Το σχολείο μας πραγματοποίησε ταξίδι στην Κάτω Ιταλία σε σύμπραξη με το 8ο Λύκειο Πατρών. Από το Αλμπερομπέλο, με τα μικρά πέτρινα σπίτια και τις χαρακτηριστικές κωνικές στέγες, έως το Λέτσε, τη λεγόμενη «Φλωρεντία του Νότου», με την επιβλητική Porta Napoli, αναδεικνύεται η σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ως κοινού αγαθού που καλεί τον πολίτη να τη διαφυλάξει και να τη μεταδώσει. Στα χωριά Calimera, Sternatia και Martignano, η ζωντανή εμπειρία της διαλέκτου Griko —μιας γλωσσικής παρακαταθήκης που φθίνει— υπενθυμίζει τον ρόλο του ενεργού πολίτη στη διατήρηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Εκεί, η κοινότητα μάς υποδέχτηκε με τραγούδια και ποιήματα, αποδεικνύοντας πως η αλληλεγγύη εκφράζεται μέσα από τη φιλοξενία, τη συμμετοχή και τη συλλογική ταυτότητα.
Στο Ότραντο, ο καθεδρικός ναός διαφυλάσσει τη μνήμη των 800 χριστιανών μαρτύρων από τους Οθωμανούς στην ομώνυμη άλωση, αναδεικνύοντας τη σημασία της ιστορικής συνείδησης. Η γνώση και η αναγνώριση του παρελθόντος αποτελούν βασικά στοιχεία για τη διαμόρφωση υπεύθυνων και συνειδητοποιημένων πολιτών. Η διαδρομή συνεχίστηκε στη Ματέρα, έναν τόπο που συγκινεί βαθιά, καθώς σπίτια, εκκλησίες και δρόμοι είναι σκαλισμένα στον ασβεστολιθικό βράχο. Για αιώνες οι κάτοικοι ζούσαν σε πολύ δύσκολες συνθήκες με ολόκληρες οικογένειες να διαβιούν σε ένα σπίτι-σπηλιά μαζί με τα ζώα. Η παντελής έλλειψη καθαρού νερού και το ανύπαρκτο αποχετευτικό σύστημα οδήγησαν στην ελονοσία και γι’ αυτό η πόλη αποκαλείτο «η ντροπή της Ιταλίας». Καταλήξαμε στον Τάραντα, όπου ακόμη και συμβολικές πράξεις, όπως τα «κλειδώματα αγάπης» στις γέφυρες, εκφράζουν την ανθρώπινη ανάγκη για σύνδεση, δέσμευση και κοινότητα.
Μέσα από αυτές τις εμπειρίες αναδεικνύεται ότι ο ενεργός και αλληλέγγυος πολίτης δεν είναι απλώς ένας συμμετέχων στα κοινά, αλλά ένας φορέας πολιτισμού, μνήμης και ανθρωπιάς. Είναι εκείνος που αναγνωρίζει την αξία της διαφορετικότητας, προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά και συμβάλλει ενεργά στη διατήρηση των δεσμών που συγκροτούν τις κοινωνίες. Όπως η θρησκεία με τις αγιογραφίες της και ο εξοπλισμός για την καλλιέργεια της γης και τη δημιουργία υφαντών περνούν από γενιά σε γενιά σε διάφορες χώρες, έτσι και οι αξίες της αλληλεγγύης και της κοινωνικής συνοχής διατηρούνται ζωντανές μέσα από την πράξη.
