ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΒΑΦΗΣ  (1863 – 1933)

 

Ο Καβάφης είναι ιδιότυπος ποιητής, με έντονο προσωπικό ύφος: παρέμεινε ανεπηρέαστος από τη Νέα Αθηναϊκή Σχολή του Παλαμά και άνοιξε δικούς του δρόμους στη γλώσσα, στη μορφή του στίχου, στο ύφος και το περιεχόμενο.

Ο Καβάφης δεν είναι λυρικός ποιητής: είναι δραματικός, είναι τραγικός, με τη έννοια μιας εσωτερικής σύγκρουσης που δεν υπάρχει έξω από αυτή διέξοδος, δεν υπάρχει διαφυγή. Δε θα βρούμε στον Καβάφη την εύθυμη νότα, την ευφρόσυνη πολυχρωμία. Ειρωνεία άφθονη, αλλά ειρωνεία συνοδευόμενη από μια γκριμάτσα τραγική. Από την ηδονική, την ιστορική ή τη φιλοσοφική άποψη το καίριο είναι η συνειδητοποίηση της δραματικής ουσίας της ζωής, η αίσθηση της παρακμής και της ματαιότητας. Η τραγική όμως αυτή συναίσθηση δεν οδηγεί στη διάλυση και την απιστία: το αίσθημα της αξιοπρέπειας και της υπερηφάνειας, η βαθύτερη συνείδηση του ανθρώπου, αποτελούν το αντίρροπο και θεμελιώνουν την πίστη και τη σωτηρία.

Ιδιοτυπίες της ποίησης του Καβάφη

Ο Καβάφης αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση στην ελληνική λογοτεχνία και η ποίησή του είναι έντονα προσωπική, έχοντας τα δικά της αποκλειστικά γνωρίσματα:

α. Οι στίχοι είναι ελεύθεροι, σχεδόν πάντα ιαμβικοί, κατά κανόνα ανισοσύλλαβοι, χωρίς ομοιοκαταληξία και χωρίς επιμέλεια στις χασμωδίες, ωστόσο πολύ προσεγμένοι στη στίξη, στις περιόδους, στις παύσεις κ.α. Συχνοί είναι οι διασκελισμοί.

β. Η ιδιότυπη γλώσσα των ποιημάτων του Καβάφη είναι η ομιλούμενη από την ελληνική παροικία της Αλεξάνδρειας (δημοτική με τύπους λόγιους και πολίτικους ιδιωματισμούς) ενώ πολλές από τις λέξεις που χρησιμοποιούνται είναι «αντιποιητικές», της καθημερινής χρήσης.

γ. Το ύφος το χαρακτηρίζει η διαύγεια της σκέψης, η σαφήνεια και η ακριβολογία της διατύπωσης, ενώ η λιτότητα των εκφραστικών μέσων (έλλειψη σχημάτων λόγου και άλλων περίτεχνων «διακοσμητικών στοιχείων»), η λεπτή ειρωνεία, ο ρεαλισμός και η έλλειψη ρητορισμού και στόμφου δεν αφήνουν περιθώρια για λυρικές και πομπώδεις εξάρσεις. Άλλα γνωρίσματα είναι η θελημένη πεζολογία, η υπαινικτικότητα, η δραματικότητα, η μετατόπιση του χρόνου στην αλεξανδρινή συνήθως εποχή, ο διδακτισμός, η χρήση των προσώπων ως συμβόλων, η στοχαστική διάθεση.

δ. Τα θέματα αντλούνται: α) από το ιστορικό μας παρελθόν (από ιστορικά περιστατικά ιδιαίτερα των ελληνιστικών και των ρωμαϊκών χρόνων)· τον ποιητή δεν τον ενδιαφέρουν τόσο οι μεγάλες ιστορικές μορφές: τον συγκινούν περισσότερο μικρές, ασήμαντες προσωπικότητες, των οποίων η ζωή αποτέλεσε για την ιστορία επουσιώδη λεπτομέρεια, β) από τον κόσμο της εμπειρίας του ποιητή (μέρος των εμπειριών του είναι και αυτές που απορρέουν από τον ομοσεξουαλισμό του), γ) από τη σκέψη και τη βιοθεωρία του την οποία έχει δραματοποιήσει.

Από άποψη περιεχομένου τα ποιήματά του διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:

Ιστορικά: αναφέρονται σε συμβάντα του παρελθόντος – ιδίως της ελληνιστικής εποχής – πραγματικά ή φανταστικά, τα οποία τα μεταπλάθει φωτίζοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους ή αποκαλύπτοντας αντιστοιχίες προς τη σύγχρονη ζωή.

Φιλοσοφικά:περιέχουν παραινέσεις προς τους ομότεχνούς τους ή εκφράζουν απόψεις για τα θέματα του αναπότρεπτου της μοίρας, του χρέους, της ματαιοδοξίας των μεγαλείων κ.λ.π.

Ερωτικά ή αισθησιακά: αναφέρονται στην ερωτική ανορθοδοξία του ποιητή, στη μορφή του ωραίου εφήβου και στην ανάμνηση της ομορφιάς στις μοναχικές ώρες.

Όμως η ποίηση του Καβάφη είναι ενιαία και η διάκριση είναι συμβατική, γιατί οι ομάδες συχνά επικαλύπτονται: πολλά από τα ποιήματα μπορούν να καταταγούν σε περισσότερες από μια κατηγορίες, επειδή ενδέχεται να ανήκουν σε μια κατηγορία ως προς την εξωτερική μορφή τους και σε άαλη ως προς το περιεχόμενο.

Έργο: Ο Καβάφης τα ποιήματά του τα τύπωνε σε μεμονωμένα

Κατηγορίες: Χωρίς κατηγορία | Γράψτε σχόλιο

Ευχές!

Παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο Blog δεν συμβαδίζει απόλυτα με τις Νέες Αναγνωστικές και Παιδαγωγικές θεωρίες, ωστόσο, αξιοποιεί ως ένα βαθμό τις δυνατότητες των Νέων Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας και μετατρέπει τηΝ άντληση υλικού για τους λογοτέχνες σε μια πιο απολαυστική και ενδιαφέρουσα διαδικασία ή …..τουλάχιστον έτσι ευελπιστεί ο δημιουργός του Blog.

 

Αγαπητοί μαθητές, καλό διάβασμα και καλή επιτυχία στις εξετάσεις ! και απολαύστε τη διαδικασία!

Κατηγορίες: Χωρίς κατηγορία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Μανόλης Αναγνωστάκης «Μέρες Θεσσαλονίκης 1969 μ.Χ.»

Μπορείτε να αντλήσετε πληροφορίες για τον ποιητή μέσα από την παρακάτω παρουσίαση:

Πατώντας  στη Χρονογραμμή μπορείτε να δείτε την πορεία και ποιητική παραγωγή του

Πατώντας εδώ μπορείτε να ακούσετε τον ίδιο να διαβάζει

 

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Μίλτος Σαχτούρης » Η αποκριά»

Μπορείτε να δείτε την παρουσίαση για τον ποιητή και να αντλήσετε υλικό για τον ποιητή και το έργο του

Πατώντας στον υπερδεσμό μπορείτε να γνωρίσετε τον ποιητή  : πινακοθήκη ζωής

Πατώντας http://http://www.youtube.com/watch?v=15ASCCkPMvU μπορείτε να ακούσετε το ποίημα από τον ίδιο τον ποιητή.

Δείτε εδώ το ποίημα μέσα από τις ΤΠΕ

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Άρης Αλεξάνδρου «Με τι μάτια τώρα πια»

Μπορείτε να δείτε την παρουσίαση και να αντλήσετε πληροφορίες για τον ποιητή και το έργο του.

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο

Ελένη Βακαλό » Πώς έγινε ένας κακός άνθρωπος»

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Τάκης Σινόπουλος «Ο Καιόμενος»

Μπορείτε να ακούσετε τον ίδιο τον ποιητή να διαβάζει το ποίημα:

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Δημήτρης Χατζής «Σιούλας ο ταμπάκος»

βιογραφικά στοιχεία για το συγγραφέα μπορείτε να αντλήσετε από εδώ.

Εικόνες και πληροφορίες σχετικές με την επεξεργασία δερμάτων μπορείτε να αντλήσετε από αυτή την ιστοσελίδα: Χάρμαινα στην Άμφισσα

Απαντήσεις στις ερωτήσεις μπορείτε να αναζητήσετε εδώ

Δείτε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εργασία μαθητών με αφορμή το κείμενο και στόχο να  ξαναζωντανέψουν το χώρο δράσης των αφηγηματικών ηρώων και να βιώσουν την ατμόσφαιρα του κειμένου.

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Κυριάκος Χαραλαμπίδης «Στα στέφανα της κόρης του»

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Μαρία Κέντρου – Αγαθοπούλου» Ο Μοτοσυκλετιστής»

Πατώντας αυτό τον υπερδεσμό θα βρείτε το παράλληλο ποίημα «Η ποδηλάτισσα» του Οδυσσέα Ελύτη. Τραγουδά η Μελίνα Ασλανίδου. Μπορείτε να την ακούσετε και με την Αφροδίτη Μάνου

Ένα άλλο ποίημα που μπορεί να αξιοποιηθεί ως παράλληλο είναι ο «Καμικάζι» των Γιώργου Μελέκη – Άρη Πάνου. Τραγουδά η Ηλέκτρα. Πατώντας αυτό τον υπερδεσμό μπορείτε να το ακούσετε.

Ένα ακόμη παράλληλο ποίημα είναι η «Ιωάννα και Μαριέττα» του Γιώργου Χρονά. Τραγουδά ο Λάκης Παπαδόπουλος. Πατώντας αυτό τον υπερδεσμό μπορείτε να το ακούσετε.

Διδακτική πρόταση που εφαρμόστηκε στην τάξη. Χρόνος υλοποίησης: 3-4 ώρες στο σχολικό εργαστήριο πληροφορικής:

Μ.Χατζιδάκις – Το Βάλς των Χαμένων Ονείρων : μπορεί να αποτελέσει στο προαναγνωστικό στάδιο την κατάλληλη μουσική που θα εισάγει στο ποιητικό κλίμα

Κατηγορίες: λογοτεχνία γενικής παιδείας | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο