'... με το λύχνο του άστρου στους ουρανούς εβγήκα ...'

cropped sxedio

Μήνας: Ιανουάριος 2012

δώδεκα μήνες αθλητές

Τώρα που μιλάμε για το χρόνο, είναι ευκαιρία να ακούσουμε ένα πολύ όμορφο τραγούδι που αναφέρεται στους δώδεκα μήνες του χρόνου.

Τίτλος: Δώδεκα μήνες αθλητές

Στιχουργός: Μαριανίνα Κριεζή

Συνθέτης / ενορχηστρωτής: Δημήτρης Μαραγκόπουλος

Ερμηνευτές: Α. Κοντογεωργίου – Σ. Σακκάς

Διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις

Όπως γράψαμε και αλλού, πιστεύουμε ότι η Λιλιπούπολη είναι η πιο αξιόλογη δουλειά που έγινε στην ελληνική δισκογραφία για παιδιά. Ποια είναι η ιστορία της Λιλιπούπολης;

Το «Εδώ Λιλιπούπολη» ήταν μια παιδική ραδιοφωνική σειρά που ξεκίνησε το 1976 και διήρκεσε μέχρι το 1980.

Το 1975 ο Μάνος Χατζιδάκις ανέλαβε τη διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Ανάμεσα στα σχέδιά του ήταν η δημιουργία μιας παιδικής εκπομπής, τη δημιουργία της οποίας ανέθεσε στη Ρεγγίνα Καπετανάκη. Η Καπετανάκη, με τη βοήθεια της παιδοψυχολόγου Ελένης Βλάχου, έφτιαξε ένα αρχικό πλάνο του κόσμου της Λιλιπούπολης, το οποίο παρουσίασε στον Χατζιδάκι. Ο Χατζιδάκις ενθουσιάστηκε με την ιδέα και έδωσε την άδεια για τη νέα σειρά. Έτσι ξεκίνησαν οι εκπομπές της Λιλιπούπολης.

Αργότερα εκδόθηκε ένας δίσκος με τα τραγούδια της σειράς, που ήταν συνθέσεις του Δημήτρη Μαραγκόπουλου, της Λένας Πλάτωνος και του Νίκου Κυπουργού, πάνω σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή.

«Η ‘Λιλιπούπολη’ υπήρξε γέννημα μιας φιλελεύθερης και πειραματικής ραδιοφωνίας από τη μια, κι από την άλλη, μιας ομάδας νέων ανθρώπων με πολύ ταλέντο που συγκεντρώθηκαν στο Τρίτο και δούλεψαν ελεύθερα με κέφι, με αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμό.»

Μάνος Χατζιδάκις

“Δώδεκα μήνες αθλητές”

Δώδεκα μήνες αθλητές
στο γήπεδο του χρόνου,
δώδεκα μήνες αθλητές
κάνουν αγώνα δρόμου

Ο Γενάρης με μποτίνια κι ο Φλεβάρης με παλτό
και ο Μάρτης με σορτσάκι ριγωτό

Ο Απρίλης με κασκέτο και με άσπρες ελβιέλες
και ο Μάης κι ο Ιούνης με τις ξώπλατες φανέλες

Δώδεκα μήνες στη γραμμή
τινάζουνε τα πόδια
κι όλοι πηδάνε με ορμή
του δρόμου τα εμπόδια

Ο Ιούλιος ο χίπις με μπλου τζην και χαϊμαλιά
και ο Αύγουστος με ψάθα και γυαλιά

Ο Σεπτέμβρης κι ο Οκτώβρης με αδιάβροχα σακάκια
κι ο Νοέμβρης κι ο Δεκέμβρης με πουλόβερ και σκουφάκια

Διαβάστε περισσότερα για τη Λιλιπούπολη:

http://www.kypourgos.gr/gr/music/disc/edw_lilipoupoli

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=36072

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=226283

μαθαίνουμε για τους δεινόσαυρους

Πώς μελετάς ένα είδος; Παρατηρώντας, συγκρίνοντας, ομαδοποιώντας, ταξινομώντας. Έτσι κατατάξαμε τους δεινόσαυρους σε κατηγορίες που πρότειναν τα παιδιά:

Α. Σαρκοφάγα Β. Φυτοφάγα

Α. Της στεριάς Β. Της θάλασσας Γ. Του αέρα

Α. Ζωοτόκα (τα περισσότερα θηλαστικά) Β. Ωοτόκα

Στις ίδιες κατηγορίες μπορούμε να κατατάξουμε και τα ζώα που ζουν σήμερα. Έτσι  πήραμε τα ζώα της γωνιάς του «Μικρόκοσμου» και τα κατατάξαμε στις παραπάνω κατηγορίες.

Στη συνέχεια συγκρίναμε τους δεινόσαυρους με τους ανθρώπους και καταγράψαμε τις ομοιότητες και τις διαφορές.

Τα παιδιά αναρωτήθηκαν γιατί εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι και έτσι αναζητήσαμε τις αιτίες αυτής της εξαφάνισης. Σε ένα από τα βιβλία μας βρήκαμε ότι επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει σε τρεις υποθέσεις. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχει μέχρι σήμερα τις επαρκείς αποδείξεις έτσι ώστε να αποδεχθεί τη μία από τις τρεις ως επικρατέστερη.

Η μία υπόθεση αφορά σε μετεωρίτη που χτύπησε εκείνη την περίοδο τη γη, με αποτέλεσμα να υπάρχει κρύο και σκοτάδι για μεγάλη χρονική περίοδο (μαράθηκαν τα φυτά, πέθαναν οι φυτοφάγοι, πέθαναν οι σαρκοφάγοι). Η δεύτερη υπόθεση υποστηρίζει ότι αιτία της εξαφάνισης ήταν ένα είδος ζώου που έτρωγε τα αυγά των δεινοσαύρων (εξαφανίστηκαν γιατί δεν κατάφεραν να έχουν απογόνους). Η τρίτη υπόθεση υποστηρίζει ότι η μετακίνηση των ηπείρων έφερε εκρήξεις ηφαιστείων, σκόνη και δηλητηριώδη αέρια που προκάλεσαν την εξάλειψη των δεινοσαύρων.

Για να βιώσουν τα παιδιά τη σχέση και την αλληλεξάρτηση των όντων, παίξαμε έναν αυτοσχεδιασμό στον οποίο χωρίστηκαν σε σαρκοφάγους και φυτοφάγους δεινόσαυρους. Οι φυτοφάγοι έτρωγαν φυτά (για φυτό βάλαμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο μας) και οι σαρκοφάγοι τους φυτοφάγους. Όταν όμως κρύφτηκε ο ήλιος, τα φυτά ξεράθηκαν, έχοντας ως αποτέλεσμα να πεινάσουν οι φυτοφάγοι και να αρχίσουν να πεθαίνουν. Αυτό οδήγησε  στο θάνατο και τους σαρκοφάγους.

Τα παιδιά κατάλαβαν τη σχέση αλληλεξάρτησης που υπάρχει σε κάθε ζωντανό οργανισμό στη Γη. Κατάλαβαν ότι η επιβίωση των σαρκοφάγων εξαρτάται από την επιβίωση των φυτοφάγων, των οποίων η επιβίωση εξαρτάται από τα φυτά. Είναι λοιπόν σαν να υπάρχει μία αλυσίδα (τροφική αλυσίδα) η οποία δένει κάθε ζωντανό οργανισμό πάνω στη γη και εάν κοπεί έστω και ένας κρίκος αυτής της αλυσίδας, τότε όλοι οι οργανισμοί θα έχουν πρόβλημα. Μέσω της συνειδητοποίησης αυτής της σχέσης αλληλεξάρτησης, περάσαμε στο σήμερα, στα προστατευόμενα είδη και την καρέτα-καρέτα.

Σημείωση: Οι φωτογραφίες είναι από τους δεινόσαυρους που έφτιαξαν τα παιδιά.

Κάρολος Δαρβίνος

Αυτή είναι μία σελίδα από το σημειωματάριο του Δαρβίνου (Ιούλιος 1837) στην οποία ο Δαρβίνος κάνει το πρώτο γνωστό σκίτσο του δέντρου της εξέλιξης που αποτυπώνει τις σχέσεις μεταξύ ειδών έμβιων όντων. Είναι η πρώτη φορά που ο Δαρβίνος καταγράφει την ιδέα του για την καταγωγή των ειδών, ένα μήνα αφότου άρχισε να κρατάει οργανωμένες σημειώσεις. Πάνω από το δέντρο  έγραψε: «Σκέφτομαι».

«Σκέφτομαι άρα υπάρχω» είχε πει ο Ντακάρτ, ένας μεγάλος φιλόσοφος και επιστήμονας.

«Σκέφτομαι, για αυτό και συνεχίζω να υπάρχω» θα μπορούσε να έχει πει ο Δαρβίνος. Ποιος ήταν όμως ο Δαρβίνος;

Ο Κάρολος Δαρβίνος (αγγλ. Charles Robert Darwin) (1809 – 1882) ήταν Βρετανός φυσιοδίφης, συλλέκτης και γεωλόγος ο οποίος έμεινε διάσημος στην ιστορία ως ο θεμελιωτής της θεωρίας της εξέλιξης, καθώς και ως εισηγητής του μηχανισμού της φυσικής επιλογής μέσω του οποίου συντελείται η εξέλιξη. Η θεωρία της εξέλιξης αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο μέρος της βιολογίας.

από μικρός ο Δαρβίνος έκανε συλλογές από σκαθάρια, αχιβάδες, πεταλούδες κ.ά.

Ο Δαρβίνος, που ήταν πέμπτο από έξι παιδιά στην οικογένεια, ήθελε να γίνει χημικός (σήμερα θα λέγαμε βιολόγος). Άρχισε να σπουδάζει Ιατρική σε ηλικία 16 ετών, λόγω επιμονής του πατέρα του, αλλά μετά από 2 χρόνια την εγκατέλειψε, για να σπουδάσει τελικά Θεολογία στο Κέμπριτζ, πάλι με πίεση του πατέρα του. 

Ο Δαρβίνος σε ηλικία επτά ετών

Κατά τη διάρκεια των σπουδών του μελετούσε γεωλογία και βιολογία που τον ενδιέφεραν από τα σχολικά του χρόνια. Όταν ήταν τελειόφοιτος του δόθηκε η ευκαιρία να συνοδεύσει μια διετή εξερευνητική αποστολή στη νότια Αμερική που είχε στόχο να καταγράψει τα ζωικά είδη αυτής της ηπείρου. Το 1831 ξεκίνησε το ταξίδι με το πλοίο «Beagle» και πρώτος σταθμός ήταν η Βραζιλία. Ο Δαρβίνος συγκέντρωσε με μεθοδικότητα τεράστιο αριθμό δειγμάτων, πολλά από τα οποία ήταν καινούρια για την επιστήμη. Κρατούσε συστηματικά ημερολόγιο για κάθε μέρα έρευνας και έστελνε γράμματα σε φίλους του για την πορεία του ταξιδιού του, ώστε να μην χάνονταν οι μελέτες του αν συνέβαινε κάποιο ατύχημα.

Το ταξίδι που είχε προγραμματιστεί για δύο κράτησε τελικά πέντε χρόνια και έφερε τους ερευνητές, μέσω του στενού του Μαγγελάνου στον Ειρηνικό, στη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία. Στα νησιά του Αρχιπελάγους Γκαλαπάγκος ο Δαρβίνος κατέγραψε τα ζωικά είδη που είχαν απομονωθεί από τις ηπείρους και διαπίστωσε ότι υπήρχαν γιγάντιες χελώνες, ήρεμα και φιλικά προς τον άνθρωπο πτηνά, με διαφορετικά διαμορφωμένα ράμφη κ.ά. Μελέτησε επίσης τα πετρώματα από σχετικά πρόσφατες εκρήξεις ηφαιστείων και τις ιδιομορφίες στη μορφή και τη συμπεριφορά διάφορων ζώων. Η σημασία αυτών των μελετών ήταν θεμελιώδης για τα μεταγενέστερη θεωρία του. Όταν το 1836 (με διαδρομή νότια της Αφρικής και πάλι μέσω Βραζιλίας) η αποστολή επέστρεψε στην Αγγλία, ο Δαρβίνος είχε μαζί του έναν τεράστιο όγκο υλικού για μελέτη. 

Το 1859 δημοσίευσε τη μελέτη και τα πορίσματά του από το υλικό που συνέλεξε, στο βιβλίο «Η προέλευση των ειδών» (The Origin of Species). Εκεί ο Δαρβίνος υποστηρίζει  ότι τα είδη του ζωικού βασιλείου δεν παραμένουν αμετάβλητα, όπως υποστήριζε ο Αριστοτέλης, αλλά έχουν κοινή καταγωγή και εξελίσσονται με την πάροδο των χιλιετιών. Στη φύση επιβιώνουν μόνο εκείνα τα είδη του ζωικού και φυτικού βασιλείου, τα οποία προσαρμόζονται στο εκάστοτε περιβάλλον, όπως αυτό διαμορφώνεται από γεωλογικά, φυσικοχημικά και άλλα φαινόμενα.

Αυτή η θέση δημιούργησε αμέσως έντονες συζητήσεις μεταξύ των επιστημόνων αλλά και των θεολόγων, δεδομένου ότι προεκτάσεις των σκέψεων του Δαρβίνου οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος αποτελεί εξέλιξη κάποιων ειδών πιθήκου.

 Ο Δαρβίνος παίρνει μια θέση ισότιμα δίπλα στους Κοπέρνικο και Γαλιλαίο. Εκείνοι έδειξαν ότι η Γη είναι ένα κοινός πλανήτης μέσα σε ένα σύνολο άλλων πολλών. Ο Δαρβίνος έδειξε ότι ο άνθρωπος είναι ένα ακόμη είδος του ζωικού βασιλείου, που μέσω της εξέλιξης απέκτησε εξελιγμένο εγκέφαλο.

Παρά τις πολλαπλές αντιδράσεις, το βιβλίο του Δαρβίνου έγινε ανάρπαστο σε μερικές μέρες και ακολούθησαν πολλές επανεκδόσεις και μεταφράσεις σε όλες τις γλώσσες του κόσμου.

«Ένα ζουζούνι παραπάνω. H ζωή και οι περιπέτειες του Δαρβίνου», Συγ.: Κ. Λάσκι, Εικ.: Μ. Τρούμαν, εκδ. Μεταίχμιο

Σήμερα, πάνω από ένα αιώνα μετά το θάνατο του Δαρβίνου, η επιστημονική κοινότητα έχει αποδεχτεί, με διάφορες βελτιώσεις και προσαρμογές, τις θέσεις αυτού του μεγάλου διανοητή, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν από πλήθος παρατηρήσεων και νεότερων ανακαλύψεων, αλλά και από σύγχρονες αναλύσεις και μελέτες του DNA των ζώων και του ανθρώπου.

το γραφείο του Δαρβίνου

Σύνδεσμοι:

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%AC%CF%81%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CF%82_%CE%94%CE%B1%CF%81%CE%B2%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82 

http://www.alfavita.gr/epistimonikaartra/ep8_2_9_1031.php

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=114246

http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathciv_1_25/11/2009_309915

ονομάζοντας φανταστικούς δεινόσαυρους

Όταν αρχίσαμε να μιλάμε για τους δεινόσαυρους ο Σπύρος ρώτησε: «Γιατί οι δεινόσαυροι λέγονται δεινόσαυροι;». Αναλύσαμε λοιπόν ετυμολογικά τη λέξη δεινόσαυρος: δεινό-σαυρος = δεινή σαύρα = φοβερή / τρομερή σαύρα.

Ποιοι είναι όμως οι ‘νονοί’ των δεινοσσαύρων (αυτοί που τους έδωσαν το όνομα); Μα φυσικά οι επιστήμονες (οι ίδιοι που είναι και οι ‘νονοί’ των άστρων). Εκείνοι ανακάλυψαν ότι ζούσαν αυτά τα όντα στη γη. Θέλησαν λοιπόν να τα ονομάσουν για να ξέρουν σε ποια όντα αναφέρονται όταν μιλούν για αυτά.

Τα ονόμασαν δεινόσαυρους (χρησιμοποιώντας τις ελληνικές λέξεις) στηριγμένοι στα κυρίαρχα χαρακτηριστικά τους. Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά των δεινοσαύρων; Ήταν τεράστια, δυνατά και άγρια όντα που έμοιαζαν με σαύρες, δηλαδή ήταν τρομερές σαύρες, δεινές σαύρες, δεινόσαυροι. Για τον ίδιο λόγο ονόμασαν το δεινόσαυρο με το μακρύ λαιμό, μακρυλαίμη.

Για να λειτουργήσουν τα παιδιά σαν τους επιστήμονες που ανακαλύπτουν ένα ον για πρώτη φορά, παίξαμε το ακόλουθο παιχνίδι: ζωγραφίζαμε φανταστικούς δεινόσαυρους και τα παιδιά τους έδιναν ονόματα. Έτσι ζωγραφίσαμε ένα δεινόσαυρο με πολύ μακριά ουρά και τον ονόμασαν ‘μακρύουρο’, ένα με κοντό λαιμό και τον ονόμασαν ‘κοντολαίμη’, ένα με κοντά πόδια και τον ονόμασαν ‘κοντοπόδαρο’ και ένα με ψηλά πόδια και τον ονόμασαν ‘ψηλοπόδαρο’.

Σημείωση: Η τάξη των δεινοσαύρων πήρε το όνομά της επίσημα από τον Άγγλο παλαιοντολόγο Ρίτσαρντ Όουεν το 1842, σαν μία «ευδιάκριτη φυλή ή υποομάδα των Σαυροειδών ερπετών».(πηγή: βικιπαίδεια)

ένα τραγούδι για δεινοσαυράκια

Βρισκόμαστε σε ένα σχολείο δεινοσαύρων. Ο δάσκαλος δεινόσαυρος θέλει να μάθει στα παιδιά δεινοσαυράκια τα είδη των δεινοσαύρων. Έτσι φτιάχνει ένα αλφαβητάρι με δεινόσαυρους (για κάθε γράμμα του αλφάβητου βρίσκει και ένα είδος δεινόσαυρου του οποίου το όνομα αρχίζει από το γράμμα αυτό).

Με το αλφαβητάρι αυτό φτιάχνει ένα τραγουδάκι που λέει στο ρεφρέν: «Ει ει, ελάτε μαζί μου, να απομνημονεύσουμε τους δεινόσαυρους από το Α μέχρι το Ω». Τώρα είναι πολύ εύκολο για τα παιδιά δεινοσαυράκια να αποστηθίσουν τα ονόματα όλων των ειδών.

Αν θέλετε να ακούσετε το τραγουδάκι πατήστε εδώ.

Αυτό το σχολείο δεινοσαύρων βρίσκεται στην Αγγλία και για αυτό μιλάνε αγγλικά. Όμως θα μπορούσαμε κι εμείς να φτιάξουμε ένα αλφαβητάρι στα ελληνικά, όχι βέβαια με είδη δεινοσαύρων (είναι πολλά και δεν υπάρχει κανένας λόγος να τα μάθουμε όλα), αλλά με ζώα.

Ένα αλφαβητάρι μπορεί να είναι το ακόλουθο:

Αρκούδα, βόας, γάτα, δρυοκολάπτης, ελάφι, ζαρκάδι, ήμερο ζώο, θράψαλο, ιππόκαμπος, κότα, λαγός, μουλάρι, νυχτερίδα, ξιφίας, ορνιθόρυγχος, ποντικός, ρινόκερος, σκύλος, τάρανδος, ύαινα, φάλαινα, χαμαιλέοντας, ψαροπούλι (αλκυόνα), ωοτόκο ζώο (το ζώο που γεννά αυγά)

Επειδή δεν μπορούσα να βρω εύκολα ένα ζώο από η κι ένα από ω, έβαλα στη θέση τους κατηγορίες ζώων (ήμερα ζώα, ωοτόκα ζώα). 

Παιδιά, ποια άλλα ζώα ξέρετε; Από ποιο γράμμα αρχίζει το όνομά τους;

η εξέλιξη των ειδών

Μόλις φτιάξαμε τη χρονομηχανή και ολοκληρώσαμε όλες οι προετοιμασίες, μπορούσαμε να ξεκινήσουμε το ταξίδι στο χρόνο. Έτσι την Παρασκευή μπήκαμε στη χρονομηχανή μας, δέσαμε τις ζώνες μας και ξεκινήσαμε.

Πρώτα παρακολουθήσαμε τη μεγάλη έκρηξη (το μπιγκ μπαγκ). Μετά είδαμε πώς δημιουργήθηκε η γη. Στη γραμμή του χρόνου κολλήσαμε τη γη και κάτω από αυτήν γράψαμε 4.500.000.000 χρόνια. Στη συνέχεια παρακολουθήσαμε πώς άρχισε να δημιουργείται η ζωή πάνω στη γη. Έτσι φτάσαμε στους δεινόσαυρους στους οποίους θα κάνουμε μία μικρή στάση.

Η Μυρτώ Π.Κ., η Αλίκη, η Κριστίνα και ο Αλέξανδρος έφτιαξαν τρία μικρά δεινοσαυράκια και τα κολλήσαμε στη γραμμή του χρόνου. Κάτω από αυτά γράψαμε 250.000.000 – 70.000.000 χρόνια (την περίοδο κατά την οποία ζούσαν οι δεινόσαυροι).

Μιλώντας για την εξέλιξη των ειδών, δεν θα μπορούσαμε να μην αναφερθούμε στον Δαρβίνο, τον επιστήμονα που για πρώτη φορά υποστήριξε αυτή τη θεωρία. Έτσι μιλήσαμε για το ταξίδι, και τις παρατηρήσεις που τον οδήγησαν στην υποστήριξη της  θεωρίας για την εξέλιξη των ειδών.

Μπορείτε να δείτε πώς γεννήθηκαν τα πρώτα έμβια όντα και πώς εξελίχθηκαν, στα ακόλουθα βίντεο:

Evolution Animated: From dinosaurs to man: http://www.youtube.com/watch?v=ZTPTAN3pgVw

Evolution: http://www.youtube.com/watch?v=tWMfDUMDaVQ&feature=related

Evolution In 5 Minutes: http://www.youtube.com/watch?v=CvrmZLGWfFs&NR=1&feature=endscreen

η 'εξέλιξη' όπως τη ζωγράφισε σήμερα ο Χρήστος

τα λιωμένα ρολόγια του Νταλί

«Ήταν μια ήσυχη καλοκαιρινή νύχτα σε μια επαρχιακή πόλη της Ισπανίας. Αν και από το σούρουπο ο καύσωνας άρχισε να καταλαγιάζει, ο ιδρώτας δεν έπαψε να ταλαιπωρεί τον Σαλβαντόρ. Μια σταγόνα κύλισε από το μέτωπό του, πέρασε το πρόσωπο, κι αφού έφτασε στο σαγόνι, έπεσε αθόρυβα στο τραπέζι.

Ο Σαλβαντόρ έμεινε μαγνητισμένος να παρακολουθεί την κίνηση. Πόσο αργά κυλούσε, πόσο αθόρυβα. Κοίταξε τη σταγόνα στο τραπέζι. Κι εκείνη έπαψε να είναι σταγόνα. Έγινε ένα κυρτό κάτοπτρο μέσα στο οποίο φυλακίστηκε για να απελευθερωθεί ο χρόνος. Πόσο αργά κυλούσε ο χρόνος εκείνη τη νύχτα. Ναι, καλά ακούσατε! Ο χρόνος κυλούσε!»

Ένας από τους σημαντικότερους πίνακες του Σαλβαντόρ Νταλί είναι «Η εμμονή της μνήμης» (The persistence of memory), πιο γνωστός με τον τίτλο «Τα λιωμένα ρολόγια», 1931 (είναι ο πρώτος πίνακας του άρθρου μας).

Το εισαγωγικό μας κείμενο δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική ιστορία του πίνακα (είναι γέννημα της φαντασίας μας). Η πραγματική ιστορία λέει πως ο Νταλί αποτύπωσε στον καμβά το όνειρο που είχε δει το προηγούμενο βράδυ.

Ήδη, από το 1905 ο Αϊνστάιν είχε δημοσιεύσει τη θεωρία της σχετικότητας που αφορούσε στη σχετικότητα του χώρου και του χρόνου. Τα λιωμένα ρολόγια του Νταλί ήταν φυσικό να παραπέμπουν στη νέα θεωρία (ο χρόνος καμπυλώνεται, συνεπώς και τα ρολόγια, τα σύμβολα του χρόνου, κυλάνε). Έτσι ο πίνακας έγινε πολύ γρήγορα γνωστός (από το 1934 βρίσκεται στο ΜΟΜΑ, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης).

Όμως τα λιωμένα ρολόγια δεν ‘μάγεψαν’ μόνο το κοινό της τέχνης, αλλά και τον ίδιο το δημιουργό τους. Ο Νταλί δεν έπαψε να επανέρχεται στον πίνακα με νέες ζωγραφιές, σκίτσα, γλυπτά.

 

Παιδιά, τι θα λέγατε να ‘καμπυλώναμε’ τα ρολόγια που φτιάξαμε για τη χρονομηχανή μας;

ο Νταλί στο εξώφυλλο του περιοδικού "Χρόνος" (Time)

οι χρονομηχανές μας

Πώς φτιάχνεις μία μηχανή;

Α. Πρέπει πρώτα να σκεφτείς τι θέλεις να κάνεις με αυτήν, και πώς θα επιτυγχάνει αυτό το σκοπό (από τι υλικό θα είναι, πόσο μεγάλη, πώς θα κινείται ή θα κινεί, τι χώρους θα έχει, τι ανάγκες θα εξυπηρετεί κλπ).

Β. Αφού σκεφτείς πρέπει να σχεδιάσεις σε ένα χαρτί τη μηχανή σου.

Το σχέδιο προαπαιτείται της κατασκευής, γιατί εάν αρχίσεις να την κατασκευάζεις και διαπιστώσεις ότι της λείπει κάτι, είναι πολύ αργά. Θα πρέπει να πετάξεις την κατασκευή και να αρχίσεις από την αρχή. Και αυτό σημαίνει ότι θα σπαταλήσεις χρόνο, ενέργεια και υλικά.

Το σχέδιο στο χαρτί σου δίνει τη δυνατότητα να κάνεις όσες αλλαγές χρειάζονται, μέχρι να καταλήξεις στο τελικό σχέδιο.

Έτσι τα παιδιά, μετά από τη συζήτηση, την καταγραφή των αναγκών που πρέπει να εξυπηρετεί και την περιγραφή της μηχανής, προχώρησαν στο σχεδιασμό των χρονομηχανών. Και ιδού τα έργα τους.

η χρονομηχανή αρχίζει να παίρνει μορφή

Στη διάρκεια των ελεύθερων δραστηριοτήτων, ο Γιώργος Α., ο Σπύρος και ο Αλέξανδρος σχεδίασαν από μία χρονομηχανή. Με αφορμή τα σχέδιά τους, συζητήσαμε στον κύκλο για τους χώρους και τη μορφή της χρονομηχανής μας και κάναμε ένα πρώτο σχέδιο.

Είπαμε ότι θα έπρεπε να έχει 20 θέσεις για τα παιδιά, δύο για τις νηπιαγωγούς και περίπου δέκα για τους επιστήμονές μας. Έτσι βρήκαμε το σύνολο όλων: 20+10=30+2= 32. Ο Γιώργος Α. πρότεινε να πάρουμε μαζί μας και τους γονείς, αλλά σκεφτήκαμε πως την ώρα που θα ταξιδεύουμε οι γονείς θα είναι στη δουλειά. Επίσης θα υπήρχε και το πρόβλημα του χώρου (πόσοι να χωρέσουν σε μία χρονομηχανούλα;). Αποφασίσαμε λοιπόν να ταξιδέψουμε μόνοι μας, αλλά να μιλάμε με τους γονείς μέσω σκάιπ (αφού θα έχουμε μαζί μας ηλ. υπολογιστές και σύνδεση στο διαδίκτυο).

Μάλιστα είπαμε ότι με δεδομένο ότι το ταξίδι μας θα είναι φανταστικό (αφού οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να φτιάξουν μία αληθινή χρονομηχανή που να μας ταξιδεύει στο παρελθόν), θα υποθέσουμε ότι τα παιδιά είναι 20 χρονών ‘μαθητευόμενοι επιστήμονες’.

Αλέξανδρος, Αλίκη, Γιώργος Α., Κριστίνα

Βασισμένοι στα σχέδια των παιδιών, σχεδιάσαμε ένα σκαρί από μέταλλο (για να είναι ανθεκτικό). Επάνω στο σκαρί βάλαμε θέσεις για 30 επιβάτες και δύο θέσεις για οδηγούς (θέσεις που θα παίρνουμε εναλλάξ). Μπροστά από τους οδηγούς βάλαμε ένα μεγάλο πίνακα με 4 οθόνες. Η Μυρτώ Π. πρότεινε οι οθόνες αυτές να δείχνουν στα τέσσερα σημεία γύρω από τη μηχανή μας (μπροστά, πίσω, δεξιά και αριστερά. Έτσι θα έχουμε πλήρη έλεγχο για ό,τι συμβαίνει έξω από τη μηχανή μας.

Όλος ο χώρος επάνω από το σκαρί θα καλύπτεται από ένα διαφανές ημισφαιρικό κουβούκλιο, έτσι ώστε να είμαστε προστατευμένοι, αλλά και να βλέπουμε έξω.

Μαλάινα, Διονυσία, Σπύρος, Μαρία

Χωρίσαμε το σκαρί σε τμήματα και φτιάξαμε αποθήκη τροφίμων και νερού (βάσει των καταστάσεων που είχε γράψει η ομάδα σίτισης), βιβλιοθήκη, τουαλέτα με ντουζιέρα (για την περίπτωση που θα πάμε σε έναν τόπο που δεν θα έχει ποτάμια ή λίμνες για να πλυθούμε), και κρεβατοκάμαρα (τα κρεβάτια θα είναι το ένα πάνω στο άλλο για εξοικονόμηση χώρου). Μπροστά θα έχει μια μεγάλη πόρτα για να βγαίνουμε και κυρίως να μπαίνουμε γρήγορα εάν παραστεί ανάγκη (π.χ. μας κυνηγήσει κάποιος δεινόσαυρος!). Η πόρτα θα ανοιγοκλείνει μηχανικά με ένα κουμπί, αλλά θα ανοιγοκλείνει και χειροκίνητα για την περίπτωση που θα χαλάσει ο μηχανισμός.

Γρηγόρης, Λάουρα, Ιωάννα, Μυρτώ Π.

Δεξιά και αριστερά από το σκαρί είναι ο χώρος των μηχανών. Οι μηχανές θα παίρνουν την ενέργειά τους από δύο μεγάλα φωτοβολταϊκά (για να μην παράγουν καυσαέρια που καταστρέφουν το περιβάλλον). Βέβαια τα παιδιά σκέφτηκαν ότι μπορεί και να υπάρχουν μεγάλες περίοδοι χωρίς ηλιοφάνεια και έτσι αποφάσισαν για εφεδρεία να πάρουμε μαζί μας και κάποια καύσιμα.

Εάν στο ταξίδι μας στο χώρο τα πιο βασικά όργανα είναι ένας χάρτης και μία πυξίδα, στο ταξίδι μας στο χρόνο το βασικότερο όργανο είναι ένα ρολόι.

Έτσι φτιάξαμε μεγάλα ρολόγια που μετράνε χρόνια και αιώνες (100 χρόνια). Οι φωτογραφίες μας δείχνουν τα ρολόγια αυτά λίγο πριν ολοκληρωθεί η κατασκευή τους.

Άλκης, Γιώργος Κ., Μυρτώ Σ., Χρήστος

ο Λεονάρντο στη γωνιά της παρατήρησης

«Όλη η γνώση μας έχει τις ρίζες της στην αντίληψή μας», Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Πάνω στη θέση που εκφράζει ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι άνθισε η επιστημονική επανάσταση.

Μετά από το μεσαίωνα, τη μεγάλη περίοδο του σκοταδισμού και της τυφλής πίστης, ο άνθρωπος της αναγέννησης θέτει ερωτήματα και αμφισβητεί, αναζητά μέθοδο, κριτήρια, νόμους και αποδείξεις.

Ο άνθρωπος της αναγέννησης πιστεύει αυτό που βλέπει, που αγγίζει, που αντιλαμβάνεται μέσω των αισθήσεών του. Στο έδαφος της αντίληψής του χτίζει τη γνώση του.

Τα σχέδια του Λεονάρντο δεν είναι μόνο τέχνη στην καλύτερη εκδοχή της. Είναι και επιστημονικές μελέτες. Ο Λεονάρντο παρατηρεί τα φυτά.

Η παρατήρηση είναι το πρώτο στάδιο της μεθόδου της επιστήμης. Εάν θέλουμε να μελετήσουμε ένα αντικείμενο, πρέπει πρώτα να το παρατηρήσουμε με όλες μας τις αισθήσεις και να καταγράψουμε τα δεδομένα αυτής της παρατήρησης.

Δεν είναι τυχαίο που πλάι στα σχέδια ο Λεονάρντο καταγράφει τα σχόλιά του που αφορούν στο σχέδιο.

Παιδιά, μπορείτε να φανταστείτε πώς θα ζωγράφιζε ο Λεονάρντο τα φυτά που έχουμε στη γωνιά της παρατήρησης;

Πάρτε τα μολύβια σας λοιπόν και δοκιμάστε να σχεδιάσετε όπως ο Λεονάρντο.

νέα γωνιά: σκάκι

Πριν από λίγες μέρες φτιάξαμε μια νέα γωνιά στην τάξη που είναι η γωνιά για το ΣΚΑΚΙ.

Τα παιδιά γνώριζαν από καιρό για τη δημιουργία αυτής της γωνιάς και την περίμεναν με ανυπομονησία.

Την προηγούμενη Τρίτη (10/1) έγινε η παρουσίαση του παιχνιδιού και των βασικών του κανόνων. Από την επόμενη μέρα μετατρέψαμε δύο από τα τραπέζια μας σε γωνιά για το σκάκι. ‘Χορηγοί’ των παιχνιδιών είναι ο Γρηγόρης (το έφερε δώρο για την τάξη όταν γιόρταζε) και μία περσινή μας μαθήτρια, η Μυρσίνη.

Τα παιδιά μπορούν να παίζουν ή να παρακολουθούν τις παρτίδες των άλλων παιδιών, κατά τη διάρκεια των ελεύθερων δραστηριοτήτων. Για να μην παίζουν πάντα οι ίδιοι και να κρατάμε σειρά προτεραιότητας, γράψαμε μία κατάσταση με τα ονόματα όλων των παιδιών  και όποιος παίζει βάζει μία τελίτσα δίπλα στο όνομά του.

Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για το Σκάκι στον ακόλουθο σύνδεσμο:

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%BA%CE%AC%CE%BA%CE%B9

οργάνωση του ταξιδιού

Για να πραγματοποιήσουμε με επιτυχία το ταξίδι μας με τη χρονομηχανή, πρέπει να το οργανώσουμε καλά. Η σκέψη και η πράξη πρέπει διαρκώς να συνεργάζονται και η μία να ‘μαθαίνει’ από την άλλη, η μία να ανατροφοδοτεί την άλλη. Η πράξη λοιπόν μας έχει μάθει ότι πριν από κάθε ταξίδι πρέπει να σκεφτούμε τι θέλουμε να πάρουμε μαζί μας, έτσι ώστε να μη μας λείψει όταν θα το χρειαστούμε. Η σκέψη εισέπραξε ό,τι της έμαθε η πράξη και προγραμματίζει την επόμενη πράξη.

Αποφασίσαμε λοιπόν να χωριστούμε σε ομάδες εργασίας,  οι οποίες θα είναι υπεύθυνες για κάθε τομέα του εξοπλισμού μας. Κάθε παιδί διάλεξε την ομάδα του και έφτιαξε μια κατάσταση με τα πράγματα που θα πρέπει να πάρει. Οι ομάδες είναι οι ακόλουθες:

ΦΑΓΗΤΟΥ (ΣΙΤΙΣΗΣ) και ΝΕΡΟΥ: Λάουρα, Αλίκη, Ιζαμπέλα, Αναστασία, Μυρτώ Π., Διονυσία, Γιώργος Α., Κριστίνα

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ: Μαρία, Αλέξανδρος, Μαριάννα, Σπύρος

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ: Γιώργος Κ., Ιωάννα, Γρηγόρης, Άγγελος, Χρήστος, Μυρτώ Σ.

ΡΟΥΧΙΣΜΟΥ: Μαλάινα

Οι υπεύθυνοι των ηλεκτρονικών υπολογιστών έγραψαν ότι πρέπει να πάρουμε υπολογιστή και τον ζωγράφισαν. Στα ρούχα η Μαλάινα ζωγράφισε ρούχα για όλες τις εποχές. Στην κατάσταση των βιβλίων τα παιδιά έγραψαν να πάρουμε βιβλία για το «Μπαμ» (το μπιγκ μπαγκ), για τους δεινόσαυρους, τους πρωτόγονους και το διάστημα.

Στα τρόφιμα έγραψαν να πάρουμε γάλα, κιμά, φρούτα (αχλάδια, μήλα, μπανάνες, πορτοκάλια, καρπούζι, μανταρίνια), λεμόνια, πατάτες, μακαρόνια, παστίτσιο και τη… φρουτιέρα.

Οι καταστάσεις είναι οι ακόλουθες (η Μαριάννα, ο Σπύρος και ο Αλέξανδρος συνεργάστηκαν και έφτιαξαν μία κατάσταση):

οι μηχανές του Λεονάρντο Ντα Βίντσι

«Η ευγενέστερη απόλαυση είναι η χαρά της κατανόησης», Λεονάρντο Ντα Βίντσι

«Το φως λάμπει περισσότερο στο πιο σκοτεινό σημείο», Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Ίσως αναρωτιέστε γιατί θα πάρουμε τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι στη Χρονομηχανή μας. Τι ζητάει ένας ζωγράφος στην παρέα κάποιων από τους σημαντικότερους επιστήμονες;

Ο Λεονάρντο δεν είναι μόνο ένας από τους πιο αγαπημένους μου ζωγράφους. Ο Λεονάρντο είναι σύμβολο: Συμβολίζει τον άνθρωπο που διψάει για γνώση και δημιουργία, τον ακούραστο, ευφάνταστο, ευφυή παρατηρητή, αναλυτή, εργάτη, καλλιτέχνη, επιστήμονα, ερευνητή, εφευρέτη, δημιουργό, μηχανικό, αρχιτέκτονα, κατασκευαστή.

 

Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ήταν ζωγράφος, γλύπτης, αρχιτέκτονας, εφευρέτης, ανατόμος, βοτανολόγος, ζωολόγος, μηχανικός, γεωμέτρης, φυσικός επιστήμονας. Γεννήθηκε το 1452 στο μικρό χωριό Ανκιάνο, κοντά στο Βίντσι, στην Τοσκάνη της Ιταλίας.

Θεωρείται αρχετυπική μορφή (εξιδανικευμένο πρότυπο) του Αναγεννησιακού καλλιτέχνη, ή όπως αποκαλείται «χόμο γιουνιβερσάλις’ (Homo Universalis), που σημαίνει, πλήρης άνθρωπος, άνθρωπος με εύρος ενδιαφερόντων και γνώσεων, ερευνητικό και κριτικό πνεύμα, φιλοπεριέργεια, και κυρίως μία τάση για ενασχόληση με κάθε αντικείμενο της τέχνης και της επιστήμης.

Από τα έργα του Λεονάρντο επιλέξαμε και παρουσιάζουμε εδώ μόνο κάποια από τα σχέδια και τις μελέτες που αφορούν στη μηχανική και την αεροδυναμική.

Παιδιά, παρατηρήστε τα έργα, ένα ένα. Δείτε την κάθε σελίδα από τις σημειώσεις του, ακολουθείστε την κάθε γραμμή, κυλήστε στις καμπύλες, χαθείτε στις σκιές του, ακούστε τον ήχο των μηχανών του, φορέστε τα φτερά του, και ξεκινήστε τα δικά σας ταξίδια στη χώρα της δημιουργίας. Καλή διασκέδαση!

το ταξίδι στο χρόνο, αρχίζει!

Αφού τους προηγούμενους μήνες κάναμε ένα μεγάλο ταξίδι στο διάστημα, ήρθε η στιγμή να προσγειωθούμε. Μπήκαμε λοιπόν εχθές (Τετάρτη 11/1) στο διαστημόπλοιό μας, πήραμε τους φορητούς υπολογιστές μας στα χέρια, και όλοι μαζί, με προσεκτικές και συντονισμένες κινήσεις, προσγειώσαμε το διαστημόπλοιο στην Ελλάδα, στην Αθήνα, στο Λυκαβηττό, στην ταράτσα του σχολείου μας. Όλα αυτά βέβαια μέσω της προσομοίωσης της κίνησης που μας προσέφερε το «γκουγκλ ερθ» (google earth), το οποίο μπορείτε κι εσείς να κατεβάσετε στον υπολογιστή σας μέσω της διεύθυνσης: http://www.google.com/earth/download/ge/agree.html

Τώρα που πατήσαμε τα πόδια μας στη Γη, λέμε να πάρουμε την ιστορία από την αρχή. Να αναζητήσουμε και να μάθουμε πώς υποθέτουν οι επιστήμονες ότι φτιάχτηκε ο πλανήτης μας, ποιες ήταν οι πρώτες μορφές ζωής που δημιουργήθηκαν, ποια ήταν τα πρώτα ζώα που έζησαν εδώ, πώς ήταν και πώς ζούσαν οι πρώτοι άνθρωποι, εκείνοι οι τόσο μακρινοί μας πρόγονοι.

Έτσι θα αρχίσουμε από τη Προϊστορία (προ+ιστορία= πριν από την ιστορία = πριν από την περίοδο για την οποία έχουμε γραπτές μαρτυρίες). Κατόπιν θα περάσουμε στην Ιστορία και θα μιλήσουμε για τους πρώτους πολιτισμούς και την αρχαιότητα και τέλος περνώντας από την αναγέννηση και το διαφωτισμό ευελπιστούμε ότι θα προλάβουμε να φτάσουμε στο σήμερα και το σύγχρονο πολιτισμό. 

Από ό,τι καταλαβαίνετε έχουμε να κάνουμε ένα μεγάλο ταξίδι. Και ενώ μέχρι σήμερα το ταξίδι μας ήταν στο χώρο, τώρα το ταξίδι θα γίνει στο χρόνο. Παρκάρουμε λοιπόν το διαστημόπλοιό μας στην ταράτσα, αφού δεν θα το ξαναχρειαστούμε, και το καλύπτουμε καλά για να το προστατέψουμε από τα καιρικά φαινόμενα. Τώρα πρέπει να κατασκευάσουμε μία καλή Χρονομηχανή, να την εξοπλίσουμε με τα πιο σύγχρονα μηχανήματα, και να αποθηκεύσουμε αρκετά τρόφιμα, νερό και ρούχα για όλες τις καιρικές συνθήκες.

Χρειαζόμαστε και βιβλία, πολλά βιβλία, επιστημονικά βιβλία, μέσα στα οποία θα γράφουν ό,τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες για όλα αυτά τα χρόνια. Από τους γνωστούς μας αστρονόμους αλλά και τους γεωλόγους θα μάθουμε πώς και πότε γεννήθηκε η Γη. Από τους παλαιοντολόγους θα μάθουμε πώς εμφανίστηκε και πώς αναπτύχτηκε η ζωή στη Γη. Από τους ανθρωπολόγους θα μάθουμε για τους ανθρώπινους πολιτισμούς, από τους αρχαιολόγους θα μάθουμε για την περίοδο της αρχαιότητας, από τους ιστορικούς θα μάθουμε την ιστορία των ανθρώπων μέχρι σήμερα και από τους φυσικούς και του χημικούς θα μάθουμε τους νόμους της φύσης.

Για να είμαστε σίγουροι ότι θα τα καταφέρουμε στο ταξίδι μας, λέμε να πάρουμε μαζί μας και κάποιους επιστήμονες, αυτοπροσώπως (!). Αϊνστάιν και Γαλιλαίος έχουν από καιρό κατοχυρώσει τη θέση τους, αλλά λέμε να προσθέσουμε και τον Κοπέρνικο, τον Νεύτωνα και τον Δαρβίνο μια και μιλάμε για εξέλιξη, τον Λεβί Στρος από τους ανθρωπολόγους, τον Κέπλερ από τους αστρονόμους, τον Ευκλείδη με τη Γεωμετρία του παρέα με τον Αριστοτέλη για να μας δώσει τους απαραίτητους ορισμούς και τις κατηγορίες, τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι που με την τέχνη, την ευφυΐα και τη δημιουργικότητά του είναι απαραίτητος σύντροφος, και τέλος τον Στίβεν Χόκινγκ, όχι μόνο για να πάρουμε και κανέναν ζωντανό, αλλά για να κάνει απντέιτ (up-date, στα ελληνικά: ενημέρωση, εκσυγχρονισμός) σε όσα μας λένε οι προηγούμενοι!

Έχουμε λοιπόν δουλειά. Ετοιμαστείτε σωματικά (γυμναστείτε καλά, πάρτε βιταμίνες), διανοητικά (οξύνετε την περιέργεια, τα κριτήρια και τον ορθό σας λόγο) και ψυχικά (οπλιστείτε με θάρρος, υπομονή και επιμονή), προσδεθείτε και… φύγαμε! Το ταξίδι στο χρόνο, αρχίζει!

Σύνδεσμοι για ένα ταξίδι με τη μηχανή του χρόνου:

http://www.astronomia.gr/wiki/index.php?title=%CE%A4%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B4%CE%B9_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%A7%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%BF

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%B1%CE%BE%CE%AF%CE%B4%CE%B9_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%BF

http://www.scienceinschool.org/2009/issue11/timetravel/greek

http://egpaid.blogspot.com/2009/02/blog-post_17.html

κι ένα βίντεο (στα αγγλικά) στο οποίο δείχνει πώς να φτιάξετε μια μηχανή του χρόνου http://tvxs.gr/news/binteo/pos-na-ftiaksete-mia-mixani-toy-xronoy

παίζουμε με τα φύλλα

Ό,τι γράψαμε για τη γραφή αφορά και στην επιστήμη, όπως και στα μαθηματικά. Η επιστήμη και τα μαθηματικά δεν είναι και δεν πρέπει να παρουσιάζονται στα παιδιά ως τομείς ξεκομμένοι από τη ζωή και τις ανάγκες που αυτή δημιουργεί.

Ένα παράδειγμα δουλειάς που εντάσσει τα παιδιά στον επιστημονικό τρόπο σκέψης και τα μαθηματικά, μέσω της ζωής και της καθημερινότητάς τους, είναι το ακόλουθο.

Καθ΄ όλη τη διάρκεια του φθινοπώρου τα παιδιά έφερναν στο σχολείο φύλλα δέντρων. Έτσι φτιάξαμε τη δική μας συλλογή φύλλων στη γωνιά της παρατήρησης.

Την ώρα των ελεύθερων δραστηριοτήτων τα παιδιά παρατηρούσαν, άγγιζαν, σύγκριναν, περιέγραφαν και αντέγραφαν σε χαρτί τα φύλλα της συλλογής.

Οι συλλογές φυσικών αντικειμένων που κάνουμε στη γωνιά της παρατήρησης είναι πολύ σημαντικές. Τα παιδιά μαθαίνουν να οργανώνουν το περιβάλλον τους, να παρατηρούν, να διακρίνουν, να συγκρίνουν. Μέσω της οργανωμένης παρατήρησης οδηγούνται σε ερωτήματα: Γιατί δεν είναι ίδια όλα τα φύλλα; Γιατί δεν έχουν το ίδιο χρώμα, σχήμα, πάχος, υφή; Γιατί στα ίδια φύλλα (τα φύλλα από το ίδιο δέντρο) άλλα είναι μεγάλα και άλλα μικρά; Γιατί ξεραίνονται; Τι γίνονται τα ξερά φύλλα; ‘Εξαφανίζονται’ ή μετατρέπονται σε κάτι άλλο;  

Στο τέλος του φθινοπώρου πήραμε τα φύλλα, όπως και κάποια μανταρίνια που είχε φέρει από το χωριό του ο Σπύρος, και κάναμε μία οργανωμένη δραστηριότητα.

Τα παιδιά χώρισαν τα φύλλα ανάλογα με το δέντρο ή το φυτό από το οποίο προέρχονταν, έκαναν δηλαδή ομαδοποίηση ανάλογα με ένα χαρακτηριστικό τους. Παρατήρησαν ομοιότητες και διαφορές στα φύλλα που προέρχονταν από διαφορετικά ή και από τα ίδια φυτά.

Η επόμενη δουλειά τους ήταν η σειροθέτηση (η ενέργεια μέσω της οποίας τοποθετούμε αντικείμενα στη σειρά, ως προς ένα χαρακτηριστικό).

Το χαρακτηριστικό αυτό στα φύλλα ήταν το μήκος, ενώ στα μανταρίνια ήταν το μέγεθος.

Σημειώνουμε ότι οι συγκρίσεις μεγεθών, η ομαδοποίηση  και η σειροθέτηση είναι οι ‘βάσεις’ πάνω στις οποίες δομείται η έννοια τους αριθμού.

Τέλος πήραμε τα φύλλα της μανταρινιάς και τα κολλήσαμε στο Φυτολόγιό μας, στη σειρά, ανάλογα με το μήκος τους. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι η άσκηση αυτή (όπως και η προηγούμενη σειροθέτηση) είναι και άσκηση ανάγνωσης. Οι μαθησιακοί τομείς δεν είναι απόλυτα διακριτοί. Σε κάθε άσκηση, σε κάθε δραστηριότητα μας δίνεται η ευκαιρία να δουλέψουμε ταυτοχρόνως πολλούς τομείς.

Τι κάναμε λοιπόν στη σειροθέτηση; Τοποθετήσαμε πρώτο το μεγαλύτερο  φύλλο. Πρώτο σημαίνει αριστερά. Έτσι τα παιδιά έμαθαν εμμέσως ότι πάντα αρχίζουμε να ‘διαβάζουμε’ (μεταφορικά και κυριολεκτικά) από τα αριστερά και προχωρούμε προς τα δεξιά.

Σημείωση: Ανεβάζουμε αυτή την ανάρτηση ετεροχρονισμένα γιατί μόλις τώρα καταφέραμε να περάσουμε τις φωτογραφίες από το κινητό.

Υποστηριζόμενο από blogs.sch.gr & Θέμα βασισμένο στο Lovecraft από τον Anders Norén

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς
Αντίθεση