Θέματα μελέτης από την ψυχολόγο του σχολείου μας

Μετά την πρώτη εκδήλωση γνωριμίας με τους γονείς , η ψυχολόγος του σχολείου μας κ. Μαρία Βογιατζή μας δίνει θεωρητικές συμβουλές σε διάφορα θέματα επίκαιρα όπως, συμβουλές για τη μελέτη στο σπίτι, ασκήσεις ενσυνειδητότητας, ζώντας με την ανησυχία εν μέσω πανδημίας, ζώντας με την αβεβαιότητα. Παρακάτω θα βρείτε το υλικό που με τόση φροντίδα μας παραχώρησε. Περιμένουμε τις επόμενες εκδηλώσεις.

Η αβεβαιότητα στη ζωή μας

Με αφορμή αυτά που ζούμε τον τελευταίο καιρό, ζώντας μέσα στην ανασφάλεια και στην αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί μεθαύριο, θεώρησα σημαντικό να μιλήσουμε για την αβεβαιότητα.

Η αβεβαιότητα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Είναι ένα σημαντικό δώρο στον άνθρωπο. Όσο και αν αυτό μας ακούγεται περίεργο ας δούμε τι ισχύει… Από τα προϊστορικά χρόνια που ο άνθρωπος βρισκόταν πάνω στη γη ζούσε στην αβεβαιότητα. Είχε να αντιμετωπίσει κινδύνους και ζούσε στην αβεβαιότητα. Χάρη σε αυτή αποφασίζει να δημιουργήσει ομάδες, να ζει μαζί με άλλους ανθρώπους για την καλύτερη επιβίωσή του και την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας. Η αβεβαιότητα ωστόσο εξακολουθούσε να υπάρχει και είναι αυτή που οδήγησε στη συναισθηματική ανάπτυξη μέσα από την ευεργετική δράση της αλληλοβοήθειας. Συγκεκριμένα ζώντας όλοι μαζί σε ομάδες και όσο περνούσαν τα χρόνια κατάλαβαν πόσο σημαντικό είναι να βοηθάς τον άλλον. Αυτή η συναισθηματική ασφάλεια και ικανοποίηση πηγάζει από την ορμόνη της αγάπης, της οξυτοκίνης. Είναι η ορμόνη αυτή που παράγεται σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια του έβδομου με όγδοου μήνα κύησης για την ανάπτυξη ισχυρού δεσμού ανάμεσα στη μητέρα και στο έμβρυο. Η ίδια ορμόνη παράγεται όταν βοηθάμε κάποιον. Έπειτα, εξαιτίας της αβεβαιότητας η οποία εξακολουθούσε να υπάρχει, οι άνθρωποι οδηγήθηκαν στη γνωστική ανάπτυξη. Για να αντιμετωπίσουν την αβεβαιότητα λοιπόν οι άνθρωποι έγιναν καινοτόμοι, δημιουργικοί…

Πώς όλα αυτά όμως μπορούν να βοηθήσουν στις μέρες μας στην αβεβαιότητα που βιώνουμε; Πώς γίνεται να σκεφτώ τα οφέλη της αβεβαιότητας όταν δεν έχω να πληρώσω το ρεύμα μου; Η θετική ψυχολογία έχει προτείνει τέσσερις τρόπους οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν

  1. Ας μιλήσετε με έναν φίλο σας. Ας μοιραστείτε με έναν δικό σας άνθρωπο τις σκέψεις σας, τα συναισθήματά σας, αυτά που σας απασχολούν. Το ίδιο καλείστε να κάνετε και εσείς για έναν φίλο σας εάν χρειαστεί.

  2. Ας χρησιμοποιήσετε τη δύναμη της ευγνωμοσύνης. Κάντε μια λίστα ή σκεφτείτε για πόσα πράγματα είστε ευγνώμονες στη ζωή σας….

  3. Ζήστε το εδώ και το τώρα. Μην σκέφτεστε το αύριο αλλά το σήμερα. Ενθουσιαστείτε….Αφήστε τα συναισθήματα σας να σας κυριεύσουν. Χαρείτε για πράγματα απλά καθημερινά…

  4. Τελευταίο και πολύ σημαντικό, ας γίνετε αυτοσυμπονετική με τον εαυτό σας. Μιλήστε στο εαυτό σας. Πείτε του πως όλα θα πάνε καλά στο τέλος.

Τίποτα δεν είναι εύκολο και τίποτα δεν είναι δύσκολο στη ζωή μας. Όλα είναι θέμα θέλησης και ψυχικής δύναμης! Το να ζεις και να υπάρχεις είναι το πιο απλό και ταυτόχρονα και το πιο σύνθετο πράγμα που μπορείς να κάνεις.

Ζώντας με την ανησυχία εν μέσω πανδημίας

Στην παρούσα φάση της ζωής μας οι εξελίξεις γύρω μας είναι σημαντικές. Είναι πολύ λογικό να ανησυχούμε για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Υπάρχει μια έντονη ανησυχία και αβεβαιότητα τόσο για εμάς όσο και για τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

Οι άνθρωποι σκεφτόμαστε για το μέλλον και προσπαθούμε να κάνουμε προβλέψεις γι αυτό, να βρούμε λύσεις στα πιθανά εμπόδια που μπορούν να προκύψουν. Η ανησυχία πηγάζει από την αδυναμία να μπορούνε να προβλέψουμε το μέλλον και να βρούμε λύσεις στα προβλήματά μας.

Όταν νιώθουμε ανησυχία οι σκέψεις μας είναι σαν ένας φαύλος κύκλος. Η μια σκέψη προκαλεί την άλλη και κατεπέκταση το αντίστοιχο συναίσθημα. Οι θετικές σκέψεις ενεργοποιούν θετικά συναισθήματα και οι αρνητικές σκέψεις αρνητικά συναισθήματα. Ένα παράδειγμα του πώς μπορεί να σκεφτόμαστε είναι το εξής:

έχω πόνο στον λαιμό

μπορεί να κόλλησα

αν κόλλησα εγώ τι θα γίνει με το παιδί μου

θα πεθάνω εγώ θα πεθάνουν όλοι

Η ανησυχία εκτός από αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα μπορεί να προκαλέσει και σωματικά συμπτώματα όπως δυσκολία συγκέντρωσης, δυσκολία στον ύπνο, ταραχή, πονοκέφαλο, ταχυκαρδία.

Η ανησυχία και το άγχος προκαλείται από το γεγονός πως η κατάσταση που βιώνουμε είναι διφορούμενη (επιδέχεται πολλές ερμηνείες), είναι απρόβλεπτη και πρωτόγνωρη. Η ανησυχία μπορεί να οφείλεται σε ρεαλιστικούς λόγους δηλαδή υπαρκτά προβλήματα (π.χ. το παιδί δεν έχει σχολείο, πώς θα το φροντίσω) ή να οφείλεται σε υποθετικές καταστάσεις (π.χ. τι θα συμβεί εάν με απολύσουν από τη δουλειά μου).

Η ανησυχία είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα αυτή τη στιγμή όταν είναι σε τέτοιο βαθμό που με βοηθάει να λάβω κάποια σωστά μέτρα, να πάρω κάποιες αποφάσεις. Αποτελεί πρόβλημα όταν είναι σε τέτοιο βαθμό που δημιουργεί πρόβλημα στη λειτουργικότητά μας , στην καθημερινότητά μας, μας κάνει να αισθανόμαστε απογοητευμένη και συνεχώς αναστατωμένοι.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθηθούμε έτσι ώστε να μπορούμε να είμαστε βοηθητικοί και για τα παιδιά μας. Παρακάτω ακολουθούν κάποιες οδηγίες που μπορεί να βρει κανείς στον οδηγό που εξέδωσαν οι DrMatthew Whalley και Dr Hardeep Kaur (2020).

Ζώα / Κατοικίδια: Χαιδέψτε ένα ζώο. Βγάλτε περίπατο τον σκύλο. Ακούστε τα πουλιά

Εκφράσεις: Γελάστε. Κλάψτε. Τραγουδήστε. Φωνάξτε. Ουρλιάξτε

Καλοσύνη: Βοηθήστε ένα φίλο/ γείτονα / άγνωστο. Φτιάξτε ένα δώρο για κάποιον. Δοκιμάστε μια τυχαία, αυθόρμητη πράξη καλοσύνης. Κάντε σε κάποιον μια χάρη. Διδάξτε σε κάποιον μια δεξιότητα. Κάντε κάτι καλό για κάποιον. Σχεδιάστε μια έκπληξη για κάποιον. Κάντε μια λίστα με τα προτερήματά σας. Φτιάξτε μια λίστα με πράγματα ή ανθρώπους για τα οποία είστε ευγνώμων.

Δείτε: Δείτε μια ταινία. Δείτε μια εκπομπή στη τηλεόραση. Δείτε ένα βίντεο στο YouTube.

Μαγειρέψτε: Μαγειρέψτε ένα γεύμα για τον εαυτό σας. Μαγειρέψτε ένα γεύμα για κάποιον άλλο. Ψήστε ένα κέικ / μπισκότα / ζαχαρωτά. Βρείτε μια νέα συνταγή.

Συνδεθείτε με ανθρώπους: Επικοινωνήστε με έναν φίλο. Μπείτε σε μια νέα ομάδα. Μπείτε σε ένα πολιτικό κόμμα. Μπείτε σ’ έναν ιστότοπο γνωριμιών. Στείλτε μήνυμα σ’ έναν φίλο. Γράψτε γράμμα σ έναν φίλο. Επανασυνδεθείτε με έναν παλιό φίλο.

Καθαρίστε: Καθαρίστε το σπίτι. Καθαρίστε την αυλή ή το μπαλκόνι. Καθαρίστε την μπανιέρα. Καθαρίστε την τουαλέτα. Καθαρίστε το υπνοδωμάτιο. Καθαρίστε το ψυγείο. Καθαρίστε το φούρνο. Καθαρίστε τα παπούτσια. Πλύνετε τα πιάτα. Γεμίστε / Αδειάστε το πλυντήριο πιάτων. Βάλτε πλυντήριο ρούχων. Κάντε κάποιες μικροδουλειές. Οργανώστε το χώρο που εργάζεστε. Καθαρίστε ένα ντουλάπι.

Μείνετε ενεργοί σωματικά: Πηγαίνετε για περπάτημα. Πηγαίνετε για τρέξιμο. Κάντε ποδήλατο. Δείτε ένα βίντεο γυμναστικής στο σπίτι.

Δημιουργήστε: Σχεδιάστε μια εικόνα. Ζωγραφίστε ένα πορτρέτο. Τραβήξτε φωτογραφίες. Σχεδιάστε αφηρημένα / σκιτσάρετε. Οργανώστε τις φωτογραφίες. Φτιάξτε ένα φωτογραφικό άλμπουμ. Ξεκινήστε ένα λεύκωμα. Τελειώστε μία εργασία. Κεντήστε / Πλέξτε.

Μουσική: Άκουσε αγαπημένη μουσική. Βρείτε κάποια νέα μουσική να ακούσετε. Ανοίξτε το ράδιο. Συνθέστε μουσική. Τραγουδήστε ένα τραγούδι. Παίξτε ένα μουσικό όργανο. Ακούστε μια ψηφιακή εκπομπή.

Νους: Ονειροπολείστε. Διαλογιστείτε. Προσευχηθείτε. Περισυλλογιστείτε. Σκεφτείτε. Δοκιμάστε ασκήσεις χαλάρωσης. Κάντε γιόγκα.

Μάθετε: Μάθετε κάτι καινούργιο. Μάθετε μια νέα δεξιότητα. Μάθετε ένα νέο γεγονός. Παρακολουθήστε ένα βίντεο εκμάθησης.

Φύση: Ασχοληθείτε με την κηπουρική. Φυτέψτε κάτι. Κλαδέψτε. Κουρέψτε το γρασίδι. Μαζέψτε λουλούδια. Αγοράστε λουλούδια. Καθίστε στον ήλιο.

Σχεδιάστε: Βάλτε έναν στόχο. Δημιουργήστε έναν προϋπολογισμό. Φτιάξτε ένα πλάνο 5 ετών. Φτιάξτε μια λίστα με πράγματα που πρέπει να κάνετε. Κάντε μια λίστα με πράγματα που επιθυμείτε να κάνετε. Κάντε μια λίστα για αγορές.

Διαβάστε: Διαβάστε ένα αγαπημένο βιβλίο. Διαβάστε ένα καινούργιο βιβλίο. Διαβάστε εφημερίδα. Διαβάστε την αγαπημένη σας ιστοσελίδα/ιστότοπο.

Πρόγραμμα: Σηκωθείτε αρκετά νωρίς το πρωί. Μείνετε ξύπνιος/α μέχρι αργά. Κοιμηθείτε πιο αργά. Διαγράψτε κάτι που έχει ολοκληρωθεί από τη λίστα των πραγμάτων που θέλετε να κάνετε.

Αυτοφροντίδα: Κάντε ένα αφρόλουτρο. Κάντε ένα ντους. Λουστείτε. Περιποιηθείτε το πρόσωπό σας. Περιποιηθείτε τα νύχια σας. Κάντε ηλιοθεραπεία. Πάρτε έναν υπνάκο.

Δοκιμάστε κάτι καινούργιο: Δοκιμάστε ένα νέο φαγητό. Ακούστε καινούργια μουσική. Παρακολουθείστε μια καινούργια εκπομπή στη TV ή μια ταινία. Φορέστε καινούργια ρούχα. Διαβάστε ένα νέο βιβλίο. Κάντε κάτι αυθόρμητο. Εκφραστείτε.

Γράψτε: Γράψτε ένα γράμμα με ευχές. Γράψτε ένα γράμμα σ’ έναν πολιτικό. Γράψτε ένα γράμμα θυμού. Γράψτε ένα γράμμα ευγνωμοσύνης. Γράψτε μια ευχαριστήρια κάρτα. Γράψτε ημερολόγιο. Γράψτε το βιογραφικό σας. Αρχίστε να γράφετε ένα βιβλίο.

Επιδιορθώστε: Επιδιορθώστε κάτι στο σπίτι. Επιδιορθώστε το ποδήλατο / αυτοκίνητο / μηχανάκι. Φτιάξτε κάτι καινούργιο. Αλλάξτε μια λάμπα. Διακοσμήστε ένα δωμάτιο / χώρο.

Ενσυνειδητότητα

Σύμφωνα με τους Herbert και Forman (2011) η ενσυνειδητότητα είναι μια ενεργή διαδικασία μέσω της οποίας η προσοχή στην παρούσα στιγμή καλλιεργείται με έναν τρόπο που επιτρέπει μια γεμάτη και με νόημα εμπειρία όλων των πτυχών της στιγμής αυτής, χωρίς την αποφυγή, την κρίση ή το μηρυκασμό συγκεκριμένων χαρακτηριστικών. Με απλά λόγια είναι ένας τρόπος να γνωρίζουμε τι συμβαίνει μέσα μας και γύρω μας έτσι ώστε να είμαστε παρόντες πλήρως στην κάθε στιγμή και να εστιάζουμε την προσοχή μας στην παρούσα εμπειρία. Δεν έχουμε λόγο να ανησυχούμε για το παρελθόν ή το μέλλον αλλά οφείλουμε να ανταποκρινόμαστε επιδέξια σε ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα στο εδώ και στο τώρα.

Έρευνες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για την ενσυνειδητότητα στα παιδιά δείχνουν ότι έχει να προσφέρει πολλά οφέλη. Οι ασκήσεις ενσυνειδητότητας για παιδιά βοηθούν στη μείωση των δυσκολιών προσοχής (Crescentini, Capurso, Furlan, & Fabbro, 2016), στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης (Pepping et al., 2013), στη συγκέντρωση σε παιδιά με ΔΕΠΥ (Zhang et al., 2016; Cairncross & Miller, 2016) και κυρίως στη βελτίωση της ψυχικής υγείας και του ευζείν (Khoury et al., 2013).

Παρακάτω έγινε μια προσπάθεια να συγκεντρωθούν κάποιες ενδεικτικές ασκήσεις ενσυνειδητότητας που μπορούν να ακολουθήσουν τα παιδιά.

Συννεφούληδες: Αν βρεθείτε στη φύση ή ακόμη και στη βεράντα σας στρώστε κάτω ένα σεντονάκι και αρχίστε να παρατηρείτε παρέα με τα παιδιά σας τα σύννεφα. Τι σχήματα βλέπουν; Ζωάκια; Ανθρώπους; Αφιερώστε 10-15 λεπτά στην παρατήρηση του ουρανού και στο πώς τα σύννεφα μετακινούνται και αλλάζουν σχήματα. Είναι ευκαιρία να παρουσιάσετε στο παιδί σας την ιδέα ότι το μυαλό μας είναι όπως ο ουρανός, σταθερός. Οι σκέψεις είναι τα σύννεφα που περνούν κι αλλάζουν μορφή από μόνα τους. Μπορούμε λοιπόν κι εμείς να παρατηρούμε τις σκέψεις μας να περνούν όπως τα σύννεφα.

Μικροί Εξερευνητές: Κάντε μια βόλτα στη γειτονιά σας και ζητείστε από τα παιδιά να παρατηρήσουν 10 πράγματα που δεν είχαν προσέξει ποτέ μέχρι τώρα. Για παράδειγμα, τις γλάστρες στο απέναντι μπαλκόνι, τους ήχους που ακούν γύρω τους, τις μυρωδιές του αέρα. Τι συνέβη αυτή τη φορά και τα παρατήρησαν;

Το βάζο της ευγνωμοσύνης: Φτιάξτε ένα βάζο όπου μέσα εκεί θα βάζει το παιδί αλλά και εσείς πράγματα που σας έκαναν να νιώσετε ευγνωμοσύνη κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ας φάμε αμίλητη: Αποφασίστε με το παιδί να απολαύσετε το αγαπημένο του γλυκό με την προυπόθεση ότι θα το κάνετε αμίλητη. Θα παρατηρήσετε το χρώμα του, την υφή του, τη γεύση του…

Αναπνέουμε: Εκπαιδεύστε το παιδί στη διαφραγματική αναπνοή (εισπνέω από τη μύτη, εκπνέω από το στόμα). Κάντε το μαζί και συνοδεύστε κάθε αναπνοή με τη λέξη χαλάρωσε

Ταξίδι φαντασίας:Ταξιδέψτε σε ένα μέρος με τη φαντασία. Το μέρος μπορεί να είναι είτε πραγματικό είτε φανταστικό. Τι βλέπουμε εκεί που είμαστε, τι μυρίζουμε, τι ήχους ακούμε, τι συναισθήματα νιώθουμε…

Ηλιόλουστο δωμάτιο:Απολαύστε με το παιδί σας έναν ηλιόλουστο χώρο του χώρου σας. Ζητείστε από τα παιδιά να συμμετέχουν στην παρατήρηση, την περιγραφή και την αίσθηση του φωτός και του ζεστού πάνω στο δέρμα. .

Έργα Τέχνης: Βρείτε σχέδια, όπως mandalasdraws, συγκεντρωθείτε κα ξεκινήστε να χρωματίζεται παρέα με τα παιδιά. Θα συμφωνήσετε ότι θα βάλετε τα δυνατά σας να  συνεργαστείτε χωρίς να μιλάτε. Όταν τελειώσετε το έργο σας θα το αφιερώσετε σε κάποιον που αγαπάτε.

Αγκαλιαστείτε: Αγκαλιαστείτε για λίγα λεπτά και ύστερα μιλήστε για αυτό που βιώσατε….

Οι παραπάνω ασκήσεις μπορεί να προσαρμοστούν, να τροποποιηθούν και να είναι μια αφορμή να εμπνευστείτε και δικές σας!

Βοηθώντας τα παιδιά να αγαπήσουν το διάβασμα…

Η μελέτη στο σπίτι είναι ένα εκπαιδευτικό εργαλείο που ανάλογα με το πώς θα χρησιμοποιηθεί μπορεί να έχει θετικές ή αρνητικές συνέπειες. Είναι απαραίτητη καθώς βοηθάει τα παιδιά να αναπτύξουν την αυτορυθμιζόμενη μάθηση και να φτάσουν στη μεταγνώση. Είναι μια τέχνη στην οποία καλούμαστε να μυήσουμε τα παιδιά μας.

Ωστόσο συχνά οι εργασίες του σχολείου και η καθημερινή μελέτη διαταράσσουν τη ζωή των οικογενειών λόγο των συγκρούσεων που προκύπτουν και της πολύωρης μελέτης. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται τις εργασίες ως έργο καταναγκαστικό και ανούσιο και οι γονείς βιώνουν έντονο άγχος για το πώς μπορούν να βοηθήσουν.

Με ποιους τρόπους μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς το παιδί; Ακολουθώντας κάποιες απλές οδηγίες:

  • δημιουργούμε το κατάλληλο περιβάλλον το οποίο είναι ο προσωπικός χώρος του παιδιού, περιορισμένος από ερεθίσματα που του αποσπούν την προσοχή, κατάλληλα οργανωμένος

  • ακολουθούμε προγράμματα και βοηθάμε το παιδί να οργανώσει τις μέρες του έτσι ώστε να αντιληφθεί την ύπαρξη ελεύθερου χρόνου στη ζωή του

  • δημιουργούμε ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο το παιδί δε φοβάται να κάνει λάθη και να αποτύχει

  • βοηθάμε το παιδί να κατανοήσει την αναγκαιότητα της μελέτης μέσα από παραδείγματα της καθημερινής ζωής, μέσα από ιστορίες και παραμύθια

  • γινόμαστε εμείς οι ίδιοι πρότυπο για τα παιδιά , δίνοντας το παράδειγμα και διαβάζοντας και εμείς οι ίδιοι βιβλία

  • ενθαρρύνουμε και ενισχύουμε την κάθε προσπάθεια του παιδιού ασχέτως του αποτελέσματος

  • δε διστάζουμε να χρησιμοποιούμε εξωτερικά κίνητρα τα οποία ωστόσο δεν είναι κυρίως υλικά αλλά κίνητρα που θα βοηθήσουν το παιδί να εσωτερικεύσει την ανάγκη για το διάβασμα

  • συνεργαζόμαστε και λειτουργούμε επικουρικά με όσους ασχολούνται με το παιδί, γινόμαστε συνεργάτες και συνοδοιπόροι στο ταξίδι της μελέτης

  • δε διστάζουμε να αναγνωρίσουμε τη δυσκολία μας να βοηθήσουμε το παιδί στην καθημερινή του μελέτη και να ζητήσουμε βοήθεια

Ας έχουμε στο μυαλό μας πως όλα τα παιδιά μπορούν να μάθουν με τον κατάλληλο τρόπο μέσα σε ένα περιβάλλον που τα βοηθάει να νιώθουν ασφάλεια, που τα κατανοεί, τους δίνει δυνατότητες επιλογής, τα στηρίζει και τα καθοδηγεί. Το ζητούμενο για όλους είναι να μεγαλώνουμε ευτυχισμένα παιδιά!

Μαρία Βογιατζή

Ψυχολόγος

Msc Σχολική συμβουλευτική