Συμβουλευτικός Σταθμός Νέων ΔΔΕ Αργολίδας

Υπεύθυνη: Δρ. Πανοπούλου Σοφία

ΑΤΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Κάτω από: Ανακοινώσεις | ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΩΝ ΝΕΩΝ ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ
Πέμπτη, 4 Μάιος 2017 11:03 πμ |

Η Υπεύθυνη του ΣΣΝ Αργολίδας στο πλαίσιο της «Θεματικής Εβδομάδας» παρουσίασε σχετική εισήγηση στο 2ο Γυμνάσιο Άργους στις 25/4/2017. Ακολουθεί απόσπασμα της εισήγησης.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν ηθικές αρχές που ορίζουν πρότυπα ανθρώπινης συμπεριφοράς. Είναι δικαιώματα που έχουν όλοι ανεξαιρέτως, καθώς όλοι έχουν την ιδιότητα του ανθρώπου, ανήκουν δηλαδή στην κοινότητα αυτή που λέγεται ανθρωπότητα.

Πριν από τη νεωτερική εποχή, αλλά και μέχρι τον 19ο αι. δεν υπήρχε γενική παραδοχή ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι. Στην αρχαία Μεσοποταμία μαρτυρούνται οι αρχαιότεροι νομικοί κώδικες που περιλαμβάνουν την έννοια του δικαιώματος κατά κάποιο τρόπο. Ο κώδικας του Χαμουραμπί (περ. 1780 π.Χ) περιλαμβάνει κανόνες που ρυθμίζουν μία σειρά από ζητήματα, όπως τα δικαιώματα των γυναικών, των παιδιών και των δούλων.

Η αγγλική Magna Carta (1215), ένας μεσαιωνικός καταστατικός χάρτης της ελευθερίας αποτέλεσε θεμέλιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και βάση για τη σύγχρονη διεθνή και συνταγματική νομοθεσία.

Όμως, η ανισότητα εξακολουθούσε να παραμένει στην πράξη (δουλεία). Ορισμένες κατηγορίες ανθρώπων, όπως οι γυναίκες ή οι θεωρούμενοι ως πολιτιστικά «βάρβαροι» θεωρούνταν εγγενώς κατώτεροι. Η πρώτη σύλληψη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποδίδεται στις ιδέες για τα φυσικά δικαιώματα που απορρέουν από το νόμο. Ο άγγλος φιλόσοφος John Locke το 1690 υποστήριξε ότι προϋπάρχουν ορισμένα δικαιώματα στη φυσική κατάσταση πριν οι άνθρωποι εισέλθουν στην κοινωνία. Τα προσδιόρισε ως δικαιώματα στη ζωή, την ελευθερία και την περιουσία. Το όλο σκεπτικό του Λοκ επαναλαμβάνεται αλλά σε μία λιγότερο ξεκάθαρη μορφή από τους Γάλλους φιλοσόφους του διαφωτισμού.

Οι δύο μεγάλες επαναστάσεις του 18ου αι. στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Γαλλία επηρεάζονται από τις απόψεις αυτές. Η αμερικανική διακήρυξη της ανεξαρτησίας (4 Ιουλίου 1776) με κύριο εμπνευστή τον Τόμας Τζέφερσον θεωρούσε αυτονόητες κάποιες αλήθειες, όπως το ότι όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι και προικίζονται από τον δημιουργό με ορισμένα απαραβίαστα δικαιώματα, μεταξύ των οποίων είναι αυτά της ζωής, της ελευθερίας της ισότητας και της αναζήτησης της ευτυχίας.

Λίγα χρόνια αργότερα υιοθετήθηκε η γαλλική διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη (1791), που ήταν έργο του μαρκησίου ντε Λαφαγιέτ. Αυτή αποτέλεσε το χάρτη των θεμελιωδών ελευθεριών και των αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων του ανθρώπου και έλαβε παγκόσμιες διαστάσεις. Αποτελείται από 17 άρθρα και αναγνωρίζει την ισότητα, την ισονομία των ανθρώπων, την ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών, την απουσία διώξεων για τις πεποιθήσεις κάποιου, κλπ. Δεν υπήρχε βέβαια καμία αναφορά στη θέση της γυναίκας ή αυτής των δούλων.

Όμως, η πολιτική, νομική και ηθική θεώρηση περί οικουμενικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι προϊόν της περιόδου από το 1945 και μετά. Οι παγκόσμιοι πόλεμοι, η θηριωδία του ναζισμού και το ολοκαύτωμα που έγινε υπό την πεποίθηση ότι κάποιοι άνθρωποι είναι κατώτεροι, όπως οι Εβραίοι, οι Ρομά, οι Σλάβοι και οι μαύροι έδωσαν το έναυσμα για τη διαμόρφωση ενός δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η διεθνής προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθιερώθηκε αρχικά με τον χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (1945) που αναφέρεται ρητά στα ανθρώπινα δικαιώματα ως έναν από τους κύριους σκοπούς της μεταπολεμικής κοινωνίας: «στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών χωρίς διάκριση με βάση τη φυλή, το φύλο, τη γλώσσα ή τη θρησκεία».

Η ιστορική Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στο Παρίσι  (10/12/1948). Αν και ήταν ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα, θεωρείται ότι έχει αποκτήσει την ισχύ διεθνούς εθιμικού δικαίου, που μπορεί να το επικαλεστούν υπό κατάλληλες συνθήκες οι εθνικές και άλλες δικαστικές αρχές. Αποτελείται από 30 άρθρα. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν όσα αναφέρονται στην ισότητα και την ελευθερία των ανθρώπων χωρίς δέσμευση ως προς το χρώμα, τη φυλή, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, στην προσωπική ασφάλεια, στην απαγόρευση των βασανιστηρίων, στην ισονομία, στην ελευθερία σκέψης, έκφρασης, συνείδησης, θρησκείας, συμμετοχής άμεσα ή έμμεσα στη διακυβέρνηση της χώρας τους.

Η οικουμενική διακήρυξη διακλαδώθηκε σε συνθήκες, ένα διεθνές σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα (άρχισε να ισχύει στις 23 Μαρτίου 1976) κι ένα άλλο για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά.  Πρακτικά η πλειονότητα των κρατών δε δίνει την ίδια βαρύτητα στα διάφορα είδη δικαιωμάτων. Οι δυτικοί πολιτισμοί εστιάζουν συχνότερα στα αστικά και πολιτικά δικαιώματα, ενώ οι ανατολικές χώρες στις οικονομικές και κοινωνικές ελευθερίες.

Στα ατομικά δικαιώματα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων: η ζωή, η ελευθερία, η ισότητα, η ελευθερία λόγου, σκέψης, θρησκευτικής και μη συνείδησης, η ισονομία, η ιδιοκτησία, η ελευθερία στις μετακινήσεις. Στα πολιτικά δικαιώματα ανήκουν το δικαίωμα σε ελεύθερες εκλογές, το δικαίωμα το του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, η συμμετοχή στα κοινά, το δικαίωμα στη δημοκρατική διακυβέρνηση.

Στα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα συμπεριλαμβάνονται το δικαίωμα στην κατοικία, στην υγεία, στην τροφή, στο ρουχισμό, στην εργασία, στον ελεύθερο χρόνο, στην παιδεία.

Τα περισσότερα σύμφωνα – συμβάσεις του ΟΗΕ προβλέπουν και μηχανισμούς επίβλεψης του κατά πόσο τηρούνται όλα αυτά τα δικαιώματα. Αυτό οφείλεται στο ότι συχνές είναι οι παραβιάσεις τους από κρατικούς ή μη παράγοντες που καταχρώνται, αγνοούν ή αρνούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Σήμερα γίνεται λόγος για το δικαίωμα της πρόσβασης στο νερό, το αναπαραγωγικό δικαίωμα, το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης στις τεχνολογίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, το δικαίωμα του εμπορίου και αυτό της ζωής σ’ ένα υγιές και κατάλληλο περιβάλλον, καθώς απ’ αυτό προέρχονται και πολλά άλλα ανθρώπινα δικαιώματα (ζωής, υγείας, ιδιοκτησίας, κλπ.).

Η οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων συντάχτηκε σε μία εποχή που τα περισσότερα μελλοντικά κράτη του Τρίτου Κόσμου βρίσκονταν ακόμη υπό την αποικιοκρατία, γι’ αυτό και η Διακήρυξη απηχούσε τη δυτική άποψη για τα δικαιώματα με έμφαση στα ατομικά και τα πολιτικά. Αργότερα, όπως ήταν φυσικό, αμφισβητήθηκε η καθολικότητα των δικαιωμάτων και από ορισμένους στοχαστές υποστηρίχτηκε η σχετικότητά τους, καθώς, όπως τόνιζαν οι άνθρωποι διαμορφώνουν την προσωπικότητά τους εντός των πλαισίων που θέτει ο πολιτισμός τους και ως εκ τούτου απαιτείται σεβασμός των πολιτιστικών διαφορών και όχι επιβολή του δυτικού προτύπου. Το μειονέκτημα της θέσης αυτής ήταν ότι δε λάμβανε υπόψη ότι ορισμένες πολιτισμικές παραδόσεις συνηγορούν υπέρ απάνθρωπων τακτικών.

Στις 3 Ιουλίου 1973 στο Ελσίνκι της Φιλανδίας συνήλθε η Διάσκεψη για την ασφάλεια και συνεργασία στην Ευρώπη, αποσκοπώντας σε ένα ικανοποιητικό προσδιορισμό της ειρήνης και της σταθερότητας ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, που μέχρι τότε ήταν αδύνατος λόγω του ψυχρού πολέμου. Η τελική πράξη της διάσκεψης, γνωστή και ως Συμφωνίες του Ελσίνκι, ορίζει τις αρχές που διέπουν τις σχέσεις ανάμεσα στα μετέχοντα κράτη, όπως το σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες (ελευθερία σκέψης, συνείδησης, πεποιθήσεων, θρησκείας), αλλά και το σεβασμό για τα ίσα δικαιώματα των λαών και το δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση. Προέβλεπε, επίσης, την περιοδική διεξαγωγή επάλληλων διασκέψεων για να ελέγχει την τήρηση ων όρων της διακήρυξης, συμβάλλοντας έτσι στην πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος και τις ριζικές αλλαγές στην Ανατολική Ευρώπη το 1989 – 1990.

Οι λαοί σήμερα διεκδικούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, εκφράζοντας κυρίως αιτήματα για μεγαλύτερη οικονομική δικαιοσύνη και πολιτική ελευθερία. Το ενδιαφέρον αυτό αναζωπυρώνεται και από το ιδανικό της αυτοδιάθεσης των λαών στη μεταπολεμική εποχή και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο των σύγχρονων διεθνών σχέσεων.

Δεδομένου του ότι η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξαρτάται από την οικειοθελή συναίνεση των επιμέρους κρατών, οι προσπάθειες των πολιτικών, των ακτιβιστών και των μελετητών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προσκρούουν αναμφίβολα σε μεγάλα εμπόδια. Συνεπώς, οι μηχανισμοί για την επιβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Είναι, όμως, βέβαιο, ότι τόσο η πραγματικότητα όσο και η αναγκαιότητα έχουν οδηγήσει στην εδραίωση ενός αυξανόμενου ενδιαφέροντος για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 



Δεν υπάρχουν σχόλια

Χωρίς σχόλια ακόμα.

RSS κανάλι για τα σχόλια του άρθρου.