Ιστορία Παλιουγριάτσιανου, τ. Α΄ 3.000 π.Χ. -1912 μ.Χ.

Πλαστικό ομοίωμα κόρης ντυμένο με την παραδοσιακή στολή του χωριού Παλιουγριάτσιανου Κοζάνης. Εν αντιθέσει με τις πολύχρωμες πεδινές ομόφυλές της, οι γυναίκες των ορεινών φορούσαν μαύρα ρούχα για να συμπλέουν με την αγριάδα του βουνού και τα έθιμά του

Πλαστικό ομοίωμα κόρης ντυμένο με την παραδοσιακή στολή του χωριού Παλιουγριάτσιανου Κοζάνης. Εν αντιθέσει με τις πολύχρωμες πεδινές ομόφυλές της, οι γυναίκες των ορεινών φορούσαν μαύρα ρούχα για να συμπλέουν με την αγριάδα του βουνού και τα έθιμά του (Λαογραφικό Μουσείο Παλαιογράτσανου)

Απόσπασμα από πρόσφατο έργο του γράφοντος με τίτλο Ιστορία Παλιουγριάτσιανου [Κοζάνης], τ. Α΄, 3000 π.Χ -1912 μ.Χ. Γίνεται αναφορά στο πραγματικό έτυμο της σημερινής κωμόπολης Βελβεντού Κοζάνης όσο και σε αιώνιες διαμάχες περί της γης: συγκεκριμένα στην εφαπτόμενη πεδινή έκταση Γριατσιάνη μεταξύ Βελβεντινών και Παλαιογρατσανιτών. Η έκδοση ολόκληρου του βιβλίου αναμένεται.

 

Η κεντρική θέση της Γριατσιάνης καταγράφεται από τους Βελβεντινούς ως Παλιόχωρα[1] -εκφωνείται Παλιόχουρα από τους κατοίκους του Παλιουγριάτσιανου. Αν κάτω από την Παλιόχουρα κρύβεται μία από τις αρχαίες πόλεις Φυλακαί,[2] Έλυμα, Ελίμεια,[3] Βουλλίς,[4] Αλεβέοι, Βίστυρρος ή Δουρέοι,[5] μόνον επιγραφική μαρτυρία μπορεί να το αποδείξει. Προς το παρόν κάθε επιθυμία εύρεσής της ατονεί. Η πλούσια πάντως γη της Γριατσιάνης έθρεφε πολλά στόματα: το 1528 διέθετε 191 νοικοκυριά, 20 άγαμους, 11 χήρες και πρόσοδο 25606 άσπρα. Το Παλιουγριάτσιανου αντίστοιχα είχε 49, 24, 4 και 5200.[6] Τα πλούσια νερά του τελευταίου, οφειλόμενα εν μέρει στην αφθονία βροχής που έπεφτε επί τόπου όσο και ψηλότερα στο βουνό,[7] πότιζαν χωράφια με εξαίσια στιράλαυκα (αυλάκια για να φεύγει το περισσευούμενο νερό),[8] κήπους κι οπωροφόρα. Οι πευκώνες πρόσφεραν ξυλεία κατασκευών περισσότερο παρά καθημερινής καύσης. Στο μαλακό κλίμα συνέβαλλε η έναντι του ποταμού κορυφογραμμή Ασάρ (μετονομασθείσα σε Κρεμαστόν).[9] Περνώντας από την κορυφή Σιβρί κατέληγε στην ομότιμή της Σαρί Καγιά κόβοντας εντελώς ή διασκορπίζοντας τους βορείους ανέμους, πράξη που ευνοούσε την πολυάνθρωπη κατοίκηση τόσο στην αρχαιότητα, όπως αποδεικνύουν δεκάδες ερευνημένες θέσεις,[10] όσο και στις αρχές της Τουρκοκρατίας. Γι αυτό στα ιζηματογενή εδάφη της δεξιάς όχθης του Αλιάκμονα (λωρίδα Σερβίων) συνωστίζονταν δέκα οικισμοί: Βελβεντός, Γριατσιάνη, Γούλες, Κιραμίδα, Κολτσάκ, Κρανίδια, Μπλόλακας, Ρύμνιο, Σέρβια και Τζιρνίστα. Επρόκειτο για ένα σύνολο 2370 εστιών,[11] το 38,8% των χριστιανικών οικισμών της επαρχίας Σερβίων!

Σ΄ αυτά τα προτερήματα οφείλεται και η πυκνή κατοίκηση από την ύστερη Εποχή του Χαλκού και μετέπειτα στις όχθες του ποταμού Αλιάκμονα, στις θέσεις Στουν Μπράβα τουν ακατνό[12] κι Αγκόλα[13] (Άγιος Νικόλαος) Βελβεντού.[14] Αργότερα οι κάτοικοι ανηφόρισαν 100 περίπου μέτρα προς το Νότο για να οικίσουν το σημερινό Βιλβιντό, πανάρχαιο όνομα θέσης που μετετράπη σε οικωνύμιο. Ο κάτοικος του σημερινού Βελβεντού ονομάζεται στην ιδιόλεκτο Βιλβινός. Ο αντίστοιχος της νήσου Άγιος Γεώργιος (παλαιότερα Βέλβινα) του Αργοσαρωνικού κόλπου[15] παραδίδεται στον Ηρόδοτο ως «Βελβινίτης».[16] Στον Ησίοδο μνημονεύεται ως διαπρυσίως ποθητός ο «βίβλινος οίνος»,[17] ο οποίος ενέπνευσε στη σύγχρονη εποχή την ονομασία του κρασιού «Βιβλία χώρα».[18] Επιπλέον υπάρχουν σήμερα οικισμοί ονόματι «Βελβίτσαινα», πιθανώς Βιλβίτσινα, στην Αιτωλοακαρνανία και «Βελβίτσι» στην Αχαΐα.[19] Δεικνύεται λοιπόν πως προηγούμενες ετυμολογήσεις του Βελβεντού από το λατινικό Beneventum[20] ή την παλαιοσλαβική vrba =ιτιά[21] περνούν στο ντουλάπι της Ιστορίας κι αποδεικνύεται πως το όνομα του Βελβεντού κατάγεται από την αρχαιότητα, πριν προσέλθουν στην περιοχή οι Ρωμαίοι.

Η ερμηνεία του τοπωνυμίου Βιλβιντό είναι άδηλη ως σήμερα. Πιθανότατα έχει προελληνική ή θρακική ρίζα, η οποία σχετίζεται με αμπέλους και παράγωγά τους, αν συνεκτιμηθεί ο ληνός, το πατητήρι δηλαδή των σταφυλιών, και το επίθετο Ληνεύς του Διονύσου.[22] Τέσσερις ληνοί σε προσφάτως ανακαλυφθείσα πρωτοβυζαντινή πλούσια αγροικία[23] στηρίζουν το αληθές της υπόθεσης στο βάθος του χρόνου, ενώ το ίδιο ενισχύεται ακόμη περισσότερο με το εμπόριο κρασιού και παραγώγων του -σε νεότερες εποχές- με την Πιερία.[24] Ως προς τον ενδιάμεσο χρόνο, κτητορική επιγραφή στο ναό του Αγίου Νικολάου Βελβεντού, αναφερόμενη σε καιρική καταστροφή αμπέλων,[25] γεφυρώνει το Βυζάντιο με το νεότερο κόσμο.

Ακόμη όμως και σε τούτο το ευλογημένο μέρος δεν έπαυαν ποτέ τα προβλήματα μεταξύ των κατοίκων. Συγκρούσεις περί των περιουσιών και ταξική πάλη ξέφτιζαν το ιδεατό χαλί, που εύποροι αστοί διανοούμενοι και άγευστοι της σκληρής καθημερινότητας θεωρούν πως υπάρχει μόνιμα απλωμένο στην επαρχία. Έτσι, σε επιγραφή του 2ου -3ου αιώνα μ.Χ. που βρέθηκε στο Παλαίκαστρου διατυπώνονται παράπονα περί της γης,[26] στα οποία εμπλέκονται Ρωμαίοι κι Έλληνες ιδιοκτήτες, κάτι όχι ασύνηθες σήμερα. Ευρεθέν στην περιοχή ηλιακό μαρμάρινο ρολόι[27] ρύθμιζε, επιστημονικά ίσως, την υδρονομή, όχι όμως και τις ανθρώπινες εντάσεις, όπως φανερώνουν ενθυμήσεις νεοτέρων χρόνων για «μικροκαυγάδες» στα ποτίσματα χωραφιών του Βελβεντού[28] και της Γριατσιάνης[29] ή για 2.500 χιλιάδες μουριές που είχαν κοπεί από αγνώστους σε απονύχτερη επιδρομή εις βάρος κατοίκου του Βελβεντού το 1899.[30] Ιδιαίτερα η Γριατσιάνη αποτέλεσε πεδίο μάχης (κι) αργότερα: το 1922 σε διαπάλη μεταξύ αγροτών Βελβεντού και Παλιουγριάτσιανου[31] έχασε τη ζωή του ένας άνδρας, ενώ το 1944 διεξάγονταν σκληροί αγώνες μεταξύ των «επιτηδείων» και των «φτωχών αγροτών», όπως χαρακτηρίζει τοπική κομουνιστική εφημερίδα αντιπάλους και φιλίους[32] -δυστυχώς να γνωρίζουμε επακριβώς την έκβασή των. Η προσωνυμία Σιούρδ(οι), δηλαδή κουφοί στη βλάχικη γλώσσα, την οποία εκτόξευαν οι Παλιουγριατσιανίτες προς τους Βελβεντινούς,[33] όπως ακριβώς και οι χωριάτες του Τσιαρσιαμπά στους κατοίκους της πόλης Κοζάνης, εξεικονίζει και γλωσσικά τη σοβούσα διένεξη.


[1] Ζανδές, Μελετήματα για το Βελβεντό, ό.π., σ. 426

[2] Δήμιτσας Μαργαρίτης, Μακεδονικά. Αρχαία γεωγραφία της Μακεδονίας συνταχθείσα κατά τας αρχαίας πηγάς και τα νεώτερα βοηθήματα, Μέρος δεύτερον, Τοπογραφία, Τυπογραφείον Λ. Βιλλαρά, Αθήναι 1874, σ. 67

[3]Hammond, Ιστορία της Μακεδονίας, ό.π., σ. 141

[4] Claudii Ptolemaei Geographia, τ. 1, Karl Friedrich August Nobbe, Sumptibus et typis Caroli Tauchnitii, Lipsiae 1843, σ. 193, 197

[5] Σβέρκος Ηλίας, Συμβολή στην ιστορία της Άνω Μακεδονίας των ρωμαϊκών χρόνων (Πολιτική οργάνωση –κοινωνία -ανθρωπωνύμια), διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογία ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 1997, σ. 32

[6] Η Μακεδονία το 1530, ό.π., λήμματα Χωριό İğraçani και Χωριό Paluiğraçani

[7] Ασλανίδης Άρης –Ζαφειρακίδης Γιώργος –Καλαϊτζίδης Δημήτρης, Γεωλογία –Γεωγραφία Β΄ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα χ.χ., Μάθημα 20

[8] ΑΑΚ, Μυλωνάς Ιωάννης, πρώην κοινοτάρχης Παλιουγριάτσιανου, προφορική συνέντευξη 02.09.2014

[9] ΓΑΚ/ΑΝΚ, ΑΒΕ60/ΣΑΕ314, ό.π., Πρακτικόν 3/10.12.1959, Απόφασις 92

Καραμήτρου, Βελβεντό, αρχαιότητες και ιστορία, ό.π., σ. 16-7

[11] Καμπουρίδης  -Σαλακίδης, Η επαρχία Σερβίων, ό.π., σ. 67

[12] ΑΑΚ, Στεργίου Μανώλης, παλαιός κοινοτάρχης Βελβεντού, επικοινωνία μέσω Facebook, 06.08.2014

[13] Ζανδές, Μελετήματα για το Βελβεντό, ό.π., σ. 35

[14] Χονδρογιάννη Αρετή, Η αρχαιολογική έρευνα … (Μέρος Δ′) ό.π.

[15] Άγιος Γεώργιος ή Σαν Τζώρτζη ντι Πάντοβα (αρχ. Βέλβινα), http://hydraspoliteia.blogspot.gr/2011/12/blog-post_05.html

[16] Σπανάκου Ζωή, Ηροδότου Ιστορίες (Αρχαία Ελληνικά μτφρ.), Α΄ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2005, σ. 87

[19] Συμεωνίδης, Ετυμολογικό λεξικό, ό.π., σ. 345

[20] Θαβώρης Α, «Το Βελβεντό, η ιστορία του ονόματος της κωμοπόλεως και η ετυμολογία του», Μακεδονικά, τ. 6, Θεσσαλονίκη 1965, σ. 190

[21] Συμεωνίδης, Ετυμολογικό λεξικό, ό.π., σ. 345

[23] Τσιάπαλη Μαρίζα, «Πρωτοβυζαντινή έπαυλη με ληνό στο Βελβεντό», Οίνον ιστορώ Χ, Βελβεντό το οινοφόρο, Επιμ. Γ. Πίκουλας, Κτήμα Βογιατζή, Αθήνα 2014, σ. 147

[24] Πίκουλας Γ., «Για τα Σέρβια και το Βελβεντό: ανιχνεύοντας δρόμους και (οιν)εμπόριο», Οίνον ιστορώ Χ, Βελβεντό το οινοφόρο, Επιμ. Γ. Πίκουλας, Κτήμα Βογιατζή, Αθήνα 2014, σ. 114 όπου μαρτυρία του Βελβεντινού οινοποιού Γιάννη Χ. Βογιατζή

[25] Τσιλιπάκου Αγαθονίκη, «Αμπελοοινικά Δυτικής Μακεδονίας μέσα από τα μνημεία της στη μεταβυζαντινή περίοδο», Οίνον ιστορώ Χ, Βελβεντό το οινοφόρο, Επιμ. Γ. Πίκουλας, Κτήμα Βογιατζή, Αθήνα 2014, σ.126

[26] Ριζάκης Θανάσης –Τουράτσογλου Γ., Επιγραφές Άνω Μακεδονίας: Ελίμεια, Εορδαία, Νότια Λυγκηστίς, Ορεστίς: τόμος Αʼ κατάλογος επιγραφών, Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, Αθήνα 1985, σ. 19-20

[27] Καραμήτρου, Βελβεντό, αρχαιότητες και ιστορία, ό.π., σ. 60

[28] Φυλακτός, Θυμάται!… Βιογραφικό –χρονικό, ό.π., σ. 12

[29] Νάστος, Καταφύγι Πιερίων, ό.π., σ. 131

[30] Δημόπουλος Ιωάννης, Τα παρά τον Αλιάκμονα εκκλησιαστικά, Θεσσαλονίκη 1994, σ. 427

[31] ΚΔΒΚ, Σημαία Εφημερίς καθαρών αντιλήψεων του λαϊκού κόμματος, διευθ και ιδιοκτ: Ε. Ν. Χριστοδούλου, Κοζάνη 35 (03.04.1922) 2

[32] Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, Οδηγητής, Όργανο της ΠΕ Σερβίων του ΚΚΕ 5 (17.07.1944) 2

[33] ΑΑΚ, Μυλωνάς Ιωάννης, συνέντευξη, ό.π.

Το ιπτάμενο τρυπάνι (ιστορία αναρρίχησης)

Ο Θοδωρής στο μονοπάτι. Κάτω η Εγνατία. Στο βάθος χιονισμένο το Σινιάτσικο

Ο Θοδωρής στο μονοπάτι. Κάτω η Εγνατία. Στο βάθος χιονισμένο το Σινιάτσικο

Μεσημέρι Κυριακής. Χτυπά το κινητό. Φαντάζομαι νέα «σκαρίκια» (συγχαρητήρια). Θεωρητικά είμαι επιθεωρητής από αρχές Ιουλίου, πρακτικά δασκαλεύω ακόμα. Όλα φαίνονται αργά σε όσους βαδίζουν γρήγορα. «Έλα, τώρα βγαίνω από Εγνατία, πάω Βατερό».

Ήταν ο Θοδωρής. Μιλήσαμε από χτες να ανοίξουμε νέα αναρριχητική διαδρομή απέναντι από τον Αρίνταγα, στα βράχια της δυτικής κλιτύος του υψώματος που οι Κοζανίτες αποκαλούν Ψηλό Αϊ-Λια. Πώς το έλεγαν παλιότερα, πριν κτιστεί ο ορθόδοξος ναός είναι άγνωστο. Ναοί σε περίβλεπτα μέρη δεν συνηθίζονταν στη βαθιά Τουρκοκρατία, αφού η αλλόθρησκη εξουσία έμενε στα πεδινά. Το ύψος, ιδίως το ηθικό, και το υψόμετρο παίζουν σημαντικό ρόλο.

Ανηφόρισα τον Αϊ-Λια. Άσφαλτος στη βάση, τσιμέντο μετά και στο τέλος χώμα. Ήλιος λαμπρός, αλλά στην κορυφή ένα ελαφρύ ανοδικό ρεύμα θύμιζε το κατώφλι του χειμώνα. Η καθαρή ατμόσφαιρα επέτρεπε το άνετο άπλωμα των ματιών. Το Γκιοζ Τεπέ (τουρκ. μάτι -κορυφή) προς τα Μπουτζάκια με το εντυπωσιακό πυραμοειδές σχήμα του –η μετονομασία του ως Σκοπός θεωρείται απλοϊκή, διότι σκοποί στήνονται και στο ίσιωμα. Μακριά πίσω άρχιζαν χιονισμένες κορυφές: το Βέρμιο, το κατάφορτο όπως πάντα Καϊμακτσαλάν, το Βίτσι, το Σινιάτσικο, ο Σμόλικας μακρυά, τα Πιέρια κι ο άρχοντας Όλυμπος.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Δεν χειροκροτώ πεπερασμένες αντιλήψεις, δεν επιθυμώ να υποτάξω το πνεύμα μου

synolikh-eikona

Κλικάροντας στις σελίδες 36, 53, 54 και 55 διαβάζετε ή αποθηκεύετε πρόσφατη συνέντευξη του γράφοντα στο περιοδικό της Κοζάνης #together 3 (Νοέμ. 2014) 36, 53-5, σχετική με την Ιστορία, την Παιδεία, τον Πολιτισμό, την Άθληση και την καθημερινή ζωή.

Να τους πατήσουμε με το πνεύμα των προγόνων μας: η οικοδόμηση του Παρθεναγωγείου Κοζάνης το 1911

Λεπτομέρεια από την παράσταση

Λεπτομέρεια από την επί σκηνής παράσταση

Θεατρικό έργο δύο πράξεων, προσαρμοσμένο για 11 ρόλους (ένας της αφηγήτριας), οι οποίοι ορίστηκαν δια κλήρου.

Αρχική σύνταξη από τον Θανάση Καλλιανιώτη. Επεξεργασία και τελική μορφή του σεναρίου, ομού και της σκηνοθεσίας, από τους συμμετέχοντες μαθητές της ΣΤ1 του Δ.Σ. Χαρίσιος Μούκας Κοζάνης Από τους ίδιους παίχτηκε το απόγευμα της 3ης Δεκεμβρίου 2014 στο αμφιθέατρο της Λέσχης Αξιωματικών Φρουράς Κοζάνης στα πλαίσια των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια του ειρημένου Σχολείου.

Στον εμπλουτισμό της σκηνής προσέφεραν την αρωγή τους οι μαθητές, ο Γεώργιος Παλιούρας και η Ιωάννα Νεβεσκιώτη.

 

ΑΦΗΓΗΤΡΙΑ

Η πρώτη σκηνή περιλαμβάνει μια συζήτηση στον οντά του μουχτάρη (σήμερα λέγεται δήμαρχος) Κοζάνης σχετικά με την οικοδόμηση του Παρθεναγωγείου, του σημερινού δηλαδή Σχολείου μας. Παρόντες ο ίδιος, η οικογένειά του (γυναίκα, κόρη και γιος), ένας αζάς (σήμερα λέγεται δημοτικός σύμβουλος) κι ένας δάσκαλος.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Παρέμβαση: πολιτισμικές αποβάσεις στην πόλη και την επαρχία Κοζάνης

Λεπτομέρεια από την εκδήλωση. Οι ακροατές, ο ομιλών αριστερά, στο βάθος σύνεδροι και το προεδρείο (Φωτογραφία Μαρίας Μπρέτσα)

Λεπτομέρεια από την εκδήλωση. Οι ακροατές. Ο ομιλών όρθιος αριστερά. Στο βάθος μέλη συνέδρων και προεδρείου. Δεξιά η οθόνη της οπτικής παρουσίασης (Φωτογραφία Μαρίας Μπρέτσα)

Το κείμενο γράφτηκε ως βάση εκφώνησης σε εκδήλωση της Ένωσης Επιστημόνων Δυτικής Μακεδονίας προς τιμήν του περιοδικού Παρέμβαση και του εκδότη του Β. Π. Καραγιάννη. Πραγματοποιήθηκε στο Λαογραφικό Μουσείο Κοζάνης το απόγευμα της 30ής Νοεμβρίου 2014. Εν τέλει, η 15λεπτη ομιλία έγινε από στήθους. Οπότε κάπως διαφορετικά, αλλά με την αρωγή μιας ίδιας οπτικής παρουσίασης

 

Ευχαριστήριο πρέπει στη διοίκηση του Λαϊκού Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας για την επιλογή μου ως ομιλητή στην κατακλείδα του συνεδρίου, στην οποία τιμάται η πνευματική επιθεώρηση Παρέμβαση της Κοζάνης. Για μερικά χρόνια χρημάτισα συνεργάτης της, με ιστορικά επί το πλείστον κείμενα, σχετιζόμενα με σκοτεινές συνήθως περιόδους όπου ο μύθος παραγκώνιζε, επικάλυπτε ή παρέκτρεπε την αλήθεια. Αποτελούσαν νησίδα στον ωκεανό της λογοτεχνίας, μία εμπειρία της πραγματικής ζωής ανάμεσα στις φανταστικές απεικονίσεις των ομοτράπεζών μου.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Η προπαγάνδα του ΕΑΜ στο νομό Κοζάνης: 1941 -1946 ppt

Εκφωνώντας την ανακοίνωση. Πίσω η συνοδευτική οπτική της παρουσίαση. Φωτογραφία του Ανδρέα Αθανασιάδη

Εκφωνώντας την ανακοίνωση. Πίσω η συνοδευτική οπτική της παρουσίαση. Φωτογραφία: Στέλιος Παπαλαμπρόπουλος

Διαβάστε ή κατεβάστε τη συνοδευτική οπτική παρουσίαση ανακοίνωσης του γράφοντος με τίτλο «Η προπαγάνδα του ΕΑΜ στο νομό Κοζάνης: 1941 -1946″ κλικάροντας εδώ.

Έπαιξε την 4η Οκτωβρίου 2014 σε τετραήμερο συνέδριο που διοργάνωσε η ΠΕ Γρεβενών και η Εταιρία Δυτικομακεδονικών Μελετών στην Αίθουσα «Πέτρος Σούλης» της Π.Ε. Γρεβενών με τίτλο «Η Δυτική Μακεδονία στους Νεότερους Χρόνους».

Περίληψη που γράφτηκε νωρίτερα για να εγκριθεί η ανακοίνωση -έγινε προσπάθεια να ακολουθηθεί στη δια ζώσης ομιλία- υπάρχει εδώ.

Βομβαρδισμοί Κοζάνης 1940 -1941

Το γερμανικό αεροπλάνο Junkers JU - 87 B, γνωστότερο ως στούκας, )http://www.gerhard-boehme.de/stuka.htm

Το γερμανικό αεροπλάνο Junkers JU – 87 B, γνωστότερο ως στούκας, )http://www.gerhard-boehme.de/stuka.htm

05/11/1940. ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ

Τα ιταλικά αεροπλάνα είχαν ως στόχο το αεροδρόμιο της Κοζάνης κι εκεί κατευθύνονταν οι βόμβες. Ωστόσο κτύπησαν και δύο αμάχους.

  1. Καρακούλα Λευκοθέα. Εξαμελής οικογένεια. Έμενε στη συνοικία Αγ. Κωνσταντίνου 1605.[1]
  2. Τζιάτζιος Παναγιώτης, 13 ετών μαθητής Δημοτικού. Επταμελής οικογένεια. Έμενε Π. Χαρίση 2006. Εφονεύθη ώρα 11 π.μ. στη θέση Τσιαϊπούντς. Η εγγραφή «15.11.40» ως ημερομηνία του βομβαρδισμού[2] δεν ταυτίζεται με την 5η του ιδίου μηνός που καταθέτει το Γενικό Επιτελείο Στρατού[3] οπότε και δεν λαμβάνεται υπόψιν.

 

27/11/1940. ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ

Ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδισαν τα αεροδρόμια Φλώρινας και Κοζάνης φονεύοντας στην τελευταία τέσσερα άτομα και καταστρέφοντας τρία προσνηωμένα  αεροπλάνα και προκαλώντας ζημίες σε άλλα.[4] Ο Σταθμός Επιτηρήσεως Σιάτιστας είχε δώσει την πληροφορία της εμφάνισής τους ώρα 09.55΄, αλλά το Κέντρον Πληροφοριών Κοζάνης αναμένοντας επιβεβαίωση από τον αντίστοιχο της Ξηρολίμνης δεν έδωσε το σήμα του συναγερμού.[5] Ποιοι φονεύθηκαν δεν είναι γνωστό.

 

02;.12.1940. ΙΤΑΛΙΚΟΙ ΠΟΛΥΒΟΛΙΣΜΟΙ

Δεκαοχτώ ιταλικά αεροπλάνα εμφανίστηκαν από ΒΑ ώρα 13.15΄ και πολυβόλησαν επί 5 λεπτά το αεροδρόμιο της Κοζάνης (προς Πετρανά) καταστρέφοντας ολοσχερώς τρία αεροπλάνα και ζημιώνοντας τα υπόλοιπα τέσσερα που ήταν σταθμευμένα εκεί. Δεν εφονεύθη κανείς.[6]

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Μεσοπόλεμος, Κατοχή και Εμφύλιος στην περιοχή Κοζάνης

2AΈδόθη προχτές δωρεάν στα χέρια μου από το Δήμο Κοζάνης ο τόμος Κοζάνη, 600 χρόνια ιστορίας: γένεση και ανάπτυξη μιας μακεδονικής μητρόπολης, επιμ: Χ. Καρανάσιος -Κ. Ντίνας -Δ. Μυλωνάς – Δ. Σκρέκας, Δήμος Κοζάνης, Κοζάνη 2014.

Πρόκειται για πρακτικά συνεδρίου που είχε λάβει χώραν από 27η έως 30ή Σεπτεμβρίου 2012 στο Κοβεντάρειο.

Περιέχει κείμενό μου με τίτλο «Μεσοπόλεμος, Κατοχή και Εμφύλιος στην περιοχή Κοζάνης», σ. 467-484.

Κατεβαίνει κλικάροντας εδώ.

 

Τοπική ιστορία: οι θεωρίες των άλλων, η ενεστώσα πραγματικότητα και η πρακτική εφαρμογή της

Διευθετώντας τις οπτικές παρουσιάσεις

Διευθετώντας εισηγητικές οπτικές παρουσιάσεις πριν από την έναρξή της

Ανακοίνωση που γράφτηκε για να εκφωνηθεί από στήθους στο πλαίσιο της ημερίδας Όψεις Τοπικής Ιστορίας που οργάνωσε ο Σχολικός Σύμβουλος της 5ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας ΠΕ Κοζάνης Ιωάννης Παπαδέλης στην αίθουσα συνεδριάσεων του παλαιού Νομαρχιακού Συμβουλίου Κοζάνης την 17η Ιουνίου 2014

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Παρουσίαση βιβλίου Κερασιά: Ιστορία -Παιδεία -Πολιτισμός

ΚαταγραφήΤην Κυριακή 8η Ιουνίου 2014 στον οικισμό Κερασιά Κοζάνης παρουσιάστηκε η έκδοση πρακτικών ημερίδας που είχε διοργανωθεί επί τόπου την 15η Σεπτεμβρίου 2013 με τίτλο Ιστορία Παιδεία Πολιτισμός. Διοργάνωση ΑΜΣ Ελιμειακός Κερασιάς.

Για το βιβλίο (ISBN 978-618-81334-0-2) ομίλησαν οι ιστορικοί Γιώργος Αλευράς κι Έφη Μαγνησαλή.

Τα περιεχόμενά του συνέγραψαν:

Κώστας Παυλός. ΣΙΑΚΑ (stu şaka): ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ

Μαρία Μπρέτσα –Θ. Καλλιανιώτης. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΙ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΕΡΑΣΙΑ

Άννα Καλώτα. ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΩΡΩΝ

Αργύριος Φτάκας. Η ΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΣΙΑΣ

Θανάσης Καλλιανιώτης. Η ΠΑΛΗ ΔΥΟ ΚΟΣΜΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΧΩΡΙΟ: Η ΚΕΡΑΣΙΑ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940

Κωνσταντίνα Τσιτσέλη. ΜΑΛΑΜΑΤΗ ΔΙΑΜΑΝΤΗ: ΑΣΤΗ ΔΑΣΚΑΛΑ Σ’ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΧΩΡΙΟ

Για την έντυπη αγορά του επικοινωνήστε με τον πρόεδρο του ΑΜΣ Θανάση Τζελαπτσή.

Για τη δωρεάν ψηφιακή ανάγνωση ή αποθήκευσή του πατήστε εδώ.

Η προπαγάνδα του ΕΑΜ στο νομό Κοζάνης: 1941 -1946. Περίληψη

Αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εισέρχονται στην πλατεία Αιμιλιανού [Γρεβενών], 25 Μαρτίου 1943. Στην πρώτη γραμμή της πορείας διακρίνονται τα «αετόπουλα» της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (ΕΠΟΝ) με μακεδονικούς ντουλαμάδες. Ακολουθούν Ελασίτες που φέρουν σημαία με κόκκινο ακτινωτό ήλιο. Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας φαίνεται η οικία Σιώζου και στο βάθος το καμπαναριό του ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (Ευαγγελίστρια).  πηγή: http://www.thinkfree.gr/thinkculture/%CE%B3%CF%81%CE%B5%CE%B2%CE%B5%CE%BD%CE%AC-%CE%BF%CE%B3%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B1-%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B5%CF%82-1895-1-2

Αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εισέρχονται στην πλατεία Αιμιλιανού [Γρεβενών], Απρίλιο προφανώς του 1943. Στην πρώτη γραμμή της πορείας διακρίνονται τα «αετόπουλα» της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (ΕΠΟΝ) με μακεδονικούς ντουλαμάδες. Ακολουθούν Ελασίτες που φέρουν σημαία με κόκκινο ακτινωτό ήλιο. Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας φαίνεται η οικία Σιώζου και στο βάθος το καμπαναριό του ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (Ευαγγελίστρια).

Όσα ακολουθούν στάλθηκαν σήμερα στην Εταιρία Δυτικομακεδονικών Μελετών ως αίτηση συμμετοχής σε συνέδριο που οργανώνεται στα Γρεβενά 2η έως 5η Οκτωβρίου 2014. Θα εγκριθούν;

 

Η ανακοίνωση ασχολείται με την πολιτική επικοινωνία της αντιστασιακής οργάνωσης Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) στις επαρχίες Κοζάνης, Σερβίων, Βοΐου, Εορδαίας και Γρεβενών από το 1941, έτος ίδρυσής του, έως το 1946 που το διαδέχτηκε ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας.

Εξετάζονται οι τέσσερις φάσεις της:

α) 1941-1943. Το ΕΑΜ δρα παράνομα κάτω από την επικυριαρχία Ιταλών και Γερμανών. Η κοσμοθεωρία του διαδίδεται μέσω εντύπων που έρχονται από Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ολίγον δε αργότερα με την αρωγή τοπικών πολυγραφημένων (αργότερα και τυπωμένων) εφημερίδων. Και φυσικά κατόπιν γραπτών ή προφορικών οδηγιών τόσο της Κεντρικής του Επιτροπής όσο και της αντίστοιχης του ΚΚΕ, ορθότερα όπως τις προσλάμβαναν οι τοπικοί πολιτικοί και στρατιωτικοί του ηγέτες.

β) 1943 -1944. Συνεχίζει την βραδινή του προσπάθεια μόνο στη γερμανοκρατούμενη Κοζάνη, ενώ στον υπόλοιπο χώρο, καθώς έχουν αποσυρθεί –παραδοθεί οι Ιταλοί, κινείται και την ημέρα. Στην πρώτη περιοχή καλείται να αντιμετωπίσει ένα αυξανόμενο κίνημα αμφισβήτησης των ενεργειών και των στόχων της επανάστασης, ενώ στη δεύτερη παράνομη θεωρείται, εκτός της εχθρικής εννοείται, και η πολιτική επικοινωνία άλλων αντιστασιακών οργανώσεων όπως των ΥΒΕ/ΕΚΑ/ΠΑΟ και ΕΔΕΣ.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Η συνοίκιση της Κάλιανης (Αιανής)

928

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε για να εκφωνεί από στήθους στο επιστημονικό συνέδριο Αιανή (Κάλιανη) και περίχωρα: Ιστορία από τα κάτω που οργάνωσε το Σχολείο του Λαού στην Αίθουσα Τέχνης του Πνευματικού Κέντρου Αιανής Κοζάνης την 26η Απριλίου 2014. Η συνοδευτική οπτική του παρουσίαση ανοίγει εδώ.

 

Η ανακοίνωση σχετίζεται με τη συνοίκιση της Κάλιανης όπως ονομαζόταν μέχρι τη μετατροπή της πριν από 80 περίπου χρόνια η Αιανή, ο οικισμός όπου είμαστε αυτή τη στιγμή. Εκκινεί από την προϊστορία και φθάνει μέχρι σήμερα, εποχή που επιπολάζει η ανθρωπορραγία του χωριού. Πρόκειται για ένα ευρύτατο χρονικό πλαίσιο η σκιαγράφηση του οποίου βασίζεται σε ελάχιστα κάποτε κι αποσπασματικά στοιχεία.Όμως η έλλειψη ικανού αριθμού τεκμηρίων, ιδιαίτερα για τις απαρχές του οικισμού, από το ένα μόνο μέρος δυσκολεύει τον ιστορικό, διότι από το άλλο τον ελευθερώνει από τις φανερές ή λανθάνουσες επιρροές τους.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Dini bir uğruna giden yavrular (για την πατρίδα πέσατε αγαπημένοι)

Αντάρτες Πόντου (http://www.pontos-news.gr/files/antartes_669837690.jpg)

Αντάρτες Πόντου (http://www.pontos-news.gr/files/antartes_669837690.jpg)

Ζαμπακτάμ κακτούμ, τσεντεμέ μπακτούμ. Αγλουγιά σουγλουγιά ποΐνουμα τακτουμ. Ανάγι πάπαγι γιολντά μπουράκτουμ.

Τινί μπιν ογρουνά κιντέν γιαβρουλάρ, τινί μπιν ογρουνά κιντέν καρντασλάρ. (επωδός)

Ζαμπακτάμ κακτούμ, καπού καπάλου. Μπίμπασι γκελίορ ελί σοπάλου, σουουινέ κατμούς κιόρου τοπάλου.

Ζαμπακτάμ κακτούμ, γκιουνές τερλίγιορ, Οτουρμούς τσετελέρ, μαρτίν γιαγλίγιορ. Ουρούμ, Ερμένισι, γιαμάν αγλίορ.

Τσιαντουρούμνι τσιντέ γιαραλού τσιόκτουρ, Γκέλμε ντόκτορ γκέλμε τσιαρέσι γιόκτουρ, πιρ αλακτάμ μπάσκα πιρ κιμ σεμίζ γιόκτουρ.

Τσιμπούς ταγλαρουντά νενελέρ πίτερ νένελερ πίτερ. Ανανούν κοκοσούν τιούνγια για γέτε. Πουμέν φιλίκ πιζέ ολίμ ντεμ πέτερ.

  Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Περιλήψεις εισηγήσεων και βιογραφικά συνέδρων και προεδρείων Αιανής, Σάββατο 26η Απριλίου 2014

 

Χορηγοί του Δημοτικού Σχολείου Αιανής το 1958

Χορηγοί του Δημοτικού Σχολείου Αιανής το 1958 (Αρχείο Αθανασίου Καλλιανιώτη)

ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ ΘΩΜΑΣ

Διδάκτορας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Δίδαξε ως λέκτορας στο Τμήμα Νηπια­γωγών της Παιδαγωγικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Είναι καραγκιοζοπαίχτης-δάσκαλος και αιρετό μέλος στο Καλλιτεχνικό Συμβούλιο του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών. Έχει βραβευθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και το 2008 κέρδισε το βραβείο πρωτότυπου-νέου σεναρίου σε Αγώνες Ελληνικού Θεάτρου Σκιών.

Ταξίδι στον Αλιάκμονα, κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, έχουν ήδη συντελεστεί ορισμένες σημαντικές πληθυσμιακές μεταβολές κοντά στις όχθες του ποταμού Αλιάκμονα. Μέσα από τις γλαφυρές αυτοβιογραφικές διη­γήσεις ενός παι­διού και επώνυμου μελλοντικού συγγραφέα γινόμαστε κοινωνοί του ταξι­διού του από τη μία όχθη του Αλιάκμονα στην άλλη γνωρίζοντας τις γεωγραφικές, ιστορι­κές και πολιτισμικές ιδιαι­τερότητες μιας περιοχής, της οποίας ο τότε ντόπιος δυτικομακε­δονικός πληθυσμός κλήθηκε να συνυπάρξει με τους πρόσφυγες Κωνσταντινουπολίτες, Μι­κρασιάτες, Καππαδόκες και Πόντιους. Γινόμαστε έτσι κοινωνοί μιας οπτικής γωνίας της τότε ιστορίας στις όχθες του Αλιάκμονα έτσι όπως τη βίωνε ο ίδιος ο συγγραφέας κι έτσι όπως τη βίωνε γενικότερα ο τότε Ελληνισμός.

Οι Λαζαρίνες της Λευκοπηγής στα μάτια της ιστορίας

Η τράπεζα των ομιλητών στην ημερίδα της Λευκοπηγής. Στο μικρόφωνο ο γράφων

Τράπεζα  ομιλητών και μέρος ακροατών την 11η Απριλίου 2014 στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων της Κοινότητας Λευκοπηγής .  Στο μικρόφωνο ο γράφων (φωτογραφία ΚώσταςΠαυλού)

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί διευρυμένη ομιλία του γράφοντος στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Λαζαρίνες Λευκοπηγής 2014», οργανωμένες από τον ΕΜΑΣ Μέγας Αλέξανδρος Λευκοπηγής με την υποστήριξη της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης. Η συνοδευτική οπτική παρουσίαση ανοίγει εδώ.

  Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Πρόγραμμα (και κείμενα ομιλιών) συνεδρίου Αιανής 26η Απριλίου 2014

ΑΦΙΣΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΙΑΝΗΣ 26.04.14

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ 10.30΄-10.45΄

 

ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟΣ ΛΟΓΟΣ 10.45΄-11.00΄

Ζιώτα Χριστίνα  Ιστορικά διαχρονικά Αιανής και Τσιαρτσιαμπά

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ετικέτες: , ,

Οι Λαζαρίνες της Αιανής και των περιχώρων: όψεις ενός μεσαιωνικού εθίμου

 

Τέλη δεκαετίας του 1960: Λαζαρίνες της Αιανής με πλήρη εορταστική εξάρτηση ποζάρουν στο προαύλιο της οικίας της οικογένειας Καλλιανιώτη. Δεξιά διακρίνονται οι οικίες Ασημίνα και Νικολάου. Στη μέση πίσω το ύψωμα Κούλια (Αρχείο Δημοτικού Σχολείου Αιανής)

Τέλη δεκαετίας του 1960: Λαζαρίνες της Αιανής με πλήρη εορταστική εξάρτηση ποζάρουν στο προαύλιο της οικίας της οικογένειας Καλλιανιώτη. Δεξιά διακρίνονται οι οικίες Ασημίνα και Νικολάου. Στη μέση πίσω το ύψωμα Κούλια (Αρχείο Δημοτικού Σχολείου ΑιαΤέλη δεκαετίας του 1960: Λαζαρίνες της Αιανής με πλήρη εορταστική εξάρτηση ποζάρουν στο προαύλιο της οικίας της οικογένειας Καλλιανιώτη. Δεξιά διακρίνονται οι οικίες Ασημίνα και Νικολάου. Στη μέση πίσω το ύψωμα Κούλια

Στο παρόν κείμενο σχολιάζονται: η ονομασία του κεντρικού άσματος «τσιντζιρό», η ενυπάρχουσα κλητική προσφώνηση «μάικου» και το προτιμητέο έδεσμα, η «κανναβουρόπτα». Προτείνονται τέλος ορισμένες απαραίτητες τουριστικές διανθίσεις του εθίμου

 

Τα δρώμενα

Είναι συνήθης η γέννηση νέων ηθών κι εθίμων κι ο θάνατος παλαιών. Μερικά από τα τελευταία, που πριν από τρεις περίπου δεκαετίες είχαν σταματήσει τελείως ή εκτυλίσσονταν υποτονικά, ανθίζουν σήμερα χάρη στην κρατική υποστύλωση. Ένα από αυτά είναι οι Λαζαρίνες, «γυναικονυμφικό» (Λουκάτος 1995:53) κατά βάσιν έθιμο των Βαλκανίων, που συναντάται στον κορμό της χώρας και κυρίως στο Βορρά. Σύμφωνα με αυτό έφηβες κόρες ντυμένες με μεσαιωνικές στολές γύριζαν κατά ομάδες στους μαχαλάδες ζητώντας αντίτιμο. Έπειτα χόρευαν και τραγουδούσαν όλες μαζί έξω από την ενοριακή εκκλησία –στην αυστηρά ανδροκρατούμενη Αλβανία οι αντίστοιχες ομάδες αποτελούνταν παλαιότερα από ένοπλα αγόρια (Μέγας 1956:143).

Τα δρώμενα του εθίμου στην Αιανή περιέγραψε με εξαιρετική λεπτομέρεια ο εκλιπών δάσκαλος Κωνσταντίνος Σιαμπανόπουλος στο βιβλίο του Οι Λαζαρίνες, που τυπώθηκε στη Θεσσαλονίκη ιδίοις εξόδοις το 1973 κι επανεκδόθηκε με διάφορες, πολιτικών κατά βάσιν κινήτρων, φωτογραφικές και τραγουδιστικές προσθαφαιρέσεις από το Δήμο Αιανής το 1988.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ετικέτες: , ,

H πάλη δύο κόσμων σε ένα μικρό χωριό: η Κερασιά στη δεκαετία του 1940

Αθανάσιος Π. Τζελαπτσής όρθιος μπροστά, Βασίλειος Καρακούλας 2ος από αριστερά καθιστός και  Ζήσης. Θ. Γκουργκούτας 3ος   από αριστερά καθιστός το 1943 στα μεταλλεία Ροδιανής (Ιδιωτική Συλλογή Αθανασίου Τζελαπτσή)

Αθανάσιος Π. Τζελαπτσής όρθιος μπροστά, Βασίλειος Καρακούλας 2ος από αριστερά καθιστός και Ζήσης. Θ. Γκουργκούτας 3ος από αριστερά καθιστός το 1943 στα μεταλλεία Ροδιανής (Ιδιωτική Συλλογή Αθανασίου Τζελαπτσή)

το κείμενο χτενίστηκε στις 04.04.2014. Το φωτογραφικό του παράρτημα ανοίγει εδώ.

Στον ιερέα Γεώργιο Μπαξιώτη που πάντρεψε τους γονείς μου στην Κερασιά

Επιλογή

Επιλέχτηκε το θέμα «η πάλη δύο κόσμων σε ένα μικρό χωριό» όχι για λόγους ευκολίας ούτε για την προσκόμιση θαυμαστών πληροφοριών στην τράπεζα της ευγενούς Ιστορίας, αφού χιλιάδες αριθμούνται τα κείμενα για την ίδια περίοδο. Επιθυμία του γράφοντος ήταν η προσφορά στους κατοίκους, ηλικιωμένους αυτόπτες μάρτυρες και νεότερους που τα έχουν ακουστά συνήθως μονομερώς, μίας αμφίπλευρης εικόνας ώστε να γνωρίζει το δεξί τι είχε ποιήσει το αριστερό χέρι κι αντιθέτως.

Άλλος λόγος ενασχόλησης ήταν η πλέξη όσων συνέβησαν εκεί στην ευρύτερη ιστορία της περιοχής και γενικότερα στην ελληνική και παγκόσμια ιστορία. Με την ευκρινή αποτύπωση θα πάψει ή, ορθότερα, θα ελαττωθεί η εκμετάλλευση της περιόδου από τις εκάστοτε ορθότητες που καταστρατηγούν την πραγματικότητα εις όφελος της αναληθείας.

Στόχος δεν είναι να ξύσ(ει) τς πληγές όπως είχε θεωρήσει νεολαίος που παρίστατο σε κουβέντα με πρεσβύτες του χωριού, αλλά να ερμηνεύσει τη δημιουργία και την παραμονή μνημονικών τραυμάτων ώστε στο προσεχές μέλλον, όταν επιχειρηθούν τα ίδια, η γνώση των προτέρων ίσως οδηγήσει σε λήψη καλύτερων αποφάσεων για τους αθώους ανθρώπους.

 

Πηγές και μέθοδος

Αστείες ακούστηκαν στα αυτιά της πεπειραμένης έρευνας γνώμες σχετικά με την προσεχή συγγραφή της ιστορίας της ολιγάνθρωπης Κερασιάς. Αναρωτήθηκαν ορισμένοι με φωναχτή σκωπτική διάθεση: «τι ιστορία έχει η Κερασιά;». Πιστεύουν πως μόνον οι γενικές ιστορίες έχουν θέση στην Επιστήμη, παραμερίζοντας πως οι γενικότητες ερείδονται συνήθως σε ανασφαλείς βάσεις, αφού δεν συμπεριλαμβάνουν πλήθος μερικών, κι ακόμη πως αρκετά ευρεία σύνολα προκαλούν κρότο με το γριφώδες λεξιλόγιο και τα δυσνόητα νοητικά τους σχήματα παρά με την ουσία.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ο «εθνικός διχασμός» στο νομό Κοζάνης: 1916-1918

Επίσκεψη του στρατηγού Γκιγιομά στην Κοζάνη (8-9 Μαΐου 1918). Χαιρετά αφ’ υψηλού τη διοικητική και θρησκευτική εξουσία της πόλης (πηγή: http://www.culture.gouv.fr/Wave/image/memoire/1516/sap40_or156717_v.jpg)

Επίσκεψη του στρατηγού Γκιγιομά στην Κοζάνη (8-9 Μαΐου 1918). Χαιρετά αφ’ υψηλού τη διοικητική και θρησκευτική εξουσία της πόλης (http://www.culture.gouv.fr/Wave/image/memoire/1516/sap40_or156717_v.jpg)

Όμως ήρταμε να σκοτωθούμε εδώ για την «Ελευθερία των λαών». Περίφημα.[1]

 

Η απελευθέρωση της Μακεδονίας το 1912 και η ενσωμάτωση των κατοίκων της στο ελληνικό κράτος αποδέσμευσε τις χρόνιες αντίρροπες κοινωνικές δυνάμεις, που ως τότε ομονοούσαν σπασμωδικά και λαθραία κάτω από την τουρκική κατοχή. Η πρώτη ευρεία εμφάνιση των διαφορετικών αυτών αντιλήψεων έλαβε χώραν κατά τη διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου. Επρόκειτο για το λεγόμενο «εθνικό διχασμό», το χωρισμό δηλαδή των πολιτών σε προοδευτικούς και συντηρητικούς, σε βενιζελικούς και βασιλικούς όπως επιμένει  η πολιτική ιστορία.

Ο νομός Κοζάνης ενεπλάκη νωρίς στο διχασμό. Η γεωγραφική του γειτνίαση με την Αλβανία, τη σιτοπαραγωγό Θεσσαλία και κατ’ επέκταση με την παλιά Ελλάδα και η περικύκλωσή του  από ορεινούς όγκους υπήρξαν απ’ τις κύριες αιτίες της σημαντικής στρατηγικής του αξίας για τους «πρωτοπαγκόσμιους» εμπολέμους. Η παρουσία του γαλλικού προξενείου στην Κοζάνη, η γαλλική κατοχή στην περιοχή και η τοπική χάραξη της ουδέτερης ζώνης κατά την περίοδο αυτή αποδεικνύει εναργώς τον ενεργό του ρόλο.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Τα ολοκαυτώματα Πύργων κι Ερμακιάς Εορδαίας: άνοιξη 1944

Πρόσφυγας αντάρτης του ΕΛΑΣ Εορδαίας ποζάρει σε φωτογραφείο των Ιωαννίνων το Δεκέμβριο του 1944

Πρόσφυγας αντάρτης του ΕΛΑΣ Εορδαίας σε φωτογραφείο των Ιωαννίνων το Δεκέμβριο του 1944. Στην επίθεση εναντίον του ΕΔΕΣ συμμετείχαν και μονάδες ανταρτών της Δυτικής Μακεδονίας (Ιδιωτική Συλλογή οικογένειας Γαβριηλίδη)

Ανακοίνωση του Θανάση Καλλιανιώτη, ιστορικού και Δρ. Ιστορίας ΑΠΘ, στην ημερίδα Πρόγραμμα Ελπίδα, η ιστορία της ενεργούς μνήμης της Ευρώπης. Εκείνοι που αντιστάθηκαν στο Χίτλερ. Προς τιμήν και σε μνήμη των θυμάτων του Ναζισμού, οργανωμένη από το Δήμο Χαϊδαρίου την 6η Φεβρουαρίου 2014

 

Η σύνθεση των θυτών

Στις εκτελέσεις, δηώσεις και πυρπολήσεις των οικισμών Πύργοι κι Ερμακιά οι θύτες ήταν άνδρες πολυπολιτισμικοί, δύο θρησκειών και τεσσάρων εθνικοτήτων, όπως πιστοποιεί και η αναφορά αξιωματικού του ΕΛΑΣ για το ολοκαύτωμα του πρώτου οικισμού: «δεν έχει μείνει φυλή του Ισραήλ να μη σφάζει και να μη κατακρεουργεί έλληνες».[1] Απλούστερα αυτόπτης μάρτυρας χαρακτήρισε τα εχθρικά στρατεύματα «μαζώματα».[2]

Έτσι στο ολοκαύτωμα των Πύργων συμμετείχαν:

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »