Γιατί και πώς να παίξετε με τα παιδιά σας;

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Υπάρχει μία διαδεδομένη πεποίθηση στην κοινωνία μας ότι το παιχνίδι με τα παιδιά είναι χάσιμο χρόνου. Πολλοί γονείς από την άλλη, ενώ αναγνωρίζουν τα οφέλη που έχει το παιχνίδι για τα παιδιά, δεν παίζουν μαζί τους θεωρώντας ότι είναι κάτι που πρέπει να κάνουν τα παιδιά ενστικτωδώς χωρίς την βοήθεια ενηλίκων.

Είναι αλήθεια ότι τα παιδιά πρέπει να παίζουν ενστικτωδώς, αυθόρμητα και χωρίς καθοδήγηση, αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι το ένστικτο του παιδιού για το παιχνίδι εξαφανίζεται όταν δεν υπάρχει ένας ενήλικας να διεγείρει την φαντασία του παιδιού και την τάση προς την δημιουργικότητα. Με το παιχνίδι δημιουργείται μια ζεστή και τρυφερή σχέση με το παιδί, καθώς και ένας δυνατός δεσμός, κάτι που βοηθάει στην ανάπτυξη θετικών συναισθημάτων μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον.

Μέσα από το παιχνίδι τα παιδιά μαθαίνουν πώς να επιλύουν προβλήματα, να τεστάρουν τις σκέψεις και τις ιδέες τους και να διερευνούν την φαντασία τους. Μαζί με την βοήθεια των ενηλίκων στο παιχνίδι, τα παιδιά εμπλουτίζουν το λεξιλόγιο τους, μαθαίνουν να επικοινωνούν τις σκέψεις και τα συναισθήματα τους και εκτίθενται στην κοινωνική αλληλεπίδραση με άλλα παιδιά με το να μαθαίνουν να περιμένουν την σειρά τους, να μοιράζονται πράγματα και να δείχνουν σεβασμό και κατανόηση στα συναισθήματα των άλλων. Τέλος, η ώρα του παιχνιδιού  είναι μία ώρα όπου μπορείτε να ενθαρρύνετε και να προάγετε στο παιδί θετικά συναισθήματα.

Παρακάτω ακολουθούν μερικές συμβουλές για το πώς μπορείτε να παίξετε με το παιδί σας και να αποφύγετε μερικές συχνές συμπεριφορές που κάνουν οι ενήλικες όταν παίζουν με τα παιδιά.

  1. Αφήστε το παιδί να σας πει πώς θα παίξετε

Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού κάποιοι γονείς αναλώνονται στο να ‘διδάσκουν’ στο παιδί πώς να παίζει και τί να κάνει. Για παράδειγμα, δίνουν οδηγίες για το πώς να φτιαχτεί το κάστρο, πώς να συμπληρωθεί το παζλ ολόσωστα ή πώς να συναρμολογηθεί ένα παιχνίδι με τον ‘σωστό΄ τρόπο. Με αυτό τον τρόπο, πιθανόν οι γονείς αισθάνονται ότι μαθαίνουν και κάτι στο παιδί, από το να παίζουν μόνο μαζί του.

Ακολουθήστε τον ρυθμό του παιδιού σας, τις ιδέες του και την φαντασία του χωρίς να επιβάλλετε τον δικό σας ρυθμό. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να δίνετε συνεχώς εντολές και οδηγίες για το τί πρέπει να κάνει ένα παιδί όταν παίζει. Μην προσπαθήσετε να τους ‘μάθετε’ τίποτα. Αντιθέτως, μιμηθείτε τις συμπεριφρές τους και αφήστε αυτά να σας πουν τί να κάνετε. Σύντομα, θα ανακαλύψετε ότι όταν χαλαρώσετε και τους δώσετε την δυνατότητα να πάρουν τα ηνία, θα διευρύνουν την φαντασία τους, θα γίνουν περισσότερο δημιουργικά και θα τους ενδιαφέρει περισσότερο να συνεχίσουν το παιχνίδι μαζί σας.

  1. Συντονιστείτε με τον ρυθμό του παιδιού

Ιδιαίτερα τα παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας, τείνουν να παίζουν συνεχώς το ίδιο παιχνίδι και να επαναλαμβάνουν τις ίδιες κινήσεις (για παράδειγμα, να γεμίζουν το κουτί με τα τουβλάκια συνεχώς ή να ζητάνε να τους ξαναδιαβάσουμε την ίδια ιστορία εκατοντάδες φορές). Αυτό βέβαια κάνει τους γονείς να βαριούνται και είναι πολύ δελεαστικό να πάρουν τον έλεγχο και να προτείνουν στο παιδί κάποιο καινούριο παιχνίδι ή έναν διαφορετικό τρόπο να παίξουν το παιχνίδι. Το πρόβλημα είναι ότι τα παιδιά θέλουν να εξασκούν μία δραστηριότητα ώστε να τους γίνει κτήμα και να νιώσουν περισσότερη αυτοπεποίθηση. Αν κάποιος συνεχώς τους προτείνει διαφορετικές δρστηριότητες, μπορεί το παιδί να αρχίζει να πιστεύει ότι είναι ανίκανο να ολοκληρώσει ή να μάθει οποιαδήποτε δραστηριότητα.

Δώστε στο παιδί χρόνο να εξασκήσει την φαντασία του και περιμένετε μέχρι εκείνο να αποφασίσει να κάνει κάτι διαφορετικό, χωρίς να το πιέσετε προς σε αυτή την κατεύθυνση λέγοντας του τί διαφορετικό θα μπορούσε να κάνει, όπως πολλοί γονείς λανθασμένα κάνουν. Θυμηθείτε ότι τα παιδιά δεν σκέφτονται με την ίδια ταχύτητα που σκέφτεται ένας ενήλικας. Οι ιδέες στο μυαλό τους εναλάσσονται πιο αργά ώστε να δοθεί χώρος στην φαντασία και την τελειοποίηση μιας ικανότητας-δραστηριότητας. Τέλος, το παιδί μαθαίνει να εστιάζει και να δίνει την πληρή προσοχή του σε μία δραστηριότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Έτσι, αυξάνεται ο χρόνος που ένα παιδί μπορεί να μείνει συγκεντρωμένο, κάτι που θα το βοηθήσει και σε ακαδημαϊκό επίπεδο.

  1. Αντιληφθείτε τί σας λέει το παιδί

Μερικοί γονείς διαλέγουν παιχνίδια τα οποία δεν ανταποκρίνονται στην ηλικία του παιδιού τους ή στο αναπτυξιακό τους επίπεδο. Για παράδειγμα, ένας πατέρας μπορεί να περιμένει από την τριών χρονών κόρη του, να φτιάξει ένα παζλ 300 τεμαχίων. Καθώς θα ξεκινήσουν να παίζουν, ο πατέρας θα διαπιστώσει ότι το παιδί αρνείται να παίξει και αντιστέκεται. Το παιδί νιώθει δυσφορία αφού του ζητείται να κάνει κάτι το οποίο δεν καταλαβαίνει.

Αν δείτε σημάδια άρνησης ή μη ενδιαφέροντος στο παιχνίδι, σκεφτείτε μια διαφορετική δραστηριότητα ή ένα άλλο παιχνίδι μέχρι να δείτε ότι το παιδί δείχνει ενδιαφέρον. Μπορείτε να προτείνετε διάφορα παιχνίδια και μόλις το παιδί δείξει ενδιαφέρον απαντήστε με ενθουσιασμό. Όποιο και να είναι το περιεχόμενο του παιχνιδιού, το σημαντικό είναι να δώσετε στο παιδί χρόνο να σκεφτεί και να διερευνήσει τα ενδιαφέροντα του.

  1. Μην γίνεστε ανταγωνιστικοί

Έχετε βρει ποτέ τον εαυτό σας να τσακώνετε με το παιδί σας για το ποιός νίκησε ή ποιοί είναι οι κανόνες του παιχνιδιού; Αν ναι, είναι απόλυτα αναμενόμενο. Αρκετοί γονείς, φτιάχνουν άθελα τους ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον για τα παιδιά τους. Για παράδειγμα, πολλοί γονείς μπορεί να θέλουν να μάθουν στα παιδιά πώς να χάνουν σωστά και πώς να παίζουν πάντα με τους κανόνες ή μπορεί να κάνουν τόσο σωστά και καλά μία δραστηριότητα, που τα παιδιά να συγκρίνονται με τους γονείς και να νιώθουν ανεπαρκή και ανίκανα.

Ένα από τα πιο σημαντικά οφέλη του παιχνιδιού, είναι ότι μπορείτε να φτιάξετε τις συνθήκες ώστε τα παιδιά να νιώσουν ικανά και δημιουργικά. Επίσης, μπορείτε να παρέχετε πολλές ευκαιρίες ώστε να νιώσουν ότι έχουν τον έλεγχο και την εξουσία κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Άλλωστε, ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά, μπορούν στο παιχνίδι να θέτουν τους δικούς τους κανόνες σε κάποιο βαθμό και να έχουν τον έλεγχο. Τα παιδιά νηπιακής και προσχολικής ηλικίας δεν καταλαβαίνουν απόλυτα την σημασία των κανόνων. Από 8 χρονών αρχίζουν να δείχνουν περισσότερη κατανόηση για τους κανόνες σε ένα παιχνίδι. Ωστόσο, μπορούν να ευχαριστηθούν πολύ ένα παιχνίδι όταν αποφεύγεται ο υπέρμετρος ανταγωνισμός και η θέσπιση πολλών κανόνων. Μην ανησυχείτε για το αν τα παιδιά σας θα μάθουν να χάνουν – θα υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στην ζωή τους που θα το μάθουν αυτό – και αν συμμορφωθείτε με τους κανόνες τους στο παιχνίδι, είναι πολύ πιθανόν και αυτά να συμμορφωθούν με τους κανόνες σας σε άλλες καταστάσεις.

  1. Ενθαρρύνετε και επιβραβεύστε!

Είναι πολύ εύκολο να πέσετε στην παγίδα του να διορθώνετε τα παιδιά σας κάθε φορά που παίζετε: ‘όχι, αυτό δεν ταιριάζει εκεί’, ‘δεν είναι ο σωστός τρόπος να το κάνεις αυτό’ κ.α. Αυτού του είδους οι διορθώσεις και κριτικές αναστέλλουν την επιθυμία των παιδιών για εξερεύνηση, πειραματισμό και μάθηση. Επίσης, τα παιδιά νιώθουν ακόμα πιο αβοήθητα βλέποντας ότι οι γονείς επικεντρώνονται περισσότερο στο ποιά συμπεριφορά είναι λάθος. Έτσι, ο γονέας δίνει έμφαση πολύ λιγότερο στην επικοινωνία και περισσότερο στο ότι το αποτέλεσμα είναι αυτό που μετράει και η τελειότητα.

Προσπαθήσετε να ελαχιστοποιήσετε, με τελικό στόχο να εξαφανίσετε, κάθε είδους κριτική ή αντιπαράθεση με τα παιδιά σας κατά την διάρκεια του παιχνιδιού. Όλη η ουσία του παιχνιδιού είναι στην δημιουργία και στο πειραματισμό και όχι στο τελικό αποτέλεσμα. Επιβραβεύστε τα παιδιά όταν εφαρμόζουν δεξιότητες όπως η συγκέντρωση, η εφευρετικότητα, η επιμονή, η ικανότητα επίλυσης στα προβλήματα, η προσπάθεια, η έκφραση συναισθημάτων, η συνεργασία, η κινητοποίηση και η αυτοπεποίθηση.

  1. Αυξήστε την συναισθηματική νοημοσύνη μέσα από το παιχνίδι φαντασίας

Μερικοί γονείς διστάζουν να εμπλάκουν σε ένα παιχνίδι φαντασίας ή να κάνουν φανταστικούς ρόλους καθώς ντρέπονται και νιώθουν ότι είναι κάτι που είναι χαζό και χωρίς νόημα. Μερικοί γονείς μάλιστα θεωρούν ότι τα παιχνίδια φαντασίας δημιουργούν συναισθηματικές δυσκολίες στα παιδιά!

Το να εμπλακείτε και να ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να παίξουν παιχνίδια φαντασίας δεν είναι μόνο σημαντικό γιατί διευρύνει τη φαντασία του παδιού και την δημιουργικότητα αλλά βοηθάει τα παιδιά να ρυθμίζουν και να μοιράζονται τα συναισθήματα τους. Ας γίνουν τα κουτιά και οι καρέκλες, σπίτια και παλάτια, και οι πολεμιστές ή οι κούκλες, συγγενείς, γνωστοί και φίλοι. Η φαντασία βοηθάει τα παιδιά να σκέφτονται συμβολικά και τους δίνει μια καλύτερη εικόνα για το τί είναι πραγματικό και τί όχι. Το παιχνίδι ρόλων τα βοηθάει να βιώσουν συναισθήματα άλλων και με αυτό τον τρόπο βοηθιούνται ώστε να είναι ευαίσθητα και να κατανοούν τα συναισθήματα των άλλων. Τέλος, τα παιδιά είναι πολύ πιο εύκολο να μοιραστούν επίπονα ή τρομακτικά για αυτά συναισθήματα με τους γονείς τους μέσα από τη φαντασία και το παιχνίδι.

  1. Να είστε ένα ευχάριστο κοινό

Όπως είδαμε και πιο πριν, πολλοί γονείς εμπλέκονται τόσο πολύ κατά την διάρκεια του παιχνιδιού, ώστε να αγνοούν τί θέλει το παιδί ή να προσπαθούν να έχουν τον έλεγχο σε κάθε βήμα του παιχνιδιού.

Όταν παίζετε με το παιδί, επικεντρωθείτε στο παιδί και όχι στον εαυτό σας. Η ώρα του παιχνιδιού είναι από τις λίγες συνθήκες όπου το παιδί μπορεί να έχει τον έλεγχο. Είναι επίσης μία από τις λίγες συνθήκες όπου έχετε την ευκαιρία να τα συγχαρείτε και να τα επιβραβεύσετε χωρίς να μπαίνουν κανόνες και οδηγίες στην μέση.. Σκεφτείτε τον εαυτό σας σαν ένα καλό κοινό. Χαλαρώστε, παρακολουθήστε οτιδήποτε δημιουργήσει το παιδί σας και επιβραβεύστε την προσπάθεια του με ενθουσιασμό. (Και αν πραγματικά θέλετε να φτιάξετε το δικό σας τεράστιο φανταστικό κάστρο από κομμάτια Λέγκο ή να φτιάξετε ένα αριστουργηματικό παζλ 500 τεμαχίων, μπορείτε φυσικά να το κάνετε, όταν τα παιδιά θα έχουν πάει για ύπνο ή όταν θα είναι στο σχολείο!).

  1. Να είστε περιγραφικοί στα σχόλια σας

Συνήθως οι γονείς έχουν την τάση να ρωτάνε το παιδί μια σειρά από ερωτήσεις κατά την διάρκεια του παιχνιδιού: ‘Τί ζώο είναι αυτό;’, ‘Τί σχήμα ζωγράφισες;’, ‘Τώρα, που λες να το τοποθετήσεις αυτό;’, ‘Τί φτιάχνεις;’. Με τις συνεχείς ερωτήσεις, φυσικά η πρόθεση των γονιών είναι καλή και δεν είναι άλλη από τα παιδιά να μάθουν και να είναι σε επαφή με αυτό που κάνουν εκείνη την στιγμή. Πολύ συχνά όμως, οι πολλές ερωτήσεις έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα και κάνουν τα παιδιά να γίνονται αμυντικά και διστακτικά στο να μιλήσουν και να εκφραστούν ελεύθερα. Στην πραγματικότητα, όταν οι απαντήσεις είναι γνωστές στους γονείς, τότε οι ερωτήσεις γίνονται σαν μορφή εξέτασης. Επίσης, τις περισσότερες φορές ζητείται από το παιδί να ονομάσει ή να περιγράψει τί είναι αυτό που φτιάχνει, ενώ ακόμα μπορεί να μην έχει σκεφτεί καν τί θα ήθελε να φτιάξει. Με αυτό τον τρόπο αναχαιτίζεται η διαδικασία της δημιουργικότητας και του παιχνιδιού και δίνεται έμφαση στο προϊόν, και όχι στην διαδικασία του παιχνιδιού.

Δείξτε το ενδιαφέρον σας σε αυτό που κάνει το παιδί σας με το να περιγράψετε και να παρέχετε περιγραφικά σχόλια για αυτό που κάνουν ή πρόκειται να κάνουν. Για παράδειγμα: ‘Βλέπω ότι μετακίνησες το αμάξι κοντά στο βενζινάδικο, οπότε τώρα σκέφτεσαι να του βάλεις βενζίνη’. Θα δείτε ότι τα παιδιά πολύ σύντομα θα μιμηθούν τα σχόλια σας και θα είναι πιο εύκολο για αυτά να διευρύνουν την συζήτηση και να σκεφτούν ακόμα περισσότερα πράγματα να δημιουργήσουν.

Σκεφτείτε σα να είστε ένας εκφωνητής που περιγράφει έναν αγώνα. Επειδή  μπορεί να είναι ένας καινούριος τρόπος επικοινωνίας, στην αρχή μπορεί να αισθανθείτε άβολα, αλλά αυτό θα εξαλειφθεί όταν το εξασκείτε καθημερινά. Και αν επιμείνετε, θα διαπιστώσετε ότι τα παιδιά λατρεύουν αυτό το είδος της επικοινωνίας καθώς τους εμπλουτίζει και το λεξιλόγιο. Αν θέλετε να κάνετε ερωτήσεις και δεν μπορείτε να επικοινωνήσετε με άλλο τρόπο, φροντίστε στις απαντήσεις των παιδιών να δίνετε θετική επανατροφοδότηση. Για παράδειγμα: ‘Τι ζώο είναι αυτό; – Είναι καμηλόπαρδαλη! – Α, καμηλοπάρδαλη. Φαίνεται ότι ξέρεις πολλά από ζώα!’ Η θετική ανατροφοδότηση πάντα ενθαρρύνει τα παιδιά να εκφράζονται περισσότερο και να είναι περισσότερο ανοικτά στην προσθήκη και άλλων πληροφοριών.

  1. Φέρτε και άλλα παιδιά στην παρέα

Η ώρα παιχνιδιού που αφιερώνετε με το παιδί σας είναι άκρως πολύτιμη για την δημιουργία ασφαλούς και σταθερού δεσμού μεταξύ σας. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα περισσότερα πλεονέκτηματα αν στο παιχνίδι συμμετέχουν και άλλα παιδιά όπως αδέλφια ή φίλοι των παιδιών σας. Είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για να προπονήσετε τα παιδιά σας στις κοινωνικές δεξιότητες (μοίρασμα, αναμονή σειράς, βοηθώντας τον άλλο, λέγοντας ευχαριστώ, ρωτώντας πριν πάρεις το παιχνίδι άλλου παιδιού, προτείνοντας λύσεις στην ομάδα). Με αυτό τον τρόπο θα ενισχυθούν και οι φιλίες του παιδιού σας. Μπορείτε για παράδειγμα να πείτε: ‘Αυτό που έκανες ήταν πολύ ωραίο και φιλικό. Μοιράστηκες το παιχνίδι σου με το Νίκο και περίμενες την σειρά σου’.

  1. Ενισχύστε και επιβραβεύστε το παιχνίδι

Όταν τα παιδιά παίζουν ήρεμα χωρίς να κάνουν φασαρία, οι περισσότεροι γονείς βρίσκουν την ευκαιρία και ξεκινάνε να κάνουν διάφορες δουλειές του σπιτιού ή επαγγελματικές υποχρεώσεις. Με αυτό τον τρόπο, αποτυγχάνουν να δώσουν στα παιδιά τους να καταλάβουν ότι εκτιμούν το γεγονός ότι παίζουν ήσυχα. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα παιδιά νιώθουν αδιαφορία από τους γονείς και παίρνουν προσοχή (=ενδιαφέρον) μόνο όταν συμπεριφέρονται αρνητικά και παίζουν κάνοντας φασαρία. Κάνοντας οι γονείς παρατήρηση, κάθε φορά που συμβαίνει αυτό, τα παιδιά μαθαίνουν ότι με αυτό τον τρόπο ‘εγώ παίρνω ενδιαφέρον από τους γονείς μου’. Αν λοιπόν τα παιδιά σας δεν λαμβάνουν θετική προσοχή για τις κατάλληλες συμπεριφορές, θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να σας τραβήξουν την προσοχή με το να συμπεριφέρονται αρνητικά. Αυτός είναι και ο πιο βασικός μηχανισμός αλλά και μία σημαντική αρχή για τα περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς.

Ενισχύστε το παιχνίδι, ιδιαίτερα όταν παίζουν ήσυχα και συμμετέχετε ενεργητικά στο παιχνίδι μαζί τους. Αν δώσετε έστω και λίγη προσοχή σε αυτό που κάνουν, δεν θα χρειάζεται να σκαρφιστούν αρνητικούς τρόπους για να τραβήξουν την προσοχή σας. Στην πραγματικότητα έχει βρεθεί ότι οι γονείς που παίζουν με τα παιδιά τους για τουλάχιστον μισή ώρα την ημέρα, έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο μετά για τον εαυτό τους. Αν τα παιδιά αισθάνονται βέβαια ότι η γονεϊκή προσοχή (=ενδιαφέρον=αγάπη) είναι συχνή και σταθερή, δεν χρειάζονται να ανακαλύψουν ακατάλληλους τρόπους για να την τραβήξουν.

Προσοχή!

Να είστε προετοιμασμένοι ότι κάποιες φορές το παιδί θα συμπεριφερθεί αρνητικά, είτε με το να φωνάζει, να πετάει τα παιχνίδια του, ή να γίνεται καταστροφικό με διάφορους τρόπους. Αν είναι μια συμπεριφορά που μπορείτε να την αγνοήσετε, γυρίστε την πλάτη σας και ξεκινήστε να παίζετε με άλλο παιχνίδι σα να ενδιαφέρεστε πολύ για αυτό. Όταν το παιδί ξεκινήσει να συμπεριφέρεται κατάλληλα, ξεκινήστε πάλι να παίζετε μαζί του. Ωστόσο, αν η συμπεριφορά είναι καταστροφική, το παιχνίδι πρέπει να σταματήσει με μία απλή εξήγηση: ‘Όταν αρχίζεις να πετάς τα τουβλάκια σου, θα πρέπει να σταματάμε να παίζουμε’.

Μερικές φορές οι γονείς είναι διστακτικοί να ξεκινήσουν να παίζουν με τα παιδιά τους, φοβούμενοι ότι το παιδί θα αρχίζει να συμπεριφέρεται αρνητικά μόλις του πουν ότι πρέπει να σταματήσει το παιχνίδι. Οπότε πρέπει κάθε φορά να προετοιμάζετε το παιδί λίγο πριν τελειώσει η ώρα του παιχνιδιού. Πέντε λεπτά πριν τελειώσει μπορείτε να πείτε: ‘Σε λίγα λεπτά θα πρέπει να σταματήσουμε να παίζουμε’. Είναι πολύ σημαντικό να αγνοήσετε οποιαδήποτε μορφή διαμαρτυρίας ή διαφωνίας και να βάλετε τα δυνατά σας να αποσπάσετε το παιδί με κάτι άλλο. Όταν περάσουν τα πέντε λεπτά μπορείτε να πείτε: ‘Τώρα πρέπει να σταματήσουμε το παιχνίδι. Το διασκέδασα πολύ παίζοντας μαζί σου’. Απλά αποχωρήστε και αγνοήστε οποιαδήποτε διαμαρτυρία. Όταν το παιδί μάθει ότι δεν μπορεί να σας ‘χειριστεί’ με κανέναν τρόπο, οι διαμαρτυρίες θα λιγοστέψουν. Με την σταθερή και συνεχή παρουσία του γονιού στο παιχνίδι το παιδί θα έχει λιγότερο την ανάγκη να διαμαρτύρεται, γνωρίζοντας ότι πάντα θα έχει την ευκαιρία να παίξει με τον γονιό την επόμενη ημέρα! Τέλος, το παιδί μαθαίνει να ελέγχει και να αντέχει τα αρνητικά συναισθήματα και την δυσφορία που αισθάνεται, γνωρίζοντας ότι και την επόμενη ημέρα θα έχει ώρα παιχνιδιού με έναν ή και τους δύο γονείς του.

Δεν σταματάμε να παίζουμε επειδή μεγαλώνουμε. Μεγαλώνουμε επειδή σταματάμε να παίζουμε.

Πηγές:Webster-Stratton, C. (2006).The Incredible years. A trouble-shooting guide for parents of children aged 2-8 years.Incredible Years, USA.

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

«Ούτε Θύτης, ούτε Θύμα στο Διαδίκτυο»

met_panellinios_diagonismos_oyte_thytis_oyte_thyma_afisa2Το Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας (ΜΕΤ) του Πανεπιστημίου Πατρών και εφεξής αποκαλούμενο  Διοργανωτής, προκηρύσσει Πανελλήνιο Διαγωνισμό Εικαστικής Δημιουργίας με Θέμα:

“ Ούτε θύτης, ούτε θύμα στο Διαδίκτυο”.

Τα έργα μπορούν να πραγματεύονται θέματα όπως:

  • μορφές του εκφοβισμού που τα παιδιά κάνουν ή δέχονται μέσω της χρήσης του  Διαδικτύου , κινητών τηλεφώνων, είτε άλλων ψηφιακών τεχνολογιών,
  • μεθόδους    εκφοβισμού     που     συνήθως     χρησιμοποιούνται    και    πρέπει     να αναγνωρίζονται ώστε να αποφεύγονται,
  • λόγους που προκαλούν το διαδικτυακό εκφοβισμό,
  • συνέπειές του στα παιδιά και τους εφήβους, καθώς και
  • πρόληψη και αντιμετώπισή του διαδικτυακού εκφοβισμού.

Στόχος του Διαγωνισμού είναι να συμβάλει στην πρόληψη του Διαδικτυακού Εκφοβισμού, θέτοντας την εικαστική δημιουργία στην υπηρεσία της ευαισθητοποίησης των μαθητών. Το εικαστικό υλικό που θα συγκεντρωθεί μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική εικαστική συλλογή για το διαδικτυακό εκφοβισμό και να χρησιμοποιηθεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Όροι και προϋποθέσεις συμμετοχής στο Διαγωνισμό

Κάντε κλικ εδώ http://www.upatras.gr/el/node/6571

ΠΗΓΗ: upatras.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Η άλλη Κοκκινοσκουφίτσα που “τανε σωστή μουσίτσα

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Η πεποίθηση ότι μόνο η μια πλευρά για ένα ζήτημα είναι πάντα η σωστή αποτελεί τη μήτρα οποιουδήποτε είδους ρατσισμού. Σήμερα άδραξα την ευκαιρία να γράψω και μια ακόμα εκδοχή (πρόχειρη) του αγαπημένου παραμυθιού των παιδικών μου χρόνων, αυτό της «Κοκκινοσκουφίτσας», από την οπτική του δυσφημισμένου λύκου, ώστε να πάρουμε μια γεύση και να αναγνωρίσουμε τον τρόπο σύνθεσης των απόψεων.

Γιατί όπως λέει κάτι πολύ εύστοχο που διάβασα: «Ο λύκος θα “ναι πάντα ο κακός, γιατί δε γνωρίζουμε τη δική του εκδοχή…»

Εύχομαι να σας αρέσει….

Μια φορά κι έναν καιρό σ’ έναν τόπο μακρινό, ηλιόλουστο και συναρπαστικό, πάνω στο ψηλότερο βουνό, μέσα στο δάσος το πυκνό ζούσε ένα ζώο φιλικό, έξυπνο και προστατευτικό. Ήταν ένας λύκος με δέρμα λαμπερό και γκριζωπό και βλέμμα κάπως φλογερό τολμώ να πω. Τον έλεγαν Ιερεμία χάρη στης ψυχής του την ανείπωτη ηρεμία. Κείνο ήτανε το σπιτικό του και αυτός ο άγρυπνος φρουρός του. Το πρόσεχε σαν κόρη οφθαλμού, κρατώντας μακριά το πόδι του εχθρού. Ορκίστηκε να διαφυλάττει την ησυχία και την τάξη, για να τον αγαπά ολόκληρη η πλάση. Και τα παιδιά όταν τον βλέπουν, να πάψουν να τον αποφεύγουν και στη γούνινη αγκαλιά του με λαχτάρα να προσφεύγουν.

Κάποτε, ενώ προσπαθούσε απ’ το δρόμο τα σκουπίδια να μαζέψει, ώρες αφότου ο ήλιος είχε βασιλέψει, που άφησαν στο πέρασμά τους κάτι ξεχασιάρικα παιδιά, άκουσε βήματα κάπως χοροπηδηχτά… Στο σημείο αυτό θα θελα να εξομολογηθώ ότι ο λύκος μας είχε για τα δόντια του κόμπλεξ μεγάλο, το δίχως άλλο, που πάντοτε ευχόταν να μην είχε, μήπως κι έτσι ο κόσμος από κείνον δεν απείχε… Πήδηξε, που λέτε, πίσω από έναν θάμνο φουντωτό με βλέμμα αρκετά ελεγκτικό και είδε ένα κοριτσάκι να σιμώνει, κρατώντας ένα καλαθάκι μόνη. Φορούσε ρούχα κόκκινα πλεκτά και στο κεφάλι ένα σκουφί περιμετρικά. Του φάνηκε ύποπτη από την αρχή… Λες και δεν ήθελε να την αναγνωρίσουν και από το διάβα της να τη βρουν και να τη σταματήσουν.

Καθώς περπατούσε, έκοβε χρωματιστά λουλούδια και απ’ τα ομορφότερα του άλσους τα καλούδια. Εκεί τρελαινόταν ο Ιερεμίας να πηγαίνει και τη μοναδική ευωδία τους στιγμή να μη χορταίνει. Ένιωσε πως ξεριζωνόταν μαζί τους η καρδιά του και όλα μαζί τα σωθικά του. Φυσικά άλλο πια δεν άντεξε και φαρδύς πλατύς μπρός στα πόδια της γονάτισε. Τη ρώτησε που πήγαινε και κείνη απ’ τον φόβο παραπάτησε. Τότε του διηγήθηκε μια ιστορία για κάποια γιαγιά της, Ιουλία, που έπασχε από ταχυκαρδία, την οποία έπρεπε να επισκεφθεί, για να της πάει ένα πιάτο της μαμάς ζεστό φαί, ώστε ο οργανισμός της άμεσα να ανασυγκροτηθεί. Έκοψε, λοιπόν, δρόμο μέσα από το δάσος, όπως της υπέδειξε ο φίλος της ο Τάσος, για να μη τη βρει η νύχτα, να προλάβει ζεστή και η γιαγιά την πίτα.

Από τις απαντήσεις της αυτές ένιωσε πως το κορίτσι ήτανε ειλικρινές, αλλά αυτά της τα ρούχα αβλεπί τον προβληματίζανε πολύ, χωρίς αμφιβολία, ασυζητητί. Έτσι, αποφάσισε να της δώσει ένα μάθημα, για να καταλάβει πόσο λάθος και απρεπές ήταν να εισβάλλει στο ξένο δάσος, μεταμφιεσμένη όπως οι ληστές. Την άφησε να συνεχίσει αλλά έτρεξε πριν από αυτή, το θέμα να διερευνήσει και να διαπιστώσει αν έλεγε αλήθεια ή στο ψέμα τον είχε φλομώσει, σαν στα παραμύθια. Όταν συνάντησε τη γριούλα της εξήγησε τους λόγους του δικού του προβληματισμού και αποφασίσανε να την παραδειγματίσουνε από κοινού.

Εκείνη σκέφτηκε κάτω από το ντιβάνι να κρυφτεί και με το νεύμα του μονάχα να εμφανιστεί. Εκείνος, για να φανεί πιο πειστικός, έβαλε τη μακριά της νυχτικιά όντας πολύ προσεκτικός, με τη βοήθειά της φυσικά κι έπειτα ξάπλωσε στο κρεβάτι με τα πόδια του φαρδιά πλατιά και την περίμενε να’ ρθει καρτερικά, προσποιούμενος την άρρωστη γιαγιά. Όταν έφτασε το κορίτσι, το κάλεσε να πλησιάσει. Αυτή τον κοίταξε κοροϊδευτικά, λέγοντας για τα μεγάλα του αυτιά μια φράση κάπως δεικτικιά.

Συνηθισμένος σε τέτοιες προσβολές, δεν έδωσε σημασία σε τούτες τις παρεμβολές και φρόντισε να απαντήσει ευγενικά, όπως τις πιο πολλές φορές. Είπε, λοιπόν, πως έχει μεγάλα αυτιά, για να μπορεί να την ακούει ακόμα πιο προσεκτικά. Σκόπευε να της δείξει ότι του ήταν συμπαθής, αν και λιγάκι αγενής. Εκείνη, όμως, δε σταμάτησε εκεί. Αντίθετα, έκανε ένα άλλο αστείο για τα μάτια του τα καφετί. Ο Ιερεμίας, ωστόσο, παρά τη δυσαρέσκεια, κατάφερε να σταθεί με αξιοπρέπεια. Φανταστείτε να ‘ ναι μπρος του αυτό το κορίτσι με το παραπλανητικό προσωπείο καλοσύνης που δεν είχε απολύτως καμία αίσθηση ευγνωμοσύνης!

Μολαταύτα πάλι της απάντησε με κάτι θετικό, λέγοντας πως τον βοηθούν να βλέπει καλύτερα το πρόσωπό της το λαμπρό. Ίσως έτσι σκέφτηκε συνειδητοποιήσει, την αγένεια της λίγο να περιορίσει. Τελικά έκανε λάθος. Εκείνη συνέχισε με θράσος, βρίσκοντας το ευαίσθητο σημείο του, τα μεγάλα του δόντια, που ήτανε στα «μείον» του. Δυστυχώς η προσβλητική της παρατήρηση τον έκανε να χάσει κάθε ψυχραιμία. Πήδηξε από το κρεβάτι, φωνάζοντάς της με μανία πως τα μεγάλα του δόντια χρησίμευαν για να την φάει χωρίς καμία δυσκολία. Το τρελοκόριτσο άρχισε να τρέχει έντρομο κι αλαφιασμένο κι ο Ιερεμίας αφού πέταξε από πάνω του το ρούχο το καλοραμμένο, προσπαθούσε να τη φτάσει για να την ηρεμήσει, αλλά άθελά του κατάφερε περισσότερο να την τρομοκρατήσει.

Ξάφνου άνοιξε με δύναμη η πόρτα και πρόβαλε απ’ την καγκελένια πόρτα, ένας άνδρας μ’ ένα κοφτερό τσεκούρι, για να βάλει τάξη σε τούτο το αχούρι. Άρχισε να βροντοφωνάζει μπρος του λύκου μας τη μούρη. Εκείνος από την τρομάρα, πριν πάθει και καμιά λαχτάρα, το σκάσε απ΄ του σπιτιού την καμινάδα. Ο λύκος μας αλαλιασμένος, εξαφανίστηκε στο δάσος παραπονεμένος. Η μόνη του παρηγοριά ήταν η ελπίδα μήπως η γριά θα έλεγε την αλήθεια σε όλο το ντουνιά, αποκαθιστώντας την υστεροφημία του συνολικά.

Μα έμαθε πως αυτή η γριά ποτέ δε διηγήθηκε τα γεγονότα από τη δική του την πλευρά. Σύντομα κυκλοφόρησε η κακή η φήμη ότι ο λύκος ήταν επικίνδυνο και σωστό αγρίμι. Το κοριτσάκι σίγουρα θα έζησε καλά, αλλά ο Ιερεμίας έμεινε «στα Τάρταρα» ως τα βαθιά του γερατειά. Έκτοτε ζούσε θλιμμένος σε κάποια ερημιά, μακριά από τα βλέμματα τα επικριτικά. Επειδή, όμως, τον έπνιγε το δίκιο, μια μέρα έγραψε στην κυρά-Ιουλία μια επιστολή απ’ τη δική του οπτική που άφησε στου σπιτιού της την μπροστά αυλή.

Η γιαγιά συγκινημένη, ούσα μες στην ενοχή πνιγμένη, αποφάσισε να τρέξει και στην εφημερίδα του χωριού την ιστορία να αναδημοσιεύσει, ώστε τις καρδιές και των δυο τους τελικά να γαληνέψει. 

Συγγραφή Άρθρου :Χατζηστρατή Μάγδα

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Κατηγορίες: Ψυχαγωγία | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

«Απάνθισμα των Φυσικών Επιστημών» Μια γιορτή για Μαθητές Δημοτικού

fisicsTo 2ο Φεστιβάλ με θέμα: «Απάνθισμα των Φυσικών Επιστημών», πρόκειται να πραγματοποιηθεί στις 18 Φεβρουαρίου 2017, στο Συνεδριακό Κέντρο του Α.Τ.Ε.Ι ΠΕΙΡΑΙΑ T.T. και έχουν προσκληθεί να παρευρεθούν 300 μαθητές Δημοτικού και εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης.

Το κεντρικό θέμα του Φεστιβάλ  είναι «Ανακάλυψε τις έννοιες της επιστήμης μέσω του πειράματος». Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει ποικίλες εκδηλώσεις  και θα απευθύνεται σε μαθητές Δημοτικού, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Ενδεικτικά, αναφέρουμε επιστημονικά διαδραστικά δρώμενα όπως πειράματα και εργαστήρια, συζητήσεις (debates), θεατρικές παραστάσεις, διαδραστικά σεμινάρια (workshops), εκθέσεις, ομιλίες. Θα προσκληθούν επίσης να συμμετάσχουν καταξιωμένοι Έλληνες και ξένοι επιστήμονες, με ομιλίες σε γλώσσα απλή και κατανοητή στο ευρύ κοινό. 

Περιεχόμενο

Δείχνουμε – παρουσιάζουμε  – παριστάνουμε έννοιες των Φυσικών Επιστημών.

  • Δείχνουμε ομιλίες των 30 λεπτών όπου παρουσιάζεται η ομορφιά του πειράματος και των παραστάσεων των Εννοιών των Φυσικών Επιστημών.
  • Παριστάνουμε:Tα παιδιά εκτελούν μόνα τους πειράματα – δρώμενα – έργα τέχνης – παρουσιάσεις.

Σκοπός

Μέσω του εναλλακτικού τρόπου προσέγγισης των εννοιών τα παιδιά θα γνωρίσουν τις  Φυσικές Επιστήμες και θα τις συνδέσουν με την καθημερινή τους ζωή, ώστε να τους δοθεί η ευκαιρία να απαντήσουν σε ερωτήματα γύρω από τα φυσικά φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω τους.

Επιβράβευση

Επιστημονική επιτροπή (αποτελούμενη από στελέχη της εκπαίδευσης, καλλιτέχνες και εκπροσώπους του τεχνολογικού κόσμου) θα αξιολογήσει βάσει γνωστών κριτηρίων, τα οποία θα δημοσιοποιηθούν ένα μήνα πριν από την έναρξη του φεστιβάλ, τις εργασίες των συμμετεχόντων μαθητών.

Θα δοθούν τα  εξής βραβεία:

1ο Βραβείο: Δωρεάν Συμμετοχή στο Θερινό Σχολείο της Ε.Ε.Φ.  στην πόλη της Ερέτριας (Ιούνιος 2017 ).
2ο Βραβείο: 10 Δωρεάν Συμμετοχές στο περιοδικό της ΕΕΦ PHYSICS NEWS

Θεματικές ενότητες και κοινό στόχευσης

Το Φεστιβάλ θα είναι οργανωμένο γύρω από διαφορετικές θεματικές όπως Φυσική, Χημεία, Βιολογία, Μαθηματικά, Αστρονομία και Διάστημα, Ψηφιακή Τεχνολογία και Πληροφορική, Περιβαλλοντικές Επιστήμες και «Επιστήμη & Τέχνη».

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος του Φεστιβάλ, παιδιά, οικογένειες, φοιτητές και επαγγελματίες από κάθε χώρο θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε αυτή την μεγάλη γιορτή της επιστήμης με στόχο να παρουσιάσουν μαθαίνοντας.

Επιστημονική Επιμέλεια, Χριστακόπουλος  Ιωάννης, Στέλεχος της Εκπαίδευσης.
Δείτε εδώ τη φόρμα συμμετοχής

Η συμμετοχή είναι 5 ευρώ

Το τηλέφωνο επικοινωνίας για λεπτομέρειες που αφορούν το Φεστιβάλ είναι  κιν   6979774903 (Γεώργα Αναστασία )

Πληροφορίες  στα Γραφεία της Ε.Ε.Φ  ώρες  10.00   έως  21.00 καθημερινώς. τηλ 210 3635701 ,2103610690, email  eef.athens@gmail.com και www.eef.gr 

To email όπου θα γίνει η αποστολή της παρακάτω φόρμας είναι: eef.athens@gmail.com

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

«Μη στεναχωριέσαι…», «Άκου τι πρέπει να κάνεις…», «Τώρα κάνεις σαν μωρό!», «Άστα αυτά… Άκου εγώ τι έπαθα!», «Καλά, γι’ αυτό κάνεις έτσι;», «Μαγειρεύω, αλλά σ’ ακούω…»

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Πόσο οικείες σας ακούγονται οι παραπάνω φράσεις; Λέγονται συχνά ανάμεσα σε «συζητήσεις» γονέων με τα παιδιά τους, συζύγους, συγγενείς, φίλους… Είναι ο βασικός τρόπος επικοινωνίας μας. Αυτό μας έχουν διδάξει, αυτό συνεχίζουμε να κάνουμε… Καταρχάς, να υπενθυμίσουμε ότι ο διάλογος αποτελείται από, τουλάχιστον, έναν ομιλητή κι έναν ακροατή. Ωστόσο, και οι δύο άνθρωποι πρέπει να μιλάνε, και οι δύο χρειάζεται να ακούνε.

Ας επικεντρωθούμε, λοιπόν, στον ρόλο του ακροατή που βασικό του χαρακτηριστικό πρέπει να είναι η δεξιότητα της ενεργητικής ακρόασης (ή αντανακλαστικής ακοής). Σύμφωνα με αυτή, ο ακροατής πρέπει να καταλάβει, να ερμηνεύσει και να αξιολογήσει το τι ακούει. Όχι να κάνει διάγνωση, κριτική, να πει τη γνώμη του ή να δώσει συμβουλή!

Βασικά χαρακτηριστικά της ενεργητικής ακρόασης είναι:

(α) η ενσυναίσθηση. Ο ακροατής προσπαθεί να μπει στον κόσμο του ομιλητή, να δει την κατάσταση με τα μάτια του άλλου, χωρίς ωστόσο να επηρεάσει ολιστικά την κρίση του,

(β) η κατανόηση. Αυτό σημαίνει ότι ακούει προσεκτικά μία μία τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο ομιλητής και καταλαβαίνει τι είναι αυτό που του λέει και κυρίως τι είναι αυτό που νιώθει, ακόμα και αν δεν το λέει με λέξεις. Τι θέλει να του εκφράσει. Ανησυχία, προβληματισμό, αρνητικά συναισθήματα, απογοήτευση…,

(γ) ο σεβασμός στον ομιλητή αλλά και στη συγκεκριμένη δυσκολία που εκφράζει. Καλό είναι ο ακροατής να μην υποβιβάζει το συναίσθημα ή το πρόβλημα. Είτε επειδή το θεωρεί «ασήμαντο», είτε επειδή πιστεύει ότι με αυτόν τον τρόπο θα κάνει τον ομιλητή να νιώσει καλύτερα. Αν «μειώσει» το θέμα, το μόνο που θα καταφέρει είναι να μην εκφράζει ο ομιλητής τα συναισθήματά του (εφόσον δε γίνονται αποδεκτά) και να νιώθει ενοχές επειδή τα συναισθήματά του είναι «λανθασμένα». Αντίθετα, πρέπει να υπάρχει «ζεστασιά» και ειλικρίνεια ανάμεσα στα μέλη που συζητούν. Δεν υπάρχει λόγος ο ακροατής να προσποιείται ότι ακούει, ότι ενδιαφέρεται, ότι αγωνιά… Ακόμα και αν δεν το πει ο ίδιος με λόγια, θα το πει το σώμα του με πράξεις!

Πρακτικές συμβουλές προς τον ακροατή:
Ο ομιλητής πρέπει να καταλάβει ότι τον ακούτε και ότι θέλετε να τον ενθαρρύνετε να συνεχίσει να μιλά. Δώστε προσοχή. Δείξτε ότι ακούτε. Πώς γίνεται αυτό; Λεκτική επικοινωνία: πείτε μία λέξη ή επιφώνημα π.χ. «Καταλαβαίνω», «Μάλιστα», «Ναι…», «αχα…», «χμ…», κάντε ερώτηση π.χ. «Θέλεις να μου πεις περισσότερα γι’ αυτό;». Μη λεκτική επικοινωνία (γλώσσα σώματος): νεύμα κεφαλιού, χτύπημα στην πλάτη, τόνος φωνής, κοίταγμα στα μάτια, αφοσίωση στη συζήτηση και όχι σε άλλες δραστηριότητες (τηλεόραση, κινητό). Μην ξεχνάτε ότι με το να τον παροτρύνετε να συνεχίσει δε δείχνετε ότι συμφωνείτε αλλά ότι τον ακούτε.

Για να είστε σίγουροι ότι κατανοήσατε σωστά τα λεγόμενά του μπορείτε να κάνετε διευκρινιστικές ερωτήσεις («Τι εννοείς όταν λες…;»), να παραφράσετε τα λόγια του, δηλαδή να δηλώσετε αυτό που ειπώθηκε («Αυτό που ακούω είναι ότι …») και να ανακεφαλαιώσετε («Αυτό που κατάλαβα από όσα μου είπες…»).

Ακόμη, εφόσον μπαίνετε στον κόσμο του ομιλητή, συμπάσχετε και είναι καλό να αναγνωρίζετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά του («Φαίνεται πως δε σ’ αρέσει καθόλου…» , «Πρέπει να αναστατώθηκες πολύ, όταν συνέβη αυτό.»). Το ζητούμενο είναι να διατυπώσετε με λόγια αυτό που νομίζετε ότι αισθάνεται ή σκέφτεται ο άλλος, αποσιωπώντας τα δικά σας συναισθήματα.

Σε περίπτωση σύγκρουσης, αν γίνεται μονόλογος, το πιο πιθανό είναι να μη βρεθεί λύση, να χειροτερέψει η κατάσταση ή να αποχωρήσει κάποιος. Αν όμως ο ένας γίνει ακροατής, υπάρχει πιθανότητα συνεργασίας. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας «Ποιος είναι ο στόχος αυτής της συζήτησης; Να φωνάξουμε, να κατηγορήσουμε ο ένας τον άλλο, ή να αλλάξουμε τον συνηθισμένο τρόπο επικοινωνίας μας και να βρούμε μία κοινή λύση;».

Να θυμάστε: Όπως κάθε δεξιότητα έτσι και αυτή αποκτάται μέσω της εξάσκησης. Όσο περισσότερο προσπαθείτε, τόσο καλύτερα αποτελέσματα θα έχετε!

Βιβλιογραφία:

  • Emery, E.E. (1987). Empathy: Psychoanalytic and client-centered. American Psychologist, 42, 513-515.
  • Faber, A. & Mazlish, E. (2007). Οδηγός προσέγγισης των εφήβων. Μετάφρ.: Περαντωνάκης, Γ., Εκδόσεις: Μπουκουμάνη, Αθήνα. – (2009).
  • Οδηγός προσέγγισης των παιδιών. Μετάφρ.: Περαντωνάκης, Γ., Εκδόσεις: Μπουκουμάνη, Αθήνα.
  • Gordon, T. (1974). P.E.T.: Parent effectiveness training. Wyden, New York.

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

To «Γιατί» και το «Γιατί Όχι»

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

«Το κάθε παιδί είναι ένας καλλιτέχνης. Το πρόβλημα είναι πώς να παραμείνει καλλιτέχνης όταν ενηλικιώνεται» είχε πει ο Πικάσο.

Και η πικρή αλήθεια είναι ότι κάνουμε ό,τι μπορούμε για να καυτηριάσουμε τον καλλιτέχνη μέσα στο παιδί. Αντί να ενθαρρύνουμε και να αναπτύσσουμε,  αγνοούμε ή ακόμα και διώκουμε τη φαντασία και τη δημιουργικότητα, τα δύο sine qua non της τέχνης.

H ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και η καλλιέργεια της φαντασίας είναι από τις πιο παραμελημένες πλευρές των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων. Η φαντασία συνδέεται με το ψεύδος και η δημιουργικότητα με την παράβαση κανόνων και την προσβολή ιερών αγελάδων. Τα παιδιά εισέρχονται στο σχολείο προικισμένα με πλούσια φαντασία και αστείρευτη δημιουργικότητα και αποφοιτούν με φαντασίες ατροφικές και δημιουργικές δυνατότητες στραγγαλισμένες. «Είναι σκανδαλώδες, γράφει ο John Watson, ότι τα σχολεία παραγεμίζουν τα παιδιά σαν γαλοπούλες με γνώσεις, ενώ αφήνουν τη φαντασία τους να λιμοκτονεί».  Σε μια εποχή που η γνώση είναι εύκολα προσβάσιμη και τη θέση «των βιβλίων τσέπης» παίρνουν «βιβλιοθήκες τσέπης» (γιατί τι άλλο είναι οι ηλεκτρονικές συσκευές που επιτρέπουν στον καθένα να κυκλοφορεί με το περιεχόμενο πολλών βιβλιοθηκών στην τσέπη του;) η εκπαίδευση, αντί να εμπνέει και να χαρίζει δημιουργικά φτερά, συνθλίβει και καταθλίβει με τη συσσώρευση γνώσεων το παιδί, ενώ θα έπρεπε να του προσφέρει το εφόδιο της φαντασίας για τη δημιουργική αξιοποίηση αυτών των γνώσεων.

Αυτό συμβαίνει επειδή η πάσης φύσεως εξουσία, θρησκευτική, πολιτική οικονομική, εκπαιδευτική, έχει τη ροπή να θεωρεί αμετάβλητα όσα είναι ρευστά, να μην ανέχεται διαφορετική από την κρατούσα πραγματικότητα, να ανάγει σε υπέρτατες αξίες τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα. Η κάθε εξουσία τότε μόνο αισθάνεται ασφαλής όταν τα πάντα είναι αυστηρά καθορισμένα και οριοθετημένα. Οι ασκούντες εξουσία λατρεύουν τη στασιμότητα και φοβούνται καθετί το ρευστό, το αντιφατικό, το μεταβατικό, το υπερβατικό, το μεταβλητό. Εκλαμβάνουν συνεπώς ως απειλή την αντιφατική ματιά, την απείθαρχη εστίαση της φαντασίας και το «εν δυνάμει» της δημιουργικότητας και έχουν κάθε συμφέρον να τα θέτουν υπό διωγμόν.

Ο διωγμός όμως της φαντασίας και της δημιουργικότητας όχι μόνον στραγγαλίζει τον καλλιτέχνη μέσα στο παιδί, αλλά απονευρώνει και τον μελλοντικό επιστήμονα δεδομένου του κρίσιμου ρόλου των δύο αυτών παραγόντων στην επιστημονική πρόοδο και καινοτομία. Όσο οι επιστήμονες ερευνούν όλο και ευρύτερες εκτάσεις χώρου, όσο ανατέμνουν όλο και μικρότερες μονάδες ύλης, τόσο και πιο δυσδιάκριτη καθίσταται η διαχωριστική γραμμή μεταξύ πραγματικού και φανταστικού.  Στην κβαντική φυσική τα συστατικά στοιχεία της πραγματικότητας που μας περιβάλλει, δηλαδή τα άτομα, είναι δυνατόν να υπάρχουν την ίδια στιγμή σε δύο διαφορετικούς χώρους. Ένα σύμπαν γεμάτο «κόκκινους νάνους» και «μαύρες τρύπες» που καταπίνουν αστέρια είναι πιο κοντά στον χώρο τou φανταστικού παρά στην κλασική φυσική. Eξού και το μεταμοντερνιστικό συμπέρασμα ότι «η αλήθεια είναι μύθος και ο μύθος είναι αλήθεια».

Μόνο αν καταφέρουμε να διατηρήσουμε τον καλλιτέχνη μέσα στο παιδί,  μόνο αν τονώσουμε τη φαντασία και καλλιεργήσουμε τη δημιουργικότητά του, μόνο αν το μάθουμε, αντί να υπηρετεί, να υπερβαίνει την πραγματικότητα, και πιο πολύ από «γιατί;» να ρωτάει «γιατί όχι;» έχουμε ελπίδα να αποφύγουμε τη στασιμότητα, την αδράνεια και την κοινωνική αποτελμάτωση.

Ευγένιος Τριβιζάς

ΠΗΓΗ : culturenow.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

«Όλα τα παιχνίδια για όλα τα παιδιά» και «Τα Φύλ(λ)α του Περιβάλλοντος»

hmeridaΗ Εκπαιδευτική Ραδιοτηλεόραση πραγματοποιεί επιμορφωτική ημερίδα για την υποστήριξη των Πανελλήνιων Μαθητικών Διαγωνισμών  Ψηφιακής Δημιουργίας με τίτλο  «Όλα τα παιχνίδια για όλα τα παιδιά», για την Πρωτοβάθμια και «Τα Φύλ(λ)α του Περιβάλλοντος»  για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, που διοργανώνει μαζί με τη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων.

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Ανδρέα Παπανδρέου 37, Μαρούσι στις 16/1/2017. απευθύνεται στους/στις Υπεύθυνους/ες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας Πολιτιστικών Θεμάτων, Σχολικών Δραστηριοτήτων και τους/τις ενδιαφερόμενους/ες εκπαιδευτικούς.

Οι ενδιαφερόμενοι/ες παρακαλούνται να ενημερώσουν για τη συμμετοχή τους στο edutv@minedu.gov.gr δηλώνοντας το όνομα και το σχολείο ή ιδιότητά τους. Στους/στις εκπαιδευτικούς που θα συμμετάσχουν στην ημερίδα θα δοθεί βεβαίωση συμμετοχής.

Στους παρακάτω συνδέσμους θα βρείτε το πρόγραμμα της ημερίδας:

Toys

Environment

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Η επικοινωνία με το παιδί μέσα από παιδικά μάτια

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ο ρόλος ενός γονέα είναι συχνά απαιτητικός και μοιάζει με ένα δύσβατο μονοπάτι, άλλοτε ενός, άλλοτε δύο ατόμων. Ο ορισμός του «τέλειου γονιού» είναι μακρινός και σίγουρα όχι στα πλαίσια του πραγματικού. Παρόλα αυτά, η επιρροή που ασκείται στο παιδί από μια μητρική ή/και μια πατρική φιγούρα, είναι σε μεγάλο ποσοστό σημαντική για την μετέπειτα ανάπτυξη του παιδιού.

Το επικοινωνιακό κομμάτι, είναι για ένα ανήλικο παιδί το Α και το Ω. Η επικοινωνία της σκέψης, του συναισθήματος ή της δυσαρέσκειας σκόπιμο είναι να γίνεται με όσο περισσότερη προσοχή και κατανόηση. Για να αναζητήσουμε εις βάθος έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο επικοινωνίας, θα ήταν βοηθητικό να δούμε μέσα από τα μάτια, να ακούσουμε μέσα από τα αυτιά και να νιώσουμε μέσα από την καρδιά των ίδιων των παιδιών.

Μερικές τυπικές φράσεις γονέων έχουν υποστεί απεμπλοκή, με σκοπό την λιγότερο επιζήμια για τα παιδιά επικοινωνία τους. Θα ξεκινήσουμε με τις εξής τυπικές φράσεις:

– Πόσες φορές πρέπει να στο πω;!
– Καλά δεν καταλαβαίνεις τι σου λέω;!

Ακούγοντας αυτές τις φράσεις, ή παρόμοιές τους, το παιδί τις μεταφράζει πιθανά σε: «Είσαι μια απογοήτευση»! ή «Είσαι ανόητο»

Οι γονικές παρουσίες πολλές φορές δεν είναι εύκολο να αφιερώσουν χρόνο στα παιδιά τους, με αποτέλεσμα να είναι ακόμη και απότομοι, χωρίς αναγκαία να το αντιλαμβάνονται. Το παιδί δεν είναι γεννημένο παντογνώστης, αλλά ούτε είναι πλασμένο έτσι ώστε να τα κατανοεί όλα με βάση τις δικές μας ερμηνείες.

Ένας πιο αποτελεσματικός τρόπος επικοινωνίας αυτών των φράσεων θα μπορούσε να ήταν:

– Μπορείς να το κάνεις! Προσπάθησε ξανά!…

συνοδευόμενο με πράο τόνο φωνής και κατανόηση στην δυσκολία του να το εμπεδώσει. Ακόμη, θα μπορούσε να είναι διαμορφωμένη η φράση στον χρόνο που μπορεί να δωρίσει ο ενήλικας:

– Έλα να το κάνουμε μαζί!

Εδώ χρησιμοποίησα τα θαυμαστικά για να δείξω την σημαντικότητα του να είναι και ο γονέας θετικός στο να ολοκληρωθεί η διαδικασία και να εμπνεύσει έτσι και το παιδί να ασχοληθεί με όρεξη ή έστω με μια πιο θετική διάθεση.

Μια άλλη κοινότοπη φράση είναι η παρακάτω:

– Κοίτα πόσο καλύτερα το κάνει από σένα…

Συχνά αυτή η φράση ακολουθείται με ένα συγκεκριμένο άτομο ίδιας ηλικίας ή ακόμη και συγγενικά πρόσωπα. Το μόνο που δημιουργείται εδώ πέραν της πιθανής αντιπαράθεσης, είναι ένα αρνητικό συναίσθημα. Το παιδί ακούει: «Είσαι χειρότερο από όλους»

Η σύγκριση γενικότερα γίνεται με σκοπό την βελτίωση του παιδιού με το να ανταγωνιστεί το άτομο που αναφέρεται. Όμως τα παιδικά συναισθήματα, ακατέργαστα ακόμη χτυπάνε κόκκινο και δημιουργούνται έτσι εσωτερικές εντάσεις. Τα χρόνια που ‘δημιουργείται’ ένα ανθρώπινο ον είναι τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Ένα από τα βασικότερα κομμάτια στην προσωπικότητα του ατόμου και μάλιστα τέτοιας ηλικίας, είναι το να αισθανθεί αποδοχή.

Ο γονέας μπορεί να εκφράσει την αποδοχή αυτή, όντας αληθινή, με απλές φράσεις, όπως:

«Σ ’αγαπάω έτσι ακριβώς όπως είσαι»

Σαφώς και το παιδί θα κάνει λάθη, ή πράγματα που δεν θέλουμε ή δεν είναι όπως τα περιμέναμε και αυτό είναι φυσιολογικό. Όπως εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε ‘τέλεια όντα’, δεν μπορούμε να περιμένουμε να ανταπεξέλθουν σε κάτι τέτοιο τα παιδιά μας. Με τον καιρό, θα επικοινωνήσουμε κάποια σημεία που δεν είναι αποδεκτά, αλλά πάντα με κατανοητικό τρόπο. Ας μην ξεχνάμε ότι το παιδί είναι η αντανάκλαση του εαυτού μας για τα πρώτα χρόνια της ζωής του -τουλάχιστον-. 

Μια σειρά φράσεων που θα σχολιάσουμε σε αυτό το άρθρο είναι η εξής:

– Βιάσου! ή Κουνήσου! ή Τελείωνε! ή Κάτσε ακούνητος/η! ή Απάντησε μου! ή Κάνε ησυχία!

Οι γοργοί ρυθμοί ζωής, σε συνδυασμό με την ανάγκη του γονέα να ασχοληθεί και με τις υπόλοιπες υποχρεώσεις, έχουν δημιουργήσει μια σειρά γνωστών φράσεων που ακούγονται συχνά προς παιδιά. Μιλώντας με βάση την λογική, το παιδί δε μπορεί να είναι κατανοητικό σε όλα αυτά που κάνουμε ή λέμε και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο δεν είναι στην θέση των γονέων.

Η κατανόηση και η αποδοχή, όπως προαναφέρθηκε, είναι υπόθεση των ενηλίκων. Το παιδί ακούγοντας κάτι από αυτά είναι πιο πιθανό να ακούσει:

«Δεν είσαι σημαντικός»
«Πρέπει να ξεχάσεις τις ανάγκες σου, για χάρη των δικών μου»

παρά να σκεφτεί, για παράδειγμα, ότι ‘πράγματι έχουμε αργήσει και η μητέρα μού μίλησε απότομα γιατί μπορεί να μην προλάβουμε να είμαστε στην ώρα μας.’ Με αυτόν τον τρόπο καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι μια άλλη μορφή έκφρασης θα ήταν πιο βοηθητική εδώ. Όπως:

«Έχουμε ακόμη άλλα 5 λεπτά, προλαβαίνεις να τελειώσεις αυτό που κάνεις;» ή «Πόσο χρόνο χρειάζεσαι ακόμη για να τελειώσεις αυτό που κάνεις»;

Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει η ενημέρωση και ταυτόχρονα η δυνατότητα επιλογής του πόσο χρόνο μπορεί να αφιερώσει στην κάθε ασχολία του μέχρι να την ολοκληρώσει. Στην δεύτερη περίπτωση, συμβαίνει με έναν διπλωματικό τρόπο μια διαχείριση αναγκών. Ο γονέας επιλέγει πάντα τον χρόνο, δίνοντας στο παιδί την εντύπωση συγκατάθεσης. Αυτό μετέπειτα μπορεί να λειτουργήσει βοηθητικά στην ενηλικίωση, με το παιδί να καταλαβαίνει πλέον την δυνατότητα επιλογής και διαχείρισης καταμερισμού του χρόνου. 

Αυτά ήταν παραδείγματα και όχι οι εκφράσεις κατά λέξη. Το παιδί τόσο στη σκέψη, όσο και συμπεριφορικά αναπτύσσει μια εικόνα για τον εαυτό του. Αν η εικόνα αυτή προβάλλεται από τον γονιό με τους παραπάνω μη ενδεικνυόμενους τρόπους, είναι επόμενο να νιώσει κατώτερο, ότι δεν έχει αξία ή ότι δεν χρειάζεται να εκφράζεται όπως θα ήθελε γιατί είναι λάθος.

Τα κοινωνικά στερεότυπα και οι ίδιες οι πεποιθήσεις των γονέων συχνά γίνονται έναυσμα για μια κακή επικοινωνία προς το παιδί, το οποίο μόλις εισέρχεται στον κόσμο των ενηλίκων. Καλό θα ήταν λοιπόν, τόσο οι πράξεις, όσο και τα λεγόμενά μας να εκφράζονται με πολύ προσοχή και κατανόηση προς τα πιο ευαίσθητα μέλη της κοινωνίας μας.  

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Παππούδες: Η σύγχρονη σοφία των παιδιών

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Πόσα συναισθήματα δημιουργούνται όταν λέμε τις λέξεις παππού και γιαγιά! Τόσο σημαντικές και μεγάλες φιγούρες στη ζωή των παιδιών. Όσοι τους είχαν στη ζωή τους νιώθουν τυχεροί ενώ κάποιοι που δεν τους πρόλαβαν εν ζωή βιώνουν ένα κενό χωρίς λογική υπόσταση. Είναι άραγε τόσο σημαντικοί αυτοί οι άνθρωποι στη ζωή ενός παιδιού και στην ανάπτυξη της ψυχοσύνθεσης του; Η απάντηση είναι ναι.

Η καθημερινότητα των γονέων παρουσιάζεται απαιτητική μέσα σε εξαντλητικούς ρυθμούς, χωρίς να μπορούν να αφιερώσουν χρόνο ακόμα και για τις πιο απλές ανάγκες των παιδιών τους. Οι παππούδες εμφανίζονται ως σωτήρες στη πολυάσχολη ζωή των γονέων.  Αυτοί αναλαμβάνουν τη φροντίδα των παιδιών ακόμη και στη βρεφική ηλικία, αυτοί θα τα πάρουν από και προς το σχολείο, θα μεριμνήσουν για το φαγητό τους και για την προετοιμασία της κάτοικόν εργασίας τους. Ασχολούνται με τις κοινωνικές δραστηριότητες των παιδιών ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που θα χρειαστεί να παραστούν οι ίδιοι σε κάποια εκδήλωση που αφορά τα παιδιά εκ μέρους των γονέων. Ίσως ο τίτλος  οι «δεύτεροι γονείς ενός παιδιού», δικαιωματικά τους ανήκει.      

Αρκετές είναι και οι περιπτώσεις που οι παππούδες καλούνται να αναλάβουν πλήρως τα καθήκοντα ενός γονέα. Σε μονογονεϊκές οικογένειες ή ακόμα στην απουσία και των δύο γονέων, τα παιδιά προσανατολίζονται στους παππούδες τους για να βρουν αγάπη και στοργή. Αυτό φυσικά δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την μορφή των γονέων στην ζωή ενός παιδιού αλλά μπορεί να δράσει ως ένας σημαντικός προστατευτικός παράγοντας στην ψυχοσύνθεση του.               

Η καθημερινή και συνεχής ενασχόληση με τα παιδιά προσδίδει στους παππούδες ένα πολύ συγκεκριμένο και ευαίσθητο ρόλο. Δρουν ως πρότυπα μίμησης στα ζωή των παιδιών, και είναι αυτοί που μπορούν με ευκολία να μεταδώσουν τις αξίες και τους ηθικούς δεσμούς μέσα στους οποίους οι ίδιοι έχουν ανατραφεί. Οι παππούδες είναι η «σύγχρονη σοφία» των παιδιών. Οι γνώσεις τους μέσα από τις εμπειρίες που έχουν αποκομίσει από τη ζωή, φαντάζουν ως περιπέτειες στα αυτιά των παιδιών που διψούν για περισσότερες ιστορίες. Αφηγήσεις μέσα από τις οποίες τα παιδιά φαντάζονται τον εαυτό τους ως ενήλικο άτομο, δημιουργούν τα όνειρα και τις φιλοδοξίες τους. Οι δηλώσεις «Θέλω να μοιάσω στο παππού ή στη γιαγιά» δίνουν ένα βαθύτερο νόημα στο πως νιώθουν τα παιδιά και στο πόσο σημαντικοί είναι αυτοί οι δύο άνθρωποι στη ζωή τους.           

Η αγκαλιά και η στοργή που μεταδίδουν οι παππούδες είναι ανεκτίμητη. Σύμφωνα με ένα λαμπρό επιστήμονα, τον John BowlbyBowlby, τα παιδιά από τη βρεφική ακόμη ηλικία δημιουργούν δεσμούς ασφαλείας με τα άτομα που τα φροντίζουν, και συνήθως αυτά τα άτομα είναι η μητέρα και ο πατέρας. Στη συνέχεια και αφού εισέλθουν στη παιδική φάση τα παιδιά είναι ικανά να δημιουργήσουν δεσμούς ασφαλείας με τα άτομα στον περίγυρο τους.

Ο γενικότερος δεσμός ασφάλειας που δημιουργείται μεταξύ των παππούδων και των παιδιών είναι τόσο σημαντικός και καθοριστικός στη ζωή και των δύο.  Είναι τα παιδιά αυτά που ακόμα κι αν βιώνουν άσχημες καταστάσεις στο σπίτι, έχουν ένα ψυχικό στήριγμα, έχουν κάποιο να τα ακούσει, να τα συμβουλεύσει ή απλά και μόνο να τα αγκαλιάσει θερμά.  Η γιαγιά είναι εκείνη που θα κάνει όλα τα θελήματα του παιδιού ακόμη κι αν ήταν άτακτο και θα του φτιάξει τα αγαπημένα του γλυκά και θα το κρατήσει ζεστά την αγκαλιά της λέγοντας του ένα ωραίο παραμύθι. Και από την άλλη ο παππούς είναι αυτός που θα πάρει το παιδί από το χέρι για να του αγοράσει ότι θέλει από το περίπτερο της γειτονίας και θα είναι αυτός που θα τρέξει παρά την σωματική του καταπόνηση για να παίξει ποδόσφαιρο ή κυνηγητό.
Η παρακαταθήκη που αφήνουν οι παππούδες στη ψυχική υγεία των παιδιών είναι ανεκτίμητης και απύθμενης αξίας. Γι’ αυτό το λόγο, καλό θα ήταν τα παιδιά να περνούν χρόνο με τους παππούδες τους. Ακόμη κι αν τα κακομαθαίνουν ή ακόμη και αν δεν υπάρχουν τόσο καλές σχέσεις μεταξύ γονέων- παππούδων, το σημείο στο οποίο θα πρέπει να εστιάζουν οι άνθρωποι που εμπλέκονται στη ζωή των παιδιών είναι η ομαλή ψυχική και συναισθηματική ανάπτυξη τους.

Και οι παππούδες μπορούν να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πορεία αυτή.

Μερικά από τα πιο πάνω μπορεί να ακούγονται απαγορευτικά στα αυτιά των γονέων οι οποίοι πασχίζουν να πειθαρχήσουν τα παιδιά τους. Εντούτοις, λίγη «δόση» από γιαγιά και παππού δεν βλάπτει κανένα. Αντιθέτως, η πλήρης παρουσία των γονέων και των παππούδων στη ζωή των παιδιών, δημιουργεί ένα προστατευτικό και ασφαλές δίκτυο μέσα στο οποίο τα παιδιά μπορούν να εξερευνήσουν τις ανάγκες τους, τις επιθυμίες και τα όρια τους. Μέσα σε αυτό το υποστηρικτικό και ζεστό κλίμα, τα παιδιά δημιουργούν το χαρακτήρα και την προσωπικότητα τους που θα τους ακολουθεί εφόρου ζωής, θέτουν τους στόχους και τις αξίες που θα χαρακτηρίζουν τη πορεία της ζωής τους και γενικότερα αναπτύσσονται ως ψυχικά υγιείς ενήλικες.

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Κατηγορίες: Γενικά, Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Το καραβάκι που αγαπούσε τα Χριστούγεννα

photo2Θέλω να ευχαριστήσω θερμά τον συγγραφέα Τάσο Βαλμά που μου έκανε την τιμή να δημοσιεύσω το διήγημά του στο blog μου!!!

Λίγα λόγια από τον συγγραφέα

Ένα διήγημα για την διαφορετικότητα των παιδιών και το όνειρο που γεννήθηκε μέσα από αυτό για το παρατημένο χριστουγεννιάτικο καραβάκι που κάποτε στόλιζε ο δήμος Θεσσαλονίκης (έως το 2011) στην πλατεία Αριστοτέλους, δίπλα στην παραλία. Αυτό το πραγματικό καραβάκι έγινε ένα διήγημα από εμένα θέλοντας να το «συντροφεύσω» στην μοναξιά του στην αποθήκη, δίπλα στον μαντρότοιχο πλάι στο σχολείο των παιδιών με αυτισμό – πραγματικό γεγονός – αλλά και να του δώσω μια άλλη διάσταση, την δημιουργία ενός συμβόλου για την διαφορετικότητα των παιδιών.
Τάσος Βαλμάς http://tasosv.blogspot.gr/

Ένα διήγημα για το ταξίδι της αλληλεγγύης, της αγάπηςτων ονείρων μας.                                      

Σε μια αυλή δημοτικού πριν από χρόνια:

– Φύγε από εδώ κλέφτη, εσύ τα έκλεψες Σπύρο, εσύ, εσύ.

– Άντε δρόμο ρε ψειριάρη, ξανθόψειρα, βρωμάνε τα ρούχα σου.

– Δεν θέλουμε χαζούς σαν εσένα στην ομάδα μας.

– Που είναι ο πατέρας σου ρε ηλίθε; Σε παράτησε ρε για αυτό δεν το έχουμε δει ποτέ μας.

– Ο Σπύρος είναι νόθος, ο Σπύρος είναι νόθος….

« Φύγε, φύγε, δρόμο, δρόμο, σπάστε τον στον ξύλο, βαράτε τον, χαχα χαχα χαχα »

Όπου μιλάει ο συγγραφέας:

   Αν μπορούσε να νοιώσει, θα “νιωθε στο ψηλό του κατάρτι τον αγέρα που κατέβαινε βαρύθυμος απ’ τις βουνοπλαγιές, το χιόνι που είχε πέσει στο σκαρί του ανάλαφρο, αποβραδίς. Αν μπορούσε να ακούσει, θα άκουε το τραχύ τραγούδι του Βαρδάρη σαν σπρώχνει τα παγωμένα σύννεφα σε άγνωστο ταξίδι, μακρινό. Αν μπορούσε να κοιτά θα ταξίδευε στο απέραντο γαλάζιο της ακύμαντης θάλασσας τις γλυκές μέρες του καλοκαιριού, θα κοίταε εκστατικά τα μυριάδες φώτα του ουρανού τις παγερές νυχτιές του κόσμου. Αν είχε ψυχή κι αναμετριόταν με τον θάνατο, τότε το σκαρί του, θα απορούσε, θα ταράζουνταν ακόμα και θα τρόμαζε απ’ τα μυστήρια του σύμπαντος. Τότε δεν θα ‘χε αναπαμό, θα τριγυρνούσε ανάμεσα σ’ αστέρια που φωλιάζουν σε αναρίθμητους γαλαξίες, θα γύρευε σε γης, σε ουρανό, σε χρώματα, σε ήχους, σε μυρωδιές ένα σημάδι, μια εικόνα, κάτι που να φανερώνει το πρόσωπο του Θεού.

  Πώς να δει και πως να νοιώσει όμως ένα μέταλλο; Ένα άψυχο κατασκεύασμα δίχως σάρκα και ψυχή είναι, που χέρι ανθρώπινο το σμίλεψε, ορυκτό που η φωτιά του έδωσε φθαρτή μορφή. Αυτή είναι μια αλήθεια που αντέχει στην πραγματικότητα, που μιλάει στην λογική και αποδέχεται το μυαλό, που ταιριάζει στην αξιέπαινη επιστήμη. Υπάρχει κι άλλη αλήθεια; Ίσως, αυτή όμως την πιστεύουν μόνο λίγοι. Είναι αυτοί που αισθάνονται πέρα από τις κοινές αισθήσεις του μυαλού και ακούνε μελωδίες μυστικές και γητεύονται απ’ τα θάματα της φύσης. Αυτοί που βλέπουν τον κόσμο μας όχι μόνο όπως όλοι, αλλά και με της ψυχής το βλέμμα.

    Γίνεται αυτό; Μα πώς να γίνεται; Πως είναι δυνατόν, ένα μεταλλικό καραβάκι να μιλάει και να αφουγκράζεται τον αγέρα και τα σύννεφα, τον ήλιο και τα δέντρα, τα ζωντανά σε χώμα και αγέρα. Και όχι μόνο να μιλάει μα και να αναρωτιέται τις ατέλειωτες ώρες της μοναξιάς του δίπλα στον μαντρότοιχο, να ρωτά την γέρικη ελιά που το σκέπαζε από τον τραχύ τον ήλιο με τα ασημοπράσινα φυλλαράκια της, την  πεταλούδα στον εφήμερο χορό της, το χελιδόνι πριν να συνεχίσει το αιώνιο ταξίδι του…  

«Τι σόι καράβι να ‘μαι εγώ; Καράβι που δεν έχει ακουμπήσει ποτέ του το νερό, καράβι να το λες; Που μια φορά μου δεν έκανα ένα μικρό ταξίδι στο μπλε της θάλασσας. Πάντα στεριανό, πάντα στολισμένο με λευκά λαμπιόνια ήμουν, να αυτά που έχω στο σκαρί μου, σβησμένο εδώ, από καιρό».

     Δεν ξέρω πώς γίνεται ένα «άψυχο μέταλλο» να μιλάει, μα εγώ το άκουσα, το ένοιωσα στην ψυχή μου. Σήμερα θα σας διηγηθώ ένα όνειρο μα θα μιλήσουν άλλοι. Θα είναι η φωνή, η ψυχή του καραβιού. Θα είναι φωνή μιας κοπελιάς, μιας από αυτές που πατούν σε αυτήν την γη μόνο και μόνο για να την γλυκάνουν. Θα είναι η φωνή ενός αγοριού που έγινε άντρας μα η ψυχή του κράτησε σφιχτά την τρυφεράδα ενός παιδιού. Θα ξεγλιστρήσουν ανάμεσα στα λόγια τους και ονείρατα δικά μου, αλλά αυτό πάντα γίνεται και θα γίνεται απ’ το ξεχύλισμα της ψυχής στο χέρι που αραδιάζει με πάθος τα γράμματα και φτιάνει φράσεις, σκέψεις που θέλουν να φλογίσουνε ψυχές. Πάντα θα γίνεται σαν το μυαλό πισωπατεί για την ανάγκη του ονείρου. Έτσι και τώρα λίγο πριν από την Λαμπρή θα ακούσετε ένα όνειρο από έναν αλαφροΐσκιωτο άντρα που γράφει ιστορίες για ζητιάνους και ορφανά, για μετανάστες και άκαρδους ανθρώπους, για φαντάσματα και αγγέλους, για την αλληλεγγύη, την συμπόνια, την ζεστή καρδιά τ’ ανθρώπου. Αφορμή είναι το καράβι που χρόνια στόλιζε  τα Χριστούγεννα την πλατεία Αριστοτέλους. Τυχαία το ανακάλυψε η Μαρία μου πριν από λίγο καιρό, πλάι σε μια αποθήκη και ένα μαντρότοιχο κρυμμένο ανάμεσα σε δέντρα, εκεί που τυχαία;;;; Στεγάζεται και το ειδικό σχολείο Θεσσαλονίκης για παιδιά με αυτισμό. Ήταν μια συνάντηση ιδιαίτερη, μαγική για μένα που ποιος ξέρει γιατί να έγινε ή ποιος να την προκάλεσε; Ακούστε την λοιπόν, είναι η ιστορία του που ενώνει τα Χριστούγεννα με το Πάσχα, την πραγματικότητα με το όνειρο, τον άνθρωπο με την ανθρωπιά.

Όπου η ψυχή του καραβιού αφηγείται:

Δύσκολα περνούσαν οι ώρες, οι μέρες, οι ατέλειωτοι χειμώνες και τα καυτά καλοκαίρια της απομόνωσης. Πάνε χρόνια που μάταια περίμενα σε εκείνο το οικόπεδο. Άσχημο πράγμα η μοναξιά, αβάσταχτο να σε ξεχνούν όταν έχεις μάθει να λάμπεις μπροστά σε όλους. Το σιδερένιο μου σκαρί χρόνια τώρα μαράζωνε απροστάτευτο στους καιρούς, στριμωγμένο ανάμεσα σε μια άδεια αποθήκη και ένα άβαφο μαντρότοιχο. Αυτόν τον χειμώνα ήλπιζα ότι δεν θα με ξεχνούσαν, το έλεγα κάθε μέρα στην ελιά, δεν μπορούσε να συμβεί ξανά αυτό. Το οικόπεδο που με είχαν παρατήσει ήταν ψηλά στους πρόποδες του κέδρινου λόφου. Από εκεί μπορούσα και έβλεπα όλη την πόλη˙ από την Πυλαία μέχρι τους επιβλητικούς βραχίονες των γερανών του λιμανιού.

     Ο χειμώνας είχε φτάσει νωρίς εκείνη την χρονιά και το πρώτο χιόνι που έπεσε αρχές Νοέμβρη σφράγισε τον ερχομό του. Ο καιρός περνούσε και τα Χριστούγεννα κόντευαν, τις τελευταίες μέρες κάτω στην πόλη στολίζονταν οι δρόμοι, τα δέντρα και οι βιτρίνες των καταστημάτων. Κάθε λίγο άναβαν και νέα πολύχρωμα φωτάκια κάπου εκεί έξω, κάποια στιγμή ήταν που έλαμπαν σε ένα διαμέρισμα του κέντρου κι άλλη που στραφτάλιζαν στην βιτρίνα ενός εμπορικού. Άλλοτε τα ‘βλεπα που τρεμόπαιζαν σε ένα μεγάλο κήπο μιας όμορφης μονοκατοικίας στις παρυφές του λόφου. Μα ήταν και αυτά που φεγγοβολούσαν σε ένα σκοτεινό δρομάκι, στο φτωχικό ημιυπόγειο διαμέρισμα που έβαφαν με χρώμα τα σπασμένα παντζούρια, τους υγραμένους τοίχους, την ανείπωτη φτώχεια των ανθρώπων.

    Αδιάκοπα ήλπιζα και περίμενα ανυπόμονα την στιγμή που θα αντίκριζα το μεγάλο γερανό. Μεμιάς θα με φόρτωνε στην ράχη του φορτηγού που βρυχιόταν πάντα θυμωμένο απ’ το βάρος μου σαν ξεκίναγε για την πλατεία Αριστοτέλους. Αλλά δεν θα έδινα σημασία στα νεύρα αυτού του γερο-φορτηγού, γιατί μετά από λίγο θα έρχονταν γύρω μου οι ηλεκτρολόγοι με τα κατσαβίδια και τις πένσες τους. Γρήγορα θα ανέβαιναν τα χοντρά κατάρτια και τα πανιά μου και θα συνδέονταν όλα τα  καλώδια και οι λάμπες. Θα στεκόμουν περήφανο σαν την Ελλάδα, σαν την ναυτοσύνη της,  απέναντι απ’ το πανύψηλο χριστουγεννιάτικο δέντρο με τα χιλιάδες λαμπάκια του. Με ένα μόνο πάτημα του διακόπτη θα έλαμπα από την χαρά μου και ένα ολάκερο μήνα θα βρισκόμουν εκεί στολισμένο, ολόφωτο να βλέπω τις οικογένειες, τα ζευγάρια, όλους αυτούς που έψαχναν να ζήσουν λίγες ευτυχισμένες στιγμές κάτω από το φως μου. Ποιος ξέρει σε πόσες και πόσες φωτογραφίες θα ήμουνα τόσα χρόνια στην γιορτινή πλατεία, σκορπισμένες στα πέρατα του κόσμου.

   Αργά τις νύχτες απ’ το οικόπεδο μου, κοιτούσα στο βάθος τα λιγοστά φώτα της πόλης, την θάλασσα που γίνονταν στο βάθος ένα με τον ουρανό και τ’ άστρα του. Η απόλυτη μοναξιά που φέρνει μνήμες, θυμόμουν τις γιορτές, την πλατεία. Σαν προχώραγε η νυχτιά κι ο κόσμος έφευγε μπορούσα και άκουγα. Άκουγα μέχρι το άλλο φέγγος τον ήσυχο παφλασμό της θάλασσας που απείχε μια ανάσα από κοντά μου. Στις αχνοφεγγιές της αυγής οι σιλουέτες των καραβιών διαγράφονταν δειλά. Τα φώτα από τις γέφυρες των πλοίων ταξίδευαν μέσα από τους ατμούς της θάλασσας αμυδρά μέχρι την πλατεία. Πίσω τους ο χιονισμένος Όλυμπος τεράστιος εμπρός τους μα και ασήμαντος κάτω απ’ το βαθύ μπλε, στα πόδια της Πούλιας και τ’ Αυγερινού. Ήμουν ευτυχισμένο στην πλατεία μα και τα ζήλευα κείνα τα ταξιδιάρικα θεριά που ξαπόσταιναν στον Θερμαϊκό. Ποθούσα τα ταξίδια τους στις μακρινές τις χώρες, στις μεγάλες θάλασσες. Εγώ ποτέ δεν είχα βυθίσει το σκαρί μου σ’ αλμυρό νερό, μόνο της βροχής το χάδι μ’ είχε ακουμπήσει. Ο ναυπηγός που με ΄φτιασε δεν μου έδωσε τίποτα παραπάνω παρά ένα γερό σκαρί, δίχως καρίνα, ύφαλα και τιμόνι.

  Για άλλη μια χρονιά ο κύκλος γιόμισε κι ήρθαν πάλι οι μέρες οι χαρούμενες που έφεραν τα Χριστούγεννα. Η πλατεία στολίστηκε από αμέτρητα φωτάκια, από παιχνίδια και χαρούμεναπρόσωπα. Πέρασαν και η πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνεια κι εγώ πάντα πλάι στην άδεια αποθήκη, πάντα μοναχό μου, πάντα  σκοτεινό.

                    ***

photo5

Ο πρώιμος χειμώνας έφερε στο κατόπι του μια άνοιξη Φλεβαριάτικη, φουριόζα.
Ο Θεός άνθισε πάλι μέσα από το λευκό της μυγδαλιάς, από το κίτρινο των φτωχολούλουδων τ’ αγρού. Σαν κάθε χρόνο η πλάση στολίστηκε και γιόμισε με πράσινο και κίτρινο, με ροζ και κόκκινο, με χρώματα απαράμιλλα και ευωδιές μεθυστικές. Το γκριζωπό σκαρί μου φωτίστηκε απ’ τους ανθούς, ζεστάθηκε το παγωμένο μέταλλο από την θέρμη των χρωμάτων και τα σπουργίτια μου τιτίβιζαν γλυκά τις μελωδίες τους. Μια τέτοια μέρα ανοιξιάτικη οι πόρτες στην άδεια αποθήκη έτριξαν με θόρυβο και άνοιξαν να μπουν τεχνίτες με τους βοηθούς τους, με τα εργαλεία και τα υλικά τους. Δούλεψαν γρήγορα και σε λίγες μέρες ήταν όλα έτοιμα, όλα στην θέση τους. Το παλιό φουγάρο της βιοτεχνίας βάφτηκε με σχέδια χαρούμενα και η αποθήκη χωρίστηκε ισόμετρα σε αίθουσες. Χαρούμενοι τοίχοι, πάγκοι, τραπεζάκια, καρέκλες, παιχνίδια, μοκέτες και μαξιλάρες χρωματιστές, φώτα, υπολογιστές τα πάντα ήταν έτοιμα να υποδεχθούν τα παιδιά.  

   Η πρώτη που αντίκρισα ήταν η Μαρία, η ειδική παιδαγωγός από την Μυτιλήνη. Εξερευνούσε τον χώρο έξω από τις τάξεις και καθώς έστριβε από το πλάι της αποθήκης έπεσε μπροστά μου. Με αναγνώρισε από την αρχή αν και όλα μου τα ξάρτια και οι φωτοσωλήνες ήταν ένα άταχτο κουβάρι ριγμένο μέσα στο σκαρί. Οι φωνές και τα επιφωνήματα της, έφεραν εμπρός μου τον διευθυντή της, την κοινωνική λειτουργό, την ψυχολόγο, την σχολική νοσηλεύτρια, τους λογοθεραπευτές, τους εργοθεραπευτές και τους υπόλοιπους δασκάλους. Η αλήθεια είναι ότι ποτέ της δεν με είχε δει από κοντά, όμως θυμόταν από παιδί ακόμα τα ρεπορτάζ στην τηλεόραση από τους χριστουγεννιάτικους εορτασμούς της Θεσσαλονίκης.

– Και τόσα χρόνια είναι εδώ; Ρώτησε η Μαρία

– Ναι, δεν θυμάμαι πόσα Χριστούγεννα έχει να στολιστεί και είναι κρίμα, σίγουρα είναι πολλά τα έξοδα να κατεβεί στην πλατεία για αυτό το ξέχασαν εδώ. Ειλικρινά δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι άλλο για αυτό το πανέμορφο καράβι απάντησε ο εργοθεραπευτής, ο Ιάκωβος. Έτσι έμαθε την ιστορία μου η Μαρία. Η εικόνα μου την λύπησε και είπε στους υπόλοιπους ότι ένα τόσο όμορφο καραβάκι ήταν μεγάλο λάθος να είναι εκεί απροστάτευτο και να σκουριάζει.

    Το ειδικό νηπιαγωγείο και το δημοτικό παιδιών με αυτισμό είχαν στεγαστεί στην βιομηχανική αποθήκη. Για την Μαρία αυτή ήταν η πρώτη της χρονιά στην Θεσσαλονίκη μετά από δυο χρόνια υπηρεσίας στην Αθήνα, φρέσκια ακόμα από την σχολή, το πτυχίο στην νοηματική και την μέθοδο Braille. Της ταίριαζε αυτό το επάγγελμα, ήταν ιδιαίτερος άνθρωπος τρυφερή και συμπονετική κέρδιζε την συμπάθεια των παιδιών με το χαμόγελο, τους έδινε απλόχερα όλη την αγάπη και την προσοχή της. Με τα μάτια της μας γήτευε, φάνταζαν λες και είχαν φωλιάσει μέσα τους όλες οι ομορφιές κι όλα τα χρώματα του κόσμου. Κι γονείς την αγαπούσαν και χαίρονταν που βρίσκονταν και αυτή μαζί με τους άλλους παιδαγωγούς κοντά στα παιδιά τους, στον δύσκολο αγώνα της ζωής τους.

  Από την πρώτη στιγμή που με είδε ένα όνειρο γεννήθηκε στην ψυχή της νησιώτισσας. Δύσκολο πολύ μα θα το προσπαθούσε, το είχε υποσχεθεί στον εαυτό της, σε εμένα, μα πάνω από όλα στα παιδιά της. Πρώτα έστειλε μια θαυμάσια επιστολή στον Δήμαρχο, του έγραφε τους λόγους και του ζητούσε να δωριστεί το καράβι στο σχολείο. Μετά από λίγο καιρό ο Δήμαρχος συγκινημένος από την κίνηση της, της απάντησε πως μετά την τυπική έγκριση από το δημοτικό συμβούλιο, ο δήμος το δωρίζει ευχαρίστως στο σχολείο και θα ήταν κοντά τους για ότι μπορούσε να φανεί χρήσιμος. Η Μαρία πήρε μεγάλη ικανοποίηση αλλά έμεναν πολλά να επιτύχει μέχρι να γίνει πραγματικότητα το όνειρο της. Τα χρήματα που θα χρειάζονταν ποιος ξέρει πόσα και που να τα έβρισκε; Και όχι μόνο, ένα σωρό άλλα προβλήματα έπρεπε να λυθούν πράγμα που την έκανε πολλές φορές να αμφιβάλλει, να χάνει το θάρρος της. Πολλά μεσημέρια αφού έφευγαν τα παιδιά, έρχονταν και με κοιτούσε, λογάριαζε, μονολογούσε.

   Με όλα αυτά πέρασε ένας χρόνος, μα δεν ήταν όπως τους άλλους, δεν ένοιωθα ούτε θλίψη, ούτε μοναξιά. Με την βοήθεια και την υπομονή της Μαρίας τα παιδιά μέσα στην αυστηρά επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα τους σιγά σιγά, δειλά δειλά συνήθισαν να έρχονταν δίπλα μου. Τώρα πια με είχαν τραβήξει από την παλιά μου θέση. Ο δήμαρχος βοήθησε και πάλι έμοιαζα με καράβι, τα κατάρτια σηκώθηκαν ψηλά και με είχαν τοποθετήσει μπροστά στο σχολείο, πάνω μου κυμάτιζε η πιο όμορφη σημαία, η πολύχρωμη σημαία του σχολείου μας. Όλοι μα όλοι με αγαπούσαν, κάθε πρωί με καλημέριζαν οι μεγάλοι και τα παιδιά με γέμιζαν χαμόγελα και κάποιες φορές πρόφεραν δυο κοφτές λεξούλες «καράβι» «ταξίδι». Τα μικρά προσωπάκια με κοιτούσαν με τόση αγάπη που ώρες – ώρες νόμιζα ότι θα ραγίσει το σκαρί μου από την συγκίνηση. Ήταν τα πρώτα μου Χριστούγεννα μαζί με αυτά τα υπέροχα πλάσματα όταν με στόλισαν με όμορφα χρώματα, με στολίδια από τα χεράκια τους και ζωγραφιές γεμάτες συναισθήματα. Έλαμπα από την χαρά μου, πιο πολύ κι απ’ τα ηλεκτρικά φωτάκια μου.

    Την Άνοιξη, ένα χρόνο μετά την γνωριμία μας η Μαρία είχε προσπαθήσει πολύ αλλά πια έβλεπε μόνο εμπόδια. Δεν ήθελε να τα παρατήσει αλλά ήταν πάνω από τις δυνάμεις της. Το όνειρο της, το μεγάλο όνειρο μας να ταξιδέψω στην θάλασσα να κάνουμε όλοι μαζί το ταξίδι της ανθρωπιάς, της αλληλεγγύης, της κατανόησης, έσβηνε. Μα σαν σβήνουν όλες οι ελπίδες, οι ελπίδες ενός αγνού αγώνα, τότε είναι στο χέρι του Δημιουργού να σκύψει πάνω από την γη, να βοηθήσει.

Όπου η ψυχή της Μαρίας αφηγείται:  

   Ο Σπύρος, ένας λεβέντης σαρανταπεντάρης, με όμορφα κοντοκουρεμένα ξανθά μαλλιά, πλοίαρχος του εμπορικού ναυτικού περνούσε με το αυτοκίνητο του έξω από το σχολείο. Πάνω από τον μαντρότοιχο διέκρινε το ψηλό κατάρτι ενός καραβιού και μια περίεργη για αυτόν σημαία που όμοια δεν είχε δει ξανά κυμάτιζε πάνω του. Αμέσως του τράβηξε την προσοχή, και αναρωτήθηκε σε τι πλεούμενο να ανήκε, τι γύρευε σε εκείνο το μέρος; Σταμάτησε να το δει, όμως βρήκε τις πόρτες κλειδωμένες και έφυγε χωρίς να μπορέσει να ρίξει ούτε μια ματιά. 

 Είχα πέσει σε μελαγχολία εκείνες τις μέρες, είχα ζητήσει βοήθεια από όπου μπορούσα αλλά τα προβλήματα ήταν πολλά. Πώς να γίνει πλεούμενο αυτό το σιδερένιο σκαρί. Τα χρήματα ήταν ένα εμπόδιο, αλλά δεν ήταν μόνο αυτό, χρειαζόμουν έναν άνθρωπο που να γνωρίζει, που να μπορεί να ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες, που δυστυχώς ήταν πολλές. Άδεια πλεύσης, κι ασφάλειες και μέσα προστασίας και λιμεναρχεία και ελλιμενισμός και και στην Ελλάδα της κρίσης πώς να γίνουν όλα αυτά…

    Την μέρα που γνώρισα τον Σπύρο, τα παιδιά μόλις είχαν σκολάσει και εγώ καθόμουν μόνη, μπροστά στο καραβάκι μας. Το αεράκι που φυσούσε είχε μια γλυκιά θαλπωρή και σκόρπιζε παντού  τ’ αρώματα των ανθών της άνοιξης. Τα παιδιά είχαν κρεμάσει με κλωστές πάνω του τις ζωγραφιές που φτιάξαμε, τις ζωγραφιές της φύσης που ξυπνάει από τον βαθύ ύπνο του χειμώνα. Ήμουν λυπημένη που χανόταν το όνειρο μας. Όμως, ο Σπύρος περίεργος από την φύση του ήρθε πάλι για να μπορέσει επιτέλους να δει το καραβάκι μας, επαγγελματική διαστροφή το είπε αργότερα.  Εκεί κάτω από την σκιά του συναντηθήκαμε για πρώτη φορά και παρότι ήμασταν δυο άγνωστοι μιλήσαμε για ώρα. Στο πρόσωπο του βρήκα τον σύμμαχο που χρειαζόμουν, τον άνθρωπο που θα πραγμάτωνε το όνειρο.

   Ανδρέας Θεοδωρίδης ναυπηγός και πλοιοκτήτης. Αυτός ο βαθύπλουτος άντρας που ξεκίνησε την ζωή του απ’ το προσφυγικό φτωχόσπιτο των γονιών του σε μια παραλία κοντά στα Ν. Μουδανιά ήταν ο πρώτος εργοδότης αλλά και στην πορεία καλός φίλος του Σπύρου. Σ’ αυτόν απευθύνθηκε από την πρώτη στιγμή γιατί ήξερε καλά σε ποιόν άνθρωπο μιλούσε. Και δεν έκανε λάθος σαν άκουσε από τα χείλη του Σπύρου για το όνειρο μου, για το καραβάκι της αλληλεγγύης, για τα θαυμάσια παιδιά μου. Δίχως πολλά λόγια ο Ανδρέας ο Θεοδωρίδης, ο άνθρωπος που σε όλη του την ζωή δούλεψε σκυλίσια για να αναστήσει την οικογένεια του και έπειτα να τους προσφέρει ότι αυτός δεν είχε, είπε δυο λέξεις τίμιες:

 «Θα το φτιάσω γερό και ταξιδιάρικο, πριν κλείσω τα μάτια μου θα αφήσω στην κοινωνία μια κληρονομιά για το όνομα μου, για αυτούς που πέρασαν και αυτούς που θα έρθουν, για όλη την φαμελιά μου. Το μόνο που ζητάω Σπύρο είναι να ‘σαι ο καπετάνιος».

   photo1

Κι ήξερε καλά κι αυτός, στο μυαλό του δεν υπήρχε άλλος πιο κατάλληλος για αυτό το καραβάκι. Ο Σπύρος δεν γεννήθηκε στα πούπουλα. Ο πατέρας του ίσως ήταν ένας Ρώσος που η μάνα του γνώρισε στο μπαρ που δούλευε, ίσως όμως. Η μάνα του τις λίγες στιγμές που ήταν ξεμέθυστη ήταν βυθισμένη σε έναν κόσμο γκρίζο και μελαγχολικό. Ένα βράδυ στα δέκα του, ο Σπύρος θυμάται πως ήρθε η μάνα του σπίτι με δυο αστυνόμους. Ήταν πιωμένη, απ’ το δεξί της χέρι έτρεχαν αίματα, του έριξε μια άδεια ματιά και έπεσε στο κρεβάτι της. Το άλλο πρωί ήρθαν πάλι οι αστυνόμοι, της ζήτησαν το παιδί. Εκείνη άρπαξε στην αγκαλιά της τον Σπύρο, πέρασε αργά το χέρι της γύρω από το πρόσωπο του και έχωσε το χέρι της στα μαλλιά του, τα έσφιξε σαν να ήθελε να του βγάλει μια τούφα, «καλύτερα έτσι» του είπε και του έκανε νόημα να φύγει μαζί με τους. Πάντα θα θυμάται την ψηλή πόρτα, το γραφείο, την ευγενική κυρία με τα ξανθά καλοχτενισμένα μαλλιά και τα κόκκινα χοντρά γυαλιά. Τον ρώτησε αν ήθελε να πάει σε ένα όμορφο σπίτι που θα τον φρόντιζαν και θα έτρωγε κάθε μέρα νόστιμα φαγητά. Δέχτηκε αμέσως έτσι και αλλιώς κάθε μέρα νηστικός τριγυρνούσε στην γειτονιά με κάτι μεγαλύτερα αγόρια που όλο τον έμπλεκαν σε μπελάδες, Στο σχολείο κανείς δεν τον ήθελε τον φώναζαν ψειριάρη, κλέφτη, νόθο. Η ζωή όμως φάνηκε τίμια μαζί του και του έδωσε ότι του χρώσταγε. Πέρασε όμορφα χρόνια στο παιδικό χωριό SOS με τα άλλα αδέλφια του και την θετή μαμά τους την κυρία Βούλα. Τον αγάπησε αυτή η γυναίκα τον Σπύρο σαν τα άλλα της παιδιά στο χωριό, σαν τα πραγματικά της παιδιά τον Θανάση και τον Βαγγέλη τους καπεταναίους της. Του στάθηκε μάνα πραγματική, εκεί ήταν σαν την χρειάζονταν για το σχολείο του, σαν καίγονταν από τον πυρετό. Έξυπνο παιδί, τα πήγαινε καλά στο σχολείο και σαν μεγάλωσε και τέλειωσε το λύκειο τον έστειλε δίπλα στους καπεταναίους της και εκείνοι τον δέχτηκαν σαν αδερφό τους, τον σπούδασαν και έγινε πλοίαρχος στα εμπορικά. 

    Ο Θεοδωρίδης δεν χωράτευε με την δουλειά, σαν έφεραν το σιδερένιο σκαρί στο ναυπηγείο έπιασε δουλειά αμέσως. Μόλις το είδε χαμογέλασε, θυμήθηκε την φωτογραφία στο συρτάρι του, την μόνη που είχε από Χριστούγεννα˙  ήταν στην Αριστοτέλους με τα εγγόνια του εμπρός σε αυτό το ολόφωτο καράβι. Μα τι παράξενο, αν και έτσι ταλαιπωρημένο, με τα φωτάκια του σβηστά του έδινε την εντύπωση πως ήταν πιο λαμπερό τώρα από ότι τα Χριστούγεννα. Ωραία όλα αυτά μα τώρα το στολίδι των Χριστουγέννων πρέπει να γίνει πλεούμενο, σκέφτηκε, στην ουσία ένα μεγάλο καΐκι ήταν. Φώναξε όλους τους συνεργάτες του και κλείστηκαν στο γραφείο του για να κάνουν τα σχέδια του καραβιού. Δεν ήθελε προχειροδουλειές, ήταν πολύ σημαντικό για αυτόν να γίνει ότι το καλύτερο, δίχως να υπολογίσει λεφτά, ήταν η κληρονομιά του στην πατρίδα. Μα όχι η κληρονομιά του γέρου, του πλούσιου, ήταν η κληρονομιά του προσφυγόπουλου και των προγόνων του που πάλεψαν σκληρά να αναστηθούν σ’ αυτά τα χώματα, σ’ αυτά τα γαλανά νερά.

  Πάνω από την Θεσσαλονίκη οι γλυκές μυρουδιές της άνοιξης και το θερμό χάδι του ήλιου συνταιριαζόταν με την απαλή αχλή της ατμόσφαιρας και τόνιζαν το μεγαλείο των ημερών του Αγίου Πάθους. Το ναυπηγείο ήταν ανοικτό αυτήν την Μεγαλοβδόμαδα, πρώτη φορά που συνέβαινε αυτό. Το είχε έθιμο απαράβατο να μην σηκώνει ούτε κατσαβίδι τέτοιες μέρες, μα το καραβάκι των Χριστουγέννων όπως το είχαν βαφτίσει έπρεπε να είναι έτοιμο για την Λαμπρή και ο Χριστός σίγουρα θα του το συγχωρούσε. Ο κ. Θεοδωρίδης είχε προτείνει το πρώτο ταξίδι του καραβιού, η πρώτη πλεύση να γίνει τα μεσάνυχτα, στην Ανάσταση. Είχε τον βαθύ συμβολισμό του αυτό κατά τον ναυπηγό. Συνήθιζε να λέει πως η θυσία του Νυμφίου στον σταυρό είναι η μεγαλύτερη πράξη αγάπης. Η Ανάσταση του Χριστού είναι μια νέα αρχή, μια νίκη όχι μόνο κατά του θανάτου αλλά και κάθε δεινού της ανθρωπότητας. Ευτυχώς τουλάχιστον τα εργαλεία είχαν σιγήσει, είχαν σβήσει τα φλόγιστρα του οξυγόνου, είχαν προλάβει να κάνουν όλες τις σιδεροδουλειές και τώρα απέμεναν μόνο κάποιες τεχνικές λεπτομέρειες και το τελευταίο στρώμα βαφής.

   Την Μ. Παρασκευή όλα ήταν έτοιμα, το καραβάκι, ο εξοπλισμός, οι άδειες του, όλα στην εντέλεια. Σε όλη την χώρα, στα νησιά, στους κάμπους, στα ψηλά βουνά, από τις πόλεις μέχρι τα πιο μακρινά χωριά οι καμπάνες χτυπούσαν αργά, οι ήχοι τους μακρόσυρτοι, γεμάτοι από κατάνυξη και μελαγχολία. Οι χριστιανοί, ανθρώπινα ποτάμια κι έρρεαν στους μυρωμένους επιτάφιους που είχαν αποβραδίς στολίσει κορίτσια με όλης της γης τα χρώματα. Φέτος όμως στην ψυχή την δική μου μόνο η ελπίδα και η ευτυχία είχαν θέση. Όταν ο Σπύρος ήρθε να με πάρει δεν έβλεπα την ώρα να φτάσουμε στο ναυπηγείο. Όταν στάθηκα εμπρός στο καραβάκι μας δεν πίστευα στα μάτια μου, δάκρυα χαράς και μια απέραντη ευγνωμοσύνη για όλους αυτούς τους ανθρώπους που εργάστηκαν, με πλημμύρισαν.

  Όπου η ψυχή του Σπύρου αφηγείται:

 photo3  Το απόγευμα του Μ. Σαββάτου λίγο πριν σουρουπώσει ξέσπασε μια απρόσμενη καταιγίδα με δυνατούς  ανέμους. Βάσταξε για λίγη ώρα και αφού ο Θεός ξέπλυνε με τον θυμό Του τις αμαρτίες του κόσμου˙ σαν τώρα θυμάμαι που μας το έλεγε ο παπά Φώτης ο γέροντας ιερέας στο παιδικό χωριό, ο καιρός ηρέμησε απότομα. Σαν έγινε αυτό οι γλάροι σηκώθηκαν κι έκρωζαν χαρούμενα, πάνω από τα κεφάλια μας. Μέσα στο καραβάκι μας ήμασταν καλά προφυλαγμένοι απ’ τον καιρό στην μαρίνα του ναυτικού ομίλου, πλάι στο θαλασσινό εκκλησάκι του Αι Νικόλα. Ο Θεοδωρίδης είχε κάνει καταπληκτική δουλειά, μετέτρεψε το κούφιο σκαρί σε ένα πανέμορφο ιστιοφόρο, το καραβάκι των Χριστουγέννων στην αγέρωχη «Αργώ», έτοιμοι όλοι μας για μια νέα εκστρατεία, όχι για πόλεμο μα μια εκστρατεία για την αλληλεγγύη …

   Σαν φάνηκαν τ’ αστέρια δεν υπήρχε ίχνος συννεφιάς, μόνο το θαλασσινό αγέρι να φουσκώνει πρίμα τα πανιά. Αργά το βράδυ τα αυτοκίνητα είχαν σταματήσει να κινούνται κι δρόμοι της πόλης είχαν πλημμυριστεί από τα πλήθη των ανθρώπων που κατέβαιναν προς τις εκκλησίες για την Ανάσταση. Χαρούμενα πρόσωπα, το καθένα είχε την χαρά του, εγώ τους δικούς μου λόγους ευτυχίας. Σκεφτόμουν φέτος τον εαυτό μου, πόσο τυχερός ήμουν. Πέρυσι το Πάσχα τέτοιες μέρες είχαμε πιάσει με το τάνκερ σε ένα μεγάλο λιμάνι στην κεντρική Ιάβα, Σέμαρανγκ λέγονταν. Εκεί στα ξένα, ένας ξένος ανάμεσα σε ξένους, πόσο μου έλειπε η Ελλάδα, το φως, η άνοιξη της. Είχα βαρεθεί να ταξιδεύω στις εσχατιές του κόσμου και να μην έχω τίποτα να προσμένω, μια γυναίκα, ένα παιδικό χαμόγελο να με περιμένει πίσω στην πατρίδα. Αυτό το Πάσχα όμως είχα δίπλα μου την Μαρία, αυτήν την υπέροχη κοπέλα, πόσο ταιριάζαμε. Για το τώρα είχαμε ένα σκοπό και του είχαμε δοθεί ολότελα, μα εγώ, εγώ ήλπιζα και για το κοινό μας μέλλον…  

   Από τις 11.00 όλη η περιοχή γέμισε από κόσμο. Γονείς απ’ το σχολείο μας˙ τώρα πια ήταν και δικό μου, με τα παιδιά μας που έλαμπαν από ευτυχία για το καράβι τους, για την σημαία τους που θα γινόταν και η σημαία όλων των παιδιών του κόσμου. Είχαν έρθει όμως και άλλα παιδιά μικρά και μεγάλα που βρίσκονταν στην Θεσσαλονίκη για το έτος της νεολαίας. Ήταν από δημοτικά και γυμνάσια και λύκεια. Όλοι εκεί να δουν πως η αγάπη από την καρδιά της δασκάλισσας Μαρίας έφτασε να μεταμορφώσει το παρατημένο καραβάκι των Χριστουγέννων στο ιστιοφόρο της ελπίδας, της αλληλεγγύης, της αγάπης.  

    Είχαμε βγει από ώρα έξω στον κόλπο στα ανοιχτά, σε σημείο που δεν μας έβλεπε το πλήθος. Η Αργώ σήμερα είχε πάνω της τρεις καπετάνιους, μαζί μου και τα αδέλφια μου ο Θανάσης και ο Βαγγέλης που τόσο πολύ σεβόμουν. Αδέρφια όχι από αίμα, μα από ψυχή, μεγάλη η τιμή που ήρθαν μαζί μας. Εκεί και ο κ. Θεοδωρίδης το  προσφυγόπουλο από την Μικρά Ασία. Δακρυσμένος κρατούσε από το ένα του μπράτσο την κόρη του την Ελευθερία και από το άλλο την Μαρία που είχε αγαπήσει σαν δεύτερη θυγατέρα του, όλο αυτόν τον καιρό. Στην ησυχία της νυχτιάς ο ηλικιωμένος άντρας μέσα από δάκρυα χαράς, κοιτούσε μια την πανέμορφη Σαλονίκη˙ που όπως λέει ο Καββαδίας, «της πρέπει το καράβι»  και μια σήκωνε το βλέμμα του στα αστέρια εκεί που περήφανοι τον έβλεπαν οι παππούδες και οι γονείς του, η πολυαγαπημένη του γυναίκα. Δόξα τω Θεό η περιουσία του ήταν πολύ μεγάλη, είχε αποφασίσει να φτιάξει ένα καινούργιο σχολείο για τα παιδιά με ειδικές ικανότητες και ότι άλλο μπορούσε θα το έκανε μέχρι να κλείσει τα μάτια του, μέχρι να φτάσει κι αυτός στα αστέρια.   

  Η Ανάσταση ήρθε, ήρθε με πάταγο, με κρότους και με λάμψεις, με φως ελπίδας και χαμόγελα, πολλά χαμόγελα. Το καραβάκι μας εμφανίστηκε πίσω απ’ το εκκλησάκι κατάφωτο με την κόρνα του να ηχεί μακρόσυρτα, γιορταστικά. Φτάσαμε ανάμεσα στο «Χριστός Ανέστη», το Άκτιστο Φως και τις θορυβώδεις λάμψεις των πυροτεχνημάτων. Όλοι μας χαιρετούσαν, ζητωκραύγαζαν για την «Αργώ» για τις μεγάλες ζωγραφιές που ήταν στολισμένα τα πανιά και γύρω γύρω όλο το σκαρί. Η Αργώ τους ένωνε, ένωνε τις φωνές, τις ψυχές, τους ανθρώπους. Τα παιδικά πρόσωπα φωτίζονταν και έβλεπες παιδιά που δεν μπορούσαν να σηκωθούν από τ’ αμαξίδια τους μα φάνταζαν ότι στέκονταν πιο ψηλά από όλους, παιδιά που δεν άκουγαν, δεν μίλαγαν μα τα μάτια τους πετούσαν σπίθες ελπίδας, παιδιά που δεν μπορούσαν να δουν, μα ένιωθαν την Αργώ σε όλο της το μεγαλείο σαν να την έβλεπαν εμπρός τους.

  Πάνω στην άμμο εμπρός στην ακροθαλασσιά οι συνάδερφοι της Μαρίας είχαν τοποθετήσει μικρά καραβάκια, τις μικρογραφίες της «Αργώ» Τα παιδιά άφησαν τους γονείς τους και ήρθαν να πάρουν στα χέρια τους από ένα καραβάκι, να το αφήσουν πάνω στον αφρό δίνοντας μια υπόσχεση.

  Σαν ξημέρωσε η Λαμπρή γύρω από την Αργώ, διάσπαρτα στον κόλπο, αμέτρητα ξύλινα καραβάκια κουβάλαγαν στο σκαρί τους λίγους στίχους και την υπόσχεση των παιδιών που θα κυβερνούν το αύριο. Μια υπόσχεση αγάπης και ανθρωπιάς και αλληλεγγύης…

Στ αεράκι το ελαφρύ θα ανοίξουμε της Άνοιξης το ολάνθιστο πανί

Πίσω μας η γη θα χαιρετεί με το χαμόγελο της μάνας
Τα πέλαγα στης γης τα πέρατα, με γιασεμιά της θάλασσας θα είναι στολισμένα
Με το καράβι των ονείρων μας θα πλέουμε στα γαλανά νερά τους
Μοναχικό παιδί του κόσμου εγώ, με ένα χαμόγελο γλυκό
Εσέ θα καρτερώ, στου καραβιού την πλώρη.

  Με την δύναμη της αγάπης ένα παρατημένο στολίδι που ποτέ δεν θα ταξίδευε στις θάλασσες, πραγματοποίησε το όνειρο του με την σημαία της αλληλεγγύης. Ένα απόκληρο παιδί που μεγάλωνε δίχως φροντίδα και στο τέλος θα κατέληγε άλλη μια θλιβερή ιστορία, έγινε καπετάνιος. Οι δυο τους όργωσαν τις θάλασσες, έφτασαν σε πόλεις και χωριά θαλασσινά και έφεραν παντού το μήνυμα της ανθρωπιάς, του σεβασμού, της κατανόησης, της διαφορετικότητας. Μια αγαπημένη οικογένεια θα συντρόφευε την «Αργώ» στα ταξίδια της για πολλά πολλά χρόνια, ήταν η οικογένεια της Μαρίας και του Σπύρου. Το καραβάκι αυτό ήταν στα αλήθεια ένα μεγάλο μυστήριο, λες και ήταν ζωντανό, λες και είχε ψυχή, αγαπήθηκε και έστειλε το μήνυμα του μακριά πολύ μακριά. Σίγουρα ήταν ξεχωριστό γιατί μέσα στο σκαρί του είχε κάτι από την ψυχή όλων των ανθρώπων που τ’ αγάπησαν, από την υπόσχεση ανθρωπιάς που όλοι έδωσαν μπροστά του.

Αφιερωμένο: Στην Ελευθερία Ρούσσου την εκπαιδευτικό που με το μεράκι και την αγάπη της στόλιζε τις ζωές των παιδιών.
*Μπορείτε να το κατεβάσετε εδώ σε μορφή pdf

Κατηγορίες: Γενικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο