Τα 3Σ στην οριοθέτηση της συμπεριφοράς των παιδιών

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Γονέας: Σταμάτα να το κάνεις αυτό!
Παιδί: Γιατί να μην το κάνω; 
Γονέας: Γιατί δεν πρέπει!
Παιδί: Και γιατί δεν πρέπει;
Γονέας: Γιατί δεν είναι σωστό!
Παιδί: Γιατί δεν είναι σωστό;
Γονέας: Λοιπόν αρκετά! Θα το κάνεις επειδή στο λέω εγώ!

Τα παιδιά ορισμένες φορές διαλέγουν τις πιο ακατάλληλες στιγμές για να κάνουν τους «σωκρατικούς» τους διαλόγους. Η παραπάνω συνομιλία είναι χαριτωμένη, αλλά αμφιβάλλω εάν αντιμετωπίζεται έτσι και από έναν γονέα, που συναγωνίζεται το χρόνο για να καταφέρει να επιτελέσει τις καθημερινές του υποχρεώσεις, αναγκασμένος παράλληλα να απαντάει στα ατελείωτα «γιατί» του παιδιού σε θέματα, που ο ίδιος θεωρεί αυτονόητα.

Βέβαια για το παιδί δεν είναι αυτονόητα.

Το παιδί θέλει να υπακούσει, αλλά θέλει επίσης να μάθει και το λόγο για τον οποίο του ζητείται να υπακούσει και μια ικανοποιητική εξήγηση άλλωστε αποτελεί ζωτικό στοιχείο στην όλη διαδικασία της αγωγής. Το σφάλμα του γονέα δεν υφίσταται, εάν το παραπάνω παράδειγμα ληφθεί ως μεμονωμένο περιστατικό, δηλαδή εάν για μία φορά παρέλειψε να δώσει εξήγηση, αλλά εάν αποτελεί συνηθισμένο πρότυπο στην μεταξύ τους αλληλεπίδραση, δηλαδή εάν δε δίνει στο παιδί εξηγήσεις «εκ συστήματος».

Η οριοθέτηση της συμπεριφοράς των παιδιών είναι ένα θέμα που δικαιολογημένα απασχολεί κάθε γονέα, αφού είναι μια διαδικασία που κρίνεται απαραίτητη για τη δημιουργία ευτυχισμένων και ολοκληρωμένων ανθρώπων. Τα όρια στην ουσία είναι οι κανόνες που θέτουμε στο παιδί, ώστε να το βοηθήσουμε να ασκηθεί στους περιορισμούς που προϋποθέτει η ζωή στην κοινωνία.

Στη σύγχρονη εποχή η πληροφόρηση για τις μεθόδους ανατροφής είναι ευκολότερη από ποτέ, αφού με ένα κλικ μπορεί πολύ εύκολα ο οποιοσδήποτε να αποκτήσει πρόσβαση σε ποικίλες πηγές ενημέρωσης. Το αποτέλεσμα βέβαια δεν είναι πάντα το επιθυμητό, αφού οι γονείς καταλήγουν να μπερδεύονται περισσότερο και να αμφιταλαντεύονται ανάμεσα σε αυτούς που υποστηρίζουν, ότι εάν είναι ανεκτικοί το παιδί θα γίνει ένας ισχυρογνώμων τύραννος και από την άλλη σε όσους θεωρούν ότι, εάν είναι υπερβολικά αυστηροί και τιμωρητικοί, το παιδί κινδυνεύει να γίνει ένα υποχωρητικό και άβουλο πλάσμα.

Πράγματι η αυταρχική κυριαρχία εκ μέρους των γονέων μπορεί να παράγει ένα πειθαρχημένο παιδί, αλλά θα εκμηδενίσει την ικανότητά του να παίρνει πρωτοβουλίες στη ζωή, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η υπερβολική ανεκτικότητα είναι ιδανικότερη επιλογή. Όπως τις περισσότερες φορές, έτσι και στο παρόν ζήτημα συνιστάται το μέσο ανάμεσα στα δύο άκρα, μια χρυσή τομή, που θα συνδυάζει μια θερμή και στοργική πειθαρχία, θέτοντας όρια που υπακούουν στον κανόνα των 3Σ(σαφήνεια, συνέπεια, συνέχεια).

Ο κανόνας των 3Σ

Σαφήνεια

Σίγουρα τα όρια είναι απαραίτητα σε ποικίλους τομείς της ζωής του παιδιού, ωστόσο ο ευσυνείδητος γονέας οφείλει να δώσει προτεραιότητα και να επιμείνει σε όσα θέματα κρίνει σημαντικότερα, αφήνοντας ορισμένους τομείς ελεύθερους, ώστε να μη νιώθει το παιδί ασφυκτικά.  

Κάθε κανόνας οφείλει να είναι διατυπωμένος με σαφή τρόπο, χωρίς περιττές λεπτομέρειες που έτσι και αλλιώς είναι δύσκολο να θυμάται το παιδί και σε γλώσσα απλή και κατανοητή. Είναι σημαντικό μαζί με τον κανόνα να γνωστοποιούνται τόσο οι θετικές όσο και οι αρνητικές συνέπειες που ακολουθούν την υπακοή ή ενδεχόμενη παραβίασή του, ώστε να καθίσταται κατανοητό στο παιδί, ότι οποιαδήποτε αρνητική συνέπεια θα είναι αποτέλεσμα δικής του επιλογής και συμπεριφοράς.

Η γκρίνια και οι φωνές δεν έχουν καμία θέση στη διαδικασία της οριοθέτησης. Ο γονέας μιλώντας στο παιδί με θετική και ήρεμη φωνή, αλλά συγχρόνως, σταθερή και αποφασιστική, ανακοινώνει τους κανόνες και τις συνέπειες αυτών, μία το πολύ δύο φορές, αποφεύγοντας τις συνεχείς επαναλήψεις. Ένα τρικ που δεσμεύει τα παιδιά στην τήρηση των κανόνων, είναι η συγκέντρωση αυτών καθώς και των συνεπειών τους σε μορφή συμβολαίου, που θα είναι συμφωνημένο και υπογεγραμμένο από τις δύο πλευρές και τοποθετημένο σε σημείο του σπιτιού, που να έρχονται συνέχεια σε οπτική επαφή μαζί του.

Συνέπεια

Τα παιδιά είναι πολύ πιθανό να παραβιάσουν κάποιους από τους κανόνες, είτε μέχρι να μάθουν, είτε επειδή ορισμένες φορές δοκιμάζουν τα όρια που τους θέτουν οι γονείς, ώστε να εξετάσουν, εάν είναι συνεπείς σε αυτά που λένε. Οι γονείς οφείλουν να παραμένουν σταθεροί τόσο ως προς αυτό που υποστηρίζουν, όσο και ως προς τις προβλεπόμενες συνέπειες που ακολουθούν την παραβίαση του εκάστοτε κανόνα.

Επισημαίνεται, ότι πρέπει να γίνεται σαφή διάκριση ανάμεσα στην κακή συμπεριφορά, εξαιτίας της οποίας ακολουθεί η αρνητική συνέπεια και του ίδιου του παιδιού, με προτίμηση να χρησιμοποιούνται φράσεις όπως “ήταν λάθος η συμπεριφορά σου” και αποφυγή απόδοσης μόνιμων χαρακτηρισμών στην προσωπικότητα του παιδιού, όπως για παράδειγμα “είσαι κακό παιδί”, διότι υπάρχει κίνδυνος το παιδί εσωτερικεύοντας την ετικέτα, να συμπεριφέρεται όντως ως κακό παιδί, επιβεβαιώνοντας στην ουσία τη διατυπωμένη σκέψη των γονέων.

Συνέχεια

Τα όρια τέλος πρέπει να επαναπροσδιορίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του παιδιού, ακολουθώντας τη διαδρομή της ηλικίας και τις αλλαγές του κοινωνικού περιβάλλοντος. Δεν είναι δυνατόν για παράδειγμα, ένας κανόνας που ισχύει για ένα αγόρι επτά χρονών σχετικά με την έξοδό του εκτός σπιτιού, να παραμένει σταθερός μέχρι την ηλικία των δεκαεπτά, όπως είναι αδύνατο ένας κανόνας που ίσχυε πριν από τρεις δεκαετίες σε ένα χωριό, να ισχύει και στη σύγχρονη εποχή στο αστικό κέντρο. Αυτό βέβαια σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως ισοπέδωση αξιών και αρχών, είναι απαραίτητη όμως η συνεχής επαγρύπνηση των γονέων, ώστε να παρατηρούν τυχόν αλλαγές και να κρίνουν σε ποιους από τους τομείς της ζωής του παιδιού είναι σημαντική η οριοθέτηση.

Τα όρια προστατεύουν το παιδί από φυσικούς κινδύνους και το βοηθούν να βάλει σε μία τάξη τον περιβάλλοντα κόσμο για το τι επιτρέπεται και τι όχι.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι εκλαμβάνονται και από το ίδιο το παιδί ως ένδειξη ενδιαφέροντος και αγάπης από μέρους των γονέων.  Βέβαια χρυσοί κανόνες για την ανατροφή των παιδιών δεν υπάρχουν.Το παιδί όμως που έχει στοργικούς γονείς και παιδαγωγείται μέσω της αγάπης, της προβολής σωστών προτύπων που μπορεί να μιμηθεί και της οριοθέτησης με δυνατότητα να μάθει μέσα από τα λάθη του για τις συνέπειες των πράξεών του τόσο πάνω στον εαυτό του όσο και στους άλλους, θα έχει ως αποτέλεσμα την εσωτερίκευση των κανόνων από μέρους του και την απόκτηση ενός ικανοποιητικού επίπεδου αυτοελέγχου, με πολλές προοπτικές να εξελιχτεί σε ένα άτομο κοινωνικό, δημιουργικό, αυτόνομο και με εμπιστοσύνη στον εαυτό του.

Βιβλιογραφία

HerbertM., Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας, Εφαρμοσμένη Ψυχολογία 1α, Επόπτης ελλην. εκδ. Παρασκευόπουλος Ι., Τόμος Πρώτος, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1998
HerbertM., Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας, Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας 1β, Επόπτης ελλην. Εκδ. Παρασκευόπουλος Ι., Τόμος Δεύτερος, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 1998
Καλαντζή-Αζίζι Α., Συνεργάτες Αγγελή Κ., Ευσταθίου Γ., Αυτογνωσία& Αυτοδιαχείριση, Ένα μοντέλο κλινικής πρακτικής και εκπαίδευσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Εκπαιδευτικών, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2002
FeldmanR.S., Εξελικτική Ψυχολογία, Επιστ. Επιμ. Μπεζεβέγκης Η., Τόμος Α΄, Αθήνα, Gutenberg, 2009

ΠΗΓΗ: e-psychology.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Επικοινωνώντας την αγάπη

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Είναι πολύ όμορφο να νιώθεις την καρδιά σου ζωντανή, γεμάτη αγάπη. Σε κάνει να βλέπεις τον κόσμο, τη ζωή με άλλη διάθεση. Όλα μοιάζουν διαφορετικά, ευχάριστα, ζεστά. Μπορείς να σταθείς στη στιγμή, να αφεθείς και να χαρείς τη μοναδικότητά της. Μπορείς να αντιμετωπίσεις με μεγαλύτερο σθένος την κάθε δυσκολία.  

Το νόημα της αγάπης

Η αγάπη σίγουρα είναι μια κατάσταση που σου ομορφαίνει τη ματιά, τη ζωή. Και αν έχει νόημα η αγάπη για εσένα που τη ζεις, σκέψου πόσο σημαντική μπορεί να είναι η έκφρασή της προς το πρόσωπο εκείνο που «ξύπνησε» τη μέσα σου αγάπη. Ακόμα και αν δεν έκανε τίποτα το ιδιαίτερο, συνέβαλε στο να έρθεις σε επαφή με τη βαθύτερη φύση σου, σου θύμισε ποιός-α είσαι αναδεικνύοντας το δυναμικό σου.

Κάθε πρόσωπο που δημιουργεί μια τέτοια συνθήκη μέσα σου αξίζει να το γνωρίζει, να το ξέρει.

Και για αυτό που σου έδωσε την ευκαιρία να βιώσεις, αλλά κυρίως γιατί μέσα του-της όλο και κάπου θα το χρειάζεται. Μπορείς να το εκφράσεις με διάφορους τρόπους, μα ανάμεσα σε άλλους αναζήτησε το δικό σου τρόπο. 

Η έκφραση της αγάπης είναι ακόμα μια μορφή, μια εκδήλωση της αγάπης, ίσως η σπουδαιότερη. Γιατί η αγάπη βρίσκει το δρόμο της, ολοκληρώνεται, όταν επικοινωνείται.

Η αγάπη απελευθερώνει

Η αγάπη έχει τη δύναμη να απελευθερώνει την κάθε πλευρά. Γι’ αυτό και έχει νόημα να επικοινωνείται στην ώρα της. Εκείνος-η που τη βιώνει, εκφράζοντάς την παραμένει συνεπής προς τον εαυτό του-της και προχωράει στη ζωή δίχως εκκρεμότητες. Βέβαια, ο βαθύτερος λόγος έκφρασης της αγάπης είναι το καλό του άλλου, γιατί η αγάπη από τη φύση της είναι ανατροφοδοτική. Δεν ζητάει, δεν περιμένει κάτι. Εκφράζεται με στόχο απλά να επικοινωνηθεί και να δώσει την ώθηση στο πρόσωπο που την προκάλεσε να αντιληφθεί την αξία του και να συνεχίσει με βήμα ανάλαφρο και αποφασιστικό τη ζωή του. Με ό,τι αυτή περιλαμβάνει, όπως τη θέλει. 

Η αγάπη εκφράζεται παρόντος του άλλου!

Γι’ αυτό και η αγάπη έχει νόημα να εκφράζεται παρόντος του άλλου. Γιατί τη χρειάζεται για τη συνέχεια του ταξιδιού του. Και όσο πιο μεγάλη ή δύσκολη η πορεία που έχει να διανύσει, τόσο πιο αναγκαίο να τη διαβεί διαθέτοντας σημαντικά αποθέματα αγάπης. 

Η αγάπη ως πράξη ευγνωμοσύνης

Η αγάπη θέλει το καλό του άλλου. Η έκφρασή της αποτελεί μια πράξη ευγνωμοσύνης για την ευτυχή συγκυρία μιας συνάντησης αναγκών, ψυχών ή απλά ζητουμένων που συνήθως εξελίσσεται σε παράλληλη, ξεχωριστή τροχιά. Αφού ο χρόνος είναι πεπερασμένος. 

Η αγάπη γεννά αγάπη

Μα η αγάπη που επικοινωνείται γεννάει νέα αγάπη. Και έτσι η αγάπη γίνεται δύναμη, ελπίδα, ανάμνηση και κάποιες φορές πυξίδα. Η αγάπη που εκφράζεται μας προσφέρει τη δύναμη που χρειαζόμαστε για το πέρασμα, τη μετάβαση, την εξέλιξή μας στην καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας. Η αγάπη που επικοινωνείται γίνεται το μέσα μας φως που μας βοηθάει να βγαίνουμε στο ξέφωτο διαπερνώντας κάθε σκοτάδι. 

ΠΗΓΗ:www.e-psychology.gr 

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο

«Η αγάπη»

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Ἄ! Τί ὠφελεῖ νὰ καρτερᾷς ὄρθιος στὴν πόρτα τοῦ σπιτιοῦ
καὶ μὲ τὰ μάτια στοὺς νεκροὺς τοὺς δρόμους στυλωμένα·
ἂν εἶναι νὰ ῾ρθεῖ, θὲ νά᾿ ρθεῖ, δίχως νὰ νιώσεις ἀπὸ ποῦ,
καὶ πίσω σου πλησιάζοντας μὲ βήματα σβησμένα.

Θὲ νὰ σοῦ κλείσει ἀπαλά, μὲ τ᾿ ἄσπρα χέρια της τὰ δυό,
τὰ μάτια ποὺ κουράστηκαν στοὺς δρόμους νὰ κοιτᾶνε,
κι ὅταν γελώντας νὰ τῆς πεῖς θὰ σὲ ρωτήσει: «ποιὰ εἶμ᾿ ἐγώ;»
ἀπ᾿ τῆς καρδιᾶς τὸ σκίρτημα θὰ καταλάβεις ποιά ῾ναι.

Δὲν ὠφελεῖ νὰ καρτερᾷς… Ἂν εἶναι νὰ ῾ρθεῖ, θὲ νά ῾ρθεῖ.
Κλειστὰ ὅλα νά ῾ναι, θὰ τὴ δεῖς ἄξαφνα μπρός σου νὰ βρεθεῖ
κι ἀνοίγοντας τὰ μπράτσα της πρώτη θὰ σ᾿ ἀγκαλιάσει.

Εἰδέ, κι ἂν ἔχεις φωτεινό, τὸ σπίτι γιὰ νὰ τὴ δεχθεῖς,
καὶ σὰν φανεῖ τρέξεις σ᾿ αὐτήν, κι ἐμπρὸς στὰ πόδια της συρθεῖς,
ἂν εἶναι νὰ ῾ρθεῖ, θὲ νά ῾ρθεῖ, – ἀλλιῶς θὰ προσπεράσει.

«Η αγάπη», Κώστας Ουράνης

ΠΗΓΗ: o-klooun.com

Κατηγορίες: Γενικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Αυτοεκτίμηση: Η Αποθήκη της Ενέργειάς μας

επιλογή  : Νίκος Δημητρίου

«Η αυτοεκτίμηση είναι ιδέα, στάση, συναίσθημα, εικόνα και εξωτερικεύεται με τη συμπεριφορά.»

V. Satir                                                                                              

Η αυτοεκτίμηση είναι μέγεθος μεταβλητό. Αυτό σημαίνει ότι ανάλογα με τις συνθήκες αλλά και με τον τρόπο με το οποίο σκεφτόμαστε, ενισχύεται ή κλονίζεται. Αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας, αλλάζουμε τον τρόπο με τον οποίοαισθανόμαστε για τον εαυτό μας.

Αυτοεκτίμηση και εγωισμός

Η αυτοεκτίμηση προϋποθέτει αναγνώριση της μοναδικότητας του ατόμου.

Εκτιμώ τον εαυτό μου σημαίνει τον φροντίζω, τον αγαπώ, αναλαμβάνω την ευθύνη των πράξεων μου, γίνομαι ο γονέας του εαυτού μου. Όταν δίνω αξία στον εαυτό μου, τότε μπορώ να εκτιμήσω και την αξία των άλλων.

Πολλοί άνθρωποι συγχέουν την αυτοεκτίμηση με τον εγωισμό. Ο εγωισμός εμπεριέχει μια έννοια σύγκρισης με κάποιον άλλο. Αντίθετα η αυτοεκτίμηση είναι μια θέση.

Στην προσπάθειά μας για ειρηνική συμβίωση, μαθαίνουμε να αγαπάμε τους άλλους πριν προλάβουμε να μάθουμε να αγαπάμε τον εαυτό μας. Αυτό όμως, σύμφωνα με την Satir, οδηγεί σε υποτίμηση του εαυτού γιατί ένας άνθρωπος που δεν δίνει αξία στον εαυτό του, περιμένει από τους άλλους να το κάνουν για αυτόν.

Αυτοεκτίμηση και μοναξιά

Οι άνθρωποι που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, ακριβώς επειδή περιμένουν από τους άλλους να τους δώσουν αξία, μπορούν να θυματοποιηθούν πολύ εύκολα. Στη προσπάθειά τους λοιπόν να προστατευθούν από την εξαπάτηση, απομονώνονται. Χτίζουν προστατευτικά τείχη που τους εμποδίζουν να έρθουν σε ουσιαστική επαφή με τους άλλους και να τους εκτιμήσουν. Έτσι γεννιέται ο φόβος για το μέλλον και για τις ανθρώπινες σχέσεις.

Από την άλλη πλευρά, οι άνθρωποι με υψηλή αυτοεκτίμηση, μπορούν ν’ αναγνωρίσουν την αξία τους, να αποδεχτούν τα συναισθήματά τους και να συμφιλιωθούν με τον εαυτό τους.

Αυτό δε σημαίνει ότι και αυτοί δεν γεύονται απογοητεύσεις, ότι δεν υπάρχουν στιγμές που τα προβλήματα τους φαίνονται δυσβάστακτα, όμως βρίσκουν το κέφι και τη ζωντάνια να συνεχίσουν γιατί αντλούν ενέργεια από την πίστη τους στον ίδιο τους τον εαυτό. Βλέπουν τις δυσκολίες της ζωής σαν πρόσκαιρες κρίσεις από τις οποίες έχουν την ευκαιρία να δημιουργήσουν μια καινούρια δυνατότητα για τους ίδιους.

Έτσι δεν χρειάζεται να κρίνουν τα συναισθήματα τους γιατί αντέχουν να τα εμπεριέχουν στην εικόνα τους, ακόμα και όταν είναι αρνητικά. Δεν χρειάζεται να φοβούνται το μέλλον γιατί ξέρουν ότι μπορούν να επωφεληθούν ακόμα και από τις δυσκολίες. Δεν χρειάζεται να προστατεύονται και να απομονώνονται από τους άλλους γιατί μόνο θετικά έχουν να αποκομίσουν από τις ανθρώπινες σχέσεις.

Όπως πολύ χαρακτηριστικά το θέτει η Satir: «Η συναίσθηση της αξίας του εαυτού, είναι το κλειδί, ο δρόμος για να γίνεις περισσότερο ανθρώπινος, να αποκτήσεις υγεία και ευτυχία, να δημιουργήσεις και να συντηρήσεις ικανοποιητικές σχέσεις και να είσαι ο κατάλληλος άνθρωπος, ο αποδοτικός και υπεύθυνος».

Συγγραφέας: Αλεξία ΖήσηΨυχολόγος
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ«How can I improve my self-esteem» in: kidshelth.org by D’Arcy Lyness, April 2015.
«Πλάθοντας ανθρώπους», Β. Σάτιρ, Εκδόσεις Κέδρος, 1989.

ΠΗΓΗ: psychologynow.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

H ευεργετική επίδραση της καλοσύνης

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Οι ψυχολογικές έρευνες, μας αποκαλύπτουν γιατί η καλοσύνη μας κάνει να αισθανόμαστε όμορφα.


Όλοι μπορούμε να εκτιμήσουμε τις πράξεις καλοσύνης. Αλλά όταν πρόκειται να εξηγήσουμε γιατί τις κάνουμε, συχνά υποστηρίζουμε μία από τις δύο ακόλουθες ακραίες θέσεις. Κάποιοι πιστεύουμε ότι η καλοσύνη είναι κάτι εντελώς ανιδιοτελές που κάνουμε με αγάπη και φροντίδα, ενώ άλλοι πιστεύουμε ότι πρόκειται απλώς για ένα εργαλείο που χρησιμοποιούμε επιδέξια για να γίνουμε πιο δημοφιλείς και να κερδίσουμε από την πράξη μας.

Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι η καλοσύνη προς τους άλλους, μπορεί να μας κάνει πραγματικά ευτυχισμένους με διάφορους τρόπους. Η απόφαση να είμαστε γενναιόδωροι ή να συνεργαζόμαστε με τους άλλους ενεργοποιεί μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται ραβδωτό σώμα1. Είναι ενδιαφέρον ότι η περιοχή αυτή ανταποκρίνεται σε πράγματα που μας προσφέρουν ικανοποίηση, όπως το καλό φαγητό ακόμη και τα εθιστικά ναρκωτικά. Το συναίσθημα αυτό της ευχαρίστησης έχει ονομαστεί «ζεστή λάμψη» και η δραστηριότητα αυτή που βλέπουμε στο «ραβδωτό σώμα» είναι η πιθανή βιολογική βάση αυτού του συναισθήματος.

Φυσικά, δεν χρειάζεται να σαρώσουμε τους εγκεφάλους για να διαπιστώσουμε ότι η καλοσύνη έχει αυτό το είδος οφέλους. Ψυχολογικές έρευνες2 δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της καλοσύνης και της ευημερίας σε όλη τη ζωή μας, ξεκινώντας από πολύ νεαρή ηλικία. Στην πραγματικότητα, η διάθεση των εφήβων μπορεί να βελτιωθεί ακόμη και όταν θυμούνται πότε ήταν ευγενικοί με τους άλλους στο παρελθόν. Έρευνες έχουν επίσης φανερώσει ότι ένας ισχυρός παράγοντας για την αύξηση της ευεξίας σας είναι όταν ξοδεύετε περισσότερα χρημάτα για τους ανθρώπους που ενδιαφέρεστε, παρά για τον εαυτό σας.

Όμως, γιατί και πώς η καλοσύνη μας κάνει τόσο ευτυχισμένους; Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί μηχανισμοί που εμπλέκονται και η δυναμική τους για την ευημερία μας εξαρτάται από τις προσωπικότητες μας.

1. Το χαμόγελο είναι μεταδοτικό

Η καλοσύνη σας είναι πιθανό να κάνει κάποιον να χαμογελάσει και αν δείτε να σας χαμογελούν πίσω, τότε αυτό μας ανεβάζει τη διάθεση. Μια βασική θεωρία της νευροεπιστήμης για την κατανόηση των άλλων, υποδηλώνει ότι όταν βλέπουμε κάποιον άλλο να μας δείχνει ένα συναίσθημα, ενεργοποιούνται αυτόματα οι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου μας σαν να βιώνουμε αυτό το συναίσθημα και εμείς οι ίδιοι.

Μπορεί να θυμάστε τον εαυτό σας σε μια κατάσταση όπου αρχίσατε να γελάτε μόνο και μόνο επειδή κάποιος άλλος γελούσε. Γιατί λοιπόν να μην ενεργοποιήσετε αυτή την αλυσίδα των καλών συναισθημάτων κάνοντας μια ωραία έκπληξη σε κάποιον;

2. Διορθώνοντας ένα λάθος

Ο ίδιος μηχανισμός μας κάνει να συναισθανόμαστε τους άλλους όταν αισθάνονται άσχημα, ώστε να νιώθουμε και εμείς πεσμένοι ψυχολογικά. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους στενούς φίλους και την οικογένειά μας, καθώς οι αναπαραστάσεις τους στον εγκέφαλό μας αλληλεπικαλύπτονται με τις αναπαραστάσεις του εαυτού μας. Προβαίνοντας σε μία πράξη καλοσύνης για να κάνουμε κάποιον που είναι λυπημένος να αισθανθεί καλύτερα, μπορεί επίσης να μας ανακουφίσει, εν μέρει επειδή αισθανόμαστε την ίδια ανακούφιση που νιώθει και αυτός και εν μέρει επειδή διορθώνουμε κάτι λάθος.

Αν και αυτό το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα ισχυρό για τους ανθρώπους που είμαστε κοντά, μπορεί να εφαρμοστεί και σε ανθρωπιστικά προβλήματα όπως η φτώχεια ή η κλιματική αλλαγή. Η συμμετοχή μας σε φιλανθρωπικές οργανώσεις που βοηθούν στην αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων, παρέχει τον τρόπο να έχουμε έναν θετικό αντίκτυπο, γεγονός που στη συνέχεια βελτιώνει τη διάθεσή μας.

3. Δημιουργία συνδέσεων

Η καλοσύνη μας ανοίγει πολλές διαφορετικές δυνατότητες για να αναπτύξουμε κοινωνικές συνδέσεις με άλλους. Κάποιες πράξεις καλοσύνης, όπως η προσφορά ενός δώρου ή ακόμα και μόνο το κέρασμα ενός καφέ, ενισχύει τις φιλίες και συνδέεται με τη βελτίωση της διάθεσής μας.

Ομοίως, οι φιλανθρωπικές οργανώσεις προσφέρουν την ευκαιρία να συνδεθούμε με ανθρώπους που ζουν στην άλλη πλευρά του κόσμου μέσω κάποιας δωρεάς για τη βελτίωση της ζωής τους. Ο εθελοντισμός ανοίγει επίσης νέους κύκλους ανθρώπων με τους οποίους μπορούμε να συνδεθούμε, όπως με άλλους εθελοντές αλλά και με εκείνους που βοηθάμε.

4. Δημιουργία ευγενικής ταυτότητας

Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν τον εαυτό τους ευγενικό, οπότε οι πράξεις καλοσύνης μας βοηθούν να επιδείξουμε αυτή τη θετική ταυτότητά μας και μας κάνουν να νιώθουμε περήφανοι για τον εαυτό μας. Σε μια πρόσφατη μελέτη2, ακόμη και παιδιά στο πρώτο έτος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αναγνώρισαν πως το να είμαστε καλοί με τους άλλους μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε «καλύτεροι άνθρωποι και πιο ολοκληρωμένοι», που οδηγεί σε συναισθήματα ευεξίας.

Αυτή η επίδραση είναι ακόμα πιο ισχυρή όταν η πράξη καλοσύνης συνδέεται και με άλλες πτυχές της προσωπικότητάς μας, δημιουργώντας ίσως ένα πιο ουσιαστικό συναίσθημα. Για παράδειγμα, κάποιος που αγαπά τα ζώα θα μπορούσε να σώσει ένα πουλί, ένας λάτρης της τέχνης θα μπορούσε να κάνει μία δωρεά σε μια γκαλερί ή ένας συνταξιούχος δάσκαλος θα μπορούσε να προσφερθεί να εργαστεί εθελοντικά σε μια ομάδα μετά το σχολείο. Η έρευνα δείχνει ότι όσο περισσότερο κάποιος ταυτίζεται με την οργάνωση για την οποία προσφέρει εθελοντικά, τόσο πιο ικανοποιημένος είναι.

5. Η καλοσύνη επιστρέφει σε εμάς

Οι μελέτες για την ψυχολογία της καλοσύνης δείχνουν ότι ένα από τα πολλά πιθανά κίνητρα είναι η αμοιβαιότητα, η επιστροφή μιας χάρης. Αυτό μπορεί να συμβεί άμεσα ή έμμεσα. Κάποιοι μπορεί να θυμηθούν ότι τους βοηθήσατε στο παρελθόν και κατά συνέπεια είναι πιθανότερο να σας βοηθήσουν στο μέλλον. Θα μπορούσε επίσης να σημαίνει ότι όταν ένα άτομο δείχνει καλοσύνη, κάνει και τους άλλους μέσα σε μία ομάδα να επιδεικνύουν καλοσύνη, γεγονός που ανυψώνει το ηθικό όλων. Φανταστείτε ότι μία μέρα το μήνα πηγαίνετε ένα γλυκό στο γραφείο βάσει μίας συμφωνίας ώστε όλοι οι συνάδελφοί σας να φέρνουν και αυτοί ένα γλυκό κάθε μήνα. Έτσι, θα απολαμβάνετε περισσότερα γλυκά από όσα προσφέρετε.

Η ιστορία όμως δεν τελειώνει έτσι. Οι πράξεις καλοσύνης μπορούν να ενισχύσουν τη διάθεσή μας, αλλά η έρευνα έχει επίσης δείξει ότι και η καλή διάθεση μπορεί να μας κάνει να γίνουμε περισσότερο καλοί με τους άλλους.

ΠΗΓΗ: www.psychologynow.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

«Γυναίκα»

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Γυναίκα, αν θες αντρίκεια να δουλέψεις

για τον ξεσκλαβωμό σου, δε σε φτάνει

να κάψεις, να σκορπίσεις, να ξοδέψεις

το χρυσάφι, τη σμύρνα, το λιβάνι

στο νέο βωμό. Μέσα σου πρώτα κάψε

το τριπλό ξόανο που τους δούλους κάνει,

Συνήθεια, Κέρδος, Πρόληψη. Και σκάψε,

και του παλιού καιρού τα παραμύθια,

κι ας ειν’ όμορφα, μια για πάντα θάψε.

Α! τα μεστά καμαρωτά σου στήθια

βραχνάς τα πνίγει, πνίχ’ τον, πολεμίστρα

για την Αγάπη και για την Αλήθεια.

Πάντα μαζί σου κ’ η Ομορφιά η μεθύστρα.

                                                                        Κωστής Παλαμάς

 Iδού, αυτές οι γυναίκες φέρνονται θαυμαστά· αυτές είναι μεγαλόψυχες, και λένε ότι μαθαίνουν από μας· δε δειλιάζουν, μολονότι τους επάρθηκε η ελπίδα που είχαν να γεννήσουν τέκνα για τη δόξα και για την ευτυχία. Eμείς λοιπόν μπορούμε να μάθουμε απ’ αυτές και να τες λατρεύουμε έως την ύστερην ώρα…..

                                                 Διονύσιος Σολωμός ( Ελεύθεροι Πολιορκημένοι)

ΠΗΓΗ: polis.edu.gr

Κατηγορίες: Γενικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Το σχολείο και ο συναισθηματικός κόσμος των μαθητών

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Το σχολείο οφείλει να αναζητεί το Όλον του ανθρώπου

Για να καλλιεργηθεί ο συναισθηματικός κόσμος του παιδιού απαιτούνται τουλάχιστον δύο «γεγονότα»: η άμετρη και έμπρακτη και πολλαπλά εκδηλούμενη αγάπη προς το παιδί και η ύπαρξη ενός συστηματικού σχεδίου παρέμβασης για τη συνεχή εμψύχωσή του και τροφοδότησης του κόσμου της φιλοδοξίας του και των ονείρων του. Από τα πρώτα βήματα του παιδιού οφείλουμε να του καλλιεργήσουμε την εξωστρέφεια και να του κατανικήσουμε την παραλυτική επίδραση της φοβίας. Ο φόβος είναι ο βασικότερος συντελεστής όλων των αναστολών του ανθρώπου.

      Πολλές έρευνες είναι απόλυτες και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «ο φόβος ακινητοποιεί το μυαλό και εμποδίζει τη μάθηση»[1]. Έχει ειπωθεί, πολύ εύστοχα, από τον Montaigne ότι «το παιδί δεν είναι ένα μπουκάλι που πρέπει να το γεμίσουμε, αλλά φωτιά που οφείλουμε να την ανάψουμε». Αλλά για να ανάψεις τη φωτιά, για να φουντώσει η φωτιά πρέπει να υπάρχει το υπόστρωμα, ο ένθερμος ζήλος και η ψυχική και συναισθηματική διέγερση του ανθρώπου. Και εδώ είναι και μια άλλη πρόκληση, να ξεκινήσεις από ένα σύμπαν που δεν το ξέρεις καλά, το σύμπαν της φαντασίας, γιατί «η φαντασία είναι για το παιδί ο κόσμος του»[2].

      Στην όψη ενός παιδιού με φοβία μπορούμε να δούμε και μια δική μας εικόνα, την εικόνα μιας κάποιας περιόδου μας, πιο πιθανά της παιδικής ή της εφηβικής ηλικίας μας. Και αν την ανασύρουμε στη μνήμη μας, θα θυμηθούμε πολύ εύκολα – γιατί ακόμα και τα υπολείμματα της φοβίας έχουν φοβερή αντοχή στο χρόνο – ότι ο φόβος ακύρωνε κάθε προσπάθειά μας εν τη γενέσει της. Και όχι μόνο αυτό αλλά απομείωνε συνολικά τον εαυτό μας και τη γνώμη μας για τον εαυτό μας. Μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι καθόλου αθώα, αφού «ο φόβος για το χάσιμο της αυτο-επιδοκιμασίας είναι μια συγκίνηση που είναι πολύ σπουδαία από παιδαγωγική άποψη, γιατί είναι αυτό το συναίσθημα που διατηρεί τη συνείδηση σαν έναν μηχανισμό ελέγχου και σαν ένα ίνδαλμα του Εγώ»[3]. Ειδικά στις ευαίσθητες ηλικίες η φοβία ξεκινά από την εικόνα που έχουν οι άλλοι για εμάς και στη συνέχεια, αν η εικόνα μας επιστρέφει σε εμάς ως εικόνα μη αποδοχής, τότε τα πράγματα παίρνουν μια ακόμη πιο αρνητική όψη, αφού «μεγάλο μέρος του εφηβικού άγχους ξεκινά από το φόβο της απόρριψης»[4].

      Αν εμπεδωθεί μια τέτοια χαμηλή αυτοεκτίμηση, τότε τα παιδί δεν χάνει μόνο ένα σημαντικό πεδίο διέγερσης της μάθησης, αλλά αρχίζει και να φθείρει ακόμη και το μέλλον του – και για να μην ξεχνάμε τον Α. Εμπειρίκο: «είμεθα όλοι εντός του μέλλοντός μας» – πριν ακόμα το σχεδιάσει και η μόνη του παρηγοριά είναι η υπερτροφική ανάπτυξη των ονείρων και των φαντασιώσεων. Αλλά σε μια τέτοια εξέλιξη έχει χάσει σε σημαντικό βαθμό το παιχνίδι της ζωής του, το οποίο απαιτεί σχεδιασμό και αυτοπεποίθηση, υπευθυνότητα και αγωνιστικότητα.

      Ο πιο βασικός συντελεστής μετά την έμπρακτη αγάπη του γονέα προς το παιδί είναι η ανάπτυξη της φιλίας. Όλοι γνωρίζουμε την καθοριστική δύναμη της φιλίας όχι μόνο στην προαγωγή του συναισθηματικού μας κόσμου αλλά και στην όλη περιπέτεια και στην ομορφιά της ζωής μας. Όλοι γνωρίζουμε ότι δεν μπορεί να υπάρξει άνθρωπος χωρίς τη φιλία. Η φιλία είναι σπουδαιότατο πεδίο ενίσχυσης της αυτοεκτίμησής μας. Και μόνο η ύπαρξη ενός φίλου μπορεί να αποτελέσει πηγή επίλυσης δύσκολων προβλημάτων και τροφοδότησης των φιλοδοξιών μας. Αλλά το μυστικό της καλλιέργειας του συναισθηματικού μας κόσμου δεν έγκειται μόνο στο στενό πυρήνα της φιλίας, επηρεάζεται και από τις γενικότερες καλές σχέσεις μας με τους άλλους, με όλους τους ανθρώπους που συναντάμε στη ζωή μας. Γιατί άνθρωπος συναρτάται από τις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους, γιατί ουσιαστικός «δάσκαλός μας δεν είναι ο κόσμος, τα πράγματα, τα φυσικά φαινόμενα, ούτε καν το σύνολο των τεχνικών και των τελετουργιών που ονομάζουμε κουλτούρα αλλά η διυποκειμενική σύνδεσή μας με άλλες συνειδήσεις»[5]. Ο P. Goleman είναι ιδιαίτερα επίμονος σ’ αυτό το σημείο ισχυριζόμενος ότι «οι φιλικές επαφές με τους άλλους είναι το βασικό χαρακτηριστικό της βέλτιστης ανθρώπινης ύπαρξης».

      Υπάρχει και μια σχετικά αθέατη όψη του συναισθηματικού κόσμου των παιδιών και των νέων. Πρόκειται για έναν ανεκτίμητο θησαυρό, γιατί είναι πάντα μια καινούργια ματιά για τον κόσμο και για τη ζωή. Και όσοι ασχολούνται με την καλλιέργεια αυτού του κόσμου – γονείς και εκπαιδευτικοί – γνωρίζουν διαρκώς την ομορφιά του κόσμου, αρκεί να αφήσουμε να μας οδηγήσει η πρωτόλεια ματιά των παιδιών. Τι πιο θαυμαστό;

      Τα συναισθήματα των ανθρώπων μεταδίδονται από τον έναν στον άλλον. Όταν δίνεις τη χαρά και ακόμη και ένα χαμόγελο, παίρνεις και εσύ τον κατοπτρισμό τους από την ψυχή του άλλου. Σήμερα η τεχνοκρατούμενη κοινωνία μας τείνει να εξοστρακίζει συστηματικά το «συναίσθημα» ή και να το θεωρεί μειονέκτημα! Και αυτό έχει την εξήγησή του, γιατί «το φαινόμενο της εποχής, η παρακμή του συναισθήματος πηγάζει από την παρακμή των προσωπικών σχέσεων, από τη μείωση και τον απανθρωπισμό των διαπροσωπικών σχέσεων»[6].

      Η γνώση και η μάθηση είναι θεμελιακές κοινωνικές και προσωπικές λειτουργίες και από μόνες τους αποτελούν στοιχεία χαράς και συναισθηματικής καλλιέργειας. Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε ουσιαστική μάθηση δεν πρόκειται να υπάρξει. Επομένως, ας μην επιμένουμε σε συνταγές του τύπου «διάβαζε» στο παιδί είτε ως γονείς είτε ως εκπαιδευτικοί. Πρώτα πρέπει να λύσουμε το ζήτημα της χαράς της μάθησης και αυτό μπορεί να γίνει με την διαρκή και συστηματική καλλιέργεια του συναισθηματικού κόσμου του παιδιού, του κόσμου που δεν θα του δώσει απλά και μόνο μια καλή εκπαιδευτική διαδρομή αλλά και την αφετηρία για τη δημιουργία όμορφης και αγωνιστικής άποψης για τη ζωή. Καλλιέργεια του συναισθήματός μας δεν σημαίνει μόνο την αποφυγή της ατροφικότητάς του αλλά και της υπερτροφικότητας του (που μπορεί να οδηγεί σε νευρώσεις και σε ψυχώσεις) με την εναρμόνισή του με τον ορθολογισμό, με το στοχασμό και με την ελευθερία της σκέψης, γιατί «η ευτυχία του ανθρώπου εξαρτάται κυρίως από τη δυνατότητά του να σκέπτεται λογικά» (Τζον Ντιούι).

Χωρίς τη γνώση της ψυχικής δομής και των δραστηριοτήτων του ατόμου,η παιδαγωγική διαδικασία είναι τυχαία και αυθαίρετη.
John Dewey, Το παιδαγωγικό μου πιστεύω

[1] Goleman, P. (2006), Κοινωνική νοημοσύνη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, σ. 340
[2] Τζων Ντιούι (1982), Το σχολείο και η κοινωνία, Αθήνα: Γλάρος, 54
[3] Κ. Χαραλαμπόπουλος, Φιλοσοφικά κείμενα παιδείας και πολιτικής, Αθήνα: Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος
[4] Goleman, P. (2006), Κοινωνική νοημοσύνη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, σ. 386
[5] Savater, F. (2004), Η αξία του εκπαιδεύειν, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, σ. 40
[6] Κ. Χαραλαμπόπουλος, Φιλοσοφικά κείμενα παιδείας και πολιτικής, Αθήνα: Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος

ΠΗΓΗ: omathimatikos.gr/

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο

Πώς επηρεάζει τα παιδιά η χαμηλή αυτοεκτίμηση;

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Αρκετά συχνά χρησιμοποιούμε τη λέξη αυτοεκτίμηση όταν θέλουμε να χαρακτηρίσουμε ή να περιγράψουμε κάποιον. Άλλες φορές τη χρησιμοποιούμε θετικά, λέγοντας πως κάποιος έχει υψηλή αυτοεκτίμηση και άλλες φορές τη χρησιμοποιούμε αρνητικά, λέγοντας πως έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η αυτοεκτίμηση έχει απασχολήσει κατά καιρούς πολλούς επιστημονικούς κλάδους και έχουν γίνει εκατοντάδες έρευνες που μελετούν την αυτοεκτίμηση ως χαρακτηριστικό των ανθρώπων – και αυτό γιατί έχει βρεθεί να επηρεάζει σημαντικά την πορεία και την εξέλιξη τόσο των παιδιών όσο και των ενηλίκων.

Σε τι όμως ακριβώς αναφέρεται η αυτοεκτίμηση και πώς μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά; Η αυτοεκτίμηση αναφέρεται στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο για τον εαυτό του, καθώς και στο πόσο σίγουρος αισθάνεται για αυτόν. Είναι ο βαθμός με τον οποίο αξιολογεί τον εαυτό του σε πλήρη διάσταση και συνήθως καθορίζεται (υψηλή – χαμηλή αυτοεκτίμηση). Η αυτοεκτίμηση ενός παιδιού εξαρτάται από το πόσο πολύτιμο και αξιόλογο βλέπει το ίδιο τον εαυτό του. Αυτή η εκτίμηση όμως δεν βασίζεται μόνο στην προσωπική αντίληψη του παιδιού. Επηρεάζεται και διαμορφώνεται άμεσα από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον και από τη γνώμη και άποψη που έχουν εκφράσει οι άλλοι για το παιδί. Για παράδειγμα, τα παιδιά που λαμβάνουν αποδοχή και συνεχή ενθάρρυνση, θα έχουν υψηλότερη αυτοεκτίμηση από τα παιδιά που αποθαρρύνονται και απογοητεύουν τους άλλους γύρω τους. Το αποτέλεσμα της χαμηλής αυτοεκτίμησης μπορεί να εκφράζεται με συμπεριφορές που προκαλούν ανησυχία και άγχος τόσο στους γονείς, όσο και στα άτομα του κοντινού περιβάλλοντος του παιδιού.

Οι τομείς που επηρεάζονται αρνητικά από τη χαμηλή αυτοεκτίμηση του παιδιού

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά πολλούς τομείς και πτυχές της ζωής του παιδιού. Σύμφωνα με έρευνες και αναφορές, η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνήθως επηρεάζει τα παρακάτω:

Αυτοπεποίθηση. Ένα παιδί με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δεν έχει και αυτοπεποίθηση. Δηλαδή μπορεί να νιώθει άβολα σε νέες καταστάσεις και δραστηριότητες γιατί πιστεύει ότι δε θα τα καταφέρει – τείνει να προκαταβάλει την προσπάθειά του αρνητικά. Ακόμα και τα ταλέντα ή τις δεξιότητες που μπορεί να έχει το παιδί, τείνει να τα μειώνει και να τα εκμηδενίζει πιστεύοντας ότι οι άλλοι δεν τα εκτιμούν. Η έλλειψη αυτοπεποίθησης και η τάση του παιδιού να κρίνει υπερβολικά αυστηρά τον εαυτό του, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την κοινωνικοποίησή του και τη δημιουργία φίλων, τα οποία με τη σειρά τους θα μειώσουν ακόμα περισσότερο την αυτοεκτίμηση. Αυτό μπορεί να αρχίσει να δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο απογοήτευσης και απόσυρσης με αποτέλεσμα η παρέμβαση των γονιών αλλά και άλλων ενηλίκων να κρίνεται απαραίτητη.

Σχολική επίδοση. Εύλογα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή σχολική επίδοση. Όταν ένα παιδί δεν πιστεύει στον εαυτό του και στις δυνατότητές του, χάνει το κίνητρο της προσπάθειας για να κάνει το καλύτερο που μπορεί και αποφεύγει να εμπλακεί στη μάθηση νέων πραγμάτων. Δυστυχώς αυτό και πάλι μπορεί να παγιδέψει το παιδί σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο – η χαμηλή αυτοεκτίμηση οδηγεί στην έλλειψη κινήτρων και στη χαμηλή σχολική επίδοση, και από την άλλη πλευρά η χαμηλή σχολική επίδοση οδηγεί στην απογοήτευση με αποτέλεσμα να μειώνεται ακόμα περισσότερο η αυτοεκτίμηση του παιδιού.

Διάθεση. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση επηρεάζει συχνά αρνητικά τη διάθεση των παιδιών. Το παιδί μπορεί να αρχίσει να δημιουργεί έναν αρνητικό εσωτερικό διάλογο με τον εαυτό του πιστεύοντας ότι είναι ανίκανο και ανάξιο. Στο τέλος, αυτή η πεποίθηση μπορεί να ενσωματωθεί στη γενική εικόνα που έχει το παιδί για τον εαυτό του και σε συνδυασμό με τη δυσκολία κοινωνικοποίησης και προσαρμογής σε νέες καταστάσεις ή δραστηριότητες, μπορεί να οδηγήσει σε καταθλιπτική διάθεση.

Συμπεριφορά. Τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση τείνουν να επιλέγουν λάθος συμπεριφορές για να ικανοποιήσουν το αίσθημα της αποδοχής και της εκτίμησης από τους άλλους. Αυτές οι λανθασμένες συμπεριφορές μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα επικίνδυνες για το παιδί. Για παράδειγμα, έφηβοι με χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να επιλέξουν το κάπνισμα, το αλκοόλ ή τη χρήση ουσιών προκειμένου να νιώσουν αποδεκτοί από μια ομάδα συνομηλίκων.

Οι γονείς θα πρέπει να θυμούνται ότι η αυτοεκτίμηση είναι κάτι που καλλιεργείται στα παιδιά. Όταν υπάρχει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που ενθαρρύνει αντί να κρίνει το παιδί, και του προσφέρει αποδοχή, ασφάλεια, κατανόηση, επιτρέποντας τα λάθη και τις αποτυχίες, τότε βοηθά ουσιαστικά το παιδί να πιστέψει στον εαυτό του και να ανακτήσει τη χαμένη του αυτοεκτίμηση.

ΠΗΓΗ: parentshelp.gr

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Aν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα φρόντιζα να χτίσω πρώτα την αυτοεκτίμησή του και μετά θα φρόντιζα για το σπίτι

Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα χρησιμοποιούσα τα δάχτυλά μου για να ζωγραφίζω κι όχι για να μαλώνω
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα το διόρθωνα λιγότερο και θα συνδεόμουν μαζί του περισσότερο
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα έπαιρνα τα μάτια μου από το ρολόι και θα κοίταζα περισσότερο το ίδιο το παιδί μου
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα φρόντιζα να λέω «εγώ ξέρω» λιγότερο και να νοιάζομαι περισσότερο
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα έκανα μαζί του πιο πολλές βόλτες και θα πετούσα περισσότερους χαρταετούς
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα σταματούσα να προσποιούμαι τη σοβαρή και θα έπαιρνα πιο σοβαρά το παιχνίδι
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα έτρεχα σε περισσότερους αγρούς και θα κοίταζα πιο πολύ τα αστέρια τη νύχτα
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θ΄ αγκάλιαζα περισσότερο και θα αποτραβιόμουν λιγότερο
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα μπορούσα να δω την ομορφιά της βελανιδιάς με αφορμή ένα μικρό βελανίδι
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα ήμουν λιγότερο άκαμπτη και περισσότερο υποστηρικτική
Αν είχα την ευκαιρία να μεγαλώσω το παιδί μου από την αρχή, θα του μάθαινα λιγότερα για την αγάπη της δύναμης και περισσότερα για τη δύναμη της αγάπης.
Diane Loomas

ΠΗΓΗ: psixologikosfaros.gr

Κατηγορίες: Γενικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο

Η σχέση των γονιών – Πώς επηρεάζει τα παιδιά;

επιλογή φωτογραφίας : Νίκος Δημητρίου

Επειδή η δομή της οικογένειας τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει (και συνεχίζει να αλλάζει), και επειδή αρκετά παιδιά μεγαλώνουν σε ένα σπίτι χωρίς και τους δύο βιολογικούς γονείς, πολλοί ερευνητές και κοινωνικοί επιστήμονες έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους στην ποιότητα της σχέσης των γονιών και στην επίδραση που έχει αυτή στα παιδιά.

Οι πρώτες μελέτες που έγιναν αφορούσαν παιδιά διαζευγμένων οικογενειών και τα ευρήματα γενικότερα έδειχναν και δείχνουν ανάμικτα αποτελέσματα. Αν και είναι γεγονός πως εμφανίζεται μια συσχέτιση ανάμεσα στα παιδιά από διαζευγμένες οικογένειες και τις χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις, την αρνητικότερη ψυχολογική κατάσταση, τη χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και τις λιγότερες καλές σχέσεις με τους άλλους σε σύγκριση με τα παιδιά που μεγαλώνουν στο σπίτι και με τους δύο βιολογικούς γονείς, υπάρχουν και ευρήματα που δείχνουν πως το διαζύγιο μπορεί να έχει λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις από τη μη καλή συμβίωση των γονιών.

Παιδιά που μεγαλώνουν και με τους δύο βιολογικούς γονείς στο σπίτι, μπορεί να εκτίθενται σε στρεσογόνες καταστάσεις όπως στους έντονους καυγάδες των γονιών, τη βία, την κατάχρηση ουσιών, την ανικανότητα ανατροφής κ.α. Όλα αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο της κακής προσαρμογής του παιδιού. Εύλογα επομένως μπορούμε να καταλήξουμε πως τον καθοριστικότερο ρόλο στην εξέλιξη του παιδιού, τον παίζουν τόσο τα ατομικά χαρακτηριστικά του κάθε γονιού, αλλά και η σχέση που διατηρούν οι δύο γονείς μεταξύ τους είτε συμβιώνουν στο ίδιο σπίτι είτε όχι. Ακόμη και στην περίπτωση των διαζευγμένων οικογενειών, κάποια παιδιά ανταποκρίνονται καλά γιατί οι γονείς καταφέρνουν να διαχωρίσουν τις προσωπικές τους διαφορές και συμμετέχουν ομαδικά στη διατήρηση μιας καλής ισορροπίας στη σχέση των μελών της οικογένειας, αναφέρουν οι ειδικοί.

Πώς επηρεάζει η σχέση των γονιών τα παιδιά;

Όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο, η οικογένεια παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στον τρόπο που αντιλαμβάνονται τα παιδιά τον κόσμο, καθώς και στον τρόπο που θα διαμορφώσουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά τους. Οι γονείς παρέχουν στα παιδιά συναισθηματική και υλική ασφάλεια, και έτσι τα παιδιά γνωρίζουν πως μπορούν να βασίζονται σε αυτούς. Άρα, η ανάπτυξη των παιδιών δεν μπορεί να κατανοηθεί ανεξάρτητα από την αλληλεπίδραση που έχουν οι γονείς μεταξύ τους.

Σύμφωνα με την κοινωνική θεωρία της μάθησης, τα παιδιά παρατηρούν και συμπεριφέρονται με βάση αυτό που προσλαμβάνουν από το περιβάλλον τους. Η θετική αλληλεπίδραση μεταξύ των γονιών παράγει παρόμοιες μορφές συμπεριφοράς στα παιδιά. Όσο πιο αυξημένες είναι οι γονικές συγκρούσεις, τόσο υψηλότερα είναι τα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών. Ακόμη και στην περίπτωση του διαζυγίου, οι έρευνες δείχνουν πως αν και πρόκειτα για μια στρεσογόνο κατάσταση τόσο για τα παιδιά όσο και για τους γονείς, αρνητικά αποτελέσματα θα υπάρξουν στα παιδιά όταν υπάρχει μειωμένη ποιότητα στη σχέση του ζευγαριού και όχι τόσο από το ίδιο το διαζύγιο.

Η σχέση των γονιών που χαρακτηρίζεται από εμφανείς και έντονες συγκρούσεις μπορεί να επηρεάσει τόσο αρνητικά τα παιδιά, που να τα φέρει σε χειρότερη θέση από τα παιδιά με διαζευγμένους γονείς. Πιο συγκεκριμένα, η ποιότητα της σχέσης έχει βρεθεί να συνδέεται με προβλήματα συμπεριφοράς του παιδιού, με τις κοινωνικές του δεξιότητες και ικανότητες, με το συναισθηματικό του κόσμο, με τις σχολικές του επιδόσεις και με την επικοινωνία που διατηρεί το παιδί με τους γονείς.

Οι έρευνες επίσης δείχνουν πως οι γονείς που έχουν καλή σχέση μεταξύ τους, έχουν παιδιά που αναπτύσσουν και τα ίδια καλές σχέσεις. Όταν το ζευγάρι είναι ευχαριστημένο από τη σχέση του, τότε και τα παιδιά έχουν καλύτερα αποτελέσματα σε όλους τους τομείς. Η συσχέτιση αυτή έχει βρεθεί να ισχύει σε όλα τα μορφωτικά, οικονομικά και κοινωνικά υπόβαθρα, σε όλες τις φυλετικές και εθνικές δομές της οικογένειας.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Τα παιδιά που μεγαλώνουν με ευτυχισμένους γονείς στο ίδιο σπίτι, είναι αυτονόητο ότι έχουν καλύτερη ανάπτυξη και εξέλιξη. Οι ευτυχισμένοι γονείς έχουν και ευτυχισμένα παιδιά. Είναι επομένως ευθύνη των γονιών να διατηρούν καλή ποιότητα στη σχέση τους και να μην κάνουν τα παιδιά τους αθώα θύματα της αδυναμίας τους να διατηρήσουν μια αρμονική και σταθερή σχέση στο σπίτι.

Τα παιδιά αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια, εμπιστοσύνη και αυτοπεποίθηση όταν έχουν γονείς που αγαπιούνται μεταξύ τους. Η σχέση του ζευγαριού προηγείται από τη σχέση που έχουν οι ίδιοι με τα παιδιά τους, και οι γονείς είναι αυτοί που μέσα από τη συμπεριφορά τους θα δώσουν το καλό παράδειγμα στα παιδιά. Αν και οι διαφωνίες είναι αναπόφευκτες και φυσιολογικές σε οποιαδήποτε σχέση, οι φωνές, οι υβριστικοί χαρακτηρισμοί, οι απειλές και η βία πληγώνουν τα παιδιά και μπορούν να δημιουργήσουν ψυχολογικά τραύματα που σε αρκετές περιπτώσεις τα συνοδεύουν για μια ζωή.

Η θετική επικοινωνία στην οικογένεια και η καλλιέργειά της σε όλες τις εμπειρίες της ζωής είναι κλειδί για να διατηρηθεί μια ισορροπημένη σχέση. Η αγάπη, η ευγένεια, ο σεβασμός και η εκτίμηση μεταξύ των μελών, είναι αναπόσπαστα κομμάτια της επιτυχημένης λειτουργίας της οικογένειας. Όταν οι ίδιοι οι γονείς αισθάνονται ευτυχία και πληρότητα τόσο με τον εαυτό τους όσο και με τις σχέσεις τους, τόσο πιο θετικά επηρεάζουν τα παιδιά και τους προσφέρουν μια αίσθηση σταθερότητας και ασφάλειας για να γνωρίσουν τον κόσμο.

Κάποιος είπε πως σε εκατό χρόνια από σήμερα, δε θα έχει καμία σημασία τι αυτοκίνητο οδηγείς ή σε τι σπίτι κατοικείς, αλλά ο τρόπος που επηρέασες τη ζωή ενός παιδιού. Αν και μπορεί να ακουστεί κλισέ αν πούμε πως τα παιδιά είναι το μέλλον αυτού του τόπου, πότε αυτό δεν ήταν τόσο αληθινό όσο στους σημερινούς καιρούς που διανύουμε, και αυτό είναι που θα πρέπει να θυμούνται οι γονείς!

ΠΗΓΗ: Parentshelp.gr

Βιβλιογραφία:Amato, P. R. (2005). The Impact of Family Formation Change on the Cognitive, Social, and Emotional Well-Being of the Next Generation. The Future of Children, 15, 2.

Goldberg, J. S. & Carlson, M. J. (2012). Couple Relationship Quality and Children’s Behavior in Married and Cohabiting Families. University of Wisconsin – Madison.

Moore, K. A., Kinghorn, A, & Bandy, T. (2011). Parental Relationship Quality and Child Outcomes Across Subgroups. Child Trends, Wasington DC 20008.

Κατηγορίες: Επιστημονικά | Ετικέτες: | Γράψτε σχόλιο