6 Δεκεμβρίου 2025
από 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ
0 σχόλια

Από το 1992, τα Ηνωμένα Έθνη όρισαν την 3η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία. Η σημαντικότητα γύρω από την μνημόνευση της ημέρας αυτής αφορά το τρίπτυχο κατανόηση – ευαισθητοποίηση – κινητοποίηση υπέρ των δικαιωμάτων αξιοπρέπειας και ευημερίας των ατόμων με αναπηρία.
Για να ξεκινήσουμε να κατανοούμε την αναπηρία, είναι καλό να αναφέρουμε μερικούς βασικούς όρους:
- Βλάβη: η απώλεια ή η περιορισμένη λειτουργία ενός οργάνου ή μέρους του σώματος
- Αναπηρία: η βλάβη εκείνη που περιορίζει την ικανότητα ενός ατόμου να επιτελέσει συγκεκριμένα έργα (π.χ. να περπατήσει, να ακούσει, να δει, να γράψει …)
- Μειονεξία: ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένα άτομο με αναπηρία όταν αλληλοεπιδρά με το περιβάλλον (π.χ. ένα άτομο σε αμαξίδιο βρίσκεται σε χώρο χωρίς ράμπες, ένα κωφό άτομο παρακολουθεί μια εκδήλωση χωρίς διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα …)
Για την ουσιαστικότερη κατανόηση των όρων, δίνεται το παρακάτω παράδειγμα:
Ένας μαθητής έχει αρκετά μειωμένη όραση και δεν βλέπει καθαρά και καλά, ιδιαίτερα σε κάποια απόσταση, παρόλο που φοράει γυαλιά. Αυτό είναι η βλάβη. Η μειωμένη όραση κάνει δύσκολο για τον μαθητή να διαβάζει ό,τι γράφεται στον πίνακα. Η δυσκολία στην ανάγνωση είναι η αναπηρία. Ο μαθητής δεν μπορεί να παρακολουθήσει το μάθημα καθώς ο δάσκαλος δεν γράφει με μεγάλα γράμματα στον πίνακα και δεν υπάρχει επαρκής και κατάλληλος φωτισμός στην τάξη. Ακόμα, δεν του έχουν δοθεί τα κατάλληλα βιβλία για αμβλύωπες. Αυτό είναι η μειονεξία.
Πριν από τη δεκαετία του ’80, κυριαρχούσε το ιατρικό μοντέλο αντιμετώπισης της αναπηρίας σύμφωνα με το οποίο η αναπηρία θεωρούταν μια προσωπική τραγωδία, μια ασθένεια που πρέπει να θεραπευτεί. Στο πλαίσιο αυτό, τα ανάπηρα άτομα αντιμετωπιζόταν με οίκτο και με την πεποίθηση πως το μόνο που χρειάζονταν ήταν η φιλανθρωπία.
Κινήματα, ακτιβιστικές δράσεις αλλά και η επιστήμη συνέβαλαν από το ’80 και έπειτα στην υιοθέτηση του κοινωνικού μοντέλου αντιμετώπισης της αναπηρίας. Θεωρούμε, δηλαδή, πως η αναπηρία δεν χρήζει οίκτου αλλά πρόκειται για μια κοινωνικά δομημένη έννοια καθώς τα ανάπηρα άτομα συχνά βρίσκονται σε μειονεκτική θέση.
Έχοντας υπόψιν, λοιπόν, το παραπάνω μοντέλο διαπιστώνουμε πως η αναπηρία δεν θα αποτελούσε πρόβλημα εάν δεν υπήρχαν εμπόδια. Με τον όρο εμπόδια αναφερόμαστε σε οτιδήποτε δυσκολεύει κάποιον να συμμετέχει ισότιμα. Παραδείγματα είναι μια σκάλα που δίπλα της δεν έχει ράμπα, ο φτωχός φωτισμός, η έντονη φασαρία, ένα κείμενο που δεν είναι γραμμένο σε Braille καθώς και οι προκαταλήψεις γύρω από την αναπηρία που θεωρούν πως λόγω της αναπηρίας πολλά άτομα είναι ανίκανα να έχουν κοινωνική και επαγγελματική ζωή, μια τυπική καθημερινότητα.
Εκεί που η κοινωνία μας οφείλει να στοχεύει είναι στην ένταξη και την συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία. Τι εννοούμε με αυτό; Πως όλοι έχουν τα ίδια δικαιώματα να ανήκουν, να συμμετέχουν και να συνυπάρχουν επί ίσοις όροις σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Τα άτομα με αναπηρία δεν θέλουν έναν κόσμο μέσα στον οποίο απλά «χωράνε». Θέλουν μια κοινωνία στην οποία θα είναι σε θέση να λειτουργούν αυτόνομα.
Στο σχολικό περιβάλλον, χρειάζεται να αποδιώξουμε το ταμπού της αναπηρίας. Οι μαθήτριες και οι μαθητές πρέπει να μιλούν και να ρωτούν για την αναπηρία και για ότι τις/τους προβληματίζει γύρω από αυτή. Ως εκπαιδευτικοί, οφείλουμε να βοηθούμε τα παιδιά να κατανοήσουν τι σημαίνει «αναπηρία» και έπειτα να τα καθοδηγήσουμε στην ευαισθητοποίηση και την κινητοποίηση γύρω από ένα ζήτημα που αφορά όλους. Θα ήταν καλό να προτρέπουμε τις/τους μαθήτριες/μαθητές :
- Να αποφεύγουν τα πειράγματα και τα στερεότυπα σε ανάπηρους/-ες συμμαθητές/-τριες τους και σε άτομα που συναντούν εκτός σχολείου
- Να εντοπίζουν εμπόδια, αν υπάρχει κάτι που δυσκολεύει ένα ανάπηρο άτομο και αν μπορούν να το αλλάζουν
- Να βοηθούν στην ισότιμη συμμετοχή με τρόπο που είναι στα μέτρα και τις ικανότητες τους
- Να ζητούν προσβασιμότητα για τους ανάπηρους συνανθρώπους στο σχολείο τους και σε φορείς που έχουν τη δυνατότητα (π.χ. μια ομαδική κινητοποίηση στον Δήμο της περιοχής τους)
Άννα Καλλίρη
Εκπαιδευτικός ΠΕ70.ΕΑΕ