Το τσουνάμι είναι θαλάσσιο φαινόμενο, που δημιουργείται κατά την απότομη μετατόπιση μεγάλων ποσοτήτων νερού, σε ένα υδάτινο σχηματισμό, όπως ένας ωκεανός, μια θάλασσα μια λίμνη. Φτάνοντας τα κύματα αυτά σε ρηχά νερά χάνουν την ταχύτητά τους, έως και 20 φορές, αρχικά στο μπροστινό τους μέτωπο, αυτό που φτάνει πρώτο στα ρηχά, και έτσι το μήκος τους μικραίνει, καθώς το πίσω μέρος του κύματος ταξιδεύει ακόμη, με σχετικά μεγαλύτερη ταχύτητα.
Το μήκος του κύματος ενός τσουνάμι μεταβάλλεται, ακολουθώντας την μεταβολή της μέσης ταχύτητάς του σύμφωνα με το βάθος της θάλασσας που διατρέχει, και η ορμή του διατηρείται (θεωρώντας προσεγγιστικά πως δεν εξαπλώνεται και κατά πλάτος) με αντίστοιχη μεταβολή του ύψους του. Φτάνοντας στις ακτές το κύμα συμπιέζεται και κερδίζει σε ύψος, που είναι και ο λόγος για τον οποίο γίνεται καταστρεπτικό φθάνοντας στις ακτές, αφού το ύψος του διατηρείται και καθώς εισβάλλει στην ενδοχώρα.
Η αρχική απότομη μετατόπιση του νερού, που προκαλεί τη γένεση ενός τσουνάμι, μπορεί να είναι αποτέλεσμα σεισμού υποθαλάσσιου, που προκαλεί κατακόρυφη ανάταξη του βυθού, παραθαλάσσιας κατάρρευσης βουνοπλαγιάς ή ηφαιστίου υποθαλάσσιας ηφαιστειακής έκρηξης ή κατολίσθησης, καθώς και πτώσης ικανού μεγέθους ουράνιου σώματος στη θάλασσα.
Ενώ σε βαθιά νερά το τσουνάμι, λόγω των χαρακτηριστικών του εκεί, δεν θεωρείται σοβαρός κίνδυνος για τις πλέουσες κατασκευές, φτάνοντας στις ακτές έχει ιδιαίτερα καταστρεπτικές συνέπειες. ένα τσουνάμι είναι πολλαπλάσια από την ενέργεια ενός ανεμογενούς κυματισμού που έχει ίδιο ύψος.
Μεταδίδεται με μεγάλες ταχύτητες (π.χ. σε ένα βάθος 1000 μέτρων η ταχύτητα μετάδοσης είναι περίπου 350 χιλιόμετρα την ώρα!) και έτσι ο χρόνος αντίδρασης είναι σημαντικά μικρός, ιδιαίτερα σε κλειστές θάλασσες. Όταν ένα τσουνάμι πλησιάσει τις ακτές αυξάνεται σημαντικά το ύψος του.
Ακολουθεί η θραύση του και η αναρρίχησή του (συνήθως πολύ ψηλά στην ακτή) που συνοδεύονται από έντονα στροβιλώδεις κινήσεις που παρασέρνουν τα θύματά του (Φάση Α). Κατά την κάθοδό του προς τη θάλασσα (Φάση Β) αναπτύσσονται μεγάλες ταχύτητες με ακόμη πιο καταστρεπτικές συνέπειες.
Ακολουθούν τα πιο φονικά τσουνάμι που έχουν σημειωθεί παγκοσμίως από το 2004:
- 26 Δεκεμβρίου 2004 – Νοτιοανατολική Ασία: Υποθαλάσσιος σεισμός στα ανοιχτά της νήσου Σουμάτρα στην Ινδονησία, μεγέθους 9,3 βαθμών –ο ισχυρότερος των τελευταίων 40 ετών- προκάλεσε τσουνάμι που έπληξε τις ακτές πολλών χωρών της νοτιοανατολικής Ασίας αφήνοντας πίσω του πάνω από 220.000 νεκρούς.
Στην επαρχία Άτσεχ, όπου τα κύματα έφθασαν τα 30 μέτρα, περίπου 170.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
- 17 Ιουλίου 2006 – Ινδονησία: Υποθαλάσσιος σεισμός μεγέθους 7,7 βαθμών προκάλεσε τσουνάμι κοντά στις νότιες ακτές της νήσου Ιάβας προκαλώντας 654 θανάτους.
- 2 Απριλίου 2007 – Νησιά του Σολομώντα: 52 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τσουνάμι που έπληξε το δυτικό τμήμα των Νησιών του Σολομώντα (στον νότιο Εριηνικό).
Από το τσουνάμι, που προκλήθηκε από έναν σεισμό 8 Ρίχτερ, καταστράφηκαν 13 παραθαλάσσια χωριά.
- 29 Σεπτεμβρίου 2009 – Σαμόα: Περισσότεροι από 190 άνθρωποι σκοτώθηκαν στα νησιά Σαμόα, Τόνγκα και Αμερικανική Σαμόα από σεισμό 8 Ρίχτερ ο οποίος προκάλεσε τσουνάμι.
Τα περισσότερα θύματα -πάνω από 150- καταγράφηκαν στα νησιά Σαμόα, όπου το τσουνάμι κατέστρεψε την νότια ακτή της νήσου Ουπόλου, την πιο πυκνοκατοικημένη του αρχιπελάγους.
- 27 Φεβρουαρίου 2010 – Χιλή: Ένας σεισμός που προκάλεσε τσουνάμι άφησε πίσω του περισσότερους από 520 νεκρούς. Τα περισσότερα θύματα ήταν στην παραθαλάσσια ζώνη του Μαουλέ, σε απόσταση 400 χλμ νοτιοδυτικά της πρωτεύσουας Σαντιάγο.
- 25 Οκτωβρίου 2010 – Ινδονησία: Περισσότεροι από 400 άνθρωποι σκοτώθηκαν από ένα τσουνάμι που προκλήθηκε από σεισμό 7,7 βαθμών στο αρχιπέλαγος των Μενταγουάι, στα ανοιχτά της Σουμάτρας.
- 11 Μαρτίου 2011 – Ιαπωνία: Ένα κύμα που ξεπερνούσε τα 10 μέτρα κατέστρεψε την βορειοανατολική ακτή του αρχιπελάγους και κυρίως την πόλη Σεντά, στο Νησί Χονσού, λίγο μετά τον ισχυρό σεισμό 9 Ρίχτερ. Ο αριθμός των νεκρών και των αγνοουμένων ξεπέρασε τις 19.000.
Έρευνα: Ευρυδίκη Κουτάντου, Α1
Πηγές: https://el.wikipedia.org