Μαρία Παλάσκα

Η Αθηναϊκή Σχολή. Η ποιητική γενιά του κ. Παλαμά

Ακριβώς πριν από έναν αιώνα…. 1919…..

Χιονιάς παντού….

Ένα χιονισμένο τοπίο του Μονέ με έμφαση στην καρακάξα… το ζωγράφισε το 1868!

Έρχεται και το 2019….

Οι 12 μήνες με τη ματιά του Αρκά!

Απολογισμός ενός εργαστηρίου…

https://www.slideshare.net/mpalask/presentation-maria-118712559

Erasmus palaska from Maria Palaska

«Από την εποχή που μίλησε ο Όμηρος ως τα σήμερα, μιλούμε, ανασαίνουμε και τραγουδούμε με την ίδια γλώσσα»! Γιώργος Σεφέρης.

 

Στο σημερινό μας λεξιλόγιο χρησιμοποιούμε πάνω από 5.000 Ομηρικές λέξεις όπως αλήθεια, αρετή, γελώ, θρηνώ, νεότης, πατρίς, πέλαγος, δίκαιος, σκέπτομαι, όπλο, όρκος, βουλή, πόλεμος κ.λπ.

Ποια Ελληνική λέξη είναι αρχαία και ποια νέα; Γιατί μια Ομηρική λέξη μας φαίνεται δύσκολη και ακαταλαβίστικη;

Οι Έλληνες σήμερα ασχέτως μορφώσεως μιλάμε ομηρικά, αλλά δεν το ξέρουμε επειδή αγνοούμε την έννοια των λέξεων που χρησιμοποιούμε. Ένας πολύ μεγάλος αριθμός ομηρικών λέξεων κρύβεται μέσα σε σύνθετα ή διάφορα παράγωγα π.χ. :

 

Την φωνή δεν την ονομάζουμε αυδή, λέμε όμως έμεινα άναυδος ή απηύδησα.

Η γη δεν λέγεται σήμερα άρουρα ή χθών, παρ’ όλα αυτά έχουμε και αρουραίους και υποχθόνιους θορύβους.

Το ιμάτιο δεν ονομάζεται λώπη υπάρχουν όμως αρκετοί λωποδύτες γύρω μας.

Δεν λέμε κυνώ το φιλώ, ούτε κύσα το εφίλησα. Λέμε όμως προσκυνώ το εικόνισμα, ενώ το φιλώ αγγλικά λέγεται kiss και γερμανικά küssen.

Το κρεβάτι δεν λέγεται λέχος, εμείς αποκαλούμε λεχώνα την γυναίκα που μόλις γέννησε και μένει στο κρεβάτι. Οι Ισπανοί το ονομάζουν lecho, letto οι Ιταλοί, lit οι Γάλλοι, Lager οι Γερμανοί.

Το συχνά δεν το λέμε θαμά, έχουμε όμως πολλούς θαμώνες στα καφενεία.

Το γεύμα ή το δείπνο δεν είναι πλέον δόρπον, αυτό όμως δεν μας εμποδίζει να γευθούμε κάποιο επιδόρπιον.

Στους ναούς υπάρχει πάντα ο νεωκόρος άν και το σκουπίζω, σαρώνω, φροντίζω δεν το λέμε κορέω. Αυτό το ομηρικό ρήμα κορέω γέννησε δεκάδες λέξεων στις δυτικές γλώσσες, μέσω των λατίνων, που το δανείσθηκαν και το πρόφεραν curo με την ίδια έννοια : «φροντίζω, επιμελούμαι» π.χ. cura = η θεραπεία, η φροντίδα για το σώμα.

Το πλοίο δεν ονομάζεται πλέον ναύς, έχουμε όμως και ναυπηγούς και ναυτιλία με ναυτικούς και ναυστάθμους με ναυτικό με ναυάρχους, ναύτες και ναυμαχίες και ναυαγούς με ναυαγοσώστες …και ναυτοδικείο και ναυτία.

Το ψωμί μόνο στις εκκλησίες το αποκαλούμε άρτο, όμως έχουμε αρτοποιεία, αρτοσκευάσματα

Μπορεί να μην ονομάζουμε ιχθείς τα ψάρια, λέμε όμως ιχθυοπώλης, ιχθυοπωλείο, ιχθυοκαλλιέργεια, κ.λπ.

Αλέξω στην εποχή του Ομήρου σημαίνει εμποδίζω, αποτρέπω.

Τώρα χρησιμοποιούμε τις λέξεις αλεξίπτωτο, αλεξίσφαιρο, αλεξικέραυνο, αλεξήλιο. Αλέξανδρος (αυτός που αποκρούει τους άνδρες) κ.τ.λ.

Με το επίρρημα τήλε στον Όμηρο εννοούσαν μακριά, εμείς χρησιμοποιούμε τις λέξεις τηλέφωνο, τηλεόραση, τηλεπικοινωνία, τηλεβόλο, τηλεπάθεια κ.τ.λ.

Λάας ή λας έλεγαν την πέτρα. Εμείς λέμε λατομείο, λαξεύω.

Πέδον στον Όμηρο σημαίνει έδαφος, τώρα λέμε στρατόπεδο, πεδινός.

Πόρο έλεγαν την διάβαση, το πέρασμα, σήμερα χρησιμοποιούμε την λέξη πορεία. Επίσης αποκαλούμε εύπορο κάποιον που έχει χρήματα, γιατί έχει εύκολες διαβάσεις, μπορεί δηλαδή να περάσει όπου θέλει, και άπορο αυτόν που δεν έχει πόρους, τον φτωχό.

Φρην είναι η λογική. Από αυτή την λέξη προέρχονται το φρενοκομείο, ο φρενοβλαβής, ο εξωφρενικός, ο άφρων κ.τ.λ.

Ύλη ονόμαζαν ένα τόπο με δένδρα, εμείς λέμε υλοτόμος.

Τον θυμό τον αποκαλούσαν χόλο. Από την λέξη αυτή πήρε το όνομα της η χολή, με την έννοια της πίκρας. Λέμε επίσης αυτός είναι χολωμένος.

Νόστος σημαίνει επιστροφή στην πατρίδα. Η λέξη παρέμεινε ως παλινόστηση, ή νοσταλγία.

Άλγος στον Όμηρο είναι ο σωματικός πόνος, από αυτό προέρχεται το αναλγητικό.

Το βάρος το αποκαλούσαν άχθος, σήμερα λέμε αχθοφόρος.

Ο ρύπος, δηλαδή η ακαθαρσία, εξακολουθεί και λέγεται έτσι – ρύπανση.

Από την λέξη αιδώς (ντροπή) προήλθε ο αναιδής.

Πέδη, σημαίνει δέσιμο και τώρα λέμε πέδιλο. Επίσης χρησιμοποιούμε τις λέξεις χειροπέδες, ορθοπεδικός (όχι ορθοπαιδικός!!!).

Από το φάος, το φως, προέρχεται η φράση φαεινές ιδέες.

Άγχω, σημαίνει σφίγγω τον λαιμό, σήμερα λέμε αγχόνη.

Επίσης άγχος είναι η αγωνία από κάποιο σφίξιμο, ή από πίεση.

Βρύχια στον Όμηρο είναι τα βαθιά νερά, εξ ου και τo υποβρύχιο.

Φερνή έλεγαν την προίκα. Από εκεί επικράτησε την καλά προικισμένη να την λέμε «πολύφερνη νύφη».

Το γεύμα στο οποίο ο κάθε παρευρισκόμενος έφερνε μαζί του το φαγητό του λεγόταν έρανος. Η λέξη παρέμεινε, με την διαφορά ότι σήμερα δεν συνεισφέρουμε φαγητό, αλλά χρήματα.

Υπάρχουν λέξεις, από τα χρόνια του Ομήρου, που ενώ η πρώτη τους μορφή μεταβλήθηκε – η χειρ έγινε χέρι, το ύδωρ νερό, η ναυς έγινε πλοίο, στην σύνθεση διατηρήθηκε η πρώτη μορφή της λέξεως:

Από την λέξη χειρ έχομε : χειρουργός, χειριστής, χειροτονία, χειραφέτηση, χειρονομία, χειροδικώ κ.τ.λ.

Από το ύδωρ έχομε τις λέξεις : ύδρευση υδραγωγείο, υδραυλικός, υδροφόρος, υδρογόνο, υδροκέφαλος, αφυδάτωση, ενυδρείο, κ.τ.λ.

6 βήματα διαβαθμισμένης διδασκαλίας

της Rebecca Alber

Ποιο είναι το αντίθετο ενός διαβαθμισμένου μαθήματος; Θα ήταν να ειπωθεί στους μαθητές κάτι σαν “Διαβάστε τη σελίδα εννιά του επιστημονικού άρθρου, γράψτε μια λεπτομερή έκθεση σε σχέση με το θέμα που πραγματεύεται και να την έχετε έτοιμη μέχρι την Τετάρτη”. ….

Ας ξεκινήσουμε συμφωνώντας ότι ένα διαβαθμισμένο μάθημα και διαφοροποιημένες οδηγίες είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Διαβάθμιση σημαίνει να σπάσει το μάθημα σε μεγάλα κομμάτια και στη συνέχεια να δοθεί ένα εργαλείο ή μια δομή παράλληλα με κάθε κομμάτι. Όταν, για παράδειγμα, εφαρμόζουμε τη διαβάθμιση στην ανάγνωση θα μπορούσαμε να δούμε το κείμενο και να συζητήσουμε για τις λέξεις κλειδιά ή να σπάσουμε το κείμενο σε κομμάτια, να το διαβάζουμε και να συζητάμε καθώς εξελίσσεται η ανάγνωση. Με τη διαφοροποίηση θα δίναμε πιθανώς σε κάποιο παιδί ένα τελείως διαφορετικό κείμενο να διαβάσει ή θα μικραίναμε την έκταση του κειμένου ή θα το μετατρέπαμε ενώ θα μπορούσαμε να τροποποιήσουμε και τις ακόλουθες ασκήσεις.

Με πιο απλά λόγια, διαβάθμιση είναι αυτό που γίνεται σε πρώτο στάδιο με τα παιδιά, κι έπειτα με τους μαθητές που δυσκολεύονται ίσως χρειαστεί διαφοροποίηση διαμορφώνοντας με άλλον τρόπο κάποια άσκηση ή προχωρώντας σε κάποιες διευκολύνσεις για τους συγκεκριμένους μαθητές, όπως η επιλογή ενός πιο προσιτού κειμένου ή μιας εναλλακτικής άσκησης. Το κοινό σημείο και των δυο μεθόδων είναι η ανάγκη να γνωρίζει ο εκπαιδευτικός τον ιδιαίτερο τρόπο εξέλιξης των μαθητευομένων, το λεγόμενο ZPD, σύμφωνα με την ερευνήτρια Eileen Raymond. Το τελευταίο ορίζει την απόσταση ανάμεσα σε ό,τι μπορεί να κάνει μόνο του ένα παιδί και στην επόμενη γνώση, την οποία μπορεί να βοηθηθεί να αποκτήσει με επαρκή βοήθεια.

Ακολουθούν, λοιπόν, ορισμένες στρατηγικές διαβαθμισμένης διδασκαλίας, οι οποίες είναι δυνατό να φανούν χρήσιμες:

  1. Δείξε και πες

Πόσοι από εμάς δεν υποστηρίζουμε ότι μαθαίνουμε καλύτερα βλέποντας κάτι παρά ακούγοντάς το; Η επίδειξη για τους μαθητές αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της διαβάθμισης.

– Δοκιμάστε τη δραστηριότητα “γυάλα ψαριού”, στην οποία μια μικρή ομάδα παιδιών στέκεται στο κέντρο και περικυκλώνεται από την τάξη. Η ομάδα του κέντρου, δηλαδή η γυάλα ψαριού, εκτελεί μια δράση την οποία πρέπει να αντιγράψει η μεγαλύτερη ομάδα της τάξης.

– Παρουσιάζετε πάντα στους μαθητές το αποτέλεσμα ή το παραγόμενο πριν το κάνουν. Εάν για παράδειγμα οργανώνουμε ένα θέμα βασισμένο σε μια έρευνα, είναι απαραίτητο να παρουσιαστεί ένα μοντέλο βήμα προς βήμα με διαγράμματα ή κατηγορίες.Ο εκπαιδευτικός είναι δυνατό να καθοδηγήσει τους μαθητές σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.

– Πείτε δυνατά τις σκέψεις σας, γεγονός που επιτρέπει να σχηματοποιείται η διαδικασία της σκέψης καθώς διαβάζεται ένα κείμενο, λύνεται ένα πρόβλημα ή σχεδιάζεται ένα πρόγραμμα.

2.Βασιστείτε σε προηγούμενες γνώσεις

Ζητήστε από τους μαθητές να μοιραστούν τις δικές τους εμπειρίες και ιδέες σχετικά με ένα θέμα ή αντικείμενο μελέτης και στη συνέχεια ζητήστε τους να το συνδέσουν με τις ζωές τους. Μερικές φορές, ίσως χρειαστεί να κάνετε κάποιες προτάσεις ώστε να τους οδηγήσετε σε συσχετισμούς.

3.Παραχωρήστε στα παιδιά χρόνο να μιλήσουν

Οι μαθητές χρειάζονται χρόνο για να κατανοήσουν και να εκφράσουν με ευκρίνεια τη νέα γνώση μέσα στην κοινότητα των άλλων μαθητευομένων με τους οποίους έζησαν την ίδια μαθησιακή εμπειρία. Οι δομημένες συζητήσεις, η ανταλλαγή σκέψεων ανά δυο ή σε ομάδες τριών και άλλου τύπου δομημένοι διάλογοι βάσει χρόνου λειτουργούν πολύ καλά στα παιδιά ανεξάρτητα από το επίπεδο ωριμότητάς τους

4.Λεξιλόγιο προ διδασκαλίας

Λεξιλόγιο προ διδασκαλίας δε σημαίνει να διαλέξουμε μια δωδεκάδα λέξεις από ένα κεφάλαιο και να αναθέσουμε στα παιδιά να ανατρέξουν στη σημασία τους και να τη σημειώσουν. Αντίθετα, μια τεχνική είναι να παρουσιάσουμε στα παιδιά τις λέξεις μέσα από φωτογραφίες, σε ένα πλαίσιο με αντικείμενα που γνωρίζουν και για οποία ενδιαφέρονται. Χρησιμοποιήστε αναλογίες, μεταφορές και καλέστε τους μαθητές να δημιουργήσουν ένα σύμβολο ή μια ζωγραφιά για κάθε λέξη. Επιπλέον, δώστε χρόνο για συζήτηση των λέξεων σε μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες. Μόλις γίνουν όλα αυτά μπορούν να εμφανιστούν τα λεξικά και μόνο για να συγκρίνουν αυτές τις λέξεις με άλλους όρους που έχουν ήδη ανακαλύψει μόνοι τους. Με αυτόν τον τρόπο είναι έτοιμοι να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις του κειμένου.

5.Χρήση οπτικής βοήθειας

Αραχνοδιαγράμματα, εικόνες, πίνακες, γραφικές παραστάσεις είναι δυνατό να χρησιμεύσουν ως εργαλεία διαβάθμισης. Τα αραχνοδιαγράμματα είναι αρκετά συγκεκριμένα και βοηθούν τα παιδιά να αναπαραστήσουν οπτικά τις ιδέες τους, να οργανώσουν πληροφορίες, να κατανοήσουν περιεχόμενα όπως ακολουθίες, αίτια και αποτελέσματα. Το αραχνοδιάγραμμα δε θα πρέπει να είναι το αποτέλεσμα αλλά περισσότερο ένα εργαλείο διαβάθμισης, το οποίο καθοδηγεί τα παιδιά και συμβάλλει στον τρόπο σκέψης τους ώστε να μπορούν να το εφαρμόσουν. Σκεφτείτε αυτά τα εργαλεία ως βοηθητικές ρόδες, είναι προσωρινά και μπορούν να αποσυρθούν.

6.Παύση, Ερώτηση, Παύση, Επανάληψη

Πρόκειται για έναν υπέροχο τρόπο να ελέγξουμε εάν τα παιδιά έχουν κατανοήσει την ώρα που διαβάζουν ένα κομμάτι από ένα δύσκολο κείμενο ή μαθαίνουν κάποιο καινούριο περιεχόμενο. Ξεκινάμε με μια καινούρια ιδέα προερχόμενη από συζήτηση ή από ένα κείμενο. Στη συνέχεια σταματάμε δίνοντας χρόνο για σκέψη, έπειτα κάνουμε μια στρατηγική ερώτηση και σταματάμε πάλι. Οι ερωτήσεις είναι σημαντικό να ακολουθούν μια στρατηγική, να είναι συγκεκριμένες και ανοιχτού τύπου. Κρατήστε ενεργούς τους μαθητές αναθέτοντας σε κάποιον να αναφέρει με λίγα λόγια το νόημα όσων ειπώθηκαν, ανακαλύφθηκαν, συζητήθηκαν. Εάν τα παιδιά κολλήσουν σε κάποια ερώτηση, δώστε τη δυνατότητα να συζητηθεί με τους διπλανούς τους.
Πηγή: Edutopia

και για την αντιγραφή:! – iPaideia.gr

«Ο χαμός του Γιώργη & άλλες ιστορίες» Μια βιβλιοπαρουσίαση

«Ο Χαμός  του Γιώργη και άλλες ιστορίες»

Βιβλιοπαρουσίαση από τη φιλόλογο

Μαρία Παλάσκα- Ιωαννίδη

 

Θεωρώ ότι είναι μεγάλη η τιμή για μένα  που ο Αλέξανδρος Τσαγκαρέλλης μου ζήτησε να παρουσιάσω αυτήν τη συλλογή των διηγημάτων του, σήμερα στη διοργάνωση του  παραρτήματος  της «Παναθηναϊκής », στην πόλης μας.

 Τον αγαπητό Αλέξανδρο Τσαγκαρέλλη τον γνώρισα μέσα από την ενεργή κοινωνική του παρουσία σε πολλές πολιτιστικές εκδηλώσεις του Δήμου μας και γρήγορα έμαθα ότι ο ήρεμος αυτός άνθρωπος με το μειλίχιο βλέμμα και το χαμογελαστό πρόσωπο, ασχολείται παράλληλα με τις άλλες πολύπλευρες δραστηριότητές  του με τη συγγραφή βιβλίων..

Το βιβλίο που μου εμπιστεύτηκε να παρουσιάσω σήμερα είναι μια συλλογή διηγημάτων – ιστορίες τις αποκαλεί ο ίδιος –που μπορεί να είναι από τις πιο πρόσφατες εκδοτικές του παρουσίες αλλά περιλαμβάνει αρχικά τα 2 πρώτα του διηγήματα που τα έγραψε όταν ήταν ακόμα φοιτητής, και κυκλοφορούσαν στην εφημερίδα του αγαπημένου του πατρογονικού νησιού, στο «Λεσβιακό Κήρυκα». Τα διηγήματα αυτά : το Χαμό του Γιώργη που δίνει και τον τίτλο του στο βιβλίο , και το Νικολή τα διέσωσε στην έντυπη πρώτη τους κυκλοφορία η αγαπημένη του μητέρα….

Έχουμε λοιπόν μπροστά μας μια έκδοση που την προσέχεις, πριν προχωρήσεις στο περιεχόμενο, πρωταρχικά από την αισθητική της. Στο εξώφυλλο βλέπουμε μια παλιά φωτογραφία εποχής του κόλπου της Γέρας του εύφορου αυτού κόλπου της Λέσβου, που γαλούχησε πνευματικά τον Ελύτη αλλά και το Θεόφιλο, το Μυριβήλη και  τον Ασημάκη Πανσέληνο- όλοι αγαπημένοι του συγγραφέα μας……και συνεχίζουμε στην αφιέρωση: το βιβλίο του το αφιερώνει στον Γ. Φωτίου, τότε Διευθυντή της εφημερίδας στο Λεσβιακό κήρυκα που διαβάζοντας  τα πρώτα του γραπτά είχε την διορατικότητα να δει  και να του πει ότι είχε μπροστά του ένα έτοιμο / ώριμο συγγραφέα –παρατηρητή της ζωής, έναν θυμόσοφο γνώστη της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης και είναι αυτός που τον παρακίνησε να γράψει και να εκτεθεί…

Και πράγματι αυτό έκανε και κάνει  ο Αλέξανδρος Τσαγκαρέλλης!

 

Με διεισδυτική ματιά  καταγράφει αριστοτεχνικά τον κόσμο του νησιού του, ανατέμνει καρδιές και  χαρακτήρες ανθρώπων  με αδυναμίες και πάθη, με ελαττώματα και προτερήματα που αγωνίζονται να βρουν την ταυτότητά τους κόντρα στο χρόνο, στη μοίρα αλλά  και στις συνθήκες που ορίζουν κάθε φορά τη ζωή τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα μικρά και στα μεγάλα πράγματα που απαρτίζουν την καθημερινή τους ζωή.

 

Διαβάζοντας τα διηγήματά του Τσαγκαρέλλη εύκολα διαπιστώνουμε ότι το επιστημονικό του υπόβαθρο και η ευρεία κατάρτισή του έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του προσωπικού ύφους της γραφής του, που διαπερνά όλο του το έργο.

 

Οι ήρωες – όπως λέει και ο ίδιος ο συγγραφέας στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του- εκπέμπουν  διαχρονικά  μηνύματα: για την αδυναμία του ανθρώπου να ζήσει σε αρμονία με τα όνειρά και τις επιθυμίες του εξαιτίας της εξάρτησής του απ’ τις κοινωνικές συμβάσεις και τα γενικότερα ιστορικά δρώμενα αλλά και τις δικές του ελλείψεις και λανθασμένες επιλογές.

 

Όλα αυτά και πολλά ακόμη συναρπαστικά μας τα αναδεικνύει, μας τα εκθέτει  στα διηγήματα του:  διηγήματα    γραμμένα με ψυχή και με την ιδιαίτερη χαρακτηριστική γραφή του συγγραφέα που ανιχνεύει τις μύχιες πτυχές της ανθρώπινης φύσης, μπλέκοντας έξοχα τη μυθοπλασία με τα προσωπικά του βιώματα. Φαίνεται  να έχει φυλάξει στο κελάρι της μνήμης του κάποιες ιστορίες που γι΄αυτόν είναι σαν  πολύτιμα πετράδια .. Τα είχε φυλάξει με σεβασμό, γιατί και κάποιος άλλος- εμείς δηλαδή, οι αναγνώστες- έπρεπε να ακούσουμε την ιστορία τους…  Έτσι πολύ πετυχημένα ανατρέχει στη ζωή της γειτονιάς του και βάζει  τη γειτονοπούλα του τη Γαρυφαλλιά να είναι  το μοιραίο πρόσωπο στην ιστορία του «Η καρδιά της Γαρυφαλλιάς». Εδώ, πολύ εύστοχα ο συγγραφέας σε ρόλο ετεροαφηγητή μας λέει: «έχει μάτια ο κόσμος γερακίσια και βλέπει, βλέπει καθώς βλέπουνε τα αρπαχτικά, από μίλια μακριά, πίσω από κλειστές κουρτίνες, βλέπει και παράθυρα κουφωμένα, τρυπά το ρούχο με το μάτι του, τρυπά και τη ψυχή σου, σαν θέλει να μάθει τα δικά σου, να μάθει εκείνο που σε κόβει , που σε σπαράζει. Τούτο γιατί ο κόσμος ο πολύς βρίσκει μια χαρά, μιαν αγαλλίαση νοιώθει σαν βλέπει τον πόνο σου κι ας κάνει δήθεν πως σε συμπονά, πως λυπάται τάχα…»

Έτσι και «Ο Νικολής» ο ήρωας της πρώτης ιστορίας ζει τη ζωή που πάντα λαχταρούσε μέσα από τις ναυτικές διηγήσεις του καπετάν Αντρέα που… «όταν του τις έλεγε πετούσε λεύτερος στην αγκαλιά της θάλασσας ενώ  από το συναπάντημά του με το Νικολή «…ανασάλεψε στο στέρνο του μέσα μια αίσθηση καινούργια …ζω λες και ύστερα γελάς…σ΄αρέσει…γιατί τώρα ήτανε στο σπιτικό του με τη ψυχή του λεύτερος να κάνει κείνο που βούλεται…».

 

Ο Αλέξανδρος Τσαγκαρέλλης  επιβεβαιώνει ακόμα μια φορά ότι, αν δεν ήταν ένας  πολύ καλός συγγραφέας, θα μπορούσε να είναι ένας  πολύ καλός σεναριογράφος. Η μυθιστορία του έχει κινηματογραφική δομή και προκαλεί εικόνες που εισβάλουν μέσα μας. Στο διήγημα: «Ο Χαμός του Γιώργη» που έδωσε και τον ομώνυμο τίτλο στο βιβλίο η φαντασιακή σκηνοθεσία της μυθοπλασίας του προκαλεί τον αναγνώστη σε ένα εκπληκτικό δημιουργικό ταξίδι! Η αφήγηση της ιστορίας ξεκινάει in medias res δηλ. με αναδρομή στο κρισιμότερο σημείο της πλοκής …. «Άνοιξε η πόρτα μια στιγμή, πρόβαλε στο κατώφλι ο άντρας , στάθηκε λίγο , έκανε το σταυρό του, καταπώς είχε μάθει από τη μάνα του τη συχωρεμένη που τον ανάθρεψε μοναχή της, χήρα από τη χρονιά που παντρεύτηκε , και πήρε τον δρόμο τον κατηφορικό. Δυο βήματα έκανε, τρία το πολύ , σαν άνοιξε πάν΄από το κεφάλι του σχεδόν , το παραθύρι το ένα , με πάταγο και φάνηκε η γυναίκα του, που κρεμάστηκε σχεδόν στο περβάζι, τα στήθια της να πατάνε στο πέτρινο χείλος του και να ζουλιούνται και τούτη να μη δίνει σημασία, να μη γνοιάζεται… Γιωργή έκανε η Ανθή, μη φύγεις Γιωργή , σε παρακαλώ» και έπειτα, με αναδρομή στο παρελθόν, παρουσιάζονται όσα προηγούνται του σημείου αυτού: «Παλικάρι γύρω στα τριάντα ήτανε ο Γιωργής, ομορφάντρας, λιγάκι αδύνατος σαν κυπαρίσσι στητός, με το μουστακάκι του να χαράζει μια ψιλή γραμμή πάν΄απ τα χείλια του που λάμπανε κατακόκκινα και κάνανε πολλές γυναίκες να τον πεθυμάνε στον ύπνο τους μα και στον ξύπνιο τους..»

Με την τεχνική αυτή διεγείρεται το ενδιαφέρον του αναγνώστη και η αφήγηση όχι μόνο δεν γίνεται κουραστική αλλά σου εξάπτει το ενδιαφέρον….  Και χωρίς να το αντιληφθείς κρατάς την ανάσα σου από τη δύναμη των εικόνων και των περιγραφών.  Ως το τέλος που καταλήγει σε απροσδόκητη  και ανατρεπτική εξέλιξη.. «σέρβιρε η Ανθή το φαί στο τραπέζι, όρμησε ο Γιωργής στο πιάτο με βουλιμία και καταβρόχθιζε το περιεχόμενό του δίχως ανάσα. Έβλεπε η γυναίκα τα βρώμικα νύχια του, να χώνονται στο ψωμί, τα ένιωθε στο σώμα της, της ήρθε να βάλει φωνή, κρατήθηκε, δεν μίλησε , μα τη ξεσκίζανε οι πόνοι…»

Από την τέταρτη και τελευταία του ιστορία που και χρονικά γράφτηκε τελευταία  ένα πράγμα αναδεικνύεται  απλά και ξεκάθαρα: ο κόσμος που μας περιβάλλει, η εποχή που ζούμε έχει αλλάξει τη ζωή μας , έχει μετατοπίσει την πορεία μας! Είναι σίγουρο ότι το παρόν της Κρίσης και της προσφυγιάς θα το δούμε σε πολλά ελληνικά διηγήματα και μυθιστορήματα- γράφονται άλλωστε πολλά και θα γραφτούν ακόμα περισσότερα-, όταν όμως ο Αλέξανδρος Τσαγκαρέλλης έγραφε το «Χριστό Απορεμένο» το τελευταίο διήγημα  αυτού του βιβλίου,  δεν μπορούσε να φανταστεί πόσο ο τόπος του, η Μυτιλήνη, θα γινόταν τόσα χρόνια μετά πάλι, για μια ακόμη φορά,  χώρος υποδοχής αλλά και μαρτυρίου για νέους πρόσφυγες…

 «Ο Χριστός απορεμένος», λοιπόν,  το διήγημα που είναι βασισμένο στο ποίημα Μυτιληνιού ποιητή, είναι γεμάτος ανατροπές . Η Ασημίνα, προσφυγοπούλα από το Αϊβαλί, γνωρίζει το βαρκάρη και σωτήρα της Στρατή και μαζί του φτιάχνει σπίτι και φαμίλια στο φιλόξενο νησί! «…ήτανε τυχερή η Ασημίνα , τυχερή και ευλογημένη!και για τούτο γονάτιζε κάθε βράδυ μπροστά στο ένα και μοναδικό εικόνισμα , εκείνο του Χριστού με το καθαρό πρόσωπο, τα καταγάλανα, γαλήνια μάτια του που κοιτάζανε τον κόσμο μ΄απέραντη αγαθότητα από το μικρό εκείνο ράφι στη γωνιά της κάμαρής  της…», ωστόσο η ανάγκη την κάνει  να πάει να πουλήσει αυτή τη μοναδική της πραμάτεια… Αυτά λοιπόν τα δύσκολα χρόνια της φτώχιας της ζωής της, της γεμάτης όμως με αληθινό νόημα ζωής, μας τα ξετυλίγει με λογοτεχνική δεξιοτεχνία ο Αλέξανδρος επιτυγχάνοντας να μας πείσει ότι η ομορφιά του κόσμου και της ζωής είναι καθαρά εσωτερικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου.

Στην τεχνική μάλιστα της γραφής του  αν πρέπει να αποδώσω ένα χαρακτηριστικό στοιχείο, αυτό είναι η παράδοξη αλήθεια πως για όλες σχεδόν τις ανατροπές ο αναγνώστης  δεν έχει προετοιμαστεί…

Είναι γεγονός ότι με την εμφάνισή του στον πεζό λόγο με τα διηγήματα αυτά ο  Αλέξανδρος Τσαγκαρέλλης μας αποδεικνύει ότι είναι ένας άξιος λογοτέχνης που γνωρίζει καλά να χειρίζεται τον πεζό λόγο και μάλιστα τον θαυμάσιο λόγο της ντοπιολαλιάς του νησιού του, που τον συνοδεύει και με χρήσιμες επεξηγήσεις, μιας ντοπιολαλιάς που δίνει ιδιαίτερη χάρη και ομορφιά στο κείμενο.

 

Ο  συγγραφέας λοιπόν και στα 4 διηγήματα αγαπάει τους ήρωες του , πώς αλλιώς θα τους βλέπαμε τόσο ζωντανούς μπροστά μας; Είναι σίγουρο ότι όλα τα συναισθήματα των ηρώων του πέρασαν αρχικά από τον ίδιο..

Πιστεύω ότι όταν γράφει ο Αλέξανδρος θα πρέπει να ζει τις πιο όμορφες στιγμές του!  Πάνω στο χαρτί του βάζει εικόνες, σκιαγραφεί χαρακτήρες, ζει  ζωές …

 Είμαι σίγουρη ότι γράφει για να περνάει ο ίδιος καλά αλλά τελικά καταφέρνει να δίνει σε μας τους αναγνώστες του ωραίες εικόνες που με αυτές μπορούμε να ησυχάσουμε το μυαλό μας, να γεμίσουμε τη σκέψη μας, να πλουτίσουμε το ψυχισμό μας….

Κλείνοντας,  θα ήθελα να πω ότι μπορεί ο Αλέξανδρος  Τσαγκαρέλλης να ταξίδεψε λόγω της  δουλειάς του και να γύρισε  όλο τον κόσμο μια και δύο φορές, στην τουλάχιστον 20η ετή υπηρεσία του στην Ολυμπιακή Αεροπορία, γεγονός που του έδωσε την ευκαιρία να εμπλουτίσει το λογοτεχνικό του υπόβαθρο με πλήθος ξεχωριστών φυσικών τόπων και εικόνων χωρίς όμως να λησμονήσει ποτέ τα πάτρια εδάφη της Λέσβου που αποτέλεσαν και την πηγή έμπνευσής του για το βιβλίο του: «Ο Χαμός  του Γιώργη και άλλες ιστορίες», στο οποίο με τη γραφίδα του δίνει σε όλους εμάς τους αναγνώστες του,  τη δυνατότητα να ταξιδεύουμε- να γίνουμε και μείς ταξιδευτές  μέσα στις ψυχές των ηρώων του…

Σ΄ ευχαριστούμε πολύ Αλέξανδρε , ευχόμαστε να μας δίνεις πάντα τέτοια κι άλλα πολλά γοητευτικά ταξίδια….

100 χρόνια απο τη Λήξη του Α΄ΠΠ

https://www.businessinsider.com/animated-map-how-wwi-changed-europe-borders-2017-4

Στο Μιχ. Δερτούζο! In memoriam….

Το εθνικό μας πλεονέκτημα στην Πληροφοριακή Εποχή*

του ΜΙΧΑΛΗ ΔΕΡΤΟΥΖΟΥ**

Γράφω στα ελληνικά τούτη την πρόσθετη εισαγωγή, μοναδική ανάμεσα σ΄όλες τις εκδόσεις και μεταφράσεις του What Will Be, για δύο λόγους: τη ζεστασιά που νιώθω για την πατρίδα μου και την πίστη ότι ο λαός μας και η πληροφορική έχουν καλή προοπτική παντρειάς. Αν η εκτίμηση αυτή είναι σωστή, θα μπορούσε η νέα αυτή επανάσταση, που ήδη σείει τον κόσμο, να δονήσει την Ελλάδα περισσότερο, ώστε να καταλάβει προνομιούχα θέση δίπλα στον τουρισμό και τις αγροτικές μας εξαγωγές.

Γενικότητες με βάση εθνικά καλούπια είναι, συνήθως, επικίνδυνες. Πώς θα εξηγήσουμε, όμως, ότι οι Ιάπωνες, που για είκοσι χρόνια προσπαθούν να πάρουν την πάνω βόλτα στο λογισμικό (software), με τεράστιες επενδύσεις και ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα, έβγαλαν μόνοι τους, τελευταία, το συμπέρασμα ότι δεν έχουν επιτύχει σ αυτό το σκοπό; Πώς θα εξηγήσουμε ακόμα ότι οι Ευρωπαίοι της κεντρικής Ευρώπης, αν και έχουν κάνει αξιόλογες εφευρέσεις, όπως το World Wide Web, έχουν δυσκολία να τις εκμεταλλευτούν και, γενικότερα, να πλησιάσουν τους Αμερικανούς στη δημιουργία πλούσιου φάσματος προγραμμάτων και συστημάτων πληροφορικής;

Νομίζω ότι οι Ιάπωνες δεν τα κατάφεραν, επειδή πιστεύουν ότι το καρφί που εξέχει πρέπει να χτυπηθεί, ώστε να έρθει στην ίδια περασιά με όλα τα άλλα. Το λογισμικό, όμως, και οι πετυχημένες χρήσεις της πληροφορικής θέλουν τρέλες, ιδιορρυθμίες και εφευρετικότητα, που δε φυτρώνουν εύκολα στον κήπο της ομοιομορφίας. Οι Κεντροευρωπαίοι, που όπως οι Ιάπωνες πέρασαν από τη φεουδαρχική πειθαρχία στο βασιλιά, διακρίνονται κι αυτοί από την αγάπη της ομοιομορφίας, μαζί με κάτι άλλο: τη λατρεία της ακρίβειας και την πίστη ότι, πριν κατασκευαστεί κάτι, πρέπει πρώτα να μελετηθούν όλα τα πιθανά προβλήματα, να ιεραρχηθούν και να διορθωθούν. Τέτοιο σκεπτικό φτιάχνει τέλεια ρολόγια και υλικά προϊόντα ακριβείας. Αλλά δε συμβάλλει στη δημιουργία των άυλων προϊόντων της πληροφορικής, ίσως επειδή αυτά είναι πιο πολύπλοκα και αντιπροσωπεύουν ένα περίεργο μείγμα επιστήμης και τέχνης. Αντί για σχολαστική ακρίβεια, θέλουν γρηγοράδα… και λίγο μπουρδούκλωμα! Ας τελειώσει το πρόγραμμα τώρα, κι ας έχει λίγα σφάλματα (bugs). Χρησιμοποιώντας το θα τα βρούμε, μαζί με άλλα σφάλματα που δεν προβλέψαμε και αλλαγές οι οποίες τώρα που το χρησιμοποιούμε είναι προφανείς, ενώ χθες που το σχεδιάζαμε ήταν αόρατες.

Να με συγχωρείτε, αν κανείς προσβληθεί μ αυτή την παρατήρηση, αλλά νομίζω ότι εμείς οι Ελληνες έχουμε κάποια ανάλογη τάση στην αντιμετώπιση προβλημάτων ­με ταχύτητα, μπουρδούκλωμα και διόρθωση­ που δε συντελεί, βέβαια, στην ικανότητά μας να συναγωνιζόμαστε τους Ελβετούς στην κατασκευή ρολογιών. Αποτελεί πλεονέκτημα, όμως, στην πληροφορική. Προσθέστε σ αυτό την κληρονομιά και την αγάπη που έχουμε στη δόμηση λόγων, στις φιλοσοφικές συζητήσεις, στη λογική, στις σκέψεις και στα σχήματα φαντασίας (αν ήταν έτσι… θα γινόταν έτσι…) και η πανοπλία εργαλείων μας για την πληροφορική γίνεται ακόμα πιο τρανή. Νομίζω ότι έχουμε μια έμφυτη κλίση προς την άυλη πληροφορική, που ξεπερνάει την τάση μας προς την υλική βιομηχανία. Ιδού το εθνικό μας πλεονέκτημα στην Πληροφοριακή Εποχή!

Με βάση τέτοιες σκέψεις, ονειρεύομαι ομάδες Ελλήνων νέων, μέλη πια της Πληροφοριακής Αγοράς που περιγράφω στο βιβλίο αυτό, να ζουν στα νησιά μας, στην ύπαιθρο, με τις οικογένειές τους και να προσφέρουν από αυτό το ευχάριστο και καθαρό περιβάλλον τις πληροφοριακές υπηρεσίες τους στις διεθνείς αγορές. Αλλοι να δημιουργούν ή να συντηρούν λογισμικό για τους πελάτες τους στη Νέα Υόρκη ή στη Φραγκφούρτη (για τριάντα χιλιάδες δραχμές την ώρα), άλλοι να πουλούν ή ν αγοράζουν πληροφορίες και πληροφοριακή δουλειά (γιατροί, μεσίτες, συγγραφείς, λογιστές, καλλιτέχνες, έμποροι, μηχανικοί…), ενώ άλλοι να διαμορφώνουν νέες δουλειές με νέα προϊόντα και υπηρεσίες που είναι χρήσιμα σ όλο τον κόσμο. Σ αυτή την καινούρια ελληνική Πληροφοριακή Αγορά θα έρθουν όχι μόνο Έλληνες, αλλά και Ιάπωνες, Αμερικανοί, Αυστραλοί, Ευρωπαίοι, Κινέζοι και άλλοι που επιθυμούν να γευτούν ελληνικά αγαθά, που θέλουν τουριστικές πληροφορίες ή μια επίσκεψη στη γενέτειρα του δυτικού πολιτισμού ­π.χ. με το «Ιστορικόπτερο» που περιγράφω στο βιβλίο­ ή που ζητούν να αγοράσουν υπηρεσίες και προϊόντα που δεν έχουν σχέση με την Ελλάδα πέρα από το ότι προσφέρονται από Έλληνες και είναι διεθνώς ανταγωνιστικά.

Ονειρεύομαι ακόμα τον ελληνισμό σε όλη την οικουμένη να χρησιμοποιεί τη νέα τεχνολογία της πληροφορικής για να δενόμαστε σφιχτά, ο ένας με τον άλλο, οι Έλληνες της διασποράς συνάμα με τους Έλληνες της Μεσογείου, δημιουργώντας έτσι μια νέα Ελλάδα. Ίσως, με τα χρόνια, αυτή η γεωγραφικά διεσπαρμένη αλλά ηλεκτρονικά συνδεδεμένη Ελλάδα μπορεί να πλησιάσει την έννοια «ελληνικό έθνος» πιο πιστά από τη σημερινή ελληνική χώρα με τους αναπόφευκτους περιορισμούς γης και πληθυσμού.

 *Απόσπασμα από τον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου του Μιχάλη Δερτούζου “Τι μέλει γενέσθαι”. Εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ. 1998.

Πηγή: http://andriakipress.com

Ένα άρθρο: τροφή για σκέψη!

https://www.huffingtonpost.gr/dimitris-kalantzis/-_10256_b_14955702.html

Επόμενη σελίδα: »