Η Κ.S. Υoung (1988), καθηγήτρια της Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, η οποία με τη ρηξικέλευθη έρευνά της έκανε γνωστό τον εθισμό στο Διαδίκτυο στο ευρύ κοινό, υποστηρίζει ότι πρόκειται για έναν όρο ο οποίος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών και προβλημάτων ελέγχου των παρορμήσεων. Ταξινομείται σε πέντε ειδικούς υποτύπους:
1) Εθισμός στο διαδικτυακό σεξ: Καταναγκαστική χρήση ιστοσελίδων που απευθύνονται σε ενηλίκους για διαδικτυακό σεξ (cybersex) και διαδικτυακό
πορνογραφικό υλικό (cyber porn).
2) Εθισμός στις διαδικτυακές σχέσεις: Υπερβολική ενασχόληση σε διαδικτυακές διαπροσωπικές σχέσεις.
3) Καθαροί καταναγκασμοί: Εμμονή στον τζόγο, στις αγορές ή στις συναλλαγές ημέρας.
4) Υπερβολική αναζήτηση πληροφοριών: Καταναγκαστική περιήγηση (σερφάρισμα) στο Διαδίκτυο ή καταναγκαστικές αναζητήσεις σε βάσεις δεδομένων.
5) Εθισμός στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές: Εμμονή στα ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Η εξάπλωση του φαινομένου είναι παγκόσμια, αφορά όλες τις ηλικιακές και τις κοινωνικές ομάδες. Επί του παρόντος, εκτιμάται ότι περίπου 9 εκατ. αμερικανοί και 10 εκατ. κινέζοι πολίτες μπορούν να χαρακτηριστούν εθισμένοι στο Διαδίκτυο, με επιπτώσεις στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, που περιλαμβάνουν απώλεια ελέγχου των παρορμήσεων, έντονη επιθυμία για απόσυρση, κοινωνική απομόνωση, συζυγικά προβλήματα, ακαδημαϊκές αποτυχίες και οικονομικά χρέη. Η διαφορά μεταξύ διαταραχής εθισμού στο Διαδίκτυο και άλλων ψυχιατρικών διαταραχών είναι εξαιρετικά λεπτή. Δεν έχει προσδιοριστεί αν η διαταραχή εθισμού στο Διαδίκτυο είναι ξεχωριστή συμπεριφορά ή αποτελεί μέρος κάποιας άλλης ψυχιατρικής διαταραχής. Πρέπει να τονιστεί ότι ο εθισμός στο Διαδίκτυο δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ψυχιατρική διαταραχή σε κανένα ταξινομικό σύστημα νόσων.
Υπάρχουν κόσμοι που δεν βασιλεύουν τα καθημερινά προβλήματα και η οικονομική κρίση. Εκεί εκατομμύρια άνθρωποι μεταμορφώνονται σε βάρβαρους πολεμιστές, ξωτικά, μάγους, βρικόλακες, ακόμη και σε ιππότες τζεντάι. Το μόνο που χρειάζεται είναι η αγορά του κατάλληλου παιχνιδιού και η πληρωμή μιας μηνιαίας συνδρομής στο Ιντερνετ.
«Μόλις κολλήσεις, ξεχνάς τα πάντα. Ψάχνεις για λεφτά, όπλα, πανοπλίες, κάνεις φιλίες με άλλους παίκτες που δεν πρόκειται να τους γνωρίζεις ποτέ από κοντά. Μαζί τους πολεμάς κάθε λογής τέρατα. Ανεβαίνεις επίπεδα και ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι έχεις ξοδέψει χιλιάδες ώρες από τη ζωή σου για να το πετύχεις», τονίζει ο 35χρονος Νίκος για το «World of Warcraft», το πιο διάσημο διαδικτυακό παιχνίδι παγκοσμίως.
Εμφανίστηκε το 2004 και έχει πάνω από 12 εκατ. παίκτες. «Η μεγάλη επιτυχία του, όπως και άλλων παιχνιδιών του είδους, οφείλεται στο γεγονός ότι αποτελούν εικονικές κοινωνίες με όλες τις αλληλεπιδράσεις που συναντάμε στις πραγματικές. Προσφέρουν κοινωνικοποίηση, ευκαιρίες για διάκριση, ψυχαγωγία, συλλογική δράση, ανάγκες έμφυτες στον άνθρωπο» επισημαίνει ο Κ. Αναγνώστου, λέκτορας του τμήματος πληροφορικής του Ιονίου Πανεπιστημίου. Τα «μαζικά διαδικτυακά παιχνίδια ρόλων, πολλών παικτών» αποτελούν μία από τις πιο αναπτυσσόμενες αγορές του πλανήτη με συνολικό τζίρο άνω του ενός δισ. ευρώ, μόνο στις δυτικές αγορές. Κυριαρχούν σε χώρες όπως η Νότια Κορέα και η Κίνα. Αρκετά είναι δωρεάν, αν και τα πιο εντυπωσιακά απαιτούν την πληρωμή συνδρομής.
Κι αυτό γιατί μεγάλες πολυεθνικές διαθέτουν δεκάδες εκατ. ευρώ για τη δημιουργία ενός και μόνο παιχνιδιού. Αρκετά βασίζονται σε πασίγνωστες επιτυχίες της λογοτεχνίας φαντασίας όπως ο «Αρχοντας των Δακτυλιδιών» και ο «Κόναν ο Βάρβαρος». Εξίσου πιο δημοφιλή είναι εκείνα που βασίζονται στον κινηματογραφικό «Πόλεμο των Αστρων».
Για όλα υπάρχει το κατάλληλο κοινό. Οι πιτσιρικάδες μαζεύονται συνήθως στα Ιντερνετ-καφέ, ενώ οι μεγαλύτερης ηλικίας που διαθέτουν καλό υπολογιστή κλείνονται στο σπίτι. Πολλοί κάνουν λόγο για εθισμό των παικτών, ειδικά των μικρότερων σε ηλικία. Υποστηρίζουν ότι αρκετοί παραμερίζουν εντελώς την κανονική τους ζωή για να παίζουν όλο και περισσότερο.
«Συνήθως όσοι κατηγορούν τα ηλεκτρονικά παιχνίδια αποφεύγουν να μιλήσουν για το ρόλο των γονιών. Να αναρωτηθούν πώς 15χρονα έχουν τόση ελευθερία να παίζουν με τις ώρες. Πού βρίσκουν τα λεφτά και ξημεροβραδιάζονται στα Internet cafe. Φταίει το μέσο επειδή κάποιοι δεν θέτουν όρια στη χρήση του από τα παιδιά τους;», εξηγεί ο Κ. Αναγνώστου.
Οι άνθρωποι που περνάνε πολύ χρόνο στο Διαδίκτυο, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν σημάδια κατάθλιψης, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα, η οποία όμως συναντά αντιδράσεις, μεταξύ άλλων επειδή δεν είναι ξεκάθαρο αν το Ίντερνετ προκαλεί κατάθλιψη ή αν αντίστροφα οι καταθλιπτικοί άνθρωποι έλκονται από αυτό.
Η έρευνα, που μελέτησε περίπου 1.300 άτομα ηλικίας 16 - 51 ετών, από τους οποίους το 1,2% χαρακτηρίστηκαν «εθισμένοι» στο Ίντερνετ, έγινε από ψυχολόγους του πανεπιστημίου του Λιντς υπό την Κατριόνα Μόρισον και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychopathology, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters και το BBC.
Οι ερευνητές, όπως ανέφεραν, βρήκαν «εντυπωσιακά» στοιχεία ότι ορισμένοι φανατικοί χρήστες του Διαδικτύου αναπτύσσουν καταναγκαστική εξάρτηση από αυτό και αντικαθιστούν τις κοινωνικές συνήθειες της πραγματικής ζωής τους με τις online επαφές, τις συνομιλίες σε chat-rooms και κοινωνικά sites όπως το Facebook.
Η τάση αυτή πιθανώς συνδέεται με τον εθισμό και την κατάθλιψη. «Αυτό το είδος εθιστικού ‘σερφαρίσματος’ μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη διανοητική υγεία», σύμφωνα με την έρευνα.
Οι «κολλημένοι» με το Ίντερνετ περνάνε πολλή ώρα σε ιστοσελίδες πορνό ή online τυχερών παιγνιδιών, σε online κοινότητες, καθώς και σε κοινωνικά δίκτυα. Όλοι βρέθηκαν να έχουν περισσότερα συμπτώματα μέτριας έως σοβαρής κατάθλιψης, αν και οι ερευνητές παραδέχτηκαν ότι δεν μπορούν να είναι απόλυτα βέβαιοι τι τελικά προηγείται: η κατάθλιψη ή ο εθισμός στο Διαδίκτυο. Όπως είπαν πάντως, είναι σίγουρο ότι για ορισμένους ανθρώπους, η υπερβολική χρήση του Ίντερνετ μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για τάση κατάθλιψης, διευκρίνισαν όμως ότι οι περισσότεροι κοινοί χρήστες του Ίντερνετ δεν αντιμετωπίζουν ψυχικά προβλήματα.
«Το Διαδίκτυο παίζει σήμερα τεράστιο ρόλο στη σύγχρονη ζωή, όμως τα οφέλη του συνοδεύονται από μια πιο σκοτεινή πλευρά. Ενώ πολλοί από μας το χρησιμοποιούμε για να πληρώσουμε τους λογαριασμούς μας, να ψωνίσουμε και να στείλουμε ηλεκτρονική αλληλογραφία, υπάρχει ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού που δυσκολεύονται να ελέγξουν τον χρόνο που περνάνε στο Ίντερνετ, σε σημείο που αυτό διαταράσσει της καθημερινές δραστηριότητές τους», δήλωσε η υπεύθυνη της έρευνας Κατριόνα Μόρισον.
Όμως άλλοι επιστήμονες, όπως ο δρ Β.Μπελ, του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής του Βασιλικού Κολλεγίου του Λονδίνου, δήλωσε ότι ο εθισμός στο Διαδίκτυο δεν είναι κάτι που μπορεί να διαγνωστεί αξιόπιστα, ενώ επεσήμανε ότι, σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες, όσοι είναι ήδη αγχωτικοί και καταθλιπτικοί, είναι πιο πιθανό να «το ρίξουν» στο Ίντερνετ και όχι το αντίστροφο (δηλαδή το πολύ Ίντερνετ να τους δημιουργήσει ψυχικά προβλήματα).
Άλλοι επεσήμαναν ότι το Ίντερνετ μπορεί να έχει θετική επίδραση στον ψυχισμό του ατόμου, στο βαθμό που τον βγάζει από την απομόνωση, ενθαρρύνοντας τις φιλίες και τις κοινωνικές σχέσεις (έστω και τις online!).
«Οταν αποφάσισα να θέσω όρια στις ώρες που η κόρη μου μπορεί να παρακολουθεί τηλεόραση, να σερφάρει στο Ιντερνετ και να γράφει μηνύματα μέσω του κινητού τηλεφώνου της έζησα μια κατάσταση μέσα στο σπίτι μου που ποτέ δεν φαντάστηκα.
Δεν μου μιλούσε για τρεις μέρες, ήταν κλεισμένη στο δωμάτιό της, ούρλιαζε, έσπαγε πράγματα και μας κατηγορούσε πως την αποξενώνουμε από τους φίλους της».
Αυτά είναι τα λόγια μιας μητέρας από τη Μασαχουσέτη η οποία αποφάσισε να δώσει ένα κινητό τηλέφωνο στην κόρη της όταν ήταν πέντε ετών και τώρα που έχει γίνει 11 παρατηρεί πως είναι εθισμένη στην τεχνολογία.
Το συμπέρασμα το οποίο βγήκε από το συνέδριο που οργάνωσε το Ιδρυμα της Οικογένειας Χένρι Τζ. Κάιζερ είναι πως οι γονείς δεν έχουν θέσει κανόνες μέσα στο σπίτι τους και τώρα που θέλουν, έχουν να αντιμετωπίσουν τα στερητικά σύνδρομα των παιδιών τους.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ass. Press», η έρευνα δείχνει επίσης ότι οι ώρες που αφιερώνουν τα παιδιά στα μέσα επικοινωνίας (τηλεόραση, κινητό τηλέφωνο, Ιντερνετ κ.ά.) όλο και αυξάνονται. Σήμερα τα παιδιά ηλικίας 8-18 ετών αφιερώνουν περισσότερες από 53 ώρες την εβδομάδα μπροστά στην οθόνη και ημερησίως ορισμένες φορές ξεπερνούν και τις 10 ώρες, ενώ ο μέσος όρος είναι εφτά ώρες και 38 λεπτά. Αυτό όμως που κάνει μεγάλη αίσθηση είναι ότι μόνο τρία στα δέκα παιδιά έχουν γονείς που τους επιτρέπουν ορισμένες ώρες να κάθονται μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή τους ή την τηλεόραση.
Μια άλλη μητέρα ανέφερε στο συνέδριο ότι αναγκάστηκε να κλειδώνει στο αμάξι τούς υπολογιστές των παιδιών της. Τον πρώτο καιρό μάλιστα ένα από τα παιδιά της προσπαθούσε μέσα στη νύχτα να ανοίξει το αμάξι. Αλλοι πάλι είπαν πως συνειδητοποίησαν το πρόβλημα όταν τα παιδιά τους ετοιμάζονταν να κοιμηθούν την ίδια ώρα που εκείνοι έφευγαν το πρωί για τη δουλειά τους.
Ο επικεφαλής του συνεδρίου επισήμανε ότι δεν πρέπει να υπάρχουν τηλεοράσεις και υπολογιστές στα δωμάτια των παιδιών αλλά μόνο σε κοινόχρηστους χώρους, οι γονείς να θέσουν κανόνες στο σπίτι και, τέλος, όταν συγκεντρώνεται όλη η οικογένεια μαζί, να μην υπάρχουν κινητά τηλέφωνα.
Κι όλα αυτά μέχρι την επόμενη έρευνα που θα αποδεικνύει κάτι άλλο σχετικά με την ανάπτυξη των παιδιών και τα λάθη των γονιών…
Παιδιά που ξενυχτούν στα Iντερνετ καφέ. Εφηβοι που απομονώνονται. Μαθητές που παραμελούν τα μαθήματά τους. Νέοι που αναπτύσσουν σε μεγαλύτερο βαθμό «παραβατική συμπεριφορά». Πίσω απ’ όλα αυτά μπορεί να βρίσκεται ένας σύγχρονος εθισμός, που «χτυπάει» όλο και περισσότερο: ο εθισμός στο Διαδίκτυο. Δεν πρόκειται για περιθωριακό φαινόμενο. Απογραφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Κω, το πρώτο τρίμηνο του 2008 και παρουσιάστηκε στο πετυχημένο 1ο πανελλήνιο διεπιστημονικό συνέδριο για τους κινδύνους από τη χρήση του διαδικτύου (27 - 29 Νοεμβρίου στην Λάρισα) καταγράφει ότι μέχρι και το 11,3% των εφήβων χρηστών του Ιντερνετ αντιμετωπίζει πρόβλημα εθισμού.
Η σημαντική αύξηση των ποσοστών εθισμού οφείλεται στη μεγαλύτερη διείσδυση του Διαδικτύου στην Ελλάδα, αλλά και στον εμπειρικό τρόπο με τον οποίο τα παιδιά το προσεγγίζουν, χωρίς καμία προειδοποίηση για τους κινδύνους ενός μέσου το οποίο έχει πάρα πολλές θετικές δυνατότητες. «Ο έφηβος δεν προσεγγίζει το Διαδίκτυο μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία, όπως και θα έπρεπε, ούτε οι γονείς του μπορούν να τον βοηθήσουν, αφού συνήθως δεν γνωρίζουν και πολλά πράγματα», τονίζει ο Κ. Σιώμος.
Τι σημαίνει όμως εθισμός στο Διαδίκτυο; «Οταν ο χρήστης αρχίσει να συμπεριφέρεται όπως ο εθισμένος σε ουσίες. Οταν κάποιος σερφάρει για να ικανοποιήσει μια εσωτερική του ανάγκη και όχι για να εκτελέσει κάποιο έργο. Οταν χρειάζεται όλο και περισσότερο χρόνο στο Διαδίκτυο και αρχίζει να ελαττώνει τις υπόλοιπες καθημερινές του δραστηριότητες», λέει στην «Κ» ο κ. Γιώργος Φλώρος, ειδικευόμενος ψυχίατρος στην Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική του AΠΘ. Πλέον υπάρχει και κλινική εμπειρία, καθώς δεκάδες παιδιά έχουν ήδη επισκεφθεί το ειδικό ιατρείο, που λειτουργεί στο Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης. «Υπήρχαν παιδιά που άφησαν το σχολείο, για να βρουν συμπαίκτες σε διαδικτυακά παιχνίδια από τις ΗΠΑ. Λόγω της διαφοράς ώρας (όταν είναι μέρα στις ΗΠΑ εδώ είναι νύχτα), οι έφηβοι ξενυχτούσαν», λέει ο κ. Φλώρος.
Την αγωνία για το μέλλον του βιβλίου, των εφημερίδων, των γραμμάτων εν γένει, που εξέφρασε πρόσφατα φίλος εκδότης, έρχεται να εντείνει μία ακόμη αποκαρδιωτική έρευνα για τον χρόνο τηλεθέασης παιδιών ηλικίας 2 με 5 ετών. Οι πάντες είναι έτοιμοι να δηλώσουν εξοργισμένοι με τους γονείς που παρκάρουν τα παιδιά τους –όπως τα αυτοκίνητα στα drive in– απέναντι από το γυαλί, με το ρολόι να καταβροχθίζει ώρες. Πέρα από την ανατριχίλα που προκαλούν οι αριθμοί, που σπάζουν κάθε τόσο κι ένα νέο ρεκόρ (25 ώρες τηλεθέασης εβδομαδιαία + επτά επιπλέον ώρες σε DVD, computer games κ. λπ.), τα ερωτήματα που τίθενται θα έπρεπε να δυσκολεύουν το ύπνο όλων μας.
Σύμφωνα με τη Nielsen που διεξήγαγε τη συγκεκριμένη έρευνα, τα παιδιά σε αυτήν την προσχολική ηλικία μπορούν και βλέπουν αμέτρητες ώρες τηλεόραση, ξοδεύοντας τις μισές από αυτές (περισσότερο από κάθε άλλη κοινωνική ομάδα) στις διαφημίσεις.
Ποιο και κυρίως τι είδους θα είναι το μέλλον μιας κοινωνίας που γαλουχεί τα παιδιά της –σχεδόν αποκλειστικά– με εικόνες, μετατρέποντάς τα με το καλημέρα, πριν δηλαδή ακόμα αναλάβει κουτσά-στραβά τη διαμόρφωσή τους η οδυνηρά ανεπαρκής εγκύκλιος παιδεία της αποστήθισης ετερόκλιτων πληροφοριών, σε εθισμένους καταναλωτές; Λέγεται ότι μια εικόνα αντιστοιχεί σε χίλιες λέξεις, αλλά τι αντίκρισμα μπορούν να έχουν εκατομμύρια εικόνες στον ψυχισμό ενός νεοσσού που δεν αποκτά κατ’ ουσίαν καμία ουσιαστική επαφή με τις λέξεις; Πέρα από το προοιωνιζόμενο ζοφερό μέλλον του έντυπου λόγου, σε τι είδους κοινωνίες αποσκοπούμε καλλιεργώντας στους αυριανούς πολίτες ως μόνο εφόδιο ζωής την αγωνία της οικονομικής ευμάρειας, που θα τους παράσχει ενδεχομένως πολύ μεγάλη καταναλωτική ευχέρεια;
Στο κάτω κάτω, για να φτάσουμε στη διάρκεια της εξελικτικής διαδικασίας στο κορύφωμα του έλλογου ανθρώπου περάσαμε από το χρονοβόρο στάδιο του τέλειου καταναλωτή: του ζωντανού που ζει για να τρώει και να αφοδεύει. Γιατί να προβάλλει αίφνης τόσο αναγκαίο το πισωγύρισμα;
Χαμηλότερα ποσοστά προσβασιμότητας, αλλά υψηλά ποσοστά εθισμού στο Διαδίκτυο, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζει η Ελλάδα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα ερευνών που παρουσιάστηκαν σε ημερίδα στη Θεσσαλονίκη. Οι έφηβοι της περιφέρειας εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά εθισμού στο Διαδίκτυο, όπως διατείνονται οι ερευνητές, σε σύγκριση με τους εφήβους της Αθήνας.Το φαινόμενο του εθισμού στο Διαδίκτυο έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις στο εξωτερικό. Στις ΗΠΑ, οι στατιστικές δείχνουν ότι το 10% του πληθυσμού των χρηστών πάσχει από εθισμό στο Διαδίκτυο, μια εξάρτηση που δεν είναι ακόμα αναγνωρισμένη επίσημα ως ψυχική διαταραχή, αλλά όλα δείχνουν ότι μπορεί να έχει δυσμενείς συνέπειες στην ψυχική υγεία. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με εργασία που παρουσίασαν σε ημερίδα νοσηλευτές Ψυχικής Υγείας του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (Δ. Μουστακλίδου, Γ. Μπαλιόζογλου) το 18% των Ελλήνων χρηστών εμφανίζει συχνά προβλήματα με την κατάχρηση στο Διαδίκτυο ενώ το 1% χαρακτηρίζεται εθισμένο.
Τρεις ώρες τη μέρα
Στην εργασία των νοσηλευτών που είχε ως θέμα «Διαδίκτυο: άλλη μια εξάρτηση σε όλες τις ηλικίες» αναφέρεται ότι περίπου το 50% των Ελλήνων ηλικίας 20 - 50 ετών δηλώνει ότι «κάνει χρήση του Ιντερνετ τρεις ώρες την ημέρα», σε αντίθεση με τα άτομα κάτω των 20 ετών που «κάνουν χρήση το πολύ έως τρεις ώρες την ημέρα». Αν και η Ελλάδα βρίσκεται στην 23η θέση ανάμεσα σε χώρες του ΟΟΣΑ όσον αφορά τη διείσδυση των νέων τεχνολογιών στην καθημερινή ζωή, το κόστος και την ταχύτητα των ευρυζωνικών συνδέσεων, κατά την οκταετία 1999 -2006 η χώρα μας τριπλασίασε τα ποσοστά χρηστών του Διαδικτύου (από 9% στο 38%). Στις μικρές μάλιστα ηλικίες (12 - 18 ετών) το ποσοστό πρόσβασης στο Ιντερνετ είναι 70% - 80%. Μελέτη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εντοπίζει μεγαλύτερο πρόβλημα εθισμού στην ελληνική περιφέρεια από το 1% που παρατηρήθηκε σε αντίστοιχη έρευνα που αφορούσε τους εφήβους της πρωτεύουσας.
Ο εθισμός στο Διαδίκτυο φτάνει το 8,2% των εφήβων της περιοχής με το χαμηλότερο ποσοστό να παρατηρείται στη Λάρισα (6%) και το υψηλότερο στον Βόλο (11,7%). Στην πόλη της Καρδίτσας, το 80% των εφήβων χρησιμοποιεί ηλεκτρονικούς υπολογιστές και δύο στους τρεις χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο με κυριότερο στόχο τα διαδικτυακά παιχνίδια. Το ποσοστό εθισμού που καταγράφηκε (8,7%) αφορούσε κυρίως αγόρια που πίνουν αλκοόλ και συχνάζουν σε Ιντερνετ καφέ.
Τάσεις απομόνωσης
Εκτός των πιθανών αρνητικών επιπτώσεων στην ψυχική υγεία έχουν διαπιστωθεί και άλλες… παρενέργειες της εξάρτησης από τον υπολογιστή, όπως η μείωση του χρόνου ενός εφήβου με την οικογένεια, τάσεις απομόνωσης, εμφάνιση παχυσαρκίας, μυοσκελετικά προβλήματα, παθήσεις του οφθαλμού, παραμέληση της ατομικής υγιεινής, απουσίες στο σχολείο.
Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας τονίζουν, πάντως, ότι το πρόβλημα δεν πρέπει να επικεντρώνεται στους έφηβους, αφορά και τους ενήλικες για τους οποίους ελλοχεύουν οι ίδιοι κίνδυνοι εξάρτησης (τζόγος, πορνογραφία, διαδικτυακά ραντεβού).
Αδύνατος ο περιορισμός
Καθώς η εξάρτηση από το Διαδίκτυο δεν έχει ακόμη εισέλθει στη βιβλιογραφία της Ψυχικής Υγείας, οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως για να θεωρηθεί κάποιο άτομο εξαρτημένο πρέπει -εκτός από το «πολύωρο κόλλημα» στην οθόνη- να πληροί πέντε βασικά κριτήρια.
- Εξιδανίκευση του μέσου. Ο χρήστης θεωρεί υπολογιστή και Διαδίκτυο το σημαντικότερο κεφάλαιο της καθημερινότητάς του.
- Τροποποίηση της διάθεσης. Οι εθισμένοι στα ηλεκτρονικά παιχνίδια εμφανίζουν αυξημένη παραγωγή ντοπαμίνης, νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου, που συνδεέται με την ευχαρίστηση.
- Ανοχή. Σταδιακά γίνεται εντονότερη η ανάγκη για όλο και περισσότερες ώρες χρήσης του υπολογιστή.
- Σύγκρουση. Ενώ έχει γίνει αντιληπτό το πρόβλημα τη εξάρτησης, δεν είναι δυνατός ο περιορισμός της χρήσης.
- Κλιμακωτή ενασχόληση. Σταδιακή μετάβαση σε διαδραστικές διαδικτυακές λειτουργίες (π.χ. chat room, μηχανές κοινωνικής δικτύωσης κ.λπ.) ή ακόμη και στα αποκαλούμενα κοινωνικά παιχνίδια (π.χ. Second Life) όπου ο χρήστης ζει σε μια «εικονική» διαδικτυακή πραγματικότητα που σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζει την κανονική του ζωή.
Σε σοβαρή κατάσταση νοσηλεύεται ένα 14χρονο αγόρι το οποίο ξυλοκοπήθηκε αγρίως σε ένα στρατιωτικά οργανωμένο «κέντρο απεξάρτησης από το Διαδίκτυο» στην Κίνα. Ο μικρός Που Λιανγκ δέχθηκε δεκάδες χτυπήματα από τον διευθυντή του κέντρου στην πόλη Τσενγκντού αλλά και από άλλους τροφίμους. Επιπλέον η μητέρα του κατήγγειλε ότι για τη «θεραπεία» του γιου της είχε πληρώσει 517 ευρώ. Πριν από λίγες ημέρες ένα 15χρονο αγόρι ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου σε άλλο κέντρο τέτοιας απεξάρτησης.
Άρθρο των New York Times, επισημαίνει αλλοιώσεις στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων. «Υπήρχε μια εποχή», αναπολεί η συντάκτρια του εν λόγω άρθρου, «πριν αρχίσουμε να βλέπουμε παλιά επεισόδια του «The Wilde» κάθε βράδυ, που συμπεριφερόμασταν σαν τυπική οικογένεια». Μια εποχή που οι οικογένειες δειπνούσαν μαζί. Που οι γονείς μιλούσαν στα παιδιά τους. Που έβγαιναν τα Σαββατοκύριακα έξω. Που κάποιος έπλενε πιάτα ή ρούχα. Μέχρι που ο κόσμος άρχισε να εθίζεται στις τηλεοπτικές σειρές, περνώντας αρχικά ολόκληρα Σαββατοκύριακα κι έπειτα κάθε βράδυ αργά, ενίοτε μέχρι το χάραμα στον καναπέ βλέποντας ατέλειωτους κύκλους ξένων δημοφιλών σειρών. Κι όποιος μπαίνει στον φαύλο αυτό κύκλο δύσκολα βγαίνει. Ακόμη και οι άνθρωποι που επαίρονταν ότι δεν βλέπουν τηλεόραση. Και που εξακολουθούν να μη βλέπουν. Ούτε ειδήσεις. Αλλά βλέπουν μανιωδώς βίντεο.
Από την επιφυλλίδα του Χρήστου Γιανναρά στην Καθημερινή
Να δηλώσω λοιπόν εθισμένη και στις ξένες τηλεοπτικές σειρές. Ξεκίνησα από Lost & Desperate Housewives αλλά πλέον η λίστα είναι τεράστια: όλοι οι κύκλοι CSI, (Las Vegas, Miami, NY), Weeds, Bones, Dexter, Prison Break, Cold case, Criminal Minds,Private Practice, το πιο πρόσφατο Nurse Jackie και το πιο αγαπημένο όλων Grey’s Anatomy.
Απορώ δε με αυτούς που συνεχίζουν να παρακολουθούν ελληνικά σήριαλ…
Τώρα που βλέπω τον κατάλογο απορώ και πως προλαβαίνω να γράφω και το blog…
Η διευκόλυνση της πρόσβασης των παιδιών στα ηλεκτρονικά ΜΜΕ επηρεάζει τη συμπεριφορά τους και έχει επιπτώσεις στην υγεία τους, σύμφωνα με έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Ν. Μεξικού στις ΗΠΑ. Τα παιδιά περνούν κατά μέσο όρο 6 ώρες ημερησίως βλέποντας τηλεόραση και σερφάροντας στο Διαδίκτυο, χρόνος που είναι μεγαλύτερος από αυτόν που περνούν μέσα στο σχολείο. Οι υπεύθυνοι της έρευνας εκτιμούν ότι η ενασχόληση αυτή αυξάνει τις βίαιες συμπεριφορές, την πιθανότητα εθισμού στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά, τις πιθανότητες μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης και της παχυσαρκίας. Συνιστούν δε στους γονείς να περιορίσουν την ενασχόληση των παιδιών με την τηλεόραση και το Διαδίκτυο σε λιγότερες από δύο ώρες ημερησίως.
Ο επικεφαλής της πιο δημοφιλούς στον κόσμο μηχανής αναζήτησης συμβούλευσε τους φοιτητές να μην «κολλάνε» στον ψηφιακό κόσμο, να κλείσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τους και να κάνουν πραγματικές ανθρώπινες διασυνδέσεις και όχι μέσω Ίντερνετ.
Η μάλλον απρόσμενη προτροπή έγινε από τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο Έρικ Σμιτ, σε ομιλία του σε χιλιάδες πτυχιούχους του πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, σύμφωνα με τα ξένα πρακτορεία. Όπως είπε στους φοιτητές, αν θέλουν να καταλάβουν τι πραγματικά είναι σημαντικό γι’ αυτούς, πρέπει να…γίνουν «αναλογικοί», αντί για «ψηφιακοί».
«Κλείστε τον κομπιούτερ σας και το κινητό τηλέφωνό σας, αν πρόκειται πραγματικά να ανακαλύψετε τι είναι αληθινά ανθρώπινο γύρω μας. Τίποτε δεν είναι καλύτερο από το να κρατάτε το χέρι του εγγονού σας, καθώς κάνει τα πρώτα του βήματα», είπε χαρακτηριστικά ο Σμιτ, που έχει διδακτορικό από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας-Μπέρκλεϊ.
Μεταξύ άλλων, αναφερόμενος στο μέλλον, κάλεσε τους φοιτητές να είναι ευέλικτοι στη ζωή τους και να μη διστάζουν να κάνουν λάθη και να μαθαίνουν από αυτά. Συγκρίνοντας τη δική του γενιά με τη νέα «γενιά του Google και του Facebook», είπε ότι στο παρελθόν οι άνθρωποι περνούσαν τον χρόνο τους προσπαθώντας να κρύψουν τις πιο ενοχλητικές τους στιγμές, ενώ σήμερα οι νέοι καταγράφουν και δημοσιοποιούν τα πάντα στο διαδίκτυο (στο YouTube, σε blogs κλπ).
Καχεξία, απομόνωση και κατάθλιψη. Αυτά είναι τα πρώτα συμπτώματα του εθισμού στο Διαδίκτυο, ενός φαινομένου που τείνει να πάρει ιδιαίτερα επικίνδυνες διαστάσεις στη χώρα μας. Στην Ελλάδα, εθισμό στο Διαδίκτυο έχει αναπτύξει το 8,2% των νεαρών χρηστών, ποσοστό που κρίνεται από τους ειδικούς ιδιαίτερα υψηλό. Είναι ενδεικτικό ότι στη Νορβηγία το ποσοστό των εθισμένων εφήβων δεν ξεπερνάει το 2%, στην Ιταλία φτάνει το 5,4% και στην Κίνα κυμαίνεται μεταξύ 2,4% και 5,52%.
Αυτά τα στοιχεία παρέθεσαν χθες οι ειδικοί γιατροί, με αφορμή το 6ο Πανελλήνιο Παιδοψυχιατρικό Συνέδριο που διοργανώνουν στην Αθήνα από τις 15 έως τις 17 Μαΐου η Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδας και η Ενωση Ψυχιάτρων Παιδιών και Εφήβων. Οπως τόνισαν οι παιδοψυχίατροι, το υψηλό ποσοστό εθισμένων εφήβων που καταγράφεται στη χώρα μας ίσως να εξηγείται από τον τρόπο «ψηφιακού αλφαβητισμού» των παιδιών στην Ελλάδα, ο οποίος ξεκίνησε κυρίως μέσα από την εμπειρική απασχόληση και όχι ως αποτέλεσμα συντονισμένης μαθησιακής διαδικασίας. Για το λόγο αυτό τόνισαν τη σημασία της έγκαιρης εισαγωγής των ηλεκτρονικών υπολογιστών στη μαθησιακή διαδικασία ώστε η γνωριμία με τις νέες τεχνολογίες να γίνεται σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον με ισορροπημένη παρουσίαση και έγκαιρη ανίχνευση παθολογικών σημείων και συμπτωμάτων.
Οι ειδικοί προειδοποίησαν ότι ο εθισμός αφορά κυρίως αγόρια που παίζουν διαδικτυακά παιχνίδια, με μέσο όρο καθημερινής χρήσης 5,5 ώρες. Ως ομάδες υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη εθισμού στο Διαδίκτυο καταγράφονται οι φοιτητές και οι έφηβοι.
Παιδιά εύπορων οικογενειών και υψηλών κοινωνικών τάξεων σχετίζονται περισσότερο με τον ηλεκτρονικό τζόγο, έχοντας μεγαλύτερη πρόσβαση στις ειδικές κάρτες για online στοιχήματα. Οι ειδικές κάρτες (paysafecard) κυκλοφορούν τον τελευταίο χρόνο στη χώρα μας και μπορεί να τις προμηθευτεί οποιοσδήποτε, ακόμη και από το περίπτερο. Λειτουργούν όπως μια προπληρωμένη κάρτα αξίας για την κινητή τηλεφωνία, με αντίτιμο δέκα έως εκατό ευρώ. Οι νέοι ηλικίας 14 έως 22 ετών ξοδεύουν κατά μέσο όρο 300 ευρώ το μήνα σε τέτοιες κάρτες, ώστε να στοιχηματίζουν ηλεκτρονικά σε αθλητικούς αγώνες. «Πρόκειται για μια νέα μόδα των εφήβων», λέει ο κύριος Σπύρος, ο οποίος κερδίζει περίπου 7.000 ευρώ το μήνα από τις πωλήσεις paysafecard στο περίπτερό του στην Ομόνοια.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτές οι κάρτες «ανοίγουν» στους εφήβους την «πόρτα» του εθισμού στον ηλεκτρονικό τζόγο. Σύμφωνα με έρευνα της Μονάδας Εφηβικής Υγείας του Νοσοκομείου Παίδων, το 53,4% των εφήβων χρησιμοποιεί συστηματικά το Ιντερνετ και δηλώνει ότι η κύρια ασχολία του είναι τα παιχνίδια (με εικονικά ή αληθινά χρήματα). «Φοβόμαστε ότι τα ποσοστά εθισμού νέων ατόμων στον ηλεκτρονικό τζόγο θα αυξηθούν κατακόρυφα την επόμενη πενταετία», λέει ο κύριος Δημήτρης Τσερπελής, κλινικός ψυχολόγος.
Απογοητευμένος από τη ζωή προτού καλά καλά τη γνωρίσει, μοναχικός και προσκολλημένος σε ηλεκτρονικά παιχνίδια βίας εμφανίζεται ένας στους δύο νέους που συχνάζουν στα Internet καφέ και παρουσιάζουν συμπτώματα εθισμού στο Διαδίκτυο, όπως δείχνει αποκαλυπτική έρευνα του ΤΕΙ Αθήνας. Τα ανησυχητικά ευρήματα προκαλούν ακόμα πιο έντονο προβληματισμό μετά το αιματηρό περιστατικό της περασμένης εβδομάδας στη σχολή του ΟΑΕΔ, καθώς συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με όσα περιγράφει ο Δημήτρης Πατμανίδης στο τελευταίο του σημείωμα.
Το 26,5% όσων περνούν το κατώφλι των Internetκαφέ αποδεικνύεται εξαρτημένο από το νέο μέσο, καθώς ξοδεύει κατά μέσο όρο 6-7 ώρες την ημέρα «καρφωμένο» μπροστά στον υπολογιστή και συγκεντρώνει τα διεθνή κριτήρια αναγνώρισης του εθισμού στο Διαδίκτυο. Το 40% περνά τον online χρόνο του παίζοντας ως επί το πλείστον παιχνίδια βίας, ενώ κοντά στο 30% κυμαίνεται το ποσοστό των χρηστών που συζητoύν σε ιστοσελίδες συνομιλιών (chatrooms). Λιγότερος χρόνος δαπανάται για βίντεο, ενώ δεν λείπουν οι επισκέψεις σε ιστοσελίδες πορνογραφικού και εξτρεμιστικού περιεχομένου.
Για τους ανθρώπους αυτούς, το Ιντερνετ συνιστά αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας: είναι χαρακτηριστικό ότι το 28% αναφέρει πως νιώθει μελαγχολία όταν προσπαθεί να περιορίσει τη χρήση του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως η περιήγηση στο δικτυακό λαβύρινθο καλύπτει βασικά συναισθηματικά κενά που προκαλούνται από προβλήματα και αδιέξοδα στις διαπροσωπικές σχέσεις. Ετσι, 48,6% δηλώνει πως αισθάνεται μόνο, ανάλογο ποσοστό πάσχει από χαμηλή αυτοεκτίμηση και δεν έχει στόχους, ενώ 57,3% δεν επιθυμεί να εργαστεί.
«Για τους εξαρτημένους χρήστες του, το Ιντερνετ λειτουργεί ως χώρος εκτόνωσης και ανώνυμης έκφρασης της πικρίας που νιώθουν απέναντι στην κοινωνία – πικρίας συσσωρευμένης λόγω παραγόντων όπως η απόρριψη από τον κοινωνικό περίγυρο, η αδιαφορία της οικογένειας, η ανασφάλεια για το εργασιακό μέλλον, η φτώχεια», παρατηρεί ο καθηγητής Ποσοτικών Μεθόδων στο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του ΤΕΙ Αθήνας κ. Χρήστος Φράγκος, ο οποίος επιμελήθηκε την έρευνα. Και προσθέτει: «Τα δεδομένα αυτά κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την επανάληψη φαινομένων όπως αυτό του Ρέντη».
Η έρευνα ξεκίνησε στις 10 Φεβρουαρίου και η συλλογή των αποτελεσμάτων ολοκληρώθηκε μόλις πριν από λίγες ημέρες. Στο ερωτηματολόγιο απάντησαν 438 χρήστες του Διαδικτύου, ηλικίας 12 έως 30 ετών, οι οποίοι συχνάζουν συνολικά σε 12 Internet καφέ από όλα τα προάστια της Αθήνας. Καθηλωμένα μπροστά στις οθόνες των Internet καφέ εντοπίστηκαν και τέσσερα παιδιά ηλικίας 8 χρόνων. «Διαπιστώσαμε ότι στις περιοχές με χαμηλότερο μέσο βιοτικό επίπεδο, η εξάρτηση από τον κυβερνοχώρο είναι μεγαλύτερη», επισημαίνει ο κ. Φράγκος. Το φαινόμενο αυτό θα αναλυθεί διεξοδικότερα το προσεχές διάστημα, ενώ ήδη έχει συγκροτηθεί ομάδα που θα συνεχίσει την έρευνα σε όλη την Ελλάδα.
Αριθμοί
51,4% των εθισμένων στο Διαδίκτυο δηλώνει απογοητευμένο από τη ζωή
48,6% παραδέχεται ότι αισθάνεται μοναξιά
42 ώρες την εβδομάδα (δηλαδή, κατά μέσο όρο 6 ώρες την ημέρα) ξοδεύει online το 27% των εξαρτημένων
1/3 των εθισμένων φοιτητών και σπουδαστών έχει μέσο όρο βαθμολογίας κάτω του 5
26,5% όσων συχνάζουν σε Internet καφέ παρουσιάζει συμπτώματα εθισμού στο Διαδίκτυο
Τυπικά συμπτώματα εξάρτησης, όπως το να ψεύδονται για την αγαπημένη τους συνήθεια, να μην μπορούν να μειώσουν τις ώρες που περνούν παίζοντας, ακόμη και να κλέβουν προκειμένου να αγοράσουν καινούργια video game παρουσιάζει σχεδόν ένα στα 10 παιδιά στις ΗΠΑ.
Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη του πανεπιστημίου Iowa State, η οποία δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Psychological Science.
Η μελέτη χρησιμοποίησε τα στοιχεία από δημοσκόπηση του ινστιτούτου Harris σε δείγμα περίπου 1.200 παιδιών, ηλικίας 8 με 18, από τις ΗΠΑ, με βάση τα οποία το 88% των παιδιών στις ΗΠΑ παίζουν video game τουλάχιστον περιστασιακά και κατά μέσο όρο 13 ώρες την εβδομάδα.
Εκείνα που εμφανίζουν συμπτώματα εξάρτησης συνήθως παίζουν τις διπλάσιες ώρες.
Σε απόλυτους αριθμούς, πρόκειται για περισσότερα από τρία εκατομμύρια παιδιά, συνήθως αγόρια, τα οποία και υφίστανται βλάβες σε πολλούς τομείς της ζωής τους και πιθανόν να χρειάζονται κάποιου είδους βοήθεια.
Εθισμός στο Ίντερνετ, παχυσαρκία αλλά και νευρική ανορεξία είναι οι τρεις νόσοι που μαστίζουν την υγεία των εφήβων στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτες της Μονάδας Εφηβικής Υγείας ΜΕΥ) του νοσοκομείου «Π&Α Κυριακού». Η ΜΕΥ του νοσοκομείου έχει δεχθεί περισσότερες από 9.000 επισκέψεις και παρακολουθούνται πάνω από 1.700 έφηβοι.
Από το καλοκαίρι του 2007 έχει δεχθεί εφήβους με αίτημα την αντιμετώπιση της υπερβολικής χρήσης του Διαδικτύου.
Το φαινόμενο που έχει φέρει σε αμηχανία την επιστημονική κοινότητα παγκοσμίως αποκτά διαστάσεις και στην Ελλάδα.
Έρευνες της ΜΕΥ έχουν δείξει ότι οι κύριοι λόγοι, που οδηγούν τον έφηβο στην εξάρτηση είναι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια κυρίως και τα chat rooms. Από την άλλη, οι έφηβοι που χρησιμοποιούν το Ίντερνετ συνετά ( για πληροφορίες, υπηρεσίες, εκπαίδευση κτλ.) δεν εθίζονται εύκολα.
Η ενασχόληση με το Διαδίκτυο στο πλαίσιο του σχολείου αποδεικνύεται επίσης προστατευτικός παράγοντας. Η απουσία μαθήματος πληροφορικής και ασφάλειας στο Διαδίκτυο στα δημόσια δημοτικά σχολεία σίγουρα είναι έλλειμμα στην εκπαίδευση της χώρα μας.
Δυστυχώς το ρόλο της εκπαίδευσης των μαθητών στο Διαδίκτυο αναλαμβάνουν τα μεγαλύτερα παιδιά ή οι συμμαθητές τους κυρίως στα Ιnternet-café με ολέθρια αποτελέσματα.
Έρευνες της ΜΕΥ έχουν δείξει ότι το 19,47% των εφήβων χρηστών του Διαδικτύου αναφέρουν ότι έχουν πρόσβαση σε πορνογραφικές σελίδες!
Τα στοιχεία επιβεβαίωσαν ότι τα παιδιά που επισκέπτονται τις πορνογραφικές σελίδες έχουν προβλήματα διαγωγής και κοινωνικότητας.
Ακόμη, βρέθηκε ότι 6,4% των εφήβων χρηστών χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για τυχερά παιχνίδια. Οι έφηβοι χρησιμοποιούν τις πιστωτικές κάρτες των γονιών τους, προπληρωμένες κάρτες ή παίζουν με αντικαταβολή.
Απόλυτα εξοικειωμένα με τις τεχνολογίες και «κολλημένα» στην οθόνη εμφανίζονται, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, τα Ελληνόπουλα μέχρι 15 ετών. Σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου για την Κοινωνία της Πληροφορίας, εννέα στα δέκα παιδιά χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό υπολογιστή και Ιντερνετ τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, ενώ τέσσερα στα δέκα κάνουν καθημερινή χρήση του Διαδικτύου με μέσο χρόνο χρήσης τις 3 ώρες! Αν σε αυτόν τον αριθμό προσθέσει κανείς τα δεδομένα έρευνας της Focus Bari «για την πανελλήνια τηλεθέαση μεταξύ παιδιών 7-12 ετών», που δείχνει ότι τα παιδιά παρακολουθούν τηλεόραση σχεδόν καθημερινά, με μέση διάρκεια παρακολούθησης τις 2,7 ώρες, είναι σαφές ότι τα Ελληνόπουλα περνούν σημαντικό κομμάτι της ημέρας τους μπροστά σε μια γυάλινη επιφάνεια μερικών ιντσών. Κι αυτό τη στιγμή που οι έρευνες δεν υπολογίζουν το χρόνο ενασχόλησης των παιδιών με τις κονσόλες.
Επίκαιρη λοιπόν και η σχετική εκπομπή των “Φακέλων” που προβλήθηκε τη Δευτέρα 26/1 στο Σκάι: η δημοσιογραφική ομάδα των Νέων Φακέλων αποφάσισε να μας παρουσιάσει ένα συγκλονιστικό Αμερικάνικο ντοκιμαντέρ που παρουσιάζει εικόνες του πολύ καλά κρυμμένου κόσμου του Internet. Τι κάνουν και τι βλέπουν τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα στο διαδίκτυο. Facebook, Myspace, Google, για μερικούς αυτές οι λέξεις είναι άγνωστες όταν για τα παιδιά είναι μια καθημερινότητα που φτάνει τη μανία. Παρακολουθήσαμε ιστορίες παιδιών στο Internet που συγκλόνισαν ολόκληρη την Αμερική, οικογένειες που έφτασαν στο σημείο να διαλυθούν, αλλά και την αγωνιώδη προσπάθεια ενός πατέρα να ανακαλύψει πως αυτοκτόνησε ο γιος του μπροστά σε μία οθόνη.
Ωρα 15.00. Πριν από λίγο γύρισε από το σχολείο. Πρέπει να φάει και να διαβάσει αφού σε δύο ώρες έχει φροντιστήριο.Σε λιγάκι όμως,διότι τώρα πρέπει να ανοίξει τον υπολογιστή.Τον περιμένουν οι υπόλοιποι παίκτες στο τελευταίο online παιχνίδι που ανακάλυψε.Είναι κρίσιμη η φάση:είναι έτοιμος να κατατροπώσει τους αντιπάλους του,κερδίζοντας τους πύργους τους.Θα παίξει μισή ώρα και μετά θα κάνει όσα άλλα πρέπει.
Ωρα 17.15. Πωπώ!Μόλις πήρε είδηση ότι έχασε το φροντιστήριο.Ευτυχώς που λείπουν οι γονείς του και δεν θα το καταλάβουν.Θα παίξει λίγο ακόμη και μετά θα κάνει όλα τα υπόλοιπα που πρέπει.Δεν έχει φάει κιόλας…
Ωρα 21.00. Μόλις μπήκαν οι γονείς του.Ωραία,θα τον βρουν στο δωμάτιό του και θα πιστέψουν ότι διαβάζει.Θα διαβάσει δηλαδή,αλλά όχι ακόμη,σε λίγο.Διότι τώρα το παιχνίδι βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή.
Ωρα 9.00 το πρωί της επομένης.Πέρασε σχεδόν όλη τη νύχτα ξύπνιος επειδή κάποια στιγμή,και ενώ γινόταν ο χαμός στο παιχνίδι, «κράσαρε» ο υπολογιστής του.Δεν έφαγε, δεν διάβασε,σχεδόν δεν κοιμήθηκε αλλά κατάφερε να τον φτιάξει και να περάσει μια πολύ δύσκολη πίστα.Πριν από λίγο,όταν μπήκε μέσα στο δωμάτιό του έξαλλος ο πατέρας του για να του ζητήσει τον λόγο που έχασε την πρώτη ώρα στο σχολείο,εκείνος προσπάθησε να του εξηγήσει για το «κρασάρισμα» του…εργαλείου (απέκρυψε βέβαια τα υπόλοιπα για τις ατελείωτες ώρες διαδικτυακού παιχνιδιού). Ο πατέρας τον κοίταξε με το γνωστό ύφος «σε τι γλώσσα μου μιλάς;» και του είπε τη γνωστή φράση: «Στη μάνα σου το ΄πες;».
Ερευνα-σοκ σε σχολεία της Θεσσαλίας έδειξε ότι ένα στα 12 παιδιά είναι εθισμένο στο Διαδίκτυο.Παραμελούν τα μαθήματα,τους φίλους και την υγεία τους και δυσκολεύονται να ξεκολλήσουν από την οθόνη. Ηχηρό καμπανάκι για γονείς και εκπαιδευτικούς.
Τους βλέπουμε στο σχολείο. Είναι αλλού. Το σώμα τους μόνο βρίσκεται στο σχολείο κι αυτό ενάντια στη θέλησή τους. Συζητούν μόνο με τους συμπαίκτες τους.
Το World of Warcraft είναι ένα το διαδικτυακό παιχνίδι, που μαγεύει μικρούς και μεγάλους σε όλο τον κόσμο με το gothic σύμπαν του.
Μεγάλο Σάββατο προς Κυριακή του Πάσχα, τέσσερις το πρωί: μια ακόμα «λευκή νύχτα», που τις χρονιάρες μέρες γίνεται ακόμα πιο… μαύρη. Οπότε, τα βαριά βήματά σου, μα κυρίως η πειστικότητα κάποιων φίλων, σε οδηγούν σε κάποιο internet cafe μήπως και η αϋπνία λυγίσει. Καταλήγεις στο The Web της οδού Υμηττού. Και τι βλέπεις εκεί; Οτι δεν υπάρχει ούτε μία άδεια θέση. Περισσότερα από είκοσι καθίσματα, με τους αντίστοιχους υπολογιστές, είναι πιασμένα από ξενύχτηδες, «καμένους» των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Αυτή είναι η δική τους Ανάσταση, το δικό τους σουβλιστό αρνί. Και δεν παίζουν ό,τι κι ό,τι. Παίζουν World of Warcraft (WoW ? προφέρεται «Ουόου»). Το πλέον δημοφιλές on line ηλεκτρονικό παιχνίδι, ή ακριβέστερα, το πιο επιτυχημένο MMORPG (Massively Multiplayer Online Role-Playing Game) στον κόσμο.
Υπάρχει ένα σαφές χάσμα ανάμεσα στα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς οι οποίοι δεν παρακολουθούν τις εξελίξεις στο Διαδίκτυο, με αποτέλεσμα τα παιδιά να είναι μόνα τους επί της ουσίας σε αυτό. Η ελληνική κοινωνία δεν έχει αναπτυγμένη τεχνολογική κουλτούρα για να αντιμετωπίσει τα θέματα των τεχνολογιών, είτε πρόκειται για την ασφάλεια είτε για τη συνετή χρήση τους. Επιπλέον οι τεχνολογίες αυτές σχετίζονται με την ελεύθερη και δημιουργική αναζήτηση, η οποία δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητή στο ελληνικό σχολείο. Στο λύκειο όλα αυτά εκτοπίζονται μπροστά στην ανάγκη να πετύχει κανείς στο πανεπιστήμιο. Σε κάποιες χώρες της Ευρώπης, όπως στη Μεγάλη Βρετανία, δίπλα στο μάθημα της πληροφορικής έχει μπει ισότιμα πλέον και το μάθημα της επικοινωνίας και των media. Εδώ φαίνεται να αφορά όχι μόνο το εκπαιδευτικό μας σύστημα αλλά ολόκληρη την κοινωνία μας, η οποία δεν μπορεί να κάνει ορθή χρήση ούτε του υπολογιστή ούτε της τηλεόρασης.
Η Κ.S. Υoung (1988), καθηγήτρια της Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, η οποία με τη ρηξικέλευθη έρευνά της έκανε γνωστό τον εθισμό στο Διαδίκτυο στο ευρύ κοινό, υποστηρίζει ότι πρόκειται για έναν όρο ο οποίος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών και προβλημάτων ελέγχου των παρορμήσεων. Ταξινομείται σε πέντε ειδικούς υποτύπους: 
Την αγωνία για το μέλλον του βιβλίου, των εφημερίδων, των γραμμάτων εν γένει, που εξέφρασε πρόσφατα φίλος εκδότης, έρχεται να εντείνει μία ακόμη αποκαρδιωτική έρευνα για τον χρόνο τηλεθέασης παιδιών ηλικίας 2 με 5 ετών. Οι πάντες είναι έτοιμοι να δηλώσουν εξοργισμένοι με τους γονείς που παρκάρουν τα παιδιά τους –όπως τα αυτοκίνητα στα drive in– απέναντι από το γυαλί, με το ρολόι να καταβροχθίζει ώρες. Πέρα από την ανατριχίλα που προκαλούν οι αριθμοί, που σπάζουν κάθε τόσο κι ένα νέο ρεκόρ (25 ώρες τηλεθέασης εβδομαδιαία + επτά επιπλέον ώρες σε DVD, computer games κ. λπ.), τα ερωτήματα που τίθενται θα έπρεπε να δυσκολεύουν το ύπνο όλων μας.
Το World of Warcraft είναι ένα το διαδικτυακό παιχνίδι, που μαγεύει μικρούς και μεγάλους σε όλο τον κόσμο με το gothic σύμπαν του.
Υπάρχει ένα σαφές χάσμα ανάμεσα στα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς οι οποίοι δεν παρακολουθούν τις εξελίξεις στο Διαδίκτυο, με αποτέλεσμα τα παιδιά να είναι μόνα τους επί της ουσίας σε αυτό. Η ελληνική κοινωνία δεν έχει αναπτυγμένη τεχνολογική κουλτούρα για να αντιμετωπίσει τα θέματα των τεχνολογιών, είτε πρόκειται για την ασφάλεια είτε για τη συνετή χρήση τους. Επιπλέον οι τεχνολογίες αυτές σχετίζονται με την ελεύθερη και δημιουργική αναζήτηση, η οποία δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητή στο ελληνικό σχολείο. Στο λύκειο όλα αυτά εκτοπίζονται μπροστά στην ανάγκη να πετύχει κανείς στο πανεπιστήμιο. Σε κάποιες χώρες της Ευρώπης, όπως στη Μεγάλη Βρετανία, δίπλα στο μάθημα της πληροφορικής έχει μπει ισότιμα πλέον και το μάθημα της επικοινωνίας και των media. Εδώ φαίνεται να αφορά όχι μόνο το εκπαιδευτικό μας σύστημα αλλά ολόκληρη την κοινωνία μας, η οποία δεν μπορεί να κάνει ορθή χρήση ούτε του υπολογιστή ούτε της τηλεόρασης.
Άρθρα (RSS)