Άρθρα κατηγορίας "ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ"

H Ιστορία ως όχημα προσωπικής και κοινωνικής αλλαγής

Λεπτομέρεια από την ομιλία. Στο ένα χέρι η ευταξία της γενειάδας, στο άλλο το αλλαχτήρι της οπτικής παρουσίασης. Εικονοληψία: Μαρία Μπρέτσα.

Λεπτομέρεια από την ομιλία. Στο ένα χέρι η ευταξία της γενειάδας, στο άλλο το αλλαχτήρι της οπτικής παρουσίασης. Δεξιά οι προεδρεύοντες. Εικονοληψία της Μαρίας Μπρέτσα.

Ανακοίνωση στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Η Εκπαίδευση Ενηλίκων ως δίοδος για προσωπική και κοινωνική αλλαγή» 18η ως 19η Νοέμβρη 2016, οργανωμένο από την Ένωση Επιστημόνων Δυτικής Μακεδονίας στην αίθουσα διαλέξεων της πρώην Νομαρχίας Κοζάνης

 

Oρισμός. Τι είναι Ιστορία; Υπάρχουν, χιλιάδες μάλλον, ορισμοί. Ο γράφων θεωρεί πως είναι η λογική ερμηνεία και αφήγηση πράξεων. Αναλυτικότερα, οι συλλογισμοί που εξετάζουν τμήματα της ανθρώπινης δραστηριότητας, ακόμη και τα πιο απίθανα, τεκμηριώνοντάς τα. Η αφήγησή των αποτυπώνεται όχι μόνον κειμενικά, αλλά και εικαστικά, ακουστικά ή κινητικά. Στην ερώτηση αν η Ιστορία εξετάζει και ιδεολογίες, η απάντηση είναι πως οι τελευταίες είναι κάλυμμα υψηλοφρόνων ή υπαφρόνων πράξεων. Οπότε εξετάζονται.

Εξάρτηση. Η αλληλεξάρτηση ατόμου και κοινωνίας προφανής. Το πρόσωπο ζει μέσα σε οικογένεια, μετά στην κοινότητα. Αυτές με τη σειρά τους συγκροτούν το έθνος, παλαιάς μορφής όπως είναι τα ευρωπαϊκά ή σύγχρονης σαν το αντίστοιχο των ΗΠΑ. Πολλά έθνη κατοικούν στην υφήλιο. Καθώς στην έρευνα είναι ευκολότερη η παρακολούθηση του μερικού, παρά η αντίστοιχη των πολλών, όποιος απομακρύνει το φακό του αναγκαστικά γενικεύει, όταν δεν φιλοσοφεί. Αυτή η άποψη φυσικά κι έχει μελετηθεί κι από άλλους ερευνητές, των οποίων τα κείμενα είτε δεν αναγνώστηκαν είτε λησμονήθηκαν από τον γράφοντα.

Κίνητρα. Το κίνητρο της ομιλίας αυτής ήταν να δει με μια αδρή ματιά πώς γίνεται αντιληπτός ο τίτλος, δηλαδή αν όντως η Ιστορία είναι παράγοντας αλλαγής του προσώπου και της παρέας μέσα στην οποία εγκιβωτίζεται. Όσο βαδίζουμε προς την κοινότητα και προς το έθνος, όπως ήδη ειπώθηκε νωρίτερα, ασφαλή δεδομένα ελλείπουν. Κι ο γράφων απιστεί, όχι μόνον σε συμπεράσματα, προκύπτοντα από διαμοιραζόμενα ερωτηματολόγια, αλλά και σε κάθε τι, ακόμη και στα όσα ο ίδιος νομίζει ως ορθά.

Πηγές. Μ΄ αυτή την οπτική, λοιπόν, ανάρτησα στο ΦΒ τον τίτλο της εισήγησής μου αναμένοντας τις εκδοχές των αναγνωστών. Εκδοχές αυτόματες ή προϊόντα επεξεργασίας. Άκρως ατομικές ή σύμφωνες σε μια ομάδα. Ίσως αυτές να σχηματίζονταν από σχετικά ακούσματα ή διαβάσματα. Πόσοι και ποιοι θα ανταποκρίνονταν στο κάλεσμα ήταν εκ των προτέρων άγνωστο. Σ΄ αυτές τις περιπτώσεις ένας μη ευγενής ιστορικός, ίσως θα έλεγε πως έλαβε μυριάδες γνώμες κι απαντήσεις. Ο γράφων όμως σας διαβεβαιώνει ότι δεν ξεπέρασαν την δεκάδα, αν έχουν σημασία οι αριθμοί. Προτιμά περισσότερο την λαϊκή σοφία και λιγότερο την συμπύκνωσή της από διανοουμένους, που την καλλωπίζουν με ελκυστικές φράσεις.

Θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον στις απαντήσεις, που θα απλωθούν σε λίγο μπροστά σας, να ξέρουμε και το πρόσωπο που τις κατέθεσε. Αν είναι άντρας ή γυναίκα π.χ., μιας και διαφημίζεται σήμερα μια τάση εξίσωσης των φύλων, εξίσωσης προς την εκθήλυνση. Αλλά κάτι τέτοιο θα μεγάλωνε κατά πολύ τον όγκο της ανακοίνωσης. Οι γνώμες των αναγνωστών παρατίθενται όπως γράφτηκαν στο ΦΒ, προφανώς αυτόματα, αν και κάποτε συμπτύσσονται για τις ανάγκες του χώρου. Ίσως η πρόσληψη του γράφοντος είναι διαφορετική από την αντίστοιχη του εκάστοτε συγγραφέα και μάλλον εσείς θα τις ερμηνεύσετε διαφορετικά. Είμαστε εδώ για να συζητήσουμε τις διαφορές μετά το πέρας της ομιλίας.

Απαντήσεις. 1. Συντελείται [αλλαγή] αν το πιστεύεις πρώτα!!! είπε ο πρώτος. Σωστά ως προς το πρόσωπο, διότι ο καθένας μας έχει την εξουσία επ΄ αυτού. Κι ορθά ως προς την παρέα, αν έχει κανείς ρομαντική τόλμη ή ωφέλεια να αλλάξει κάτι. Σωστότερα, να πει με παρρησία κι ολιγότερο να παλέψει πρακτικά να αλλάξει κάτι.

  1. Προσωπικής αλλαγής ποιών; Των ιστορικών; Ή των υπολοίπων; ήταν έτερη, ερωτηματικής φύσεως, άποψη. Οικοδομεί το δίπολο ειδικός –απλός λαός. Οι πλειονότητα των ιστορικών, κατά κράτος οι λάτρεις των κρατικών πόρων, αλλάζουν θέσεις, επιβαίνοντας στον εκάστοτε συρμό. Ο λαός είναι πιο σταθερός στις απόψεις του, επειδή δεν μπορεί να κρυφτεί κάτω από δύσκολες λέξεις κι ασαφή νοήματα. Σταθερότερος μέχρι να απειληθεί ή επιβεβαιώσει το συμφέρον του.
  2. Μισώ τους αδιάφορους. Πιστεύω ότι το να ζεις σημαίνει να εντάσσεσαι κάπου παρέθεσε άλλος αναγνώστης, συμπληρώνοντας πως η φράση αποδίδεται στον Ιταλό Αντόνιο Γκράμσι. Μίμηση φυσικά του Θουκυδίδη, αφού είχε πρώτος γράψει ότι όποιος δεν ανακατεύεται με τα πολιτικά θεωρείται άχρηστος. Εδώ έχουμε γνώμες ενός μεγαλοαστού στρατηγού κι ενός επαγγελματία καθοδηγητή, γνώμες ηγετών, που πάντα χρειάζονται ενταγμένες μάζες για να σέρνουν τον αραμπά τους. Ο ευγενής ιστορικός όμως δεν ανήκει πουθενά.
  3. Αν η Ιστορία παραδειγμάτιζε, δεν θα επαναλαμβάνονταν τα λάθη. Σωστή άποψη. Βλέπουμε σήμερα στο πολιτικό μας σκηνικό: οι πολίτες εκδικήθηκαν παλαιότερα το ΠΑΣΟΚ ψηφίζοντας ΝΔ κι έπειτα την τελευταία, ώστε να εκλεγεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Σε δύο χρόνια από τώρα εικάζεται πως θα εκδικηθούν τον ΣΥΡΙΖΑ για να επιστρέψει πάλι η ΝΔ. Σε έξι δε χρόνια θα προτιμήσουν πάλι το ΠΑΣΟΚ ή με όποιο όνομα θα ντυθούν οι παλαιοί πολιτικοί ή νέοι, στην ηλικία, μίμοι τους. Στην μακρά δομή οι αλλαγές είναι κυκλικές.
  4. Η ιστορία διδάσκει πως κανένας δεν διδάσκεται από αυτήν. Γνώμη που συμφωνεί με την προηγούμενη, αν την δούμε πως αναφερόμενη στο μέρος εκφράζει το όλον. Αν όμως εστιάσουμε στο πρόσωπο, θα δούμε πως όντως η Ιστορία διδάσκει.
  5. Να την χέσω την ιστορική γνώση αν αυτός που τη διαβάζει τη φιλτράρει μονόπλευρα. Εδώ ομολογείται πως η Ιστορία είναι παράγοντας γνώσης. Αν συντελεί και σε αλλαγή, δεν συμπεραίνεται. Τίθεται παράλληλα το ζήτημα της ποικιλίας των πηγών, αντιθετικών μάλλον μεταξύ τους. Φυσικά, ο λογισμός επάνω σε αντιθέσεις οξύνει το πνεύμα.
  6. Κακοποίηση ή διαγραφή της αλήθειας. Επανάληψη της [παραπληροφόρησης] έγραφε άλλος ένας πληροφορητής στο ΦΒ. Επομένως, υπάρχει αλήθεια στην Ιστορία. Αλλά φορές κακοποιείται κι άλλοτε διαγράφεται από πρόσωπα ή την ομάδα εξουσίας που τη διαχειρίζεται. Ξεχωριστό δε ρόλο παίζουν οι διαμοιραστές της (παραλλαγμένης) αλήθειας. Όσο ικανότεροι αυτοί, τόσο πιο εύπιστοι οι ακροατές.
  7. Νόρμες, προκαταλήψεις, ανοιχτοσύνη. Ομιλήσαμε για τον άνθρωπο που ζει μέσα στην κοινωνία και τις εξ αυτού συνεπαγόμενες δεσμεύσεις. Ωστόσο, όσοι έχουν λύσει τις βιοτικές ανάγκες, ανοίγουν τα πανιά τους ευκολότερα στον άνεμο της «ανοιχτοσύνης». Είναι άραγε τυχαίο που στον κόσμο μας αιθριάζουν κατά κόρον δημιουργοί, που δεν στηρίζονται σε κρατικούς πόρους; Ο Μίκης Θεοδωράκης π.χ. ή ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης.

Χώρος και χρόνος. Επιλέγουμε προς μελέτην του χώρου και του χρόνου, διαστάσεις απαραίτητες για την προσωπική, τουλάχιστον, κατανόηση κι αλλαγή, τρία συναφή παραδείγματα: ένα οικονομικό σκάνδαλο στο Γρεβενά, παρόμοιο στην Εγνατία οδό κι αντίστοιχο, πρόσφατο, στην Ρωσία. Αν όντως πρόκειται για αληθή καταδαπάνηση του δημοσίου πλούτου, είναι έργο της Δικαιοσύνης. Ο ιστορικός παρατηρεί τις ομοιότητες στο χώρο και στο χρόνο συμπεραίνοντας ότι η ιδιοτέλεια της πλειονότητας των ανθρώπων δεν γνωρίζει σύνορα κι εποχές.

Προσωπικές επιλογές. Μια εικόνα του άδειου πεζόδρομου της Κοζάνης, μας προσφέρει την ανάγκη επεξεργασίας των δεδομένων. Πρόκειται για απαθανάτιση μιας πρωινής στιγμής στην πολύβουη πόλη. Προφανώς ελήφθη σε καιρό σχόλης. Άρα κάθε πληροφορία πρέπει να εξετάζεται μαζί με το συγκείμενο και το επικείμενό της. Μακάρι ο ιστορικός να γνωρίζει περισσότερα από όσα εξεικονίζονται στην αποτύπωση της αλήθειας. Εμβαθύνσεις σε όλους τους τομείς του επιστητού, αλλά και στην καθημερινή ζωή. Απλούστερα: αν δεν ζήσεις βραδινά ξενύχτια, πώς να κρίνεις ένα φιλήσυχο πρωινό;

Το πρόσωπο. Κυρίαρχο ρόλο παίζει, λοιπόν, το σκεπτόμενο πρόσωπο, όχι η άβουλη μάζα. Αν δεν αλλάξει πρώτα αυτό, οι πολλοί εφησυχάζουν. Η αλλαγή βοηθάει στην κρίση, εννοείται έπειτα από λογικές συγκρίσεις, οπότε έχει τη δυνατότητα να ξεπερνά κάθε κρίση.

Κενά συνθήματα. Πρώτα ο πολίτης, έλεγε παλαιότερό σύνθημα των σοσιαλιστών. Λέξη ευθέως επαφιόμενη με την Πολιτεία του Πλάτωνα. Γνωρίζουμε πως η εξουσία φενακίζει τον πολίτη, ισχυριζόμενη πως τον διακονεί και ξεχνώντας πως πρωτίστως υπηρετεί πλουσιοπάροχα και με ιεραρχική δομή τα μέλη της. Όσο κατεβαίνουμε στη βάση, η προσφορά αδυνατίζει. Αν τελικά πιστέψουμε πως υπάρχει διάθεση προσφοράς.

Μιμήσεις. Ο πιο σημαντικός θώκος και τίτλος δεν είναι του πρωθυπουργού αλλά του πολίτη υποστήριξε πρόσφατα σε ελληνικό έδαφος ο τέως πρόεδρος των ΗΠΑ. Φράση που, όπως είδαμε, χρησιμοποιήθηκε ήδη εγχωρίως -συμφωνούμε μαζί του, αρκεί να έχουμε τις πρωθυπουργικές απολαβές, ο θώκος δεν μας νοιάζει. Επίσης δεν θα διαφωνήσουμε ότι οι λογογράφοι των πολιτικών μηρυκάζουν. Πόσο άραγε άλλαξε η λογική από την αρχαιότητα; Καθόλου. Η τεχνολογία μόνον πλουτίζεται, παλαιές λέξεις και φράσεις μεταβαπτίζονται σε νέες, ενώ ο άνθρωπος παραμένει ο ίδιος.

Συμπεράσματα. Ναι, αλλάζει τελικά η μελέτη της Ιστορίας το πρόσωπο, την παρέα και μέρος της κοινότητας. Βλέπει κανείς τότε τις σταθερότητες και τις αλλαγές στον χρόνο. Κατανοεί το χώρο στο παρελθόν και το παρόν, έχοντας διανοητικό οπλισμό να προσαρμοστεί καλύτερα στο μέλλον. Αυξάνει παράλληλα την κριτική του σκέψη ως προς το εξωτερικό κι εσωτερικό του περιβάλλον. Εχεφρονεί.

Υ.Γ. Η παρούσα ανακοίνωση εκφωνήθηκε από στήθους. Η oπτική της παρουσίαση ανοίγει στον σύνδεσμο https://drive.google.com/file/d/0B0nFJ7A1flyDZmVJNkxaV0dzS0E/view?usp=sharing. Το ολικό πρόγραμμα του συνεδρίου εδώ.

Ετικέτες: , , ,

«Τάσσομαι παρά το πλευρόν της Εθνικής Κυβερνήσεως»: η περίοδος 1967 -1974 μέσα από την οπτική της εφημερίδας Δυτική Μακεδονία

Δεύτερη την 4η Νοεμβρίου 2012 ημέρα συνεδρίας  στο κατάμεστο Λαογραφικό Μουσείο Κοζάνης, οργανωμένη από το Λαϊκό Πανεπιστήμιο. Ώρα δύο μεσημέρι η ανακοίνωσή μου με την επικουρία οπτικής παρουσίασης.
Εξηγήθηκε αρχικά η επιλογή της εβδομαδιαίας Δυτικής Μακεδονίας (στο εξής ΔΜ): αναγνωστική κυρίως οικονομία, διότι το σύγχρονό της Θάρρος κυκλοφορούσε καθημερινά. Αφού αντιπολιτευόμενες εφημερίδες δεν εκδίδονταν πια στην πόλη της Κοζάνης, αναγκαστική σπουδή της μονοφωνίας.
Οι λόγοι ενασχόλησης με το θέμα: παιδικές μνήμες και παροντικές ωθήσεις όπως το άνοιγμα νέων διαδρομών στην Ιστορία με την επίσκεψη ενός ανεπεξέργαστου και σκοτεινού εν πολλοίς τοπικού πεδίου.
Τη δομή της ΔΜ παρουσίασε σχετικά πρόσφατα η Κατερίνα Μάτσου σημειώνοντας τον αρχικό της συνεργάτη Κωνσταντίνο Σακκελαρίου, συντάκτη μαχητικής εθνικιστικής εφημερίδας στο μεσοδιάστημα Κατοχικού και κυρίως Εμφυλίου Πολέμου και δασκάλου πιθανώς του επί πέντε δεκαετίες διευθυντή της ΔΜ Ιωάννη Ζηκόπουλου (στο εξής ΙΖ), εφέδρου ανθυπολοχαγού με σπουδές Νομικής.
Η ακολουθία μάλλον επηρέασε το πολιτικό στίγμα της ΔΜ, το οποίο δηλωνόταν καθαρά: «πάντοτε είμεθα εις το πλευρόν πάσης Εθνικής Ελληνικής Κυβερνήσεως». Πρακτικά ωστόσο ο ΙΖ, λάτρης του τόπου του κι αυθορμήτως ειλικρινής, διαφοροποιούταν έως εναντιώσεως αρκετές φορές από τη γραμμή των Αθηνών.
21η Απριλίου 1967 συνελήφθησαν στο νομό Κοζάνης 65 άτομα, τα οποία εξορίστηκαν, γεγονός που δεν αναφέρεται στη ΔΜ, ίσως επειδή δεν εκδόθηκε την 23η Απριλίου ως έπρεπε, αλλά μερικές ημέρες αργότερα. Οι εξορισθέντες ανήκαν στους «άλλους», στους αδελφούς μάλλον των κομμουνιστών (ΚΚΕ) σύμφωνα με την ορολογία της εφημερίδας. Οι «άλλοι» ορίζονταν με πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια και εκτείνονταν από την κορυφή έως την ανώτερη βάση της πυραμίδας: ήταν οι κομμουνισταί και οι πρώτοι εξαδέλφοί τους (Ένωση Κέντρου;), οι αναρχικοί, και γενικώς οι πολιτικοί με τους κομματάρχες και τους κομματαρχίσκους των κομματαρχών.
Από τη διάσταση της Οικονομίας «άλλοι» ήταν οι τρακαδόροι (προφανώς οι καιροσκόποι) και οι πολλά κερδίζοντες επιχειρηματίαι. Ηλικιακά κι εθιμικά «άλλοι» θα μπορούσαν να οριστούν οι αναιδείς νέοι που έτρεφαν μακριά μαλλιά κι επέβαιναν σε θορυβώδη μηχανάκια και ο υπόκοσμος που απολάμβανε τη «μπουζουκοζούγκλα» και το σπάσιμο πιάτων.
Πιο δύσκολα ανιχνεύεται στη ΔΜ η εικόνα των «εμείς». Ήταν ο καλός μέσος Έλλην κι ο πολύς Λαός (αγρότες, εργάτες, κτηνοτρόφοι). Ο Στρατός, τα στελέχη (ανώτερα και κατώτερα) της διοικητικής μηχανής και οι μικροκαταστηματάρχαι. Χωρίς τεκμηριωμένες επεξηγήσεις ευρίσκονται και συνθήματα όπως αναδιοργάνωσιςαναδημιουργία και προάσπισις.
Η αντίθεση παρελθόντος –παρόντος ιχνηλατείται στο δίπολο: απεργίες, νεανική αναίδεια, αύξηση τιμών διατροφής και οικονομικός εκτροχιασμός -προγραμματισμός έργων μεγάλης πνοής, εμπέδωση της τάξης, εξωτερική κι εσωτερική ασφάλεια, οικονομική ανόρθωση και διατήρηση του τιμαρίθμου. Ιδιαίτερη εστίαση στην κατάργηση της Βουλής.
Την μήνιν της «Επαναστάσεως» κατά τους κυβερνώντες, Δικτατορίας ή Χούντας κατά τους αντιπάλους της, δοκίμασαν ήδη από την πρώτη ημέρα παλαιά μέλη του ΚΚΕ και στελέχη τότε της ΕΔΑ σαν τον Αργύρη Στάμο από την Αιανή και το Σπύρο Ζυμάρα από την Κάτω Κώμη, οι οποίοι εκτοπίστηκαν στη Γυάρο. Ακολούθησαν φυλακίσεις και πρόστιμα που μοίραζε το συσταθέν τοπικό Έκτακτο Στρατοδικείο κι έπειτα από μερικούς μήνες προσαγωγές αντιφρονούντων, οι οποίοι απελευθερώνονταν με, κατά βάσιν τυποποιημένες, υπεύθυνες δηλώσεις. Μόνιμη γραπτή επωδός των η, καθ΄ υπαγόρευσιν προφανώς, ομολογία: «τάσσομαι παρά το πλευρόν της Εθνικής Κυβερνήσεως».
Οι συνταγματάρχες διόρισαν στην κορυφή της Διοίκησης μονίμους αξιωματικούς και στη μέση της άτομα εθνικών φρονημάτων. Αιρετή διατηρήθηκε η εκλογή ηγετών σε διάφορους συλλόγους αλλά, όταν έλαβε χώραν, ήρθαν νέα πρόσωπα στο προσκήνιο.
Τα καθεστωτικά προνόμια στελεχών, υποστηρικτών ή απλώς σιωπούντων ήταν οικονομικής και παραστατικής υφής: αξιώματα, κύρος επαφών με την εξουσία, επιδοτήσεις, αποζημιώσεις, αναστολές δανείων. Φυσικά συνοδεύονταν από υποχρεώσεις όπως περιοδείες, ομιλίες, εράνους και κυρίως αίτηση για αφοσίωση στην «Εθνικήν Επανάστασιν».
Στον τομέα της Παιδείας αλλαγές: επανατυπώθηκαν σχολικά βιβλία, επέστρεψε η καθαρεύουσα, καταργήθηκαν τα απογευματινά μαθήματα και πύκνωσαν οι αντικομμουνιστικές ομιλίες. Ξεχωριστό βάρος δόθηκε στην απολιτική ύπαιθρο με την ίδρυση αγροτικών νηπιοτροφείων, νυχτερινών σχολείων και κέντρων επιμόρφωσης, κινήσεις που έβρισκαν, φραστική τουλάχιστον, υποστήριξη από τους συλλόγους των εκπαιδευτικών.
Η στρατιωτική κυβέρνηση δείχτηκε αυστηρή στο πεδίο της Οικολογίας απαγορεύοντας την κλαδονομή δρυών κι αυξάνοντας τα πρόστιμα της λαθροϋλοτομίας, ενώ έγινε προσπάθεια σύμπτυξης ορεινών οικισμών. Στο θηρευτικό όμως τομέα η πολιτική αποδείχτηκε ασταθής.
Ιδιαιτέρως μνημόνευε η ΔΜ την καλυτέρευση ή διάνοιξη του επαρχιακού οδικού δικτύου και τον εξηλεκτρισμό της υπαίθρου με τη θεμελίωση λ.χ. του ΑΗΣ Καρδιάς και του Φράγματος Πολυφύτου. Ακόμη τη διαφύλαξη της μνήμης μέσω της αγοράς του αρχοντικού Βούρκα, τη δημιουργία της Αρχαιολογικής Συλλογής Αιανής, την αναζήτηση λαογραφικού υλικού και τη θεμελίωση του Πνευματικού Κέντρου Κοζάνης.
Στο θρησκευτικό τομέα σημειώθηκαν χειροτονίες ιερέων με γραμματικές γνώσεις Δημοτικού προορισμένων για την απομεμακρυσμένη ύπαιθρο, ενώ διατηρήθηκε ο εκκλησιαστικός χάρτης. Πύκνωναν τα θυρανοίξια ναών και για ένα διάστημα έντονη ηγέρθη συζήτηση περί ανεγέρσεως νέου μητροπολιτικού ναού στην Κοζάνη, για την κατασκευή του οποίου έπρεπε να κατεδαφιστεί το σημερινό κωδωνοστάσιο.
Βρίσκουμε επίσης πληροφορίες για τη στροφή του καθεστώτος προς τη βάση με άτοκα στεγαστικά δάνεια, αναδρομικά υπέρ εργατών, προικοδότηση εργατριών, διαγραφή αγροτικών χρεών και χορήγηση επιδοτήσεων. Ακόμη γνωστοποιούταν η διάθεση στρατιωτικών οχημάτων προς χάριν των πολιτών, οι ανοιχτές πύλες του Διοικητηρίου και οι αιτήσεις για αύξηση των ορόφων στην πόλη.
Η πολιτική επικοινωνία των συνταγματαρχών στοιχειοθετείται με επισκέψεις φοιτητών από τη Θεσσαλονίκη στα χωριά με τη χρήση ή μη κινηματογράφου. Με ενίσχυση εθνικών εορτών όπως η νίκη του Στρατού στο Γράμμο και το Βίτσι το 1949 και δημιουργία νέων αντίστοιχων σαν την πανελλήνια της 21ηςΑπριλίου 1967 ή την τοπική της φράουλας στο Βελβεντό. Υπάρχουν επίσης αναφορές για εκτός θέας τοποθέτηση απαγορευμένων βιβλίων, μετονομασίες οδών και πλατειών και σμιλεύσεις ανδριάντων.
Τα γραφεία παραπόνων έδραζαν αρχικά στις στρατιωτικές, κατόπιν στις πολιτικές αρχές. Ο τεράστιος όμως αριθμός των ανώνυμων καταγγελιών, προφανώς επί προσωπικού κι όχι εξαιτίας πολιτικών αποχρώσεων, ανάγκασε τις ίδιες τις αρχές να διατάξουν τη μελέτη μόνον των επωνύμων αντίστοιχων.
Συμπληρώνοντας τα 60ά του γενέθλια ο διευθυντής της Δυτικής Μακεδονίας Ιωάννης Ζηκόπουλος έδειξε τη ρώμη του: ομιλώντας για την ακρίβεια της βενζίνης, της ζάχαρης και των τηλεφωνημάτων, τους αναδρομικούς φόρους και τη δυστοκία προσέγγισης της εξουσίας και θεωρώντας ως αίτια τους παλιούς «φαυλοκρατικούς νόμους» και την «τρομοκρατικήν ελληνικήν γραφειοκρατία» έγραψε ευκρινώς μεσούσης της επταετίας: «τα κρατικά όργανα …δεν αντελήφθησαν απολύτως την επελθούσαν μεταβολήν».

Ετικέτες: , , ,

«Τάσσομαι παρά το πλευρόν της Εθνικής Κυβερνήσεως»: η περίοδος 1967 -1974 μέσα από την οπτική της εφημερίδας Δυτική Μακεδονία

Δεύτερη την 4η Νοεμβρίου 2012 ημέρα συνεδρίας  στο κατάμεστο Λαογραφικό Μουσείο Κοζάνης, οργανωμένη από το Λαϊκό Πανεπιστήμιο. Ώρα δύο μεσημέρι η ανακοίνωσή μου με την επικουρία οπτικής παρουσίασης.

Εξηγήθηκε αρχικά η επιλογή της εβδομαδιαίας Δυτικής Μακεδονίας (στο εξής ΔΜ): αναγνωστική κυρίως οικονομία, διότι το σύγχρονό της Θάρρος κυκλοφορούσε καθημερινά. Αφού αντιπολιτευόμενες εφημερίδες δεν εκδίδονταν πια στην πόλη της Κοζάνης, αναγκαστική σπουδή της μονοφωνίας.

Οι λόγοι ενασχόλησης με το θέμα: παιδικές μνήμες και παροντικές ωθήσεις όπως το άνοιγμα νέων διαδρομών στην Ιστορία με την επίσκεψη ενός ανεπεξέργαστου και σκοτεινού εν πολλοίς τοπικού πεδίου.

Τη δομή της ΔΜ παρουσίασε σχετικά πρόσφατα η Κατερίνα Μάτσου σημειώνοντας τον αρχικό της συνεργάτη Κωνσταντίνο Σακελλαρίου, συντάκτη μαχητικής εθνικιστικής εφημερίδας στο μεσοδιάστημα Κατοχικού και κυρίως Εμφυλίου Πολέμου και δασκάλου πιθανώς του επί πέντε δεκαετίες διευθυντή της ΔΜ Ιωάννη Ζηκόπουλου (στο εξής ΙΖ), εφέδρου ανθυπολοχαγού με σπουδές Νομικής.

Διαβάστε όλο το άρθρο »

Το εγχειρίδιο Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου

Χτες 27η Οκτωβρίου 2012, ώρα 18:00 στην αίθουσα 111 του ΤΕΙ Κοζάνης ομίλησα στα πλαίσια του Λαϊκού Πανεπιστημίου Κοζάνης για το ενεστός εγχειρίδιο Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου (από το 1815 έως σήμερα).

Η ιστορία φορές επαναλαμβάνεται: το υπό παρουσίασιν πόνημα εκδόθηκε το 2007 εις αντικατάστασιν έτερου αντίστοιχου με τίτλο Ιστορία του Νεότερου και Σύγχρονου Κόσμου, που είχε τυπωθεί το 2002, αλλά σχεδόν αμέσως αποσυρθεί από τον τότε σοσιαλιστή υπουργό Παιδείας.

Προς χάριν της επικαιρότητας (αυριανή επέτειος 28ης Οκτωβρίου 1940) η συγκριτική ανάλυση του παλαιού και του νέου βιβλίου περιορίστηκε στα κεφάλαια «Εισβάλλει ο Μουσσολίνι», σ. 201 του αποσυρθέντος, και «Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο…», σ. 118-121 του ενεστώτος.

Σχολιάστηκαν φράσεις του παλαιού βιβλίου όπως η «κακή οργάνωση του στρατού» το 1940 και η άποψη πως «οι Βρετανοί τράπηκαν σε φυγή» το 1941, τις οποίες εύκολα αμφισβητεί κανείς: όσον αφορά στο δεύτερο στην περιοχή μας οι Γερμανοί είχαν αρκετά θύματα κατά το πέρασμα του Αλιάκμονα τον Απρίλιο του 1941 (αρχικά θάφτηκαν σε κοιμητήριο στα στενά του Σαρανταπόρου) από πυρά Βρετανών, Νεοζηλανδών κι Αυστραλών στρατιωτών οπότε η φράση «τράπηκαν σε φυγή» θεωρείται εκτός άλλων και αμάρτυρη.

Συμπληρωματικώς προσφέρθηκε η οπτική της «Νέας Ιστορίας» και η σχέση της Επιστήμης της Κλειούς με τη Διδακτική και την Παιδαγωγική.

Στο δεύτερο μέρος της διάλεξης έγινε λόγος για τους τέσσερις πεπειραμένους συγγραφείς, διδάκτορες Ιστορίας, του τρέχοντος μαθητικού βιβλίου (στο προηγούμενο η ομάδα ήταν δωδεκαμελής). Ακόμη για το κεφάλαιο του Αλβανικού Έπους όπου παρατηρήθηκαν συνοδευτικές πηγές κι αποσπάσματα του κειμένου όπως το ποιος είπε το ΟΧΙ στους Ιταλούς (ειπώθηκε από τον Έλληνα πρωθυπουργό χωρίς να ρωτηθεί κανείς όπως και σήμερα δεν μας ρωτά κανείς για τους επιπολάζοντες φόρους και τις μισθοτομές). Δεν χρειάζονταν άλλωστε, αφού ο Ελληνικός Στρατός είχε από το 1936 ετοιμαστεί για τον πόλεμο κι από τις αρχές του Οκτωβρίου 1940 βρισκόταν πανέτοιμος σε θέσεις μάχης.

Ακόμη η διάλεξη εστίασε στο βάρος όρων και λέξεων, π.χ. «εδάφη κατοικημένα και από αλύτρωτο ελληνικό πληθυσμό» ή η «επικουρία βρετανικού αγήματος» [στην πραγματικότητα συνυπήρχαν όπως ήδη ειπώθηκε με Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς].

Τέλος κουβεντιάστηκε ο ευφυής χαρακτηρισμός ««λαϊκός» πόλεμος» που προσέδωσε ο συγγραφέας ιστορικός Κωνσταντίνος Σβολόπουλος στον τρόπο με τον οποίο οι Κρήτες πολίτες πολέμησαν τους Γερμανούς το Μάιο του 1941.

Στο τρίτο μέρος προτάθηκε μία αλλαγή ημερομηνίας: κατ΄ εμέ η αντεπίθεση του Ελληνικού Στρατού δεν έλαβε χώραν την 14η Νοεμβρίου 1940, αλλά την 1η Νοεμβρίου 1940 όταν το 28ο σύνταγμα ΠΖ της Φλώρινας άρχισε να προελαύνει σταθερά στο αλβανικό έδαφος εναντίον των Ιταλών συλλαμβάνοντας δια της λόγχης 2 αξιωματικούς και 79 οπλίτες Ιταλούς.[1]

Ως έναυσμα της συζήτησης που ακολούθησε επιδείχτηκε στη συνοδευτική παρουσίαση η πρόσφατη δήλωση βουλευτίνας του τοπικού Σύριζα, σύμφωνα με την οποία η 28η Οκτωβρίου 1940 συνδέεται με την Αντίσταση του 1941 -44 και τη Βαρβαρότητα του 2012.


[1] Η Φλώρινα στο Έπος του Σαράντα: Ιστορία των Σιδηρών Συνταγμάτων της, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Univercity Studio Press, Θεσσαλονίκη 2008 (Επιμ. Δορδανάς Στράτος- Θανάσης Καλλιανιώτης- Ιάκωβος Μιχαηλίδης)

Η τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο

Στα πλαίσια του Λαϊκού Πανεπιστημίου εισήγηση χτες 20.10.2012/18:00΄ στην αίθουσα 111 των ΤΕΙ με τίτλο ¨Η τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο». Φοιτητές λιγότεροι από την προηγούμενη φορά, υφίστανται γάμοι τα Σάββατα ήταν η πιο αρεστή εξήγηση.

Τη συνοδεία οπτικής παρουσίασης αναφέρθηκα στις επίσημες πηγές, ήτοι στο ομότιτλο βιβλίο που κυκλοφορεί στα Γυμνάσια και στο αντίστοιχο πιλοτικό που ευρίσκεται σε ψηφιακή μόνο μορφή. Και φυσικά σε διάφορες ανεπίσημες γραπτές και προφορικές άλλες.

Η ανάλυση προχώρησε στα περιεχόμενα του βιβλίου της τοπικής Ιστορίας της Γ΄ Γυμνασίου, κυρίως στην αντίθεση Νέας και Παραδοσιακής Ιστορίας, διαφορά ανύπαρκτη όσον αφορά σε εργαλεία, καθώς ορισμένα για τα οποία επαίρεται η πρώτη (π.χ. η προφορική συλλογή πληροφοριών) έχει χρησιμοποιήσει κατά κόρον στο παρελθόν, αδιατυμπάνιστα όμως, η δεύτερη.

Σχολιάστηκαν έπειτα όροι του συρμού όπως περιβάλλον, διαπολιτισμικότητα, διαφορετικότητα, ετερότητα, κλπ., αντανακλάσεις που πάντα υπήρχαν στις παλαιές κοινωνίες και ποτέ δεν θα σταματήσουν να προστίθενται στις νέες προφανώς κάτω από άλλες λέξεις όπως μνημόνιο – αντιμνημόνιο, πλούσιοι – φτωχοί, κρατικοδίαιτοι – ιδιωτικοί, διανόηση – παρανόηση κλπ.

Επισημάνθηκε μετά η ρωμαλεότητα της Τοπικής Ιστορίας έναντι της Γενικής, το συγκεκριμένο μπροστά στο αφηρημένο. η προσωπικότητα απέναντι στη μάζα, κι έγινε λόγος για το ιστορικό αντικείμενο, αν δηλαδή εστιάζεται αυτό στην ευρύτητα του πεδίου ή στο ίδιο το πρόβλημα.

Ιδιαίτερη μνεία για τους ερασιτέχνες ιστορικούς της υπαίθρου, τους όντως αδιδάκτορες και (τεχνικά) ανεπιστήμονες, φορές ωστόσο καλύτερους από επαγγελματίες ιστορικούς. Άριστοι γνώστες του χώρου, του χρόνου, των γεγονότων και της ζωής οι τοπικοί γραφείς, αποδεικνύονται πολυτιμότατες ιστορικές πηγές όταν ρωτήσεις κατάλληλα κι απροκατάληπτα τα κείμενά τους!

Σχετικώς θίχτηκε η «κίβδηλη» ιστορική συνείδηση, στην οποία κινδυνεύουν άνετα να περιπέσουν τοπικοί ιστοριοδίφες και (παραδοσιακοί) ιστορικοί, γιατί όχι και επαγγελματίες γενικοί, της νέας Ιστορίας, θεράποντες.

Εν κατακλείδι προσφέρθηκαν από το γράφοντα δύο τρέχοντα (αφού ζητείται η βιωματικότητα) θέματα προς επεξεργαστικήν δοκιμήν:

πρώτο: «Οι ιδιαιτεράδες στην Κοζάνη του 2012: έλλειμμα Παιδείας ή ανάγκη επιβίωσης;». Θεωρήθηκε από το ακροατήριο απίθανο να δουλευτεί στην Γ΄ Γυμνασίου. Το αναπάντητο ερώτημα: θα οδηγήσει σε μίση και πάθη ή θα διαλύσει στερεότυπα;

δεύτερο: «Ο Εθνικισμός στην Κοζάνη του 2012» απευθύνθηκε στους φοιτητές του ΛΠΚ κι άρχισε μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μεταξύ τους συζήτηση όπου διαφάνηκαν ανάμεσα στα άλλα και στερεότυπα του διαφορετικού καθημερινού άλλου.

Η βραδιά έκλεισε με καφέ, γλυκά και περαιτέρω συζήτηση στην «Αναστασία».

Τα βιβλία Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού: 21ος αιώνας

Χθες απόγευμα, ώρα 6:30  ίσως λόγω τεχνικών προβλημάτων, στην αίθουσα 111, κατάμεστη νεαρών ακροατών, των ΤΕΙ Κοζάνης ο γράφων στα πλαίσια μαθημάτων στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης παρουσίασε συγκρίνοντάς τα ταυτοχρόνως  «Τα βιβλία Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού: 21ος αιώνας» .

Ακολούθησε έπειτα διάλογος μεταξύ εκφωνούντος κι ακροατών και μεταξύ των ακροατών. Επίσης τέθηκαν διάφορες ερωτήσεις κι ακόμα ορισμένοι τοποθετήθηκαν επί του ζητήματος.

Για να δείτε τη συνοδευτική οπτική παρουσίαση πατήστε εδώ.

Παρουσιάσεις του νέου βιβλίου Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού

Στα χέρια του γράφοντος περιήλθε το άρτι εκδοθέν βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού προς χρήσιν των μαθητών με τον ακριβή τίτλο «Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου».

Οι συγγραφείς του, Ιωάννης Κολιόπουλος, Αθανάσιος Καλλιανιώτης, Ιάκωβος Μιχαηλίδης και Χαράλαμπος Μηνάογλου, ιστορικοί όλοι και διδάκτορες της νεότερης και σύγχρονης Ιστορίας, επιμελήθηκαν επιπλέον τα συνοδευτικά «Τετράδιο Εργασιών» για το μαθητή και «Βιβλίο Δασκάλου» για τους εκπαιδευτικούς (το τελευταίο δεν ευρέθη σε έντυπη μορφή).

Το διδακτικό αυτό πακέτο κατόπιν πρόσκλησης του ευθαρσούς σχολικού συμβούλου Δημητρίου Πλωμαρίτη θα παρουσιαστεί πρώτη φορά από το γράφοντα στην Πτολεμαΐδα σε δασκάλους της 4ης περιφέρειας ΔΕ Κοζάνης  την 7η Σεπτεμβρίου 2012.

Ακολούθως την 13η του επομένου μηνός ο γράφων θα ασχοληθεί με το ίδιο διδακτικό πακέτο σε εισήγησή του στο Α΄ εξάμηνο του Λαϊκού Πανεπιστημίου Κοζάνης με τίτλο «Τα βιβλία Ιστορίας του Δημοτικού: 21ος αιώνας μ.Χ.»

Οι ενδιαφερόμενοι δάσκαλοι, φιλίστορες ή διανοητές μπορούν να μελετήσουν σχετικώς κατεβάζοντας τα εξής:

Βιβλίο Μαθητή

Τετράδιο Εργασιών

Βιβλίο Δασκάλου

ΔΕΑΠΠΣ -ΑΠΣ

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ 1950 -2012

Για να δείτε την οπτική παρουσίαση του Δρ. Θανάση Καλλιανιώτη στο μάθημα «Η σύγχρονη εποχή 1950 -2012» (κύκλος Νεότερης και Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας -Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης) πατήστε εδώ

Εμφύλιος Πόλεμος 1945 -1950

Στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης, κύκλος Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Κοζάνης και περιχώρων, ο Δρ. Θανάσης Καλλιανιώτης στο θεατράκι των Οχληρών την 25η Φεβρουαρίου 2912  ασχολήθηκε με το θέμα Εμφύλιος Πόλεμος 1945 -1950.

Η συνοδευτική οπτική παρουσίαση του μαθήματος, ευρίσκεται εδώ

Η ΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΚΙΩΝ: 1940 -1945

Στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης, αμφιθέατρο Οχληρών, Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2012, ώρα 18:00΄,

ο Θανάσης Καλλιανιώτης, BA, MA, PhD Ιστορίας ΑΠΘ, στα πλαίσια του κύκλου Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία της Κοζάνης παρουσιάζει το μάθημα Η έλευση των σκιών: 1940 -1945.

Θα αναλυθεί ο πόλεμος του 1940-41 και η περίοδος της Κατοχής επάνω στον εξής δεκάλογο:

  1. Ιωάννης Μεταξάς και έπος του 40: μόνοι εναντίον όλων.
  2. Ιταλοί, Βούλγαροι, Γερμανοί: ιδεολογία, πολιτική, πραγματικότητα.
  3. Ελληνική Πολιτεία: επιβίωση πληθυσμού, πόλεμος ξένων προπαγανδών.
  4. Ανθέλληνες: Πριγκιπάτο Πίνδου, Κομιτατζήδες, δοσίλογοι.
  5. Οργανώσεις Αντίστασης: οι δεξιές ΥΒΕ, ΕΚΑ, ΠΑΟ, ο κεντρώος ΕΔΕΣ και το αριστερό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.
  6. Κατοχικός Εμφύλιος Πόλεμος: αιτίες, αφορμές, δολοφονίες, συγκρούσεις, μάχες.
  7. Συμμαχικός παράγων: λίρες, όπλα, κύρος, ηθικό.
  8. Εθνικιστές: ΕΕΕ, ΕΣΟ, ΕΕΣ. Τοπικιστές εναντίον διεθνιστών. Κατά συρροήν εκτελέσεις.
  9. Απελευθέρωση Κοζάνης: βρετανικό αίμα και γερμανικές καραμέλες.
  10. Εαμοκρατία: το κράτος του λαού. Διοίκηση, Δημόσια Τάξη, Φορολογία.

ΦΩΤΟ: Εορδαίος οπλίτης του ΕΕΣ με δίκοχο που φέρει σταυρό και διττή ελληνική σημαία (άσπρες και γαλάζιες λωρίδες), Αρχείο Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης.

[ΣΗΜΕΙΩΣΗ 19.02.12: Για να δείτε τη συνοδευτική οπτική παρουσίαση της διάλεξης, πατήστε εδώ]

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ 1912 -1940

Διαβάστε την οπτική παρουσίαση του Δρ. Θανάση Καλλιανιώτη στα πλαίσια διάλεξης του στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης την 11η Φεβρουαρίου 2012,

με τίτλο «Αναζήτηση ταυτότητας: 1912 -1940″

πατώντας εδώ

Ο ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ 1500 -1912

Διαβάστε την οπτική παρουσίαση του Δρ. Θανάση Καλλιανιώτη, η οποία συνόδευε τη διάλεξη της 4ης Φεβρουαρίου 2012 στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης με τίτλο » Ο Μεσαίωνας: 1500 -1912″,

πατώντας εδώ

Top
...
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων