Βομβαρδισμοί Κοζάνης 1940 -1941

Το γερμανικό αεροπλάνο Junkers JU - 87 B, γνωστότερο ως στούκας, )http://www.gerhard-boehme.de/stuka.htm

Το γερμανικό αεροπλάνο Junkers JU – 87 B, γνωστότερο ως στούκας, )http://www.gerhard-boehme.de/stuka.htm

05/11/1940. ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ

Τα ιταλικά αεροπλάνα είχαν ως στόχο το αεροδρόμιο της Κοζάνης κι εκεί κατευθύνονταν οι βόμβες. Ωστόσο κτύπησαν και δύο αμάχους.

  1. Καρακούλα Λευκοθέα. Εξαμελής οικογένεια. Έμενε στη συνοικία Αγ. Κωνσταντίνου 1605.[1]
  2. Τζιάτζιος Παναγιώτης, 13 ετών μαθητής Δημοτικού. Επταμελής οικογένεια. Έμενε Π. Χαρίση 2006. Εφονεύθη ώρα 11 π.μ. στη θέση Τσιαϊπούντς. Η εγγραφή «15.11.40» ως ημερομηνία του βομβαρδισμού[2] δεν ταυτίζεται με την 5η του ιδίου μηνός που καταθέτει το Γενικό Επιτελείο Στρατού[3] οπότε και δεν λαμβάνεται υπόψιν.

 

27/11/1940. ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ

Ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδισαν τα αεροδρόμια Φλώρινας και Κοζάνης φονεύοντας στην τελευταία τέσσερα άτομα και καταστρέφοντας τρία προσνηωμένα  αεροπλάνα και προκαλώντας ζημίες σε άλλα.[4] Ο Σταθμός Επιτηρήσεως Σιάτιστας είχε δώσει την πληροφορία της εμφάνισής τους ώρα 09.55΄, αλλά το Κέντρον Πληροφοριών Κοζάνης αναμένοντας επιβεβαίωση από τον αντίστοιχο της Ξηρολίμνης δεν έδωσε το σήμα του συναγερμού.[5] Ποιοι φονεύθηκαν δεν είναι γνωστό.

 

02;.12.1940. ΙΤΑΛΙΚΟΙ ΠΟΛΥΒΟΛΙΣΜΟΙ

Δεκαοχτώ ιταλικά αεροπλάνα εμφανίστηκαν από ΒΑ ώρα 13.15΄ και πολυβόλησαν επί 5 λεπτά το αεροδρόμιο της Κοζάνης (προς Πετρανά) καταστρέφοντας ολοσχερώς τρία αεροπλάνα και ζημιώνοντας τα υπόλοιπα τέσσερα που ήταν σταθμευμένα εκεί. Δεν εφονεύθη κανείς.[6]

 

10/04/1941. ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ

Γερμανικά αεροπλάνα βομβάρδισαν την Κοζάνη στο πλαίσιο της εισβολής τους στο ελληνικό έδαφος και για την επιτυχία της μάχης του Κλειδίου Φλώρινας. Εκτός των 15 αμάχων που φόνευσαν μέσα στις οικίες της πόλης βομβάρδισαν επιτυχώς και το κτήριο του Στρατηγείου του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας τραυματίζοντας μερικούς αξιωματικούς.[7]

  1. Γκάγκαλης Θωμάς του Αθανασίου.[8]
  2. Διάφας Δημήτριος του Ιωάννη. Επταμελής οικογένεια. Έμενε Παύλου Μελά. Εφονεύθη στο κατάστημά του[9]
  3. Δόδουρας Θωμάς. Εννεαμελής οικογένεια. Έμενε Άγ. Νικάνορος; 318; Εφονεύθη στην οικία του.[10]
  4. Ζιώγου Αθανάσιος. Τετραμελής οικογένεια. Έμενε Αγ. Αναργύρων 571. Πιθανό θύμα βομβαρδισμού, αφού αναγράφεται ως «θύμα» μετά την «Κακά».[11]
  5. Κακά Αναστασία. Οκταμελής οικογένεια. Έμενε Αγ. Αναργύρων 515. Εφονεύθη στην οικία της.[12] Αναγράφεται στην κατάσταση της Εθνικής Αλληλεγγύης κι ως Νικολάου.
  6. Κακά Ελένη του Νικολάου, το γένος Νικολάου. Έμενε Αγ. Αναργύρων 515. Εφονεύθη στην οικία της.[13]
  7. Κακάς ή Νικολάου Χρήστος του Νικολάου. Τετραμελής οικογένεια. «Εύπορος» σύμφωνα με την κατάσταση της ΕΑ. Εφονεύθη στην οικία του.[14]
  8. Καράτζιας Γεώργιος. Διμελής οικογένεια. Έμενε Μητροπόλεως 1995. Εφονεύθη το 1941.[15]
  9. Καρδογιάννη ή Τσιόπτσια Ελένη, οικοκυρά ετών 28. Εφονεύθη στην οικία της ώρα 5 απόγευμα.[16]
  10. Κικής Νικόλαος. Διμελής οικογένεια. Έμενε Μητροπόλεως 1997. Εφονεύθη το 1941[17]
  11. Κουζιάκης Παναγιώτης. Εργάτης ετών 64. Εφονεύθη στην οδό Αλεξάνδρου Καραλίβανου.[18]
  12. Λιούμπα Βοζίτσα ή Μπούντιου. Χωρίς οικογένεια. Έμενε Παύλου Μελά όπου εφονεύθη.[19]
  13. Μανώλας Γεώργιος, βυρσοδέψης ετών 55. Εφονεύθη στις επτά το απόγευμα.[20]
  14. Σλάκα. Έμενε Αγ. Αναργύρων. Πιθανό θύμα βομβαρδισμού καθώς αναγράφεται πριν από την Κακά.[21]
  15. Χλιούμπας. Έμενε Αγίου Δημητρίου 978. «Εφονεύθη κατά τον βομβαρδισμόν».[22]

 

11/04/1941. ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΣ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ

Ο βομβαρδισμός αυτός δεν αναφέρεται στα βιβλία του ΓΕΣ. Ίσως η χρονολογία αποτύπωσής του είναι λανθασμένη. Στην περίπτωση αυτή συνέβη την προηγούμενη μέρα.

  1. Βαχτσεβάνος Ζήσης. Εφονεύθη στην οικία του.[23]

 

 

 


[1] Κοβεντάρειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης (ΚΔΒΚ), ΚΔΒΚ, Εθνική Αλληλεγγύη (ΕΑ), Τομεακή Επιτροπή Κοζάνης, Κατάσταση θυμάτων Κοζάνης και Περιφερείας που κατοικούν στην Κοζάνη, Κοζάνη 20.12.1944, αρ. 90

[2] ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 10 και Ληξιαρχείο Κοζάνης (ΛΚ),  Ληξιαρχική Πράξη Θανάτου (ΛΠΘ) 46/1944

[3] Ευαγγελίου Κωνσταντίνος –Αναγνωστόπουλος Κ., Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος 1940 -1941, η ιταλική εισβολή, ανατύπωση 1986, ΔΙΣ, Αθήναι 1960, σ. 255

[4] Ελευθεριάδης Περικλής, Ο Ελληνικός Στρατός κατά τον Δεύτερον Παγκόσμιον Πόλεμον, η ελληνική αντεπίθεσις (ανατύπωση 1986), ΔΙΣ, Αθήναι 1966, σ. 14

[5] Γενικά Αρχεία του Κράτους/Παράρτημα ν. Κοζάνης (ΓΑΚ/ΑΝΚ), Λυτά Έγγραφα, ΑΔΧ Δυτικής Μακεδονίας προς Κέντρον Πληροφοριών Κοζάνης, α.π. 2Τ/4/8, Κοζάνη 28.11.1940

[6] ΓΑΚ/ΑΝΚ, Λυτά Έγγραφα, Διοίκησις Χωροφυλακής Κοζάνης προς Υπουργείον Δημοσίου Ασφαλείας, Προσωπική –απόρρητος, α.π. 56/16/17β, Κοζάνη 02.12.1940

[7] Ελευθεριάδης Περικλής, Το τέλος μιας εποποιίας, Απρίλιος 1941 (ανατύπωση 1983), ΔΙΣ/ ΓΕΣ, Αθήναι 1959, σ. 24-5

[8] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129

[9] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129 και ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 78

[10] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129 και ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 81

[11] ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 65

[12] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129 και ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 59, 64

[13] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129 και ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 60

[14] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129 και ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 58

[15] ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 17

[16] ΛΚ, ό.π., ΛΠΘ 37β/1943

[17] ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 18

[18] ΛΚ, ό.π., ΛΠΘ 77α/1947

[19] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129 και ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 79

[20] ΛΚ, ό.π., ΛΠΘ 172/1944

[21] ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 63

[22] ΚΔΒΚ, ΕΑ, ό.π., αρ. 44

[23] ΚΔΒΚ, Κιβώτιο 129

 

Μεσοπόλεμος, Κατοχή και Εμφύλιος στην περιοχή Κοζάνης

2AΈδόθη προχτές δωρεάν στα χέρια μου από το Δήμο Κοζάνης ο τόμος Κοζάνη, 600 χρόνια ιστορίας: γένεση και ανάπτυξη μιας μακεδονικής μητρόπολης, επιμ: Χ. Καρανάσιος -Κ. Ντίνας -Δ. Μυλωνάς – Δ. Σκρέκας, Δήμος Κοζάνης, Κοζάνη 2014.

Πρόκειται για πρακτικά συνεδρίου που είχε λάβει χώραν από 27η έως 30ή Σεπτεμβρίου 2012 στο Κοβεντάρειο.

Περιέχει κείμενό μου με τίτλο «Μεσοπόλεμος, Κατοχή και Εμφύλιος στην περιοχή Κοζάνης», σ. 467-484.

Κατεβαίνει κλικάροντας εδώ.

 

Τοπική ιστορία: οι θεωρίες των άλλων, η ενεστώσα πραγματικότητα και η πρακτική εφαρμογή της

Διευθετώντας τις οπτικές παρουσιάσεις

Διευθετώντας εισηγητικές οπτικές παρουσιάσεις πριν από την έναρξή της

Ανακοίνωση που γράφτηκε για να εκφωνηθεί από στήθους στο πλαίσιο της ημερίδας Όψεις Τοπικής Ιστορίας που οργάνωσε ο Σχολικός Σύμβουλος της 5ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας ΠΕ Κοζάνης Ιωάννης Παπαδέλης στην αίθουσα συνεδριάσεων του παλαιού Νομαρχιακού Συμβουλίου Κοζάνης την 17η Ιουνίου 2014

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Παρουσίαση βιβλίου Κερασιά: Ιστορία -Παιδεία -Πολιτισμός

ΚαταγραφήΤην Κυριακή 8η Ιουνίου 2014 στον οικισμό Κερασιά Κοζάνης παρουσιάστηκε η έκδοση πρακτικών ημερίδας που είχε διοργανωθεί επί τόπου την 15η Σεπτεμβρίου 2013 με τίτλο Ιστορία Παιδεία Πολιτισμός. Διοργάνωση ΑΜΣ Ελιμειακός Κερασιάς.

Για το βιβλίο (ISBN 978-618-81334-0-2) ομίλησαν οι ιστορικοί Γιώργος Αλευράς κι Έφη Μαγνησαλή.

Τα περιεχόμενά του συνέγραψαν:

Κώστας Παυλός. ΣΙΑΚΑ (stu şaka): ΕΝΑΣ ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ

Μαρία Μπρέτσα –Θ. Καλλιανιώτης. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΙ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΕΡΑΣΙΑ

Άννα Καλώτα. ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΩΡΩΝ

Αργύριος Φτάκας. Η ΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΚΕΡΑΣΙΑΣ

Θανάσης Καλλιανιώτης. Η ΠΑΛΗ ΔΥΟ ΚΟΣΜΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΧΩΡΙΟ: Η ΚΕΡΑΣΙΑ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1940

Κωνσταντίνα Τσιτσέλη. ΜΑΛΑΜΑΤΗ ΔΙΑΜΑΝΤΗ: ΑΣΤΗ ΔΑΣΚΑΛΑ Σ’ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΧΩΡΙΟ

Για την έντυπη αγορά του επικοινωνήστε με τον πρόεδρο του ΑΜΣ Θανάση Τζελαπτσή.

Για τη δωρεάν ψηφιακή ανάγνωση ή αποθήκευσή του πατήστε εδώ.

Η προπαγάνδα του ΕΑΜ στο νομό Κοζάνης: 1941 -1946

Αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εισέρχονται στην πλατεία Αιμιλιανού [Γρεβενών], 25 Μαρτίου 1943. Στην πρώτη γραμμή της πορείας διακρίνονται τα «αετόπουλα» της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (ΕΠΟΝ) με μακεδονικούς ντουλαμάδες. Ακολουθούν Ελασίτες που φέρουν σημαία με κόκκινο ακτινωτό ήλιο. Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας φαίνεται η οικία Σιώζου και στο βάθος το καμπαναριό του ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (Ευαγγελίστρια).  πηγή: http://www.thinkfree.gr/thinkculture/%CE%B3%CF%81%CE%B5%CE%B2%CE%B5%CE%BD%CE%AC-%CE%BF%CE%B3%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CF%84%CE%B1-%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B5%CF%82-1895-1-2

Αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ εισέρχονται στην πλατεία Αιμιλιανού [Γρεβενών], Απρίλιο προφανώς του 1943. Στην πρώτη γραμμή της πορείας διακρίνονται τα «αετόπουλα» της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (ΕΠΟΝ) με μακεδονικούς ντουλαμάδες. Ακολουθούν Ελασίτες που φέρουν σημαία με κόκκινο ακτινωτό ήλιο. Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας φαίνεται η οικία Σιώζου και στο βάθος το καμπαναριό του ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (Ευαγγελίστρια).

Όσα ακολουθούν στάλθηκαν σήμερα στην Εταιρία Δυτικομακεδονικών Μελετών ως αίτηση συμμετοχής σε συνέδριο που οργανώνεται στα Γρεβενά 2η έως 5η Οκτωβρίου 2014. Θα εγκριθούν;

 

Η ανακοίνωση ασχολείται με την πολιτική επικοινωνία της αντιστασιακής οργάνωσης Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) στις επαρχίες Κοζάνης, Σερβίων, Βοΐου, Εορδαίας και Γρεβενών από το 1941, έτος ίδρυσής του, έως το 1946 που το διαδέχτηκε ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας.

Εξετάζονται οι τέσσερις φάσεις της:

α) 1941-1943. Το ΕΑΜ δρα παράνομα κάτω από την επικυριαρχία Ιταλών και Γερμανών. Η κοσμοθεωρία του διαδίδεται μέσω εντύπων που έρχονται από Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ολίγον δε αργότερα με την αρωγή τοπικών πολυγραφημένων (αργότερα και τυπωμένων) εφημερίδων. Και φυσικά κατόπιν γραπτών ή προφορικών οδηγιών τόσο της Κεντρικής του Επιτροπής όσο και της αντίστοιχης του ΚΚΕ, ορθότερα όπως τις προσλάμβαναν οι τοπικοί πολιτικοί και στρατιωτικοί του ηγέτες.

β) 1943 -1944. Συνεχίζει την βραδινή του προσπάθεια μόνο στη γερμανοκρατούμενη Κοζάνη, ενώ στον υπόλοιπο χώρο, καθώς έχουν αποσυρθεί –παραδοθεί οι Ιταλοί, κινείται και την ημέρα. Στην πρώτη περιοχή καλείται να αντιμετωπίσει ένα αυξανόμενο κίνημα αμφισβήτησης των ενεργειών και των στόχων της επανάστασης, ενώ στη δεύτερη παράνομη θεωρείται, εκτός της εχθρικής εννοείται, και η πολιτική επικοινωνία άλλων αντιστασιακών οργανώσεων όπως των ΥΒΕ/ΕΚΑ/ΠΑΟ και ΕΔΕΣ.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Η συνοίκιση της Κάλιανης (Αιανής)

928

Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε για να εκφωνεί από στήθους στο επιστημονικό συνέδριο Αιανή (Κάλιανη) και περίχωρα: Ιστορία από τα κάτω που οργάνωσε το Σχολείο του Λαού στην Αίθουσα Τέχνης του Πνευματικού Κέντρου Αιανής Κοζάνης την 26η Απριλίου 2014. Η συνοδευτική οπτική του παρουσίαση ανοίγει εδώ.

 

Η ανακοίνωση σχετίζεται με τη συνοίκιση της Κάλιανης όπως ονομαζόταν μέχρι τη μετατροπή της πριν από 80 περίπου χρόνια η Αιανή, ο οικισμός όπου είμαστε αυτή τη στιγμή. Εκκινεί από την προϊστορία και φθάνει μέχρι σήμερα, εποχή που επιπολάζει η ανθρωπορραγία του χωριού. Πρόκειται για ένα ευρύτατο χρονικό πλαίσιο η σκιαγράφηση του οποίου βασίζεται σε ελάχιστα κάποτε κι αποσπασματικά στοιχεία.Όμως η έλλειψη ικανού αριθμού τεκμηρίων, ιδιαίτερα για τις απαρχές του οικισμού, από το ένα μόνο μέρος δυσκολεύει τον ιστορικό, διότι από το άλλο τον ελευθερώνει από τις φανερές ή λανθάνουσες επιρροές τους.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Dini bir uğruna giden yavrular (για την πατρίδα πέσατε αγαπημένοι)

Αντάρτες Πόντου (http://www.pontos-news.gr/files/antartes_669837690.jpg)

Αντάρτες Πόντου (http://www.pontos-news.gr/files/antartes_669837690.jpg)

Ζαμπακτάμ κακτούμ, τσεντεμέ μπακτούμ. Αγλουγιά σουγλουγιά ποΐνουμα τακτουμ. Ανάγι πάπαγι γιολντά μπουράκτουμ.

Τινί μπιν ογρουνά κιντέν γιαβρουλάρ, τινί μπιν ογρουνά κιντέν καρντασλάρ. (επωδός)

Ζαμπακτάμ κακτούμ, καπού καπάλου. Μπίμπασι γκελίορ ελί σοπάλου, σουουινέ κατμούς κιόρου τοπάλου.

Ζαμπακτάμ κακτούμ, γκιουνές τερλίγιορ, Οτουρμούς τσετελέρ, μαρτίν γιαγλίγιορ. Ουρούμ, Ερμένισι, γιαμάν αγλίορ.

Τσιαντουρούμνι τσιντέ γιαραλού τσιόκτουρ, Γκέλμε ντόκτορ γκέλμε τσιαρέσι γιόκτουρ, πιρ αλακτάμ μπάσκα πιρ κιμ σεμίζ γιόκτουρ.

Τσιμπούς ταγλαρουντά νενελέρ πίτερ νένελερ πίτερ. Ανανούν κοκοσούν τιούνγια για γέτε. Πουμέν φιλίκ πιζέ ολίμ ντεμ πέτερ.

  Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Περιλήψεις εισηγήσεων και βιογραφικά συνέδρων και προεδρείων Αιανής, Σάββατο 26η Απριλίου 2014

 

Χορηγοί του Δημοτικού Σχολείου Αιανής το 1958

Χορηγοί του Δημοτικού Σχολείου Αιανής το 1958 (Αρχείο Αθανασίου Καλλιανιώτη)

ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ ΘΩΜΑΣ

Διδάκτορας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Δίδαξε ως λέκτορας στο Τμήμα Νηπια­γωγών της Παιδαγωγικής Σχολής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Είναι καραγκιοζοπαίχτης-δάσκαλος και αιρετό μέλος στο Καλλιτεχνικό Συμβούλιο του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών. Έχει βραβευθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και το 2008 κέρδισε το βραβείο πρωτότυπου-νέου σεναρίου σε Αγώνες Ελληνικού Θεάτρου Σκιών.

Ταξίδι στον Αλιάκμονα, κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, έχουν ήδη συντελεστεί ορισμένες σημαντικές πληθυσμιακές μεταβολές κοντά στις όχθες του ποταμού Αλιάκμονα. Μέσα από τις γλαφυρές αυτοβιογραφικές διη­γήσεις ενός παι­διού και επώνυμου μελλοντικού συγγραφέα γινόμαστε κοινωνοί του ταξι­διού του από τη μία όχθη του Αλιάκμονα στην άλλη γνωρίζοντας τις γεωγραφικές, ιστορι­κές και πολιτισμικές ιδιαι­τερότητες μιας περιοχής, της οποίας ο τότε ντόπιος δυτικομακε­δονικός πληθυσμός κλήθηκε να συνυπάρξει με τους πρόσφυγες Κωνσταντινουπολίτες, Μι­κρασιάτες, Καππαδόκες και Πόντιους. Γινόμαστε έτσι κοινωνοί μιας οπτικής γωνίας της τότε ιστορίας στις όχθες του Αλιάκμονα έτσι όπως τη βίωνε ο ίδιος ο συγγραφέας κι έτσι όπως τη βίωνε γενικότερα ο τότε Ελληνισμός.

Οι Λαζαρίνες της Λευκοπηγής στα μάτια της ιστορίας

Η τράπεζα των ομιλητών στην ημερίδα της Λευκοπηγής. Στο μικρόφωνο ο γράφων

Τράπεζα  ομιλητών και μέρος ακροατών την 11η Απριλίου 2014 στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων της Κοινότητας Λευκοπηγής .  Στο μικρόφωνο ο γράφων (φωτογραφία ΚώσταςΠαυλού)

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί διευρυμένη ομιλία του γράφοντος στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Λαζαρίνες Λευκοπηγής 2014», οργανωμένες από τον ΕΜΑΣ Μέγας Αλέξανδρος Λευκοπηγής με την υποστήριξη της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης. Η συνοδευτική οπτική παρουσίαση ανοίγει εδώ.

  Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Πρόγραμμα (και κείμενα ομιλιών) συνεδρίου Αιανής 26η Απριλίου 2014

ΑΦΙΣΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΑΙΑΝΗΣ 26.04.14

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ 10.30΄-10.45΄

 

ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟΣ ΛΟΓΟΣ 10.45΄-11.00΄

Ζιώτα Χριστίνα  Ιστορικά διαχρονικά Αιανής και Τσιαρτσιαμπά

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ετικέτες: , ,

Οι Λαζαρίνες της Αιανής και των περιχώρων: όψεις ενός μεσαιωνικού εθίμου

 

Τέλη δεκαετίας του 1960: Λαζαρίνες της Αιανής με πλήρη εορταστική εξάρτηση ποζάρουν στο προαύλιο της οικίας της οικογένειας Καλλιανιώτη. Δεξιά διακρίνονται οι οικίες Ασημίνα και Νικολάου. Στη μέση πίσω το ύψωμα Κούλια (Αρχείο Δημοτικού Σχολείου Αιανής)

Τέλη δεκαετίας του 1960: Λαζαρίνες της Αιανής με πλήρη εορταστική εξάρτηση ποζάρουν στο προαύλιο της οικίας της οικογένειας Καλλιανιώτη. Δεξιά διακρίνονται οι οικίες Ασημίνα και Νικολάου. Στη μέση πίσω το ύψωμα Κούλια (Αρχείο Δημοτικού Σχολείου ΑιαΤέλη δεκαετίας του 1960: Λαζαρίνες της Αιανής με πλήρη εορταστική εξάρτηση ποζάρουν στο προαύλιο της οικίας της οικογένειας Καλλιανιώτη. Δεξιά διακρίνονται οι οικίες Ασημίνα και Νικολάου. Στη μέση πίσω το ύψωμα Κούλια

Στο παρόν κείμενο σχολιάζονται: η ονομασία του κεντρικού άσματος «τσιντζιρό», η ενυπάρχουσα κλητική προσφώνηση «μάικου» και το προτιμητέο έδεσμα, η «κανναβουρόπτα». Προτείνονται τέλος ορισμένες απαραίτητες τουριστικές διανθίσεις του εθίμου

 

Τα δρώμενα

Είναι συνήθης η γέννηση νέων ηθών κι εθίμων κι ο θάνατος παλαιών. Μερικά από τα τελευταία, που πριν από τρεις περίπου δεκαετίες είχαν σταματήσει τελείως ή εκτυλίσσονταν υποτονικά, ανθίζουν σήμερα χάρη στην κρατική υποστύλωση. Ένα από αυτά είναι οι Λαζαρίνες, «γυναικονυμφικό» (Λουκάτος 1995:53) κατά βάσιν έθιμο των Βαλκανίων, που συναντάται στον κορμό της χώρας και κυρίως στο Βορρά. Σύμφωνα με αυτό έφηβες κόρες ντυμένες με μεσαιωνικές στολές γύριζαν κατά ομάδες στους μαχαλάδες ζητώντας αντίτιμο. Έπειτα χόρευαν και τραγουδούσαν όλες μαζί έξω από την ενοριακή εκκλησία –στην αυστηρά ανδροκρατούμενη Αλβανία οι αντίστοιχες ομάδες αποτελούνταν παλαιότερα από ένοπλα αγόρια (Μέγας 1956:143).

Τα δρώμενα του εθίμου στην Αιανή περιέγραψε με εξαιρετική λεπτομέρεια ο εκλιπών δάσκαλος Κωνσταντίνος Σιαμπανόπουλος στο βιβλίο του Οι Λαζαρίνες, που τυπώθηκε στη Θεσσαλονίκη ιδίοις εξόδοις το 1973 κι επανεκδόθηκε με διάφορες, πολιτικών κατά βάσιν κινήτρων, φωτογραφικές και τραγουδιστικές προσθαφαιρέσεις από το Δήμο Αιανής το 1988.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ετικέτες: , ,

H πάλη δύο κόσμων σε ένα μικρό χωριό: η Κερασιά στη δεκαετία του 1940

Αθανάσιος Π. Τζελαπτσής όρθιος μπροστά, Βασίλειος Καρακούλας 2ος από αριστερά καθιστός και  Ζήσης. Θ. Γκουργκούτας 3ος   από αριστερά καθιστός το 1943 στα μεταλλεία Ροδιανής (Ιδιωτική Συλλογή Αθανασίου Τζελαπτσή)

Αθανάσιος Π. Τζελαπτσής όρθιος μπροστά, Βασίλειος Καρακούλας 2ος από αριστερά καθιστός και Ζήσης. Θ. Γκουργκούτας 3ος από αριστερά καθιστός το 1943 στα μεταλλεία Ροδιανής (Ιδιωτική Συλλογή Αθανασίου Τζελαπτσή)

το κείμενο χτενίστηκε στις 04.04.2014. Το φωτογραφικό του παράρτημα ανοίγει εδώ.

Στον ιερέα Γεώργιο Μπαξιώτη που πάντρεψε τους γονείς μου στην Κερασιά

Επιλογή

Επιλέχτηκε το θέμα «η πάλη δύο κόσμων σε ένα μικρό χωριό» όχι για λόγους ευκολίας ούτε για την προσκόμιση θαυμαστών πληροφοριών στην τράπεζα της ευγενούς Ιστορίας, αφού χιλιάδες αριθμούνται τα κείμενα για την ίδια περίοδο. Επιθυμία του γράφοντος ήταν η προσφορά στους κατοίκους, ηλικιωμένους αυτόπτες μάρτυρες και νεότερους που τα έχουν ακουστά συνήθως μονομερώς, μίας αμφίπλευρης εικόνας ώστε να γνωρίζει το δεξί τι είχε ποιήσει το αριστερό χέρι κι αντιθέτως.

Άλλος λόγος ενασχόλησης ήταν η πλέξη όσων συνέβησαν εκεί στην ευρύτερη ιστορία της περιοχής και γενικότερα στην ελληνική και παγκόσμια ιστορία. Με την ευκρινή αποτύπωση θα πάψει ή, ορθότερα, θα ελαττωθεί η εκμετάλλευση της περιόδου από τις εκάστοτε ορθότητες που καταστρατηγούν την πραγματικότητα εις όφελος της αναληθείας.

Στόχος δεν είναι να ξύσ(ει) τς πληγές όπως είχε θεωρήσει νεολαίος που παρίστατο σε κουβέντα με πρεσβύτες του χωριού, αλλά να ερμηνεύσει τη δημιουργία και την παραμονή μνημονικών τραυμάτων ώστε στο προσεχές μέλλον, όταν επιχειρηθούν τα ίδια, η γνώση των προτέρων ίσως οδηγήσει σε λήψη καλύτερων αποφάσεων για τους αθώους ανθρώπους.

 

Πηγές και μέθοδος

Αστείες ακούστηκαν στα αυτιά της πεπειραμένης έρευνας γνώμες σχετικά με την προσεχή συγγραφή της ιστορίας της ολιγάνθρωπης Κερασιάς. Αναρωτήθηκαν ορισμένοι με φωναχτή σκωπτική διάθεση: «τι ιστορία έχει η Κερασιά;». Πιστεύουν πως μόνον οι γενικές ιστορίες έχουν θέση στην Επιστήμη, παραμερίζοντας πως οι γενικότητες ερείδονται συνήθως σε ανασφαλείς βάσεις, αφού δεν συμπεριλαμβάνουν πλήθος μερικών, κι ακόμη πως αρκετά ευρεία σύνολα προκαλούν κρότο με το γριφώδες λεξιλόγιο και τα δυσνόητα νοητικά τους σχήματα παρά με την ουσία.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ο «εθνικός διχασμός» στο νομό Κοζάνης: 1916-1918

Επίσκεψη του στρατηγού Γκιγιομά στην Κοζάνη (8-9 Μαΐου 1918). Χαιρετά αφ’ υψηλού τη διοικητική και θρησκευτική εξουσία της πόλης (πηγή: http://www.culture.gouv.fr/Wave/image/memoire/1516/sap40_or156717_v.jpg)

Επίσκεψη του στρατηγού Γκιγιομά στην Κοζάνη (8-9 Μαΐου 1918). Χαιρετά αφ’ υψηλού τη διοικητική και θρησκευτική εξουσία της πόλης (http://www.culture.gouv.fr/Wave/image/memoire/1516/sap40_or156717_v.jpg)

Όμως ήρταμε να σκοτωθούμε εδώ για την «Ελευθερία των λαών». Περίφημα.[1]

 

Η απελευθέρωση της Μακεδονίας το 1912 και η ενσωμάτωση των κατοίκων της στο ελληνικό κράτος αποδέσμευσε τις χρόνιες αντίρροπες κοινωνικές δυνάμεις, που ως τότε ομονοούσαν σπασμωδικά και λαθραία κάτω από την τουρκική κατοχή. Η πρώτη ευρεία εμφάνιση των διαφορετικών αυτών αντιλήψεων έλαβε χώραν κατά τη διάρκεια του Α΄ παγκοσμίου πολέμου. Επρόκειτο για το λεγόμενο «εθνικό διχασμό», το χωρισμό δηλαδή των πολιτών σε προοδευτικούς και συντηρητικούς, σε βενιζελικούς και βασιλικούς όπως επιμένει  η πολιτική ιστορία.

Ο νομός Κοζάνης ενεπλάκη νωρίς στο διχασμό. Η γεωγραφική του γειτνίαση με την Αλβανία, τη σιτοπαραγωγό Θεσσαλία και κατ’ επέκταση με την παλιά Ελλάδα και η περικύκλωσή του  από ορεινούς όγκους υπήρξαν απ’ τις κύριες αιτίες της σημαντικής στρατηγικής του αξίας για τους «πρωτοπαγκόσμιους» εμπολέμους. Η παρουσία του γαλλικού προξενείου στην Κοζάνη, η γαλλική κατοχή στην περιοχή και η τοπική χάραξη της ουδέτερης ζώνης κατά την περίοδο αυτή αποδεικνύει εναργώς τον ενεργό του ρόλο.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Τα ολοκαυτώματα Πύργων κι Ερμακιάς Εορδαίας: άνοιξη 1944

Πρόσφυγας αντάρτης του ΕΛΑΣ Εορδαίας ποζάρει σε φωτογραφείο των Ιωαννίνων το Δεκέμβριο του 1944

Πρόσφυγας αντάρτης του ΕΛΑΣ Εορδαίας σε φωτογραφείο των Ιωαννίνων το Δεκέμβριο του 1944. Στην επίθεση εναντίον του ΕΔΕΣ συμμετείχαν και μονάδες ανταρτών της Δυτικής Μακεδονίας (Ιδιωτική Συλλογή οικογένειας Γαβριηλίδη)

Ανακοίνωση του Θανάση Καλλιανιώτη, ιστορικού και Δρ. Ιστορίας ΑΠΘ, στην ημερίδα Πρόγραμμα Ελπίδα, η ιστορία της ενεργούς μνήμης της Ευρώπης. Εκείνοι που αντιστάθηκαν στο Χίτλερ. Προς τιμήν και σε μνήμη των θυμάτων του Ναζισμού, οργανωμένη από το Δήμο Χαϊδαρίου την 6η Φεβρουαρίου 2014

 

Η σύνθεση των θυτών

Στις εκτελέσεις, δηώσεις και πυρπολήσεις των οικισμών Πύργοι κι Ερμακιά οι θύτες ήταν άνδρες πολυπολιτισμικοί, δύο θρησκειών και τεσσάρων εθνικοτήτων, όπως πιστοποιεί και η αναφορά αξιωματικού του ΕΛΑΣ για το ολοκαύτωμα του πρώτου οικισμού: «δεν έχει μείνει φυλή του Ισραήλ να μη σφάζει και να μη κατακρεουργεί έλληνες».[1] Απλούστερα αυτόπτης μάρτυρας χαρακτήρισε τα εχθρικά στρατεύματα «μαζώματα».[2]

Έτσι στο ολοκαύτωμα των Πύργων συμμετείχαν:

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ιστορία και ιστορήματα: το μπλόκο των SS στην Αιανή του 1944

προτρεπτική αφίσα προς κατάταξιν στα «ένοπλα» SS. Πηγή: http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Waffen-SSposter01.jpg

Εγγράψου εθελοντικά στα ένοπλα SS, προτρέπει σε όσους έκλεισαν τα 17 έτη γερμανική αφίσα , βλ. http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Waffen-SSposter01.jpg

προλογικά

Διαχωρίζουμε την Ιστορία από το ιστόρημα, επειδή η αναζήτησης της αλήθειας που επιδιώκεται στην πρώτη διαφέρει των μυθοπλασιών που δυναστεύουν το δεύτερο. Όντως, ιδιαίτερα για το μακρινό παρελθόν, δεν είναι εύκολη η διάκριση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας, ιδίως όταν εμφιλοχωρεί η στράτευση. Όταν ο ευγενής ιστορικός αδιαλείπτως απεκδύεται και από την υποκειμενικότητα που τον ενδύει, η αλήθεια δεν είναι δύσκολο να ευρεθεί.

Παρ’ όλο που διαθέτουμε έμμεσες μόνον πηγές υποστηρίζουμε ότι η γερμανική μονάδα που έλαβε μέρος στην επιχείρηση της 25ης Ιανουαρίου 1944 στην Αιανή αποτελούνταν από το 13ο λόχο του 7/4 τεθωρακισμένου συντάγματος Γρεναδιέρων των SS[1] (επίλεκτοι) κι όχι της Βέρμαχτ (υπόλοιπος Στρατός). Στάλθηκε λόχος όχι μόνον εξαιτίας της επιπολάζουσας εμφάνισης των ανταρτών του ΕΛΑΣ στα κράσπεδα της Κοζάνης αλλά κι επειδή το Φρουραρχείο της πόλης διέθετε ευάριθμους άνδρες, ενώ τους τραυματίες των Waffen SS της Ροδιανής, φρουρούς των μεταλλείων, δεν πιστοποίησε παρών στην υπόθεση καλός γνώστης της εποχής.[2]

Επιπροσθέτως την προηγούμενη ημέρα είχαν επιδράμει αιματηρά στο Βατερό «στρατιώτες των SS».[3] Η μαρτυρία πως ένας από τους Γερμανούς που είχαν προσέλθει τότε στην Αιανή ήταν «γεμάτος κανέδες, αγκυλωτούς σταυρούς και παράσημα»[4] παραπέμπει πιθανόν στο διοικητή της μονάδας αυτής, τον συνταγματάρχη Καρλ Σύμερς.[5]

Θα εξετάσουμε τόσο τα γεγονότα όσο και το συγκείμενο, διότι, εν αντιθέσει με λογοτέχνες ή ιστοριογράφους, η ένταξη του τοπικού στο ευρύτερο πλαίσιο ερμηνεύει διάφορα. Νωρίτερα όμως θα φανεί πώς αντανακλώνται τα πεπραγμένα της Αιανής στις προφορικές μαρτυρίες, στα γραπτά ιστορήματα και στις πολιτικές διακοινώσεις, μία πράξη για να δούμε απτά πως διαθλάται το παρελθόν στο πρίσμα του χρόνου.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Ιστορία και ιστορήματα: το μπλόκο των SS στην Αιανή του 1944

Στρατιώτης των SS. Συνάδελφοί του επέδραμαν στην Αιανή την 25η Ιανουαρίου 1944 φονεύοντας τον υπεύθυνο του ΕΑΜ του οικισμού, πυρπολώντας την οικία του και λαμβάνοντας μαζί τους μία δεκάδα κατοίκων που χρωστούσαν το φόρο της δεκάτης στην Ελληνική Πολιτεία

Στρατιώτης των SS. Συνάδελφοί του επέδραμαν στην Αιανή την 25η Ιανουαρίου 1944 φονεύοντας τον υπεύθυνο του ΕΑΜ του οικισμού, πυρπολώντας την οικία του και λαμβάνοντας μαζί τους μία δεκάδα κατοίκων που χρωστούσαν το φόρο της δεκάτης στην Ελληνική Πολιτεία

Το Σχολείο του Λαού διοργανώνει αύριο Σάββατο 25η Ιανουαρίου 2014, ώρα 6 απόγευμα, στο Συνεταιριστικό Βιβλιοπωλείο Κοζάνης συζήτηση με θέμα «Ιστορία και ιστορήματα: το μπλόκο των SS στην Αιανή του 1944».

Τα γεγονότα της ημέρας (25η Ιανουαρίου 1944) και το ιστορικό συγκείμενό τους θα τεθούν από τον ιστορικό και Δρ. Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ Θανάση Καλλιανιώτη. Έπειτα θα εξεταστεί η αντανάκλαση αμφοτέρων στις προφορικές μαρτυρίες, τα γραπτά ιστορήματα και τις πολιτικές διακοινώσεις.

Σκοπός της εκδήλωσης η εύρεση της ιστορικής αλήθειας και η σημερινή της, ωφέλιμη για το λαό, χρήση.

H συνοδευτική οπτική παρουσίαση υπάρχει εδώ.

Αιανή (Κάλιανη) και περίχωρα: ιστορία από τα κάτω

Στρατιώτης των ΛΟΚ από την Αιανή αναπαύεται σε διάλειμμα των μαχών του κυρίως Εμφυλίου Πολέμου 1946 -49

O στρατιώτης των ΛΟΚ Χρήστος Μπουμπουρέκας από την Αιανή αναπαύεται σε διάλειμμα των μαχών του κυρίως Εμφυλίου Πολέμου 1946 -49 (Ιδιωτική Συλλογή Χρήστου Μπουμπουρέκα)

Το Σχολείο του Λαού διοργανώνει συνέδριο στην Αιανή Κοζάνης την 26η και 27η Απριλίου 2014 με τίτλο “Αιανή (Κάλιανη) και περίχωρα: ιστορία από τα κάτω”.

Οι επιθυμούντες να λάβουν μέρος ως ομιλητές ας αποστείλουν μέχρι τέλος Μαρτίου 2014 λιτό βιογραφικό σημείωμα, τίτλο και περίληψη της ανακοίνωσής τους στο eaniotis@gmail.com ή στο https://www.facebook.com/thanassis.kallianiotis.

Την τελική επιλογή τους αναλαμβάνει επιτροπή του ΣτΛ με γνώμονα:

α) την ευφάνταστη πρωτοτυπία των πηγών -δεν αρκούν οι απλές μεταφράσεις ή οι αδρές συρραφές

β) την ιδιαίτερη οπτική πέραν ανίδρωτων επαναλήψεων κι ακαδημαϊκών θεωριών κοσμημένων με γριφώδεις -εξ Εσπερίας- όρους

γ) τη στερεά επεξεργασμένη διαπραγμάτευση απαλλαγμένη από συμπεφυρμένες αλληγορίες και μεταγνωστικά συνονθυλεύματα

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Πάσα αντίστασις, προβαλλομένη εις τον γερμανικόν στρατόν, θα συντριβή αμειλίκτως

Γερμανικό Πυροβολικό στον Τσιαρτσιαμπά Κοζάνης βάλει εναντίον οχυρωμένων στις όχθες του Αλιάκμονα Αυστραλών και Νεοζηλανδών

Γερμανικό Πυροβολικό στον Τσιαρτσιαμπά Κοζάνης βάλει εναντίον οχυρωμένων στις όχθες του Αλιάκμονα Αυστραλών και Νεοζηλανδών τον Απρίλιο του 1941

Παρακάτω παρατίθεται για πρώτη φορά μέρος ανέκδοτης πολυσέλιδης εργασίας με τίτλο

Πάσα αντίστασις, προβαλλομένη εις τον γερμανικόν στρατόν, θα συντριβή αμειλίκτως (Η διακοίνωση της κυβέρνησης του Ράιχ προς την ελληνική κυβέρνηση, Βερολίνο, 6η Απριλίου 1941)

Συντάχθηκε το 1999 από το γράφοντα με την αρωγή της Αναστασίας Καραγιαννάκου στο πλαίσιο φοίτησης αμφοτέρων στον Α΄ μεταπτυχιακό κύκλο του Τμήματος Ιστορίας της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ. Χάριν της αναρτήσεως διορθώθηκαν ορθογραφικά ημαρτημένα και προστέθηκαν οι εικόνες.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Στα όπλα με το ζόρι: αναμνήσεις επιστρατευμένων γυναικών στο ΔΣΕ

Κοινοτική εξουσία, αγροφύλακες και χωροφύλακες το 1949 στο λόφο του Αγίου Προδρόμου Αιανής. Αντιμετώπισαν αναποτελεσματικά όλες τις επιδρομές του ΔΣΕ στο χωριό, ιδιαίτερα την τελευταία το φθινόπωρο του 1948 που επιστρατεύτηκαν νεαρά κορίτσια

Κοινοτική εξουσία, αγροφύλακες και χωροφύλακες το 1949 στο λόφο του Αγίου Προδρόμου Αιανής. Αντιμετώπισαν αναποτελεσματικά όλες τις επιδρομές του ΔΣΕ στο χωριό, ιδιαίτερα την τελευταία το φθινόπωρο του 1948 κατά τη διάρκεια της οποίας επιστρατεύτηκαν νεαρά κορίτσια (Ιδιωτική Συλλογή οικογένειας Κύρινα)

Ελάχιστες δημοκρατικές δομές χαρακτήριζαν τους σχηματισμούς των ανταρτών του ΔΣΕ, αφού στην πλειονότητά του απαρτιζόταν από επιστρατευμένους, φανερά τη μέρα, κρυφά το βράδυ, νεαρούς και νεαρές. Οι τελευταίες, παρά την αλλεπάλληλη διαφώτιση προσπαθούσαν πάντα να λιποτακτήσουν. Όσες επέζησαν προσεγγίζονται με δυσκολία και η μνήμη τους είναι επιλεκτική: γενικά ομιλούν με περηφάνια για τους ανδρικούς τους ρόλους, αλλά σιωπούν περί των γυναικείων.

 

αντιφάσεις

Είναι εξαιρετικά απίθανο να υπάρχει κανείς εδώ μέσα που να αμφιβάλλει ότι από το 1946 ως το 1949, οι αντάρτες στην Ελλάδα επιστράτευαν με τη βία άντρες, γυναίκες κι εφήβους. Αν όμως αρχίσουμε να επεξεργαζόμαστε ιστορικά το θέμα, αναζητώντας π.χ. την αναλογία επιστρατευμένων -εθελοντών, τον τρόπο που τους έπαιρναν από το σπίτι, τα συναισθήματά τους, σίγουρα θα προκύψουν διαφωνίες, καθώς διάφοροι αγνοί ιδεολόγοι, σκληροί επαγγελματίες ή εύπιστοι φιλίστορες θα επιμένουν ότι στην πλειονότητά τους οι αντάρτες του ΔΣΕ ήταν εθελοντές και άλλα ρομαντικά παρόμοια.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »

Οι καπαπίτες του Μπούρινου (1946-1950)

Ο διμοιρίτης του ΕΛΑΣ και λοχαγός μετέπειτα του ΔΣΕ Χρήστος Νομικός το Σεπτέμβρη του 1943 στην Καισαρειά Κοζάνης. Κρατά γερμανικό αυτόματο στάγιερ, ενώ στη ζώνη του έχει γερμανική χειροβομβίδα και πιστόλι

Ο διμοιρίτης του ΕΛΑΣ και λοχαγός μετέπειτα του ΔΣΕ Χρήστος Νομικός το 1943 στην Καισαρειά. Κρατά γερμανικό αυτόματο στάγιερ, ενώ στη ζώνη του έχει γερμανική χειροβομβίδα και πιστόλι (Ιδιωτική Συλλογή οικογένειας Νομικού)

Ανακοίνωση Θανάση Καλλιανιώτη στο διήμερο συνέδριο Τσοτυλίου 30η Αυγούστου έως 1η Σεπτεμβρίου 1996. Δημοσιεύτηκε στον τόμο Η δεκαετία 1940 –1950 στη Δυτική Μακεδονία, Εταιρεία Μελετών Άνω Βοΐου, Θεσσαλονίκη 1998, σ. 388 –398. Το κείμενο εδώ -παρόλο τον πειρασμό για ένα βαθύτατο χτένισμα- αποδίδεται ως είχε με ελάχιστες μόνο διορθώσεις αβλεψιών, ενώ προστέθηκαν φωτογραφίες, ο χάρτης και η βιβλιογραφία.

 

Το πρωτογενές υλικό για την ιστορία του εμφυλίου πολέμου στη Δυτική Μακεδονία σπανίζει, τα δε βιβλία που αναφέρονται στα οροπέδια Κοζάνης, Βοΐου, Πτολεμαΐδας και Γρεβενών είναι λιγότερα από τα δάχτυλα των δυο χεριών. Πρόσωπα που είχαν σημαντικότατη δράση στην περιοχή σαν τον Πετρόμπεη, το Χείμαρρο, τον Υψηλάντη, τον Παλαιολόγο σιωπούν εκδοτικά ως σήμερα.

Ακόμα πιο σπάνιες είναι οι έντυπες πηγές του θέματος που διάλεξα να παρουσιάσω σήμερα. Εστιάζονται σε δυο μόνο βιβλία: του Γιώργου Γκάσα από τους Μανιάκους με τίτλο «οι Αθάνατοι της Καστοριάς» και του Τάσου Θεοδωρόπουλου με τίτλο «Αγώνες και θυσίες της περιοχής Γρεβενών». Ο πρώτος αφιερώνει 10 σελίδες στο τέλος του βιβλίου του κι ο δεύτερος 15. Δυστυχώς πρόκειται για μια διάχυτη και ιστορικά λανθασμένη αντίληψη, από την οποία διακατέχονται οι αγωνιστές: να γράφουν δηλαδή γενικότητες και να αφήνουν στη λήθη τις λεπτομέρειες των καθημερινών γεγονότων.

 

Ο τίτλος της εργασίας μου είναι συνεκδοχικός κι αφορά στους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού, οι οποίοι  από τo ΄46 και μετά δρούσαν στην περιοχή του όρους Μπούρινος, τον Τσιαρτσιαμπά και τα Βέντζια. Tα Κ.Π. δεν λειτουργούσαν μόνο σαν κέντρα πληροφοριών αλλά είχαν και διάφορες επιμέρους υποχρεώσεις, όπως προπαγάνδα, οργάνωση σαμποτάζ, ελευθεροσκοπευτική δράση, σταθμοί περαστικών μονάδων, πολιτοφυλακή και άλλα. Τα καθήκοντα αυτά ασκούνταν στην αρχή από τα μάχιμα τμήματα εξειδικεύτηκαν όμως το 1948, όταν χρειάστηκε βοηθητικό μέτωπο στα μετόπισθεν προς ανακούφιση των ανταρτών, που μάχονταν στο Γράμμο και το Βίτσι. Διατηρήθηκαν μέχρι την πτώση του ΔΣΕ τον Αύγουστο του ΄49.  Μετά άλλαξαν το όνομά τους σε ΠΕΥ, δηλαδή Πολιτικοί Επίτροποι Υπαίθρου και τα μέλη τους ολιγόστεψαν μέσα στο διαρκές κυνηγητό. Όσοι από τους τελευταίους αυτούς επαναστάτες επέζησαν πέρασαν στην Αλβανία την Άνοιξη του 1950.

Διαβάστε το υπόλοιπο της καταχώρησης »