ 20086

 

alex1

alex2

 

 

Ζωγραφια Σιδηρόπουλου Σωκράτη

Μαΐ 20086

Γελοιογραφία sokratis.jpg

Ζωγραφιά Γεωργία Κυριακάκη

Μαΐ 20086

Κατεστραμμένο Δάσος katestramenoDasos.jpg

Δάσος

Μαρ 200812

Δάσος

Τα δάση είναι μεγάλες εκτάσεις που καλύπτονται από δέντρα, άγρια φυτά και θάμνους. Τα τροπικά δάση βρίσκονται στη ζώνη του Ισημερινού. Σε αυτό το ζεστό και υγρό κλίμα ευδοκιμούν πολλά είδη δέντρων και φυτών, τα οποία αναπτύσσονται γρήγορα (ζούγκλα).Στις ψυχρές χώρες του Βορρά βρίσκονται δάση ΚΩΝΟΦΟΡΩΝ, τα οποία αποτελούνται συνήθως από ένα είδος δέντρου (ελατοδάση ή πευκοδάση). Στις περιοχές με εύκρατο κλίμα, όπως στην Ευρώπη και στις βόρειες περιοχές της Αφρικής, υπάρχουν δάση φυλλοβόλων με βελανιδιές, οξιές κ.ά. Τα περισσότερα δάση της Αυστραλίας αποτελούνται κυρίως από ευκαλύπτους.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν σήμερα πολλά δάση. Παρά την αυστηρή νομοθεσία, τα λίγα δάση που έχουν απομείνει καταστρέφονται από πυρκαγιές, εκχερσώσεις καθώς και από κοπάδια κατσικιών, που τρώνε τις τρυφερές άκρες των βλαστών των δέντρων και δεν τα αφήνουν να μεγαλώσουν. Τα δέντρα των ελληνικών δασών είναι το έλατο, το πεύκο, η βελανιδιά, το κυπαρίσσι, η οξιά, ο πλάτανος, ο σκίνος κ.ά.

Τα δάση είναι πηγή ζωής για τον άνθρωπο. Συγκρατούν τα νερά της βροχής και εμποδίζουν το σχηματισμό χειμάρρων. Οι υδρατμοί, που προέρχονται από το νερό που εξατμίζεται με τη διαπνοή των φύλλων, προκαλούν βροχοπτώσεις. Επίσης, τα δάση εμπλουτίζουν την ατμόσφαιρα με οξυγόνο και συγκρατούν το βλαβερό για τον άνθρωπο διοξείδιο του άνθρακα. Στα δάση ζουν πολλά είδη φυτοφάγων και σαρκοφάγων ζώων. Από τα δάση παίρνουμε τη ξυλεία, που χρησιμοποιείται σε πολλές κατασκευές, ως καύσιμη ύλη, για την παραγωγή χαρτιού κ.τ.λ.

Χλωρίδα και Πανίδα Ελληνικών δασών

Μαρ 20084

ΧΛΩΡΙΔΑ

Με τον όρο χλωρίδα εννοούμε το σύνολο των διαφόρων ειδών φυτών που απαντούν σε μία περιοχή. Η ελληνική χλωρίδα περιλαμβάνει περίπου 6.000 είδη και υποείδη φυτών, από τα οποία περίπου 1.100 είναι ενδημικά, δηλαδή δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στη γη. Είναι μοναδική στην Ευρώπη για τον πλούτο της, αλλά και για την μεγάλη αναλογία ενδημικών σε σχέση με την έκτασή της. Έτσι, για παράδειγμα η Γερμανία, με έκταση σχεδόν τριπλάσια της Ελλάδας έχει 2.400 είδη και 6 ενδημικά, η Αγγλία με διπλάσια έκταση έχει 2.300 είδη και 16 ενδημικά και η Ισπανία με τετραπλάσια έκταση έχει σχεδόν τον ίδιο αριθμό ειδών με την Ελλάδα.

image001.gifΑυτό το γεγονός οφείλεται στην μεγάλη ποικιλία βιοτόπων και οικοσυστημάτων, τα οποία είναι ικανά να φιλοξενήσουν όχι μόνο αυτόν τον αριθμό χλωρίδας αλλά και πολύ σημαντική πανίδα. Ο συνδυασμός της γεωγραφικής θέσης της Ελλάδας μεταξύ τριών ηπείρων (Ευρώπη, Ασία, Αφρική), το ιδανικό μεσογειακό κλίμα, το έντονο ανάγλυφο, οι δαντελωτές ακρογιαλιές, τα χιλιάδες νησιά και η πλούσια παλαιογεωγραφική ιστορία του ελληνικού χώρου δημιούργησαν οικότοπους ζωτικής σημασίας στην Ευρώπη και τον κόσμο.

Ειδικότερα η χλωρίδα της Πάρνηθας απασχόλησε τους ερευνητές από πολύ παλιά. Οι πιο γνωστοί από αυτούς είναι οι Rechinger, Heldreich, Halacsy, Mattfeld, Ορφανίδης, Τούντας και Διαπούλης. Ειδικότερα ο καθηγητής Χ. Διαπούλης κατέγραψε στα μέσα της δεκαετίας του 1950, περίπου 800 είδη και υποείδη φυτών.
image002.gifΗ νεότερη δημοσιευμένη μελέτη που έχει γίνει για την χλωρίδα της Πάρνηθας είναι η εξής: Απλαδά Ε., 2003: "Ζώνες βλάστησης και οικολογική αξιολόγηση του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας". Μεταπτυχιακή Διατριβή, Τμήμα Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών. Από την έρευνα της κας Απλαδά προέκυψαν 120 νέες αναφορές για την χλωρίδα του βουνού.
Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, αλλά και με βάση την έρευνα που διεξάγεται από το Δασαρχείο Πάρνηθας, η χλωρίδα της Πάρνηθας περιλαμβάνει περισσότερα από 1.100 taxa (με τον όρο αυτό περιλαμβάνουμε τα είδη και τα υποείδη μαζί), δηλαδή όσα έχει όλη η Σκανδιναβία! Επιπλέον, από τα 1.100 αυτά taxa, τα 92 είναι ελληνικά ενδημικά. Δεν αναμένεται εξαφάνιση κάποιου είδους λόγω της πυρκαγιάς.

Με λίγα λόγια, δίπλα ουσιαστικά στην πρωτεύουσα της χώρας βρίσκεται ένας βοτανικός παράδεισος, ο οποίος όμως κινδυνεύει από τις συλλογές που πραγματοποιούν οι διάφοροι επισκέπτες του. Στις σελίδες αυτές γίνεται μία προσπάθεια να γνωρίσει το ευρύ κοινό αυτόν τον πλούτο, ώστε να μπορέσουμε να τον προστατεύσουμε και να τον παραδώσουμε και στις επόμενες γενιές.

ΠΑΝΙΔΑ

Με τον όρο πανίδα εννοούμε το σύνολο των διαφόρων ειδών ζωικών οργανισμών (Σπονδυλωτών και Ασπόνδυλων) που απαντούν σε μία περιοχή. Η γνώση μας για τα ζώα της Ελλάδας ξεκινά πολύ παλιά, ουσιαστικά από τον Αριστοτέλη που πριν από 2.300 χρόνια έγραψε το Περί ζώων ιστορίαι, όπου περιέγραψε με ιδιαίτερη λεπτομέρεια περίπου 600 είδη. Σύμφωνα με πρόσφατες απογραφές (Fauna Europaea 2004), στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 23.130 είδη ζώων της ξηράς και των γλυκών νερών (Λεγάκις 2004). Σ? αυτά μπορούμε να προσθέσουμε και άλλα 3.500 είδη της θάλασσας. Αν προσθέσουμε έναν αριθμό ειδών που έχει καταγραφεί αλλά δεν περιλαμβάνεται στους σημερινούς καταλόγους, φθάνουμε σε ένα σύνολο περίπου 30.000 ειδών.
image003.gifΗ πανίδα της Ελλάδας δεν είναι καλά μελετημένη. Καλύτερα γνωστά είναι τα Σπονδυλόζωα, ενώ τα μεγαλύτερα κενά υπάρχουν στα Ασπόνδυλα. Πιστεύεται ότι αν μελετηθεί η ελληνική πανίδα πλήρως, θα πρέπει να περιλαμβάνει περίπου 50.000 είδη! (Λεγάκις, 2007). Από αυτά:

? 555 είναι ψάρια (447 θαλάσσια και 108 είδη γλυκού νερού)
? 22 είναι αμφίβια
? 61 είναι ερπετά
? 436 είναι πουλιά
? 111 είναι θηλαστικά (98 χερσαία και 13 θαλάσσια)
? 24.747 περίπου είναι ασπόνδυλα

Πατήστε εδώ για να κατεβάσετε αναλυτικά στοιχεία της ελληνικής πανίδας, του κ. Αναστάσιου Λεγάκι, Επίκουρου Καθηγητή του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η πανίδα της Ελλάδας έχει περισσότερες συγγένειες με την πανίδα της ανατολικής Μεσογείου, μιας περιοχής που επηρεάζεται από την Ευρώπη, την κεντρική Ασία, την Ανατολία, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Μια άλλη ιδιαιτερότητα της ελληνικής πανίδας είναι το υψηλό ποσοστό ενδημισμού. Από τα δεδομένα του προγράμματος Fauna Europaea προκύπτει ότι μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 3.956 ενδημικά είδη της ξηράς και των γλυκών νερών, ένα ποσοστό 17,1%. Υπάρχουν ορισμένες ομάδες όπως τα χερσαία Ισόποδα και τα Ορθόπτερα, με ενδημισμό υψηλότερο από 30% (64% και 32% αντίστοιχα). Οι κυριότεροι λόγοι για την ύπαρξη αυτών των υψηλών ποσοστών είναι η μακροχρόνια απομόνωση των ελληνικών νησιών και η ύπαρξη καταφυγίων κατά τη διάρκεια των παγετώνων στις ορεινές περιοχές.

Μέχρι στιγμής αναφερόμαστε μόνο στους αριθμούς των ειδών και όχι των υποειδών, τα οποία αυξάνουν ακόμα περισσότερο την ποικιλία της πανίδας μας και αυτό γίνεται, γιατί η συστηματική κατάταξη πολλών από αυτά δεν έχει ακόμα αποσαφηνιστεί πλήρως.

Αυτή η μεγάλη ποικιλότητα της πανίδας της χώρας μας εξηγείται όπως και η ποικιλότητα στην χλωρίδα. Από τη μία πλευρά, ο ελληνικός χώρος λειτούργησε ως καταφύγιο στα ζώα της Βόρειας Ευρώπης που ήθελαν να αποφύγουν τους παγετώνες και από την άλλη, η τεράστια ποικιλία οικοτόπων της χώρας μας (σ' ένα μικρό γεωγραφικό χώρο απαντούν πολλοί διαφορετικοί τύποι περιβάλλοντος) βοήθησε στην ανάπτυξη διαφορετικών πληθυσμών άγριων ζώων, οι οποίοι έδωσαν νέα είδη και υποείδη, πολλά από τα οποία είναι ενδημικά στη χώρα μας.

image004.gifΕιδικότερα στην Πάρνηθα, από τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία και από προηγούμενες έρευνες προκύπτει ότι τόσο στο απώτερο, όσο και στο πρόσφατο παρελθόν υπήρχαν τα περισσότερα από τα μεγάλα θηλαστικά της χώρας, όπως η καφετιά αρκούδα (Ursus arctus, υπήρχε μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα), ο γκρίζος λύκος (Canis lupus, χάθηκε γύρω στα 1940-50), ο λύγκας (Lynx lynx, υπήρχε ως και τον περασμένο αιώνα, αλλά σήμερα έχει χαθεί από όλη την Ελλάδα). Υπήρχαν επίσης ο αγριόγατος (Felix sylvestris) και τα μεγάλα φυτοφάγα όπως το αγριογούρουνο (Sus scrofa) και το ζαρκάδι (Capreolus capreolus), τα οποία εξαφανίστηκαν από την Αττική στις αρχές του 20ου αιώνα.

Σήμερα τα είδη αυτά δεν υπάρχουν στην Πάρνηθα, γιατί με τις έντονες ανθρωπογενείς επεμβάσεις αναγκάστηκαν να μετακινηθούν πολύ βορειότερα (Πίνδος, Β. Ελλάδα). Παρά την εξαφάνιση όμως των ειδών αυτών από την περιοχή, η Πάρνηθα με την σημαντική έκτασή της, την πλούσια χλωρίδα της, τα υψηλά δάση της, το πολυποίκιλο ανάγλυφό της και την υψηλή προστασία που απολαμβάνει ως Εθνικός Δρυμός, Καταφύγιο Θηραμάτων, Ειδική Περιοχή Προστασίας για τα Πουλιά (SPA) και περιοχή του Δικτύου «ΦΥΣΗ 2000», προσφέρει πολύ καλές συνθήκες για την ανάπτυξη της άγριας πανίδας.

image007.jpgΈτσι, η πανίδα της Πάρνηθας παραμένει μεταξύ των πλουσιοτέρων της Αττικής και παρά τις αντιξοότητες και τις ανθρώπινες επιδράσεις διατηρεί σημαντικό αριθμό κόκκινων ελαφιών (Cervus elaphus), τα οποία μαζί με τα λίγα ελάφια που απαντούν στην Ροδόπη, συγκροτούν τους μοναδικούς πληθυσμούς του είδους αυτού στην Ελλάδα.

Από τα ζώα που ζουν στην Πάρνηθα, 23 είδη πουλιών, 12 είδη θηλαστικών (κυρίως χειρόπτερα) και 12 είδη ερπετών και αμφιβίων περιλαμβάνονται στα «Αυστηρά προστατευόμενα» είδη πανίδας της Σύμβασης της Βέρνης. Επίσης, σύμφωνα με το «Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Σπονδυλόζωων της Ελλάδας» (Καρανδεινός, 1992) υπάρχουν 11 Απειλούμενα και 8 Τρωτά είδη, ενώ για τα πτηνά, έχουν παρατηρηθεί 10 είδη με σχετικά μικρή εξάπλωση στον κόσμο, που παρουσιάζουν όμως σημαντικούς πληθυσμούς στην Ευρώπη και 1 είδος που απειλείται. Σύμφωνα τέλος με την Οδηγία 92/43, πέντε είδη ερπετών και 6 είδη θηλαστικών της Πάρνηθας περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙ αυτής.

Συνοπτικός πίνακας προστατευόμενων ειδών πανίδας της Πάρνηθας

Αριθμός προστατευόμενων ειδών

Οδηγία 92/43

Οδηγία 79/409

Κόκκινη Λίστα IUCN

RDB

Π.Δ. 67/1981

Σύμβαση της Βέρνης

ΙΙ

ΙV

Ι

ΙΙ

Αμφίβια

_

4

_

_

1

_

6

7

Ερπετά

5

18

_

_

3

_

19

22

Πτηνά

_

_

23

14

_

11

_

85

Θηλαστικά

6

21

_

_

3

19

21

12

Ζωγραφιές για το δάσος

Φεβ 200827

Στα πλαίσια του προγράμματος οι μαθητές της ομάδας δημιούργησαν τα παρακάτω έργα:

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ

Φεβ 200821

«ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ»

ΤΟ ΔΑΣΟΣ

Το «Δάσος» δεν είναι μόνο δέντρα και θάμνοι. Είναι ένα πολυσύνθετο οικολογικό σύστημα, με δική του ζωή και λειτουργίες που συνυπάρχουν αρμονικά σε μια περιοχή. Είναι ένα φυσικό αγαθό με πολύπλευρη σημασία και ανυπολόγιστη αξία για τον άνθρωπο. Είναι ένας ανανεώσιμος φυσικός πόρος με τεράστιες και ανεξάντλητες δυνατότητες στην περιβαλλοντική, οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη ενός τόπου, πού συντελεί στη δημιουργία καλλίτερων συνθηκών ζωής. Είναι ο «Κύριος Ρυθμιστής της Βιολογικής ισορροπίας στην Φύση» .

Γενικά, τα οφέλη που προσφέρει το δάσος στον άνθρωπο είναι πολλά και ποίκιλλα. Πρώτα – πρώτα, τα διάφορα δασικά προϊόντα με σημαντικότερο το ξύλο, που με την κατάλληλη μηχανική και χημική επεξεργασία μετατρέπεται σε πολυάριθμα χρήσιμα για τον άνθρωπο προϊόντα. Εκτός όμως , από τα άμεσα υπάρχουν και τα έμμεσα οφέλη καθώς το δάσος προστατεύει το έδαφος από την διάβρωση, συγκρατεί το έδαφος με το ριζικό σύστημα των φυτών του και δεν επιτρέπει διαβρωτικά φαινόμενα και κατολισθήσεις. Η αποψίλωση του δάσους οδηγεί σε πλύσιμο του εδάφους, διάβρωση και τελικά πλημμύρες, αφού το νερό της βροχής ή των ρεμάτων δεν μπορεί να συγκρατηθεί και ρέει με μεγάλη δύναμη (Το φύλλωμα μπορεί να συγκρατήσει μέχρι και 3 χιλιοστά ή μέχρι και το 50% της βροχής ενώ ένα πολύ μικρό μέρος απορρέει επιφανειακά -περίπου 10-20%- αποτρέποντας έτσι το σχηματισμό πλημμύρων. Παράγει το απαραίτητο για τη ζωή οξυγόνο και δημιουργεί υγιεινές συνθήκες διαβίωσης και ευκαιρίες για αναψυχή και απασχόληση. Επιδρά ευεργετικά στο περιβάλλον, αμβλύνει τις ακραίες θερμοκρασίες, δημιουργεί υγιεινό και ευχάριστο κλίμα και συμβάλλει στη διατήρηση βιολογικής ισορροπίας στη φύση.Εξασφαλίζει τροφή, στέγη και προστασία στα άγρια ζώα και αποτελεί μεγάλο τροφοδότη τής κτηνοτροφίας προσφέρει εργασία και συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του τόπου.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η σημαντικότερη όμως προσφορά του δάσους είναι η επίδρασή του στους ανανεούμενους πλουτοπαραγωγικούς φυσικούς πόρους, μέσα στους οποίους περιλαμβάνεται και το νερό,με το ποιο και θα ασχοληθούμε. Είναι γνωστό ότι ο άνθρωπος εξαρτάται άμεσα και απόλυτα από το νερό. Το χρησιμοποιεί για τον εαυτό του και τα ζώα του, για άρδευση των καλλιεργειών, για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και για πολλές άλλες χρήσεις. Από πού όμως αντλεί ο άνθρωπος το νερό; Το νερό αντλείται από τα υδάτινα αποθέματα του πλανήτη μας, τα οποία δημιουργούνται και συντηρούνται μέσα από διαδικασίες της φυσικής ανακύκλωσής τους, γνωστής ως "Υδρολογικός κύκλος".

Αν η διαδικασία του υδρολογικού κύκλου ήταν ομαλή, τα νερά της απορροής δεν θα προκαλούσαν ζημιογόνες επιδράσεις. Προβλήματα δημιουργούνται τόσο επειδή η εξέλιξη του κύκλου αυτού εμφανίζεται στο χρόνο ακανόνιστη, όσο και από την συνεχή υποβάθμιση και καταστροφή των δασών που αποτελούν την προστατευτική ασπίδα των εδαφών του ορεινού χώρου. Τα γεγονότα αυτά κάνουν τα υδάτινα ρεύματα να παρουσιάζουν:

1) Αιφνίδια περίσσια νερού που οδηγεί σε πλημμύρες και

2) Μακρά ξηρασία που προκαλεί λειψυδρία και στερεύει τα υδάτινα ρεύματα, τα κάνει δηλαδή "Ξηριάδες". Πλημμύρες και λειψυδρίες αποτελούν το δίπτυχο της ζημιογόνας δράσης του νερού που κυκλοφορεί και προκαλούν σοβαρά προβλήματα στη ζωή μας. Το κύκλωμα της κίνησης του νερού στον πλανήτη μας (εξάτμιση, συμπύκνωση υδρατμών, βρόχινα νερά, διήθηση και επιφανειακή ροή νερών) αποτελεί το βασικό παράγοντα για τη διαμόρφωση και την ύπαρξη της ζωής μας.

Η φύση προέβλεψε και στην περίπτωση αυτή την ισορροπία και έταξε το δάσος στο ρόλο της προστασίας των ορεινών και επικλινών εδαφών με την κομοστέγη του και με το πλέγμα των ριζών του να ενεργούν ανασταλτικά στην καταλυτική δράση των νερών. Τα βρόχινα νερά με κανονικές υδρονομικές συνθήκες αποτελούν ευλογία Θεού, που όμως μετατρέπονται σε αχαλίνωτες δυνάμεις συμφοράς και καταστροφής, όταν η υδρονομική ισορροπία ανατρέπεται με την καταστροφή του δάσους. Όταν λοιπόν τα βρόχινα νερά προσκρούουν με ορμή στα γυμνά εδάφη, κατακερματίζουν επιφανειακά το έδαφος, το παρασύρουν και το διαποτίζουν σε βάθος, με συνέπεια να χαλαρώνεται η συνοχή των μορίων του και η συνάφεια των με το μητρικό πέτρωμα. Αποτέλεσμα της επιφανειακής αυτής χαλάρωσης είναι η πλύση και η διάβρωση των εδαφών, η οποία τελικά επιφέρει τις ολισθήσεις και τις κατακρημνίσεις τεράστιων όγκων εδάφους. Τα παρασυρόμενα υλικά μεταφέρονται στις πεδινές περιοχές, όπου αποτίθενται τα χονδρόκοκα υλικά ή στη θάλασσα, όπου μεταφέρονται τα λεπτόκοκα υλικά. Τα υλικά που εναποτίθενται στον πεδινό χώρο φράζουν πολλές φορές τις κοίτες των χειμάρρων και δημιουργούν τις καταστρεπτικές πλημμύρες. Επειδή τα νερά δεν βρίσκουν διέξοδο, κατακλύζουν τελικά πολύτιμα γεωργικά εδάφη, καταστρέφουν εγγειοβελτιωτικά έργα, γέφυρες, δρόμους, έργα πολιτισμού ή το χειρότερο επιχώνουν πολύτιμες τεχνητές λίμνες υδροηλεκτρικών έργων με συνέπεια να χάνονται για πάντα οι ελάχιστες κατάλληλες για το σκοπό αυτό θέσεις.

Όταν όμως ένα δάσος καταστρέφεται έχουμε τεράστιες, ανεπανόρθωτες, ανυπολόγιστες συνέπειες στο περιβάλλον, στην οικονομία, στη ζωή μας.Υποβαθμίζεται γενικά το περιβάλλον , οι οικολογικές συνθήκες χειροτερεύουν και μπορούν να κάνουν δύσκολη τη δημιουργία και πάλι δασών και να επιφέρουν ανεπανόρθωτη και επικίνδυνη διατάραξη της βιολογικής ισορροπίας.Οι βροχές (ανάλογα με το ανάγλυφο του εδάφους) αυξάνονται από τα δάση μέχρι 6% ενώ η βροχοομίχλη μπορεί να ξεπεράσει και το ετήσιο ύψος βροχής. Ενισχύει τα υπόγεια νερά.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Το δάσος με την παρουσία του και μόνο αποτρέπει τη δημιουργία όλων των ανωτέρω φαινομένων, αλλά το σημαντικότερο, αποτελεί τον ρυθμιστή της υδρονομίας. Συμπερασματικά, η καταστροφή των δασών στον ορεινό χώρο συνεπάγεται και την ανατροπή του υδρολογικού κύκλου, γιατί χρονικά την καταστροφή του δάσους ακολουθεί η παράσυρση και η έκπλυση των εδαφών, η σκελετοποίηση και αγονοποϊηση των εκτάσεων, η προοδευτική εξαφάνιση της βλάστησης και κατ' επέκταση της πανίδος και τέλος η μείωση του διηθούμενου βρόχινου νερού. Τελικό αποτέλεσμα των παραπάνω φυσικών φαινομένων είναι η ερήμωση ολόκληρων περιοχών.

Το θέμα έτσι, αποκτά μια ιδιαίτερη σημασία καθώς τα Δάση σήμερα, καλύπτουν μόνο το 12% περίπου της συνολικής μας έκτασης. Η έννοια της «Προστασίας του Περιβάλλοντος» δεν είναι πλέον μια θεωρητική προσέγγιση με ολοκληρωμένα ή μη κρατικά προγράμματα που συμμετέχουν ενεργά στον ευρύτερο τομέα της Δασοπροστασίας, αλλά και οι φιλότιμες προσπάθειες κάθε Έλληνα πολίτη που σπεύδει εθελοντικά στο έργο των εμπρηστών, για να περισώσει με κάθε τρόπο κάποια στρέμματα Δάσους. Είναι η ευγενική προσφορά εκείνων που έμμεσα ή άμεσα βοηθούν στην οικονομία της χώρας και προσπαθούν να επιβιώσουν, καθώς κάθε Πυροσβεστική περίοδος αφήνει πίσω της τεράστιες οικολογικές καταστροφές που προκαλούν «Δέος -Λύπη – Στεναγμό». Η προστασία των Δασών, αποτελεί πλέον, ένα Εθνικό θέμα που αντιμετωπίζεται όχι μονοδιάστατα και αποσπασματικά, αλλά με σύνεση, υπευθυνότητα και ουσιαστικές λύσεις που θα προέρχονται από τον συνδυασμό όλων γενικά των γεγονότων. Ο φάκελος «Περιβάλλον & Ζωή» χρειάζεται ν' αναθεωρηθεί σε νέα βάση, σαν μία από τις πλέον πρωταρχικές πτυχές της ακαταλόγιστης ανθρώπινης δραστηριότητας που συνδέεται άμεσα με την διαρκώς αυξανόμενη «Διάβρωση – Αποσάθρωση» των ορεινών εδαφών της χώρας μας .

Το Δάσος είναι Υγεία – Πλούτος – Πολιτισμός και πρέπει να σωθεί. Το Δάσος, είναι, το Μέλλον που όλοι θέλουμε. Σύντομα όμως, εάν δεν προσέξουμε θα γίνει Παρελθόν διότι οι ευθύνες του ανθρώπου για την καταστροφή του ανέρχονται στο 98 %, και αναλυτικά παρουσιάζονται με τις αιτίες που είναι η αμέλεια του που πλησιάζει το 38 % οι εμπρησμοί και οι άλλες αιτίες αγγίζουν το 60 %.. Η κατασκευή μεγάλων αντιπλημμυρικών έργων, καθώς και υδρονομικών έργων δεν αποδίδει κανένα αποτέλεσμα, αν δεν γίνουν ευρύτατες αναδασώσεις στα ορεινά, αν δηλαδή δεν καταπολεμηθεί η πλημμυρογέννεση στην απαρχή της εκδήλωσής της. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να υποστούμε τον αφορισμό του σοφού LΙEBIG που έλεγε: "Λαός ο οποίος αφήνει τις ύλες που γονιμοποιούν τις γαίες του να μεταφέρονται στη θάλασσα είναι αναγκασμένος να τις ακολουθήσει και να μεταναστεύσει".

«Χάσαμε έναν σημαντικό σύμμαχο ενάντια στη ρύπανση»

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Τυπική περίπτωση υποβάθμισης του δάσους και πλημμυρογέννεσης αποτελεί δυστυχώς η Ελλάδα. Η χώρα μας είναι ορεινή κατά 80% και με κατεστραμμένα τα δάση της στα 3/4 του ορεινού της όγκου αντιμετωπίζει δυστυχώς τραγικές επιπτώσεις, οι οποίες αναλυτικά συνοψίζονται στα κατωτέρω: α) Αντιμετωπίζει 1.800 χείμαρρους οι λεκάνες των οποίων καλύπτουν έκταση σαράντα εκατομμύρια στρέμματα. Υπολογίζεται ότι από τον ορεινό μας χώρο αποσπώνται με τα ρέοντα νερά και μεταφέρονται προς τα πεδινά και τη θάλασσα ενενήντα εκατομμύρια κυβικά μέτρα φερτές ύλες το χρόνο. Έτσι η παραγωγική έκταση του ορεινού χώρου μειώνεται συνεχώς και επιφάνεια 25 εκατομμυρίων περίπου στρεμμάτων ετησίως εκπλύνεται και αγονοποιείται. β) Αντιμετωπίζει τεράστια έξοδα για την αποκατάσταση των ζημιών από τις πλημμύρες στα πεδινά εδάφη και γ) Προβαίνει στην εκτέλεση πολυδάπανων έργων, είτε δομικών για τη συγκράτηση υλικών και εδαφών, είτε φυτοκομικών για την κάλυψη των λεκανών και την αποκατάσταση της ισορροπίας σ' αυτές.

Η χώρα μας δέχεται σημαντικά ύψη κατακρημνισμάτων και μάλιστα βροχών με έντονη ραγδαιότητα. Παράλληλα το 99,5% της επιφάνειας της Ελλάδας βρίσκονται σε υψόμετρα κάτω των 1.800 μέτρων δηλαδή κάτω από τα φυσικά δασοόρια, και συνεπώς η χώρα μας θα μπορούσε να καλύπτεται πλήρως από δάση. Είναι δηλαδή το φυσικό μας περιβάλλον πολύ πιο ευνοϊκό σε σχέση με άλλες ορεινές χώρες της Ευρώπης, των οποίων σημαντικά τμήματα βρίσκονται πάνω από τα δασοόρια ή ακόμη και μέσα στην ζώνη του αιωνίου χιονιού, όπως για παράδειγμα η Αυστρία, η Ελβετία, η Βόρεια Ιταλία. Είναι όμως άραγε το Ελληνικό δάσος επαρκές και καλής ποιότητας για να ασκήσει την προστατευτική και υδρολογική προσφορά του; Δυστυχώς οι έντονες ανθρωπογεννείς επιδράσεις και κυρίως οι πυρκαγιές έχουν καταστήσει το Ελληνικό δάσος ανεπαρκές και κακής ποιότητας και ως εκ τούτου η υδρολογική και προστατευτική προσφορά του είναι περιορισμένη.

ΤΟ ΞΕΡΑΤΕ ΟΤΙ…

Το νερό από το δάσος έχει ευνοϊκότερη αντίδραση pH, μειωμένη συγκέντρωση αμμωνιακών και νιτρικών αλάτων και περισσότερα ωφέλιμα ιόντα ορυκτών ουσιών, και το σπουδαιότερο, πολύ λιγότερα κολοβακτηρίδια, π.χ. σε ένα λίτρο νερό από υπαίθριο περιβάλλον βρέθηκαν 920 σπόρια κολοβακτηριδίων ενώ από δάσος δρυός μόνο 9. Σε δάσος φυλλοβόλων δένδρων παρατηρήθηκε διάβρωση 5 κιλά σε ένα στρέμμα, σε αναδάσωση με πεύκα 1 κιλό ενώ σε γεωργικό έδαφος 1.000 κιλά και σε βοσκότοπο 80 κιλά.
Στη χώρα μας η καταστροφή από τη διάβρωση υπολογίζεται σε 50.000 – 100.000 στρεμ. το χρόνο δηλ. χάνουμε σε έκταση όση είναι η έκταση ενός μικρού νησιού μας.
Εμποδίζει την εξάτμιση του εδάφους και αυξάνει την υγρασία του.
Η μείωση της εξάτμισης του εδάφους κάτω από το δάσος φθάνει το 40-50% εκείνης του εξωδασικού εδάφους. Έτσι έχουμε και αυξημένη υγρασία στο έδαφος του δάσους (μέχρι και 24%).Δεν εξαντλεί το έδαφος και βοηθά στην δημιουργία εδάφους.
Με τις βιολογικές λειτουργίες του δάσους έχουμε την ανακύκλωση των θρεπτικών συστατικών.
Σε δάσος πλατύφυλλων δένδρων, από τα φύλλα που πέφτουν ενισχύεται το έδαφος με 250-450 κιλά ξηρή οργανική ουσία σε κάθε στρέμμα το χρόνο.
Η οργανική ουσία επίσης που παράγεται από την υποβλάστηση σε δάση φυλλοβόλων δένδρων φθάνει τα 20 κιλά ενώ σε δάση κωνοφόρων 100 κιλά τέφρα το χρόνο σε κάθε στρέμμα.

ΑΓΑΠΗΣΕ ΚΑΙ ΕΣΥ ΤΟ ΔΑΣΟΣ. ΜΠΟΡΕΙΣ!!!

 

 

prasino dasos.jpg

 

ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

· WWW.ETHNOS.GR

· WWW.GOOGLE.COM

· WWW.ASXETOS.GR

· WWW.APODIMOS.COM

· WWW.E-ECOLOGY.GR

· WWW.WWF.ORG.TR

· WWW.MINAGRIC.GR

· WWW.GREENPEACE.COM

 

Εργασία Ανδρέα Σιδηρόπουλου 1

Ιαν 200823

 

 

esafety label

Μουσική

Μουσική

Αρχείο

Kατηγορίες

shinystat



Top
...
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων