Μαριάννα Αποστόλου

Είμαι Καθηγήτρια γαλλικής φιλολογίας,κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου, παντρεμένη με δυο παιδιά, τον Νικόλα πτυχιούχο Ιατρικής και την Αντιγόνη, φοιτήτρια οδοντιατρικής.

URL: http://blogs.sch.gr/members/marapostol/

Επιστημονική και επαγγελματική ανάπτυξη

Παρακάτω απαριθμούνται τα τυπικά προσόντα μου καθώς και δράσεις που είχαν σαν στόχο την επιστημονική μου ανάπτυξη:

Φιλοσοφική Σχολή/Τμήμα Γαλλικό/ Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ημερομηνία διορισμού και ΦΕΚ διορισμού στον κλάδο και την ειδικότητα που υπηρετώ σήμερα: 30-8-1995 / ΦΕΚ διορισμού: 184/Γ/30-8-95

Κλάδος / Ειδικότητα : (ΠΕ05) Καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας

Προϋπηρεσία (προ διορισμού): 4 έτη 10 μήνες 29 ημέρες – αναπληρώτρια Καθηγήτρια Υπουργείο Παιδείας-Πρόταση μονιμοποίησης

  1. Μεταπτυχιακός τίτλος:

Τίτλος: Άσκηση & Ποιότητα Ζωής (Master)

Ειδίκευση: Παιδαγωγική & Δημιουργική Μάθηση

Εκπ. Ίδρυμα: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης –Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

βαθμός «Άριστα»/Θέμα μεταπτυχιακής διατριβής: «Αξιοποίηση των ΤΠΕ της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ) στα σχέδια εργασίας (project) της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ)».

  1. Πρώτη Ξένη Γλώσσα, Αγγλικά Επιπέδου Β2: Τίτλος: Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων.
  2. Δεύτερη Ξένη Γλώσσα, Γαλλικά Επιπέδου Β2:Τίτλος: Certificat De La Langue Française (Institut Français  D’ Athènes).
  3. Τρίτη ξένη Γλώσσα, Ιταλικά Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Ιταλική γλώσσα Ι» διάρκειας 50 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (ΥΠΕΠΘ) στο Κ.Ε.Ε Ν. Τρικάλων.
  4. Γνώση Ηλεκτρονικού Υπολογιστή, Επιπέδου 1: Τίτλος: Βεβαίωση Πιστοποίησης Δεξιοτήτων Και Γνώσεων Στις Τεχνολογίες Πληροφορίας Και Επικοινωνιών Υπουργείο Εθνικής Παιδείας & Θρησκευμάτων 2003
  5. 2017 Vellum International Diploma in Travel and TourismΔιεθνές Δίπλωμα της Vellum για τα Ταξίδια και τον ΤουρισμόA/A Πιστοποιητικού: 208416/ 23-02-2017
  6. 2017 Πιστοποιητικό παρακολούθησης τετράμηνου επιμορφωτικού προγράμματος εξειδίκευσης, εξ αποστάσεως εκπαίδευσης διάρκειας 240 ωρών, από 20-10-2016 έως 20-01-2017, στα ταξίδια και τον Τουρισμό. Βαθμοί ECVET: 28 ΕΛ.ΚΕ.ΔΙΜ (ΕΟΠΠΕΠ: 20000453)
  7. Βεβαίωση παρακολούθησης μαθημάτων Η/Υ-120 ώρες. (Δ/νση Πολιτισμού -Τμήμα Ν.Ε.Λ.Ε.)
  8. 2004 Σεμινάριο, διάρκειας 40 ωρών, με τίτλο: Χρήση Νέων Τεχνολογιών για την παραγωγή διδακτικού υλικού για την εκμάθηση της γαλλικής γλώσσας Διοργανωτής / Φορέας: (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης )
  9. 2007 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Πληροφορική VI: Δυναμικές εφαρμογές Παγκόσμιου Ιστού» διάρκειας 25 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε Ν. Τρικάλων.
  10. 2007 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Πληροφορική V: Πολυμέσα και WebPublishing» διάρκειας 50 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε Ν. Τρικάλων.
  11. 2006 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Πληροφορική IV:Προχωρημένα Θέματα σχετικά με τα Υπολογιστικά Φύλλα-Παρουσιάσεις-Βάσεις Δεδομένων»διάρκειας 50 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε Ν. Τρικάλων.
  12. 2012 Στο πλαίσιο του έργου Μάθηση 2.0 plus «Καινοτομικές πρωτοβουλίες νέων και καλές πρακτικές για την αξιοποίηση των Διαδικτυακών εργαλείων και Κοινοτήτων στον τομέα της Εκπαίδευσης και της Δια βίου μάθησης» τίτλος «Ειδική μνεία ενδιαφέροντος για την εκπαίδευση και την μάθηση  0»
  13. 2005 Εθελοντική αιμοδοσία για ΕΛΜΕΤ

Εκπαιδευτική Υπηρεσία

Ημερομηνία διορισμού και ΦΕΚ διορισμού στον κλάδο και την ειδικότητα που υπηρετεί σήμερα: 30-8-1995 / ΦΕΚ διορισμού: 184/Γ/30-8-95

Κλάδος / Ειδικότητα : (ΠΕ05) Καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας

Προϋπηρεσία (προ διορισμού): 4 έτη 10 μήνες 29 ημέρες  Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας– Υπουργείο Παιδείας

Συνολική εκπαιδευτική υπηρεσία:  26 έτη  8 μήνες   5 ημέρες

Διδακτική υπηρεσία: 25 έτη 0 μήνες 3 ημέρες

Συμμετοχή σε Δημοσιευμένες έρευνες.

  1. Βεβαίωση προϋπηρεσίας στο έργο: «Προωθώντας την ισότητα των φύλων κατά την μετάβαση από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας: δράσεις συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού με την οπτική του φύλου από 1-4-2006 μέχρι 30-6-2006. (Επιτροπή ερευνών του Α.Π.Θ.).
  2. Βεβαίωση συμμετοχής σχολικό έτος 2005-06 για την εκπόνηση προγράμματος «Δράσεις συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού με την οπτική του φύλου». (Επιτροπή ερευνών του Α.Π.Θ.).
  3. Βεβαίωση ως συντονίστρια για την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «Ζωή για την αρκούδα σημαίνει ζωή για το δάσος και τον άνθρωπο» 2002-03». (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)
  4. Βεβαίωση ως μέλος την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «Το Βαρούσι: η παλιά συνοικία των Τρικάλων». 2002-03. (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)
  5. Βεβαίωση ως μέλος την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «Το δάσος που λαχτάρησες….» 2003-04. (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)
  6. Βεβαίωση ως συντονίστρια για την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «Πέτρα: υλικό δόμησης και ομορφιάς» 2003-04. (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)
  7. Βεβαίωση ως συντονίστρια για την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «ToΒαρούσι: μια παραδοσιακή γειτονιά γεμάτη αναμνήσεις» 2004-05. (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)
  8. Βεβαίωση ως συντονίστρια για την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «Ληθαίος: το υδάτινο φίδι της πόλης των Τρικάλων» 2005-06. (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)
  9. Βεβαίωση ως συντονίστρια για την υλοποίηση του ΣΠΠΕ: «Αχελώος: ο αιώνιος ποταμός» 2005-06. (Επιτροπή ερευνών του Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Δημοσιευμένα άρθρα, σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά, σχετικά με την εκπαίδευση, που αξιοποιούν την ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία:

  1. «Διοίκηση Ολικής Ποιότητας. Σύγκριση των κοινών σημείων των θεωριών: Deming, Juran και Crosby» στον τόμο πρακτικών του 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «Νέος Παιδαγωγός» Αθήνα, 1 και 2 Απριλίου 2017 (ebook/PDF). ISBNQ 978-618-82301-2-5.
  2. Οδηγός σπουδών για την Ανώτατη Εκπαίδευση για μαθητές Γενικών Λυκείων. Περιέχει στοιχεία για το νέο σύστημα εισαγωγής, χρήσιμες συμβουλές για την συμπλήρωση του Μηχανογραφικού, συνοπτική παρουσίαση σχολών και τμημάτων της Ανώτατης Εκπαίδευσης ανά Επιστημονικό Πεδίο κ.α. για τους μαθητές των Γενικών Λυκείων, 432 σελίδων, ISBN: 978-960-93-7863-5Αποστόλου Μαριάννα, ΠΕ05, MSc, (Φιλολογική Επιμέλεια). http://myfiles.sch.gr/server/get/daa742fd52a8d487abc8ce866762c4eed
  3. Papastergiou M., Antoniou P., Apostolou,M. (2011). «Effectsofstudentparticipationinanonlinelearningcommunityonenvironmental education: A Greek case study». Technology, Pedagogy and Education ,Volume 20, Issue 2, 2011 http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1475939X.2011.588416
  4. Αποστόλου, Μ., Αντωνίου, Π., & Παπαστεργίου, Μ. (2011). «Η εξ αποστάσεως ομαδοσυνεργατική εκπαίδευση στο πλαίσιο ψηφιακών κοινοτήτων μάθησης ως μέσο ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων στην περιβαλλοντική εκπαίδευση». ΑνοικτήΕκπαίδευση/Open Education .Open Education – The Journal for Open and Distance Education and Educational Technology, Volume 10, Number 1,2014, Section One. © Open Education ISSN: 1791-9312.
  5. Αποστόλου, Μ., Τζίβα-Κωσταλά Β. (2011). «Οι νέες τεχνολογίες και το Διαδίκτυο στη διαδικασία μάθησης & στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση». 4/3/2011 ΠΕΠΦΑ http://www.pepfa.gr/periodiko/134–a-html
  6. Αποστόλου. Μ. (2009). «Η Συμβολή ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στις σχέσεις Ελλήνων και Aλλοδαπών μαθητών». http://www.inpatra.gr/kedek/seminario/seminario2009.pdf. Επιμέλεια Γεωργογιάννης, Π. (2009), Διαπανεπιστημιακό Διαδικτυακό Πρόγραμμα Ειδίκευσης, «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, Διαπολιτισμική Έρευνα και τα Ελληνικά ως Δεύτερη ή Ξένη Γλώσσα » 14 Φεβρουαρίου 2008- 30 Ιουνίου 2009 Εργασίες επιμορφούμενων. σελ. 135-151. Τόμος Ι. Πάτρα 2009.
  7. Αποστόλου, Μ. & Παπαγεωργίου Β. (2008). «Σχέδιο εργασίας (project). Δασικό οικοσύστημα: ωφέλειες – απειλές». Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Καλοκαίρι –Φθινόπωρο 2008 Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε.

Άσκηση καθηκόντων στελέχους εκπαίδευσης

  • 2017 – Διευθύντρια στο 4οΓΕΛΤρικάλων – Αλ. Παπαδιαμάντης
  • 011-12 μέχρι 7-07-15 ανέλαβα Διευθύντρια στο 1ο Γυμνασίου Τρικάλων : α. του μεγαλύτερου σχολείου σε αριθμό μαθητών, β. του παλαιότερου σχολείου του Ν. Τρικάλων (έλλειψη βασικών υποδομών π.χ. αίθουσα πολλαπλών χρήσεων), γ. με τμήμα ένταξης όπου κάθε χρόνο φιλοξενούνται αρκετοί μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες και στους χώρους του κτιρίου φιλοξενούνται κατά τις απογευματινές ώρες μαθητές του Εσπερινού Γυμνασίου & των Λυκειακών Τάξεων.
  • 201314 Υπεύθυνη Ενισχυτικής Διδασκαλίας του Κέντρου Ενισχυτικής Διδασκαλίας του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων
  • Συντονίστρια/Υπεύθυνη οικονομικής διαχείρισης του ΚΣΕ 3ου Γ/σίου Τρικάλων. 50-8730-1
  • Συντονίστρια/Υπεύθυνη οικονομικής διαχείρισης του ΚΣΕ 3ου Γ/σίου Τρικάλων. 50-8730-4
  • 1999 -2003Μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής του Εθνικού Θεματικού Δικτύου «Το Δάσος» 1999 Συνάντηση εργασίας εκπαιδευτικών για την ανάπτυξη: Θεματικού Δικτύου με θέμα «το Δάσος» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  • 2001 Συμμετοχή στη συνάντηση Σχολείων του Δικτύου «το Δάσος» που συντονίζει το Κ.Π.Ε. Μουζακίου στο δάσος Κιουρί του Αλμυρού Μαγνησίας (ΚΠΕ Μακρυνίτσας)
  • 2003 Συμμετοχή στη συντονιστική επιτροπή του Δικτύου «το Δάσος» που συντονίζει το Κ.Π.Ε. Μουζακίου (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  • 2013 Συμμετοχή στη συντονιστική επιτροπή του Δικτύου «το Δάσος»που συντονίζει το Κ.Π.Ε. Μουζακίου (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  • 2003 Συμμετοχή στην οργανωτική επιτροπή για τη διοργάνωση της ημερίδας με θέμα «το Δάσος» (Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων).
  • 2006 Συμμετοχή στην οργανωτική επιτροπή του Σεμιναρίου που διοργάνωσε το Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων, με θέμα: «Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης – Εκπαίδευση με στόχο την αειφορία». (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  • 2006 Συμμετοχή στην οργανωτική επιτροπή του Περιβάλλοντος Εγκώμιον με θέμα: «Το Περιβάλλον στη Θρησκεία, στη Λογοτεχνία, στην αρμονία του κόσμου γύρω μας» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  • 2010 Συμμετοχή στην οργανωτική επιτροπή του αφιερώματος για το Περιβάλλον και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα «Από την Πανσοφία της Δημιουργίας στο Ά-μετρον του Σημερινού Κόσμου». (Δήμος Τρικκαίων).
  • 2010 Συμμετοχή στην συντονιστική ομάδα για την εκδήλωση Debate μαθητών και υποψηφίων Δημάρχων του Δήμου Τρικκαίων με θέμα: «Η πόλη που εμείς θέλουμε». (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  • 2010 Συμμετοχή στην οργανωτική επιτροπή του αφιερώματος στο Περιβάλλον με θέμα: «Από το “εμείς κι ο κόσμος” σ’ έναν κόσμο που αλλάζει σε σχέση …μ’ εμάς»(Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  • 2011 Συμμετοχή στην ομάδα στήριξης στον μαθητικό διαγωνισμό φωτογραφίας «Μ΄ αρέσει δεν μ΄ αρέσει στην πόλη μου». (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).

Επιμόρφωση σε θέματα σχετικά με την εκπαίδευση

  1. 2012 Ετήσια εξειδίκευση στην «Ειδική Αγωγή –Μαθησιακές Δυσκολίες / Δυσλεξία»Σεμινάριο διάρκειας 500 ωρών (280 ώρες διδασκαλίας και 220 ώρες πρακτικής άσκησης) Διοργανωτής/ Φορέας: Κέντρο Μελέτης Ψυχοφυσιολογίας και Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
  2. 2011 «Ετήσιο σεμινάριο στη Διοίκηση της Εκπαίδευσης και τη Διαπολιτισμική Πραγματικότητα»Πανεπιστήμιο Πατρών διάρκειας 450 ωρών. Διοργανωτής / Φορέας: Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης / Πανεπιστήμιο Πατρών.
  3. 2015 Πιστοποιητικό Μεταπτυχιακής Επιμόρφωσης συμμετοχής στο Ετήσιο Μεταπτυχιακό Επιμορφωτικό Σεμινάριο με θέμα: «Οικονομική, Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης & της Δια Βίου Μάθησης» της Σχολής Περιβάλλοντος, Γεωγραφίας και Εφαρμοσμένων Οικονομικών του Τμήματος Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών.
  4. 2009 Εξάμηνο σεμινάριο ειδίκευσης στη «Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, τη Διαπολιτισμική Έρευνα και τα Ελληνικά ως Δεύτερη ή Ξένη γλώσσα» διάρκειας 400 ωρών. Διοργανωτής / Φορέας: Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης / Πανεπιστήμιο Πατρών.
  5. 2013 Εξάμηνο σεμινάριο στη θεματική ενότητα «Συμβουλευτική στη Ψυχολογία» Β΄ κύκλου Σπουδών 2012-13 (Ακαδημία Πολιτών).
  6. 2016 Επιμορφωτικό πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης διάρκειας 200 ωρών από 14 -03-2016 έως 26-06-2016 με αντικείμενο «Η Πολλαπλή νοημοσύνη Εκπαίδευση». Κέντρο δια βίου μάθησης «Διάβημα».
  7. 1994 Τρίμηνη Εισαγωγική επιμόρφωση Διάρκεια (1/9/1994 – 30/11/1994) Διοργανωτής / Φορέας: ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ.
  8. 2017 Βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης του μαθήματος ΙΣΤ2.2: Πατήρ πάντων πόλεμος: Οι Ελληνιστικοί πόλεμοι ως κοινωνικό και πολιτιστικό φαινόμενο, εξ αποστάσεως εκπαίδευσης διάρκειας 5 εβδομάδων από 27/2/2017 έως 2/4/2017 (Κέντρο Ανοιχτών Διαδικτυακών Μαθημάτων Mathesis).
  9. Βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης του μαθήματος ΙΣΤ3.2: Παγκόσμια Ιστορία 2: Ο άνθρωπος απέναντι στο Θείοτο οποίο προσφέρεται από το Κέντρο Ανοικτών Διαδικτυακών Μαθημάτων Mathesis των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, με διδάσκουσα την κ. Μαρία Ευθυμίου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών
  10. 2012 Επιμορφωτικό πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης διάρκειας 100 ωρών από 30-1-2012 έως 9-4-2012 με αντικείμενο «Το Project στην Εκπαίδευση» . Κέντρο δια βίου μάθησης και αειφόρου ανάπτυξης.
  11. 2006 Πιστοποιητικό Δια Βίου Εκπαίδευσης «Προστατεύω τον εαυτό μου και τους άλλους» διάρκειας 100 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Δήμο Τρικάλων.
  12. 2013 Πιστοποιητικό παρακολούθησης από 8/7/2013 μέχρι 8/10/2013 παρακολούθησε τη Θεματική ενότητα με τίτλο: «Εκπαιδευτικός και μαθητής στη σύγχρονη κοινωνία»Κέντρο Ερευνών Πανεπιστημίου Πειραιώς .
  13. 2006 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Κατασκευή κοσμήματος» διάρκειας 75 ωρών από τη Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) και τη Νομαρχιακή Επιτροπή Λαϊκής Επιμόρφωσης στο Κ.Ε.Ε. Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  14. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του εκπαιδευτικού προγράμματος «Κοινωνική Οικονομία και καινοτόμες μορφές επιχειρηματικότητας» στο πλαίσιο του έργου Προγράμματα δια βίου εκπαίδευσης για την ανάπτυξη οριζοντίων και κοινωνικών δεξιοτήτων, συνολικής διάρκειας 70 ωρών από 06-03-15 μέχρι 15-03-2015. (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής –ΓΣΕΕ).
  15. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του εκπαιδευτικού προγράμματος «Εκπαίδευση Εκπαιδευτών και ποιότητα στη δια βίου μάθηση» στο πλαίσιο του έργου Προγράμματα δια βίου εκπαίδευσης για την ανάπτυξη οριζοντίων και κοινωνικών δεξιοτήτων, συνολικής διάρκειας 70 ωρών από 25-9-15 μέχρι 31-10-15. (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής –ΓΣΕΕ).
  16. 2013 Πρόγραμμα κατάρτισης 65 ωρών «Διοίκηση επιχειρήσεων και Οργανισμών (Μάνατζμεντ)» Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο.
  17. 2016Βεβαίωση παρακολούθησης του εκπαιδευτικού προγράμματος «Ταχύρρυθμης Εκπαίδευσης Οδηγών δημιουργικών περιηγήσεων», συνολικής διάρκειας 60 ωρών από 9-9-16 μέχρι 18-9-2016 (Κέντρο δια Βίου Μάθησης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας).
  18. 2013 Πιστοποιητικό Εκπαίδευσης «Προστασία του καταναλωτή» διάρκειας 60 ωρών (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής πολιτικής της ΓΣΕΕ).
  19. 2013 Βεβαίωση σπουδών «Προστασία του καταναλωτή» διάρκειας 60 ωρών (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής πολιτικής της ΓΣΕΕ).
  20. 2015 Πιστοποιητικό επιμόρφωσης: Διατροφή και Σωματική Δραστηριότητα στην Παιδική Ηλικία, 60 ωρών, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής της Σχολής Επιστημών Υγείας & Αγωγής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  21. 2015 Πιστοποιητικό επιμόρφωσης: Βασικά θέματα Διατροφής,55 ωρών, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής της Σχολής Επιστημών Υγείας & Αγωγής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
  22. 2015 Βεβαίωση ολοκλήρωσης από απόσταση του προγράμματος «Ανάπτυξη και Λειτουργία Δικτύου Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Φαινομένων Σχολικής Βίας και Εκφοβισμού» διάρκειας 50 ωρών «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» ΕΣΠΑ 2007-2013.
  23. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης του κύκλου σεμιναρίων για εκπαιδευτικούς κατά τη σχολική χρονιά 2011-12 με θέματα: Διαφορετικότητα (στερεότυπα –προκαταλήψεις) 2. Η επικοινωνία στην καθημερινή ζωή (συν-ειρμός Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Ν. Τρικάλων).
  24. 2008 Βεβαίωση παρακολούθησης 50 ωρών «Επιμόρφωση Στελεχών και Εκπαιδευτικών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» (ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ).
  25. 2006 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Θέατρο-Θεατρική παιδεία» διάρκειας 50 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε. Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  26. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης 50 (εξ αποστάσεως) ωρών του επιμορφωτικού προγράμματος «Εισαγωγή στην Εκπαίδευση Ενηλίκων» από 09/01/2017-10/02/2017 (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.)
  27. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης 50 (εξ αποστάσεως) ωρών του επιμορφωτικού προγράμματος «Τα Κοινωνικά Δίκτυα στην Εκπαίδευση » από 05/06/2017-ο7/07/2017 (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.).
  28. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης 50 (εξ αποστάσεως) ωρών του επιμορφωτικού προγράμματος «Όψεις του Προσφυγικού Φαινομένου» (Ε.Α.Π.)
  29. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης του μαθήματος: «Παγκόσμια Ιστορία 2: Ο άνθρωπος απέναντι στο θείο»
  30. 2007 Βεβαίωση παρακολούθησης του ταχύρρυθμου επιμορφωτικού προγράμματος 48 ωρών με τίτλο: «Συσχετισμός Οικογενειακού – Κοινωνικού Πολιτισμικού Περιβάλλοντος στη σχολική επίδοση του παιδιού» (ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ, ΥΠΕΠΘ).
  31. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του Εκπαιδευτικού – επιμορφωτικού συνεδρίου, διάρκειας 45 ωρών, με θέμα: «Μελετώντας την Ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου: Σταθμοί σε ένα ταξίδι από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα»Στην αίθουσα τελετών « Αλέξανδρος Παπαναστασίου» της Φιλοσοφικής σχολής του Α>Π.Θ. στις 4-5 & 11-12 Ιουνίου 2016 υπό την αιγίδα του ΥΠ.Π.Ε.Θ.& ΥΠ.Π.Α..
  32. Βεβαίωση παρακολούθησης του 7ήμερου Θερινού Σχολείου, Εκπαιδευτικού – επιμορφωτικού σεμιναρίου, διάρκειας 45 ωρών, με θέμα: «Ευρυτανία: Φύση, Περιβάλλον και Ζωή»,από 4-10 Ιούλη 2016 που διοργανώθηκε από το ΚΠΕ Καρπενησίου.
  33. Βεβαίωση παρακολούθησης του 2ου Θερινού Πανεπιστημίου, διάρκειας 40 ωρών, με θέμα: «Αειφόρο Σχολείο – Αειφόρος Κοινότητα», από 17-20 Ιούλη 2016, που διοργανώθηκε από το Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού και το Πανεπιστήμιο Αθηνών/Έδρα UNESCO για τη διαχείριση & Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη στη Μεσόγειο στις Σπέτσες.
  34. Βεβαίωση παρακολούθησης του 4ου Θερινού Σχολείου Τζουμέρκων & Νοτιοανατολικής Πίνδου με θέμα: «Νερό: φυσικό και κοινωνικό/πολιτικό αγαθό» που διοργάνωσε το Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας & Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας σε συνεργασία με την Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Τζουμέρκων, το Δήμο Τζουμέρκων και το Σύλλογο προστασίας Αράχθου από 22 έως 27 Αυγούστου 2017.
  35. 2002 Βεβαίωση παρακολούθησης 14 τρίωρων επιμορφωτικών συναντήσεων επί συνόλου 14 στο «Πρόγραμμα Ενδοσχολικής Επιμόρφωσης στις Τ.Π.Ε. 2001-2002» (ΥΠ.Ε.Π.Θ.)
  36. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης του επιμορφωτικού προγράμματος διάρκειας οκτώ (8) εβδομάδων (4 Μαρτίου – 28 Απριλίου) με θέμα: Πιλοτική εφαρμογή εξ αποστάσεως επιμόρφωσης εκπαιδευτικών στο σχεδιασμό και υλοποίηση περιβαλλοντικών δράσεων» (ΚΠΕ Μαρώνειας και Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης).
  37. 1998 Παρακολούθηση 5ήμερου εκπαιδευτικού εργαστηρίου Εκπαίδευση στην εφαρμογή προγράμματος Αγωγής Υγείας πρωτογενούς πρόληψης των εξαρτησιογόνων ουσιών, βασισμένο στο υλικό «Στηρίζομαι στα πόδια μου» (Κέντρο Κοινωνικής Παρέμβασης).
  38. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Ψηφιακή ξενόγλωσση τάξη στην πράξη» διάρκειας οκτώ εβδομάδων (42 ωρών) από 7/3/2015 μέχρι 24/5/2015 (ΥΠ.Π.Π.&Θ).
  39. 1999 Βεβαίωση Συμμετοχής σε σεμινάριο (40 ώρες) με θέμα: «Ευρωπαϊκά Προγράμματα στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση» (Γραφείο Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού).
  40. 1999 Παρακολούθηση επιμορφωτικού σεμιναρίου «Αγωγή Υγείας στα σχολεία» διάρκειας 40 ωρών (Γραφείο Αγωγής Υγείας).
  41. 2014Βεβαίωση συμμετοχής στο βιωματικό σεμινάριο διάρκειας 36 ωρών με θέμα: «Εισαγωγικό επιμορφωτικό σεμινάριο σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού και σύγχρονης συμβουλευτικής σταδιοδρομίας» ΚΕΣΥΠ / ΔΔΕ ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  42. 1997 Ταχύρρυθμο Προαιρετικό Επιμορφωτικό  Πρόγραμμα «Πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις στη διδακτική της Γαλλικής Γλώσσας»(36 ώρες Π.Ε.Κ. Λάρισας).
  43. 2014Βεβαίωση συμμετοχής στο σεμινάριο Ενδοσχολικής Επιμόρφωσης 35 ωρών «Εκπαίδευση & Ειδική Αγωγή» στα πλαίσια του έργου Δράσεις ευαισθητοποίησης & επαγγελματικής ανάπτυξης Εκπαιδευτικών. (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής –ΓΣΕΕ).
  44. 1999 Βεβαίωση συμμετοχής στο Πρόγραμμα επιμόρφωσης Εκπαίδευσης της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση35 ωρών (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)
  45. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης της Διδακτικής Ενότητας του Σχολείου Κωστής Παλαμάς: «Λαϊκός Πολιτισμός και Τουρισμός» διάρκειας 31 ωρών 23 & 24/10/2015. Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών.
  46. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης της Διδακτικής Ενότητας του Σχολείου Κωστής Παλαμάς: «Λαϊκός Πολιτισμός και Τουρισμός» διάρκειας 31 ωρών 24 – 27/10/2015. Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών.
  47. 2002 Βεβαίωση παρακολούθησης 4ήμερου Σεμιναρίου -Εργαστηρίου Β΄ επιπέδου με θέμα «Σύγχρονη Τεχνολογία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση»(Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  48. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα 30 ωρών, με θέμα: «το Ντοκυμαντέρ ως εκπαιδευτικό εργαλείο» (Δημοτικό Θέατρο Τρικάλων).
  49. 2002 Συμμετοχή στην: 3ήμερη συνάντηση εργασίας και επιμόρφωσης του Εθνικού Θεματικού Δικτύου Π. Ε. «Βιώσιμες Πόλεις – Ποιότητα Ζωής» διάρκειας 30 ωρών (Κ.Π.Ε. Αργυρούπολης).
  50. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα 30 ωρών, με τίτλο: «Προγραμματίζω – Δημιουργώ – Μαθαίνω με το Scratch» από  08/05/2017  μέχρι 02/07/2017 (Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο).
  51. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης στο τριήμερο βιωματικό σεμινάριο επιμόρφωσης με τίτλο «Υδροκίνηση στη Φλώρινα» στις 17, 18 & 19 Μαρτίου 2017, που συνδιοργάνωσαν το ΚΠΕ Βεύης-Μελίτης, το ΚΠΕ Περτουλίου Τρικκαίων και το Φιλιατών.
  52. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης στο τριήμερο βιωματικό σεμινάριο επιμόρφωσης με τίτλο «Υδροκίνηση» στις 14, 15 & 16 Μαρτίου 2014 (ΚΠΕ Φιλιατών).
  53. 2015 Βεβαίωση συμμετοχής στο διήμερο σεμινάριο με τίτλο «Βιοποικιλότητα στην Βιώσιμη Ανάπτυξη», διάρκειας 26 ωρών, 3,4 & 5 Απριλίου 2015 (ΚΠΕ Καστοριάς).
  54. 2006 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Διατροφή» διάρκειας 25 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε. Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  55. 2006Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Γενικές Αρχές της Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων – Πρώτες Βοήθειες» διάρκειας 25 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε. Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  56. 2006 Πιστοποιητικό Επιμόρφωσης «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» διάρκειας 25 ωρών από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων) στο Κ.Ε.Ε. Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  57. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο τριήμερο σεμινάριο – εργαστήριο διάρκειας 25 ωρών με τίτλο «Παραδοσιακοί οικισμοί και Πέτρινα Γεφύρια»15,16 & 17 Ιανουαρίου2016 (ΚΠΕ Κόνιτσας).
  58. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου με θέμα: «Η χρήση υλικών του δάσους ως παιδαγωγικό μέσο. Περιβαλλοντικές – εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο δάσος» (ΚΠΕ Μουζακίου).
  59. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης του προγράμματος επιμόρφωσης με θέμα: «Τα νέα εργαλεία Πληροφορικής και η εφαρμογή τους στην τάξη », διάρκειας 25 ωρών(Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης).
  60. 2013Βεβαίωση παρακολούθησης του εκπαιδευτικού προγράμματος διάρκειας 25 ωρών «Περιβάλλον και Καθημερινή ζωή» από το Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων της Γ.Γ.Ε.Ε. (ΥΠΕΠΘ) στο Κ.Ε.Ε Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ.
  61. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής στο τριήμερο σεμινάριο – εργαστήριο διάρκειας 25 ωρών με τίτλο «Πίνδος: Παραδοσιακοί οικισμοί Φύση και Γεωλογία – Βιώσιμη Ανάπτυξη» 23, 24 & 25 Ιουνίου 2017 (ΚΠΕ Κόνιτσας).
  62. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου διάρκειας εικοσιτεσσέρων (24) ωρών (31 Οκτωβρίου- 2 Νοεμβρίου) με θέμα: «Ευαισθητοποίηση για την ισότητα των Φύλων ενάντια στη Βία μεταξύ ερωτικών συντρόφων» Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της βίας.
  63. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου διάρκειας εικοσιτεσσέρων (24) ωρών με θέμα: «Οι Βιωματικές Δράσεις ως Εργαλείο Μάθησης».(ΚΕ.ΠΛΗ.ΝΕ.Τ., ΚΕ.ΣΥ.Π., Σ.Σ.Ν. και Σχ. Δ. της Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  64. 2013 Βεβαίωση υλοποίησης προγράμματος «Τα ψηλά Βουνά » από 11 μέχρι 12 Απριλίου 2013 (ΚΠΕ Καρπενησίου).
  65. 2005 Δίπλωμα συμμετοχής στο σεμινάριο πρακτικής εφαρμογής «Αποτελεσματική Διαχείριση Ομάδων Μέσω Υπαίθριων Δραστηριοτήτων» (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  66. 2005 Δίπλωμα συμμετοχής στο σεμινάριο πρακτικής εφαρμογής «Εναλλακτικές μορφές γύμνασης» Power yoga, Capoeira, Body Sculpting (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  67. 2005 Δίπλωμα συμμετοχής στο σεμινάριο πρακτικής εφαρμογής «Άθληση &Σπορ στα Ξενοδοχεία» Animation (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  68. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης του Σεμιναρίου που διοργάνωσε το Γραφείο Π.Ε Εκπ/σης της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων, με θέμα: «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση & Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης – Εκπαίδευση με στόχο την αειφορία»(Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  69. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του τριήμερου σεμιναρίου διάρκειας 23 ωρών με θέμα: «Τουρισμός και Περιβάλλον: Στους δρόμους του νερού» (ΚΠΕ Αρχανών-Ρούβα –Γουβών).
  70. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Υπαίθρια Ζωή και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» διάρκειας 22 ωρών από το Κ.Δ.Β.Μ.Π.Α. (Κ.Π.Ε. Παρανεστίου).
  71. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης του τριήμερου βιωματικού σεμιναρίου διάρκειας 22 ωρών με θέμα: «Τεχνικές θεάτρου και βιωματικής μάθησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και σε θέματα προσφύγων» από 3, 4 & 5 Μαρτίου 2017 στο 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων (UNHCR –Πανελλήνιο Δίκτυο για το θέατρο στην Εκπαίδευση).
  72. 2003 Συμμετοχή στο σεμινάριο – εργαστήριο Π.Ε. Οργάνωση του Δικτύου Σχολείων «το Δάσος» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  73. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης στο τριήμερο σεμινάριο, με θέμα: «Πεθαίνουν τα κάστρα: Πρακτικές για την αειφορική διαχείριση των κάστρων σήμερα» (ΚΠΕ Μολάων).
  74. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του τριήμερου σεμιναρίου του Δικτύου «Υδροκίνηση» με τίτλο: «Χρυσοπράσινο φύλλο-Ληθαίος το ποτάμι της πόλης μας». Διετία 2013-15 (ΚΠΕ Φιλιατών-ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων).
  75. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης του σεμιναρίου-εργαστηρίου διάρκειας 20 ωρών με θέμα «το Δάσος» ( ΚΠΕ Μουζακίου).
  76. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης του 3ήμερου σεμιναρίου διάρκειας είκοσι (20) ωρών με θέμα: «Μετάξι και Βιομηχανική Κληρονομιά» που πραγματοποιήθηκε στο Σουφλί, Αδριανούπολη και Φιλιππούπολη από 22-24 /6/2012 (Κ.Π.Ε. Σουφλίου).
  77. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο Σεμινάριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, με θέμα: «Η Γεω – Βιοποικιλότητα στη χώρα των ελεφάντων» 8, 9 & 10 Ιουνίου 2012. (ΚΠΕ Γρεβενών).
  78. 2009 Βεβαίωση παρακολούθησης του 3ήμερου Σεμιναρίου με θέμα: «Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Το Μετάξι – Υλοποίηση σκοπών και στόχων του Δικτύου», από 18/20 Δεκεμβρίου 2009». (ΥΠ. Δ. Β. Μ. Θ.)
  79. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής & υλοποίησης προγράμματος διάρκειας 20 διδακτικών ωρών με θέμα: «Το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Ε6»από 7/3 μέχρι 9 /3/2013 στο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία  Μαρώνειας (ΚΠΕ Μαρώνειας).
  80. 2001 Βεβαίωση συμμετοχής & υλοποίησης 3ήμερου προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε. Κ. Ποροΐων-Σερρών).
  81. 2003 Βεβαίωση συμμετοχής& υλοποίησης 3ήμερου προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα: «Το νερό –Το ποτάμι»(Κ.Π.Ε. Κόνιτσας).
  82. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης του πολυήμερου προγράμματος με θέμα: «Έδαφος, μήτρα ζωής»  23-25/2/2006 (ΚΠΕ Αρναίας).
  83. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης του πολυήμερου προγράμματος με θέμα: «Εύηνος ποταμός: Η ροή του ποταμού στη ροή του χρόνου» 4-5 Απριλίου 2006 (ΚΠΕ Θέρμου).
  84. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης στο τριήμερο σεμινάριο, με θέμα: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών –Επίτευξη στόχων του Δικτύου» (ΚΠΕ Σουφλίου).
  85. 2013 Βεβαίωση υλοποίησης προγράμματος διάρκειας τριών (3) ημερών από 21 μέχρι 23 Φεβρουαρίου 2013 με τίτλο: «Οι περιπέτειες του Μεταξοσκώληκα στην πόλη του Μεταξιού»(ΚΠΕ Σουφλίου).
  86. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο «Δυνατότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο Δάσος – Πολυλειτουργική αξιοποίηση των δασικών πόρων» από 5 έως 7 Απρίλη 2013 (ΚΠΕ Μουζακίου).
  87. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο τριήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κισσάβου- Ελασσόνας με θέμα «Περπατώντας και Ανακαλύπτοντας τον Όλυμπο» από 22-24 /9/2012 (ΚΠΕ Κισσάβου- Ελασσόνας).
  88. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο διήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Άμφισσας διάρκειας 18 ωρών, «Ανθρωπογενές περιβάλλον και Αειφόρος Διαχείριση. Η πόλη της Άμφισσας», 7 & 8 Δεκεμβρίου 2012 (Κ.Π.Ε Άμφισσας).
  89. 2002 Βεβαίωση συμμετοχής με μαθητές στο πρόγραμμα «Λίμνη Τριχωνίδα: Για μια αειφορική Διαχείριση του υδάτινου δυναμικού της» (Κ.Π.Ε. Θέρμου).
  90. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στην τετραήμερη προπαρασκευαστική συνάντηση εργασίας και επιμόρφωσης του προγράμματος Δια βίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελλάδας –Κύπρου «Χρυσοπράσινο Φύλλο» από 12 έως 15 Δεκεμβρίου (ΚΠΕ Αργυρούπολης).
  91. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στο διήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο με θέμα: «Η αξιοποίηση του διαδικτύου και των Τ.Π.Ε. στο Θεματικό Δίκτυο» του ΚΠΕ Έδεσσας-Γιαννιτσών.
  92. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στο τριήμερο βιωματικό σεμινάριο επιμόρφωσης ενηλίκων με τίτλο: «Από το αγροσύστημα στο αστικό περιβάλλον: Η παραγωγή αγαθών και η διαμόρφωση του αστικού τοπίου» (ΚΠΕ Κρεστένων).
  93. 1998 Συμμετοχή με μαθητές στο τετραήμερο πρόγραμμα από 2/5-12-98 «Υγρότοποι- Το νερό ως πηγή ενέργειας» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  94. 1999 Συμμετοχή με μαθητές στο τετραήμερο πρόγραμμα από 2/5-12-99 «Το  δάσος» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  95. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής στο σεμινάριο 20 ωρών με τίτλο: «Web0 εργαλεία για το σχεδιασμό και την υλοποίηση συνεργατικών έργων eTwinning για εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης» από 05/19-12-2016. Εξοικείωση με την πλατφόρμα του moodle. Δραστηριότητες δικτύωσης (Tricider, Time toast, My Blue Robot). Συνεργατικές δραστηριότητες Dot storming, Colorillo, Meeting words). Σχεδιασμός eTwinning έργου (Learning Designer). Αξιολόγησηανατροφοδότηση (Quizzes, Today’s Meet).
  96. 2015 Βεβαίωση συμμετοχής στο σεμινάριο διάρκειας 18 ωρών με τίτλο: «Θέατρο του καταπιεσμένου και θέατρο Φόρουμ στην Εκπαίδευση- το Πρόγραμμα Διαφυγές» (Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση)
  97. 2003 Συμμετοχή στο 2ήμερο επιμορφωτικό Σεμινάριο με θέμα «Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση σε χώρες της Ευρώπης. Θεσμικό πλαίσιο. Προβλήματα & προοπτικές. Η Μεθοδολογία της Π.Ε.»(ΚΠΕ Μακρινίτσας).
  98. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο διήμερο πρόγραμμα του ΚΠΕ Μελίτης «Ταξίδι στην Ενδοχώρα των λιγνιτωρυχείων» στις 26/27-3-2012. (ΚΠΕ Μελίτης).
  99. 2014 Πιστοποιητικό συμμετοχής στις εργασίες της 2ης τετραήμερης Προπαρασκευαστικής συνάντησης του Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελλάδας –Κύπρου: «Χρυσοπράσινο Φύλλο» από 3-6 Απριλίου 2014 (Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου).
  100. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο που διοργάνωσε το ΚΠΕ Μουζακίου με Θέμα: «Συνεργασία σχολείου – κοινότητας στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης» (ΚΠΕ Μουζακίου).
  101. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στο διήμερο βιωματικό σεμινάριο επιμόρφωσης του θεματικού Δικτύου «Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας» με τίτλο «Γεφυρώνοντας το χθες με το σήμερα. Η σημασία της διάσωσης και ανάδειξης ιστορικών πετρογέφυρων του τόπου μας; Η περίπτωση της γέφυρας Κοράκου» στις 28/29 Μαρτίου 2014 στο Κ.Π.Ε. Μουζακίου.
  102. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στο διήμερο πρόγραμμα με μαθητές με τίτλο «Στο δρόμο που χάραξε ο Άραχθος…»(Κέντρο δια βίου μάθησης Αράχθου-Άρτας).
  103. 201213 Συμμετοχή στη Δράση υγείας για τη ζωή των Νέων (ΥΠΑΙΠΘ).
  104. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης διάρκειας 13 ωρών με θέμα: «Ανθρώπινες δραστηριότητες και Προτάσεις Αειφορικής Διαχείρισης υπό το πρίσμα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» (ΚΠΕ Στυλίδας – Υπάτης).
  105. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στο βιωματικό σεμινάριο 12 ωρών επιμόρφωσης του Κέντρου Πρόληψης Ν. Τρικάλων «Η Προώθηση της Ψυχοκοινωνικής Υγείας των εφήβων στο χώρο του σχολείου. Ο ρόλος του καθηγητή – συντονιστή» ( Κ. Κ. Π. Τ.)
  106. 2003 Βεβαίωση παρακολούθησης εργασιών διημερίδας με τίτλο: «Λογοτεχνία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  107. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο με θέμα: «Ιδιοπαραγόμενα προϊόντα παρασκευή, υγιεινή και συντήρησή τους» (ΚΠΕ Περτουλίου- Τρικκαίων).
  108. 2003 Βεβαίωση Συμμετοχής (15 ώρες) στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Tο θέατρο στην εκπαίδευση» (Δημοτικό Θέατρο Τρικάλων).
  109. 2007 Βεβαίωση Συμμετοχής (15 ώρες) στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ψηφιακή επεξεργασία φωτογραφίας με χρήση λογισμικών Light room και Photoshop» (ΠΕΚ Λάρισας)
  110. 2001 Βεβαίωση συμμετοχής στην υλοποίηση τριήμερου Προγράμματος Π.Ε. με μαθητές με θέμα «Το Δάσος» από 15/17-3-2001 ( Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  111. 2013 Βεβαίωση υλοποίησης προγράμματος « Βενέτικος ποταμός –Πέτρινα γεφύρια »στις 9 Απρι
  112. ίου 2013 (ΚΠΕ Γρεβενών).
  113. 2005 Attestation «Eveil a l’écriture créative: la pratique du Haikou»(Institut Français de Thessalonique).
  114. 2011 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο διάρκειας 10 ωρών με θέμα: «Διοίκηση και παιδαγωγική υποστήριξη στο πολυπολιτισμικό σχολείο» 2 & 11 Μαρτίου στο Βόλο. ( Α.Π.Θ.).
  115. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα 10 ωρών «Το σχολείο βελτιώνει το έργο του: προγραμματισμός και αξιολόγηση» 3 και 10 Δεκεμβρίου ( Α.Π.Θ.).
  116. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο βιωματικό σεμινάριο διάρκειας 10 ωρών με τίτλο «Συναισθηματική Ανθεκτικότητα & Σχολείο» Δεκέμβριος-Ιανουάριος (Κέντρο Κοινωνικής Παρέμβασης).
  117. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο διάρκειας 10 ωρών με θέμα: «Ξέρω τι Ζητάω» (Κέντρο Πρόληψης Ν. Τρικάλων. ΟΚΑΝΑ).
  118. 1999 Συμμετοχή στο επιμορφωτικό Σεμινάριο 10 ωρών «Ο έφηβος και τα προβλήματά του. Τρόποι αντιμετώπισης από γονείς και καθηγητές» 26-27 Μαΐου 1999 (ΥΠ.Ε.Π.Θ.).
  119. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο διάρκειας 5 ωρών με θέμα: «Διοίκηση και παιδαγωγική υποστήριξη στο πολυπολιτισμικό σχολείο»21 Μαρτίου στη Λάρισα (Α.Π.Θ.).
  1. 2014 Βεβαίωση επιμόρφωσης 5 ωρών «Αυτοαξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου στο σχολείο: στόχοι, διαδικασίες, εργαλεία» 24 Φεβρουαρίου ( Α.Π.Θ.).
  2. 2014 Βεβαίωση επιμόρφωσης 5 ωρών «Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές – οφέλη – συνέχεια» 31 Μαρτίου ( Α.Π.Θ.).
  3. 2011 Βεβαίωση παρακολούθησης του επιμορφωτικού σεμιναρίου με θέμα: «Ανανεώσιμες Πηγές και Εξοικονόμηση Ενέργειας» διάρκειας 4 ωρών, στο πλαίσιο της πράξης: «Δράσεις δια βίου Μάθησης για Ενήλικες» (ΚΠΕ Τρικκαίων).
  4. 2011 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο διάρκειας 4 ωρών με θέμα: «Περιβάλλον, υγεία και ποιότητα ζωής» (ΚΠΕ Τρικκαίων).
  5. 2000 Παρακολούθηση σεμιναρίου 4 ωρών Ecrit: Vocabulaire et Grammaire(Σύλλογος Καθηγητών Γαλλικής).
  6. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Σχολικά Διαδραστικά Βιβλία Φωτόδενδρο (αποθετήριο μαθησιακών αντικειμένων » (Β/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων).
  7. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του βιωματικού εργαστηρίου και του 1ου Πανελλήνιου Επιστημονικού Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή με θέμα: «Οπτικός Γραμματισμός στην Εκπαίδευση»,24, 25 και 26 Ιουνίου 2016 (Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. και Δ.Ε. Κεντρικής Μακεδονίας.
  8. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του 18ου σεμιναρίου του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδας «Διδάσκοντας για το ολοκαύτωμα στην Ελλάδα» Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδας(Λάρισα 20/21 Οκτώβρη 2016).
  9. 2016 Πιστοποιητικό παρακολούθησης των βιωματικών σεμιναρίων, στο πλαίσιο του 28ου Συνέδριου «Νους υγιής εν σώματι υγιή : Ολιστική προσέγγιση της υγείας παιδιού και εφήβου», 6-9 Οκτωβρίου 2016, Τρίκαλα: Η προσέγγιση του παιδιού με υποψία κακοποίησης και της οικογένειάς του, Μικροί συγγραφείς δημιουργούν, κοινωνική αφύπνιση, δημιουργική γραφή, το Οικογενειακό Ανάγλυφο, Διαχείριση προβλημάτων της επιθετικής συμπεριφοράς των παιδιών στο σχολείο και της απομόνωσής τους από την ομάδα των συμμαθητών τους, Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) για Εκπαιδευτικούς Β/θμιας, Επείγουσα Ιατρική: Πρώτες Βοήθειες στο σχολείο
  10. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο τριήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο του Εθνικού Θεματικού Δικτύου «Εκπαιδευτικό orienteering: πλοήγηση σε φυσικό και οικιστικό περιβάλλον με χρήση πυξίδας και χάρτη» με θέμα: «Εφαρμογές orienteering στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» (ΚΠΕ Βιστωνίδας, 16-18 Δεκέμβρη 2016).
  11. 2017 Δίπλωμα συμμετοχής στις εργασίες του 7ου Μαθητικού Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας στα Τρίκαλα. (ΥΠΠΕΘ).
  12. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής στο τριήμερο επιμορφωτικό σεμινάριο του Εθνικού Θεματικού Δικτύου «Αειφορική διαχείριση του υδάτινου οικοσυστήματος των λεκανών απορροής ποταμών» (ΚΠΕ Βελβεντού –Σιάτιστας» (26-27-28 Μαΐου 2017).
  13. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης σεμιναρίου – εργαστηρίου με τίτλο: «Προσομοίωση Μαθητικού Συμβουλίου στο πλαίσιο της Παιδαγωγικής Freinet» στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  14. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης σεμιναρίου – εργαστηρίου με τίτλο: «Καινοτόμο βιβλίο φοίτησης με Λογισμικό Excel» στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας  (Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  15. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης σεμιναρίου – εργαστηρίου με τίτλο: «Δημιουργία μικρών βιβλίων γνώσης και Lap book» στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).

Ημερίδες και σεμινάρια μικρότερης διάρκειας

  1. 1989 Παρακολούθηση 1ου σεμιναρίου ΣΕΠ 18-10-1989(Τ.Ε.Λ. Καρδίτσας).
  2. 1998 Παρακολούθηση ημερίδας για την Παγκόσμια ημέρα του καταναλωτή (Γραφείο Αγωγής Υγείας).
  3. 2000 Βεβαίωση παρακολούθησης ημερίδας στη Λάρισα(Γραφείο Σχολικών Συμβούλων Β/θμιας Ν. Λάρισας).
  4. 1993 Παρακολούθηση διήμερης ενημερωτικής συνάντησης «Διδακτική προσέγγιση των σχολικών βιβλίων AlloFrance. (Δ/νση Β/θμιας Εκ/σης Ν. Λάρισας).
  5. 1999 Δίπλωμα συμμετοχής «Τάξεις χωρίς κάπνισμα» Τάξεις: Β1,Β2,Β3,Β4 (Ελληνική Αντικαπνιστική εταιρεία).
  6. 2000 Βεβαίωση για την υλοποίηση του προγράμματος «Στα μονοπάτια του Βερμίου» με μαθητές (Κ.Π.Ε. Νάουσας).
  7. 2000 Παρακολούθηση ημερίδας «Περιβάλλον, Τοπικές Κοινωνίες & Περιβαλλοντική  Εκπαίδευση»(Δ/νση  Β/θμιας Εκπ/σης Ν. Τρικάλων).
  8. 2000 Παρακολούθηση ημερίδας «Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο σχολείο που αλλάζει, το σύγχρονο σχολείο και η μυθολογία του »(Σύνδεσμος Φιλολόγων).
  9. 2003 Βεβαίωση παρακολούθησης ημερίδας με θέμα: «Διαπολιτισμική παιδαγωγική και εκπαίδευση του πολίτη: από την περιχαράκωση στις κοινές ευρωπαϊκές αξίες» (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων).
  10. 20012002 Δίπλωμα συμμετοχής «Τάξεις χωρίς κάπνισμα» Τάξεις: Γ1, Γ3, Γ4, Β3, Β4  (Ελληνική Αντικαπνιστική εταιρεία).
  11. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης της ενημερωτικής εκδήλωσης για τη δράση «eTwinning-Σχολικές συνεργασίες στην Ευρώπη» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  12. 2003 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα «το Δάσος» (Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων).
  13. 2003 Βεβαίωση Συμμετοχής στην ημερίδα με θέμα: «Ορεινή Οικονομία-Εναλλακτικές Μορφές Τουρισμού» (Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας).
  14. 2003 Βεβαίωση παρακολούθησης διημερίδας με θέματα: α) Πρόσθετη Διδακτική Στήριξη (Π.Δ.Σ.) και β) Επαγγελματικός προσανατολισμός (1ο Γραφείο Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  15. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης ημερίδας με θέμα : «Γεωπεριβαλλοντικά και Γεωμυθολογικά μονοπάτια » (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  16. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα «Πολιτιστική Κληρονομιά & Εκπαίδευση» και συμμετοχή στο βιωματικό εργαστήριο μουσειακής εκπαίδευσης με θέμα «Μουσείο– σχολείο: Δυναμική σχέση πολιτισμού και εκπαίδευσης» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  17. 2004 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα: «Εκπαιδευτικές- Μεθοδολογικές προσεγγίσεις στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Ν. Τρικάλων).
  18. 2004 Βεβαίωση Παρακολούθησης σεμιναρίου του Ευρωπαϊκού προγράμματος EDUCAUNET 2 (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας).
  19. 2004Συμμετοχής στο πρόγραμμα Π. Ε. «Οι φίλοι μας οι πελαργοί» (ΕΕΠΦ).
  20. 2004 Βεβαίωση συμμετοχής με μαθητές στο μονοήμερο πρόγραμμα «Το αστικό περιβάλλον» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  21. 2005 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα: «Περιβαλλοντική ηθική » (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  22. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης της ημερίδας «Ρύπανση Υπογείων και Επιφανειακών Υδάτων και ποιότητα νερού» από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Τρικάλων.
  23. 2005 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα ενημέρωσης Φορέων Νεολαίας και Νέων(Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς).
  24. 2006 Βεβαίωση Παρακολούθησης της Ημερίδας «Σχολικές Γιορτές» που διοργάνωσε το τμήμα Πολιτιστικών Θεμάτων της Δ/νσης Δ/θμιας Εκπ/σης Ν. Τρικάλων.
  25. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας «Η διαρκής ανανέωση της γνώσης-μοχλός προόδου και ανάπτυξης σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα» (ΟΕΠΕΚ).
  26. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας που διοργάνωσε ο Λαογραφικός -Χορευτικός Όμιλος Τρικάλων «Ασκληπιός» με θέμα: «Δημοτικοί Χοροί: Από τη βίωση στην αναβίωση» υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικκαίων.
  27. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας όπου καλύφθηκαν οι ενότητες:

–  «Αξιοποίηση των βασικών υπηρεσιών του σχολικού δικτύου» -Αξιοποίηση των προηγμένων υπηρεσιών του σχολικού δικτύου»

– «Αξιοποίηση της υπηρεσίας ελέγχου πρόσβασης των μαθητών στο Διαδίκτυο» (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).

  1. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας που διοργάνωσε το Κ.Π.Ε. Μουζακίου με θέμα: «Αιολική ενέργεια στο Δήμο Μουζακίου» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  2. 2006 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας που διοργάνωσε το Κ.Π.Ε. Μουζακίου με θέμα: «Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση μέσω ορεινού οικοσυστήματος – Η Λίμνη Πλαστήρα» στις 17-6-06 (Κ.Π.Ε Μουζακίου).
  3. 2006 Βεβαίωση συμμετοχής στο Παιδαγωγικό-Ιστορικό Συμπόσιο με θέμα: Διονύσιος ο Φιλόσοφος και η εποχή του που οργάνωσε το Τ.Ε.Φ.Α.Α. (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  4. 2007 Βεβαίωση συμμετοχής στο πρόγραμμα του Κ.Π.Ε Μουζακίου «Περπατώντας στο δάσος» (Κ.Π.Ε Μουζακίου)
  5. 2006 Βεβαίωση συμμετοχής στο πρόγραμμα του Κ.Π.Ε Μακρινίτσας «Μια μέρα στο Μουσείο…» (Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας).
  6. 2008 Πιστοποιητικό παρακολούθησης του επιμορφωτικού σεμιναρίου με θέμα: «Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων» στις 26/9/2008 κατά το 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Περιβάλλον και Υγεία» (ΑΠΘ- Τμήμα Βιολογίας).
  7. 2008 Πιστοποιητικό παρακολούθησης της Διάλεξης «Δυσλεξία- Μαθησιακές Δυσκολίες. Διάσπαση Προσοχής –Τεστ & Μέθοδος Παυλίδη» Καλαμπάκα, 09/11/2008 (Πολιτιστικό Κέντρο Καλαμπάκας).
  8. 2008 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Η υγεία ως αδιάσπαστη ενότητα σωματικής και ψυχονοητικής ευεξίας» (Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας –Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων).
  9. 2009 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Ανήλικοι σε βίαιο περιβάλλον» (Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Νομού Τρικάλων).
  10. 2010 Βεβαίωση συμμετοχής στο πιλοτικό πρόγραμμα «Αειφόρο Ελατόδασος Περτουλίου» (Κ.Π.Ε Περτουλίου).
  11. 2010 Βεβαίωση συμμετοχής στην Ημερίδα με θέμα: «Συζητώντας με γονείς και εκπαιδευτικούς για τον Εθισμό στο Διαδίκτυο» (Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας – Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων).
  12. 2010 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου με θέμα: την πυρόσβεση, την πρόληψη και την πυροπροστασία των δασών στα πλαίσια του προγράμματος «Κάποια Δάση έχουν τη δικιά τους Αύρα» (ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ).
  13. 2010Βεβαίωση συμμετοχής με μαθητές στο μονοήμερο πρόγραμμα Π.Ε. «Ανακύκλωση» (Κ.Π.Ε. Μουζακίου).
  14. 2010 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου με θέμα: «Επικοινωνία, δυναμική σχέσεων και επίλυση συγκρούσεων στην οικογένεια και στο σχολείο: η αξιοποίηση του συμπτώματος ως πρόληψη» (Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Νομού Τρικάλων).
  15. 2011 Βεβαίωση παρακολούθησης της δίωρης επιμόρφωσης με θέμα: «Νέο Ενιαίο Πρόγραμμα σπουδών για τις Ξένες Γλώσσες- Διδακτικές πρακτικές» (Περιφερειακή Δ/νση Α/θμιας & Β/θμιας Εκ/σης Δυτικής Μακεδονίας).
  16. 2011 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Ερευνητικές Εργασίες – Project. Η καινοτομία των Ερευνητικών Εργασιών στις βαθμίδες της Εκπαίδευσης». (Περιφερειακή Δ/νση Π. & Δ. Εκπαίδευσης Θεσσαλίας).
  17. 2011 Βεβαίωση παρακολούθησης του περιφερειακού επιμορφωτικού σεμιναρίου με θέμα: «Εισαγωγή του Ευρωπαϊκού Portofolio Γλωσσών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διδακτικές εφαρμογές στο Δημοτικό Σχολείο». Υπουργείο Παιδείας και δια βίου Μάθηση (ΕΣΠΑ 2007-13).
  18. 2011 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο για την εφαρμογή του ΣΕΠ (Κέντρο συμβουλευτικής και Προσανατολισμού).
  19. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο ημερήσιο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Περπατώντας στο δάσος» ( ΚΠΕ Μουζακίου).
  20. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Παραγωγικές διαδικασίες στον πρωτογενή τομέα», 12 Μαΐου 2012 (Κ.Π.Ε Περτουλίου- Τρικκαίων).
  21. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Εναλλακτικές καλλιέργειες δυνατότητες και προοπτικές στην ελληνική πραγματικότητα», 26 Μαΐου 2012. (ΚΠΕ Περτουλίου- Τρικκαίων).
  22. 2012 Βεβαίωση υλοποίησης, ως συντονίστρια, του περιβαλλοντικού προγράμματος με θέμα «Το ελαιόλαδο πηγή υγείας και πλούτου για τη χώρα μας» και ως μέλος της παιδαγωγικής ομάδας του περιβαλλοντικού  προγράμματος με θέμα «Ελιά, σύμβολο γαλήνης, γονιμότητας, ειρήνης» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Τρικάλων).
  23. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στην Ημερίδα με θέμα: «Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου». (Σύλλογος φίλων του Δάσους Περτουλίου, Ταμείο Διοικήσεως και Διαχείρισης Πανεπιστημιακών Δασών, Δήμος Πύλης, ΤΕΙ Λάρισας, Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου, ΓΕ.Ω.Τ.Ε.Ε.).
  24. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Νέα Προγράμματα Σπουδών για τα φιλολογικά μαθήματα Γυμνασίου και Λυκείου»( Σύνδεσμος Φιλολόγων Τρικάλων).
  25. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Εθνικά Θεματικά Δίκτυα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης » (ΚΠΕ Μουζακίου).
  26. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο βιωματικό σεμινάριο με θέμα: «Μείωση οικιακών αποβλήτων – Κομποστοποίηση» (Γραφεία Σχολικών Δραστηριοτήτων Π/θμιας & Δ/θμιας Εκπ/σης – ΔΕΚΑ Τρικάλων) .
  27. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο σεμινάριο HUMANTRAFFICKING (Σύλλογος Αγγλικής Γλώσσας Δημόσιας Εκπαίδευσης).
  28. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο σεμινάριο, με θέμα: «Άνθρωπος και Αρκούδα: Αγώνας για Συνύπαρξη. Ο ρόλος της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης», 20 Μαΐου 2012. (Καλλιστώ, Περιβαλλοντική Οργάνωση για τη άγρια ζωή και τη φύση).
  29. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης του προγράμματος ενδοσχολικής επιμόρφωσης με θέμα: «Το σχολείο του μέλλοντος» (1ο Γυμνάσιο Τρικάλων)
  30. 2012 Βεβαίωση παρακολούθησης της τρίωρης επιμόρφωσης με θέμα: «Σχέδια διδασκαλίας και ομαδοσυνεργατική διδασκαλία στο μάθημα της γαλλικής ως Β΄ Ξένης Γλώσσας στο πλαίσιο του Νέου Ενιαίου Προγράμματος σπουδών ΕΠΣ-ΞΓ» (Περιφερειακή Δ/νση Α/θμιας & Β/θμιας. Εκ/σης Δυτικής Μακεδονίας).
  31. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στο επιμορφωτικό σεμινάριο: «Διαδίκτυο, ένας κόσμος ενδιαφέροντος και κινδύνου» (ΚΠΕ Περτουλίου- Τρικκαίων).
  32. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα; Εκπαιδευτικές δράσεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Καινοτόμες Δράσεις για την Αντιμετώπιση της Παράνομης Χρήσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων σε Μεσογειακές Πιλοτικές Περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης», LIFE09NAT/ES/000533 στις 22-1-2013 (ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ).
  33. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στην Επιμορφωτική ημερίδα: «Σπουδές –Υποτροφία-Εργασία στην Ευρώπη» (ΚΕΣΥΠ).
  34. 2013Βεβαίωση παρακολούθησης της επιμορφωτικής ημερίδας με τίτλο «Σχεδιασμός και υλοποίηση Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων» (Β/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων).
  35. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής σε ημερήσιο Περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο: «Κλωστές και νήματα στα αδράχτια της βιομηχανικής Νάουσας» (ΚΠΕ Νάουσας).
  36. 2013 Βεβαίωση υλοποίησης προγράμματος ως συντονίστρια του Πολιτιστικού Προγράμματος «Λαϊκός Πολιτισμός και παραδοσιακά προϊόντα του τόπου μας» και συμμετοχής στην ομάδα του Περιβαλλοντικού Προγράμματος «Το αισθητικό άλσος του Αηλιά Τρικάλων»(Β/ΘΜΙΑ ΕΚΠ/ΣΗ Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ).
  37. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Μαθησιακές Δυσκολίες στην εκμάθηση Ξένης Γλώσσας» Επιστημονική Ομάδα ikid.
  38. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της επιμορφωτικής ημερίδας «Εβδομάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» (ΚΠΕ Τρικκαίων –Περτουλίου).
  39. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της επιστημονικής ημερίδας με τίτλο «Η άσκηση ως μέσο πρόληψης και αποκατάστασης χρόνιων παθήσεων» (ΤΕΦΑΑ -Π.Θ.).
  40. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου « Εκτίμηση της ανάπτυξης του παιδιού: ο ρόλος του αναπτυξιολόγου» Επιστημονική Ομάδα ikid.
  41. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της επιμορφωτικής ημερίδας με τίτλο: «Παγκόσμια Ημέρα Ιατρικής Φυσικής στα Τρίκαλα» ΚΕΣΥΠ (Β/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων).
  42. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της επιμορφωτικής ημερίδας καθηγητών γαλλικής με θέμα: «Εισαγωγή στην παιδαγωγική χρήση του διδακτικού υλικού –Εργαλειοθήκη – Boiteaoutils στο μάθημα της γαλλικής γλώσσας. Θεωρητικό πλαίσιο και Πρακτικές εφαρμογές» Σχολική Σύμβουλος Γαλλικών Κοφίδου Αγγελική στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων.
  43. 2013 Βεβαίωση συμμετοχής στο θεματικό σεμινάριο του τομεακού προγράμματος Comenius «Η δυναμική των δράσεων του τομεακού προγράμματος Comenius στην αντιμετώπιση του φαινόμενου της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου» στις 16 Δεκεμβρίου (Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών).
  44. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας με θέμα «Εκπαιδευτική ηγεσία στις δομές της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης» (Γραφείο Ευρωπαϊκής και Διεθνούς Πολιτικής του ΙΕΠ – EPNoSL).
  45. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας με θέμα Βιωματικές δράσεις στην Α΄ Γυμνασίου (Σχολικοί Σύμβουλοι).
  46. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Έχω ένα μαθητή που…» Πρακτικές συμβουλές προς τους νηπιαγωγούς. Επιστημονική Ομάδα ikid.
  47. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Έχω ένα μαθητή που…» Πρακτικές συμβουλές προς τους δασκάλους. Επιστημονική Ομάδα ikid.
  48. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Κατάθλιψη : συμπτώματα, επιπτώσεις, θεραπεία» (Επιστημονική Ομάδα ikid).
  49. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Εφηβεία χαρακτηριστικά και κατάλληλοι χειρισμοί των γονέων σε μια κρίσιμη περίοδο των παιδιών τους». Επιστημονική Ομάδα ikid.
  50. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου «Η χρησιμότητα της σημασιολογίας, της μορφολογίας και της σύνταξης στη λεκτική επικοινωνία και δραστηριότητες ενίσχυσης» (Επιστημονική Ομάδα ikid).
  51. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου με θέμα «Παράλληλη στήριξη σε παιδιά με διαταραχές αυτισμού» Επιστημονική Ομάδα ikid.
  52. 2013 Βεβαίωση παρακολούθησης της Ημερίδας με θέμα: «Μαθαίνω για τις ευκαιρίες στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και για τα θεμελιώδη δικαιώματα ως ευρωπαίος πολίτης για σπουδές και εργασία»(ΚΕΣΥΠ).
  53. 2015 Βεβαίωση συμμετοχής στην διημερίδα «Ενιαία ενταξιακή εκπαίδευση: Προβληματισμοί για ένα σχολείο για όλους» από 26-27 Ιούνη 2015 στη Θεσσαλονίκη από ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ.
  54. 2014 Βεβαίωση υλοποίησης του Περιβαλλοντικού Προγράμματος «Ανθρώπων έργα σε μια κοινωνία αειφορίας» (Β/θμια Εκπ/ση  Ν. Τρικάλων).
  55. 2014 Βεβαίωση υλοποίησης του Πολιτιστικού Προγράμματος «Μαθαίνω για τα ελληνόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας» (Β/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων).
  56. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα «Παράγω μόνος μου, η λύση για μια κοινωνία αυτάρκειας»(ΚΠΕ Τρικκαίων – Περτουλίου).
  57. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας «Πρόγνωση των μαθησιακών δυσκολιών, διάγνωση και αντιμετώπιση της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), από την προσχολική ηλικία: Τεστ @ Μέθοδος Παυλίδη. (31η Περιφέρεια Προσχολικής Αγωγής).
  58. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στη Θεατρική παράσταση «Οι Γερμανοί ξανάρχονται» (Β/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων).
  59. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης της επιμορφωτικής συνάντησης στις 7 Οκτώβρη «Περιβάλλον και Άσκηση» (Γραφείο Σχολικών Δραστηριοτήτων).
  60. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης της ενημερωτικής συνάντησης στις 9 Οκτώβρη «Εβδομάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» (Δ.Δ.Ε & ΚΠΕ Περτουλίου – Τρικκαίων).
  61. 2014 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Ευρώπη σε κίνηση» στις 22-11-2014 (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης).
  62. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα με θέμα: «25 Νοεμβρίου: Παγκόσμια ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών» (Δήμος Τρικκαίων).
  63. 2014 Πιστοποιητικό «Απώλειες Ζωής- Γέφυρες Στήριξης» Κατευθύνσεις για τη στήριξη των μαθητών. Μέριμνα 4-5-2014.
  64. 2014 Πιστοποιητικό Μαθαίνοντας για την ευρωπαϊκή ένωση στο σχολείο. (Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet).
  65. 2014 Συμμετοχή στην 4ήμερη συνάντηση των σχολείων Ελλάδας –Κύπρου στα πλαίσια του «Χρυσοπράσινου φύλλου» από 11-14 Δεκέμβρη 2014.
  66. 2015 Βεβαίωση συμμετοχής στην επιμορφωτική ημερίδα με θέμα: «Η Διαφοροποίηση της διδασκαλίας: Από τη θεωρία στην πράξη» που διοργάνωσε η σχολική σύμβουλος της 11ης Περιφέρειας Ε.Α.Ε. στο 33ο Δημοτικό Σχολείο Τρικάλων.
  67. 2015 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου με θέμα: «Χορήγηση και Ερμηνεία Ψυχομετρικών Εργαλείων (Hοριζον)» Orientum.
  68. 2015 Βεβαίωση συμμετοχής στην ημερίδα με θέμα: «Ταλαντούχα και Χαρισματικά Παιδιά»14-2-2015 στο Μύλο Ματσόπουλου.
  69. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του σεμιναρίου – ημερίδας διάρκειας 2 ωρών με θέμα: «Κι αν ήσουν εσύ;».
  70. 2015 Βεβαίωση υλοποίησης του περιβαλλοντικού προγράμματος: Ληθαίος το ποτάμι της Πόλης μας. Δίκτυο «Χρυσοπράσινο Φύλλο»: 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων – Γυμνάσιο Έγκωμης Λευκωσίας Κύπρου.  (Παρουσίαση του ομώνυμου CD και του Θεατρικού με τίτλο: «Ληθαίος: το ποτάμι της Πόλης μας».
  71. 2015 Βεβαίωση υλοποίησης του περιβαλλοντικού προγράμματος «Ποδηλάτρες του τόπου μας»CD.
  72. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης τηλεκπαίδευσης διάρκειας 60 λεπτών με τίτλο: Εtwinning –Η κοινότητα των σχολείων της Ευρώπης, στις 24-05-2016 που πραγματοποιήθηκε από τον Γιάννη Θεμελή.
  73. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την αειφορία», για το σχολικό έτος 2015-16, με πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τα κάστρα στην Ελληνική Παράδοση».
  74. 2016 Βεβαίωση υλοποίησης του Προγράμματος «Τα κάστρα στην Ελληνική Παράδοση».(Δ/νση Β/Θμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων)
  75. 2016 Βεβαίωση υλοποίησης του Προγράμματος «Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα» (Δ/νση Β/θμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων)
  76. 2016 Βεβαίωση υλοποίησης του Προγράμματος «Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα» (Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας)
  77. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του 2ωρου Βιωματικού σεμιναρίου-εργαστηρίου «Εργαστηριακό Σχέδιο ψηφιακής οργάνωσης διοικητικών εργασιών» στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο  με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 21-23 Οκτώβρη 2016).
  78. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης τηλεκπαίδευσης διάρκειας 90 λεπτών με τίτλο: etwinning –Η κοινότητα των σχολείων της Ευρώπης, στις 24-10-2016 που πραγματοποιήθηκε από πρεσβευτή του Ε-twinning. (Διαδικτυακά)
  79. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα: «Βιώσιμος Τουρισμός- Τουρισμός για όλους» στις 30/10/2016 (Εθελοντές του Δήμου Τρικκαίων)
  80. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης τηλεκπαίδευσης διάρκειας 60 λεπτών με τίτλο: etwinningWEB WE WANTED, στις 09-11-2016 που πραγματοποιήθηκε από τον Άρη Λούβρη.
  81. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης τηλεκπαίδευσης διάρκειας 90 λεπτών με τίτλο: Ε-twinning –Η κοινότητα των σχολείων της Ευρώπης, στις 09-11-2016 που πραγματοποιήθηκε από την Αθηνά Βαρσαμίδου. (Διαδικτυακά)
  82. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας με θέμα:
  • Επιλογές σπουδών και προοπτικές επαγγελμάτων στην εποχή της κρίσης:

επαγγελματικοί διέξοδοι, εργασία – έρευνα

  • Περιβαλλοντική ακτινοβολία και επιπτώσεις στον άνθρωπο που διοργάνωσε η

Σχ. Σύμβουλος των Φ.Ε. και το ΚΕΣΥΠ στις 10 Νοεμβρίου 2016.

  1. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την αειφορία», για το σχολικό έτος 2016-17, με πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας» (ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου) .
  2. 2017 Βεβαίωση Συμμετοχής: «Νέες Τεχνολογίες στις Δημιουργικές Περιηγήσεις» O GREECE
  3. 2017 Συμμετοχή σε εκπαιδευτική επίσκεψη στο ΚΠΕ Κισσάβου- Ελασσόνας στα πλαίσια του Προγράμματος «Βιολογική καλλιέργεια- Αρωματικά και Φαρμακευτικά φυτά» 31/10-/2017 (ΚΠΕ Κισσάβου- Ελασσόνας).
  4. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης της ημερίδας «Σχολική Ασφάλεια και Υγιεινή: όσα πρέπει να γνωρίζετε» Δ.Δ.Ε. Τρικάλων

 

Παρακολούθηση Συνεδρίων

  1. 1998 Παρακολούθηση Συνεδρίου με τίτλο «Φυτοφάρμακα- Υγεία – Περιβάλλον» (Πανεπιστήμιο Αιγαίου).
  2. 1999 Πιστοποιητικό παρακολούθησης του 12ου Διεθνούς Συνεδρίου «Η συμβουλή της διδασκαλίας και της εκμάθησης γλωσσών στην προώθηση ενός πολιτισμού ειρήνης»(Ελληνική Εταιρεία της Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας).
  3. 1999 Βεβαίωση παρακολούθησης του 1ου Πανελληνίου Συνεδρίου για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε.)
  4. 2001 Βεβαίωση Παρακολούθησης του 1ου Πανελληνίου Συνεδρίου με θέμα: «Σύνδεση Τριτοβάθμιας & Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης»(Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης).
  5. 2001Attestation: «Le français dans une nouvelle réalité» 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Καθηγητών Γαλλικής (Σύλλογος Καθηγητών Γαλλικής).
  6. 2003 Βεβαίωση Παρακολούθησης του 2ου Πανελληνίου Συνεδρίου με θέμα «Σύνδεση Τριτοβάθμιας & Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης» (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης).
  7. 2003 Πιστοποιητικό παρακολούθησης του 15ου Πανελληνίου Συνεδρίου «Παιδί και Περιβάλλον» (Ελληνική Εταιρία Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας).
  8. 2004 Βεβαίωση συμμετοχής στο Διεθνές Συνέδριο 25-27 Απριλίου 2004 με θέμα: «Ανθρώπινα Δικαιώματα για το Περιβάλλον και την Υγεία» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Ν. Κιλκίς).
  9. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης του Διήμερου Παιδαγωγικού Συνεδρίου με θέμα: «Η σωματική και ψυχική υγεία του παιδιού» (Γ΄ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Α/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων, Δ.Ε.Κ.Ο.ΜΕ. Τρικάλων).
  10. 2005 Δίπλωμα συμμετοχής στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο αναψυχής ελεύθερου χρόνου & αθλητικού  τουρισμού  (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  11. 2005 Βεβαίωση Παρακολούθησης του 1ου Συνεδρίου «Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» (Πανεπιστήμιο Αιγαίου).
  12. 2006 Δίπλωμα Συμμετοχής για συμμετοχή στις εργασίες του 9ου Συνεδρίου Αθλητικής Ψυχολογίας από 1-3 Δεκεμβρίου 2006 (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  13. 2006Βεβαίωση παρακολούθησης του τριήμερου Συνεδρίου «Τοπικός Πολιτισμός και Εκπαίδευση» (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
  14. 2007 Δίπλωμα συμμετοχής στο «2ο Πανελλήνιο Συνέδριο αναψυχής –ελεύθερου χρόνου & αθλητικού τουρισμού» που πραγματοποιήθηκε στα Τρίκαλα 13-14 Οκτωβρίου 2007 (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας –ΤΕΦΑΑ).
  15. 2008 Πιστοποιητικό παρακολούθησης του 3ου Πανελλήνιου Συνέδριου «Περιβάλλον και Υγεία», Θεσσαλονίκη, στις 26-28 /09/2008 (ΑΠΘ-Τμήμα Βιολογίας).
  16. 2008 Βεβαίωση συμμετοχής στις εργασίες του συνεδρίου με τίτλο: «Ο ρόλος της Τυπικής Εκπαίδευσης, της μη Τυπικής και της Άτυπης Μάθησης στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών και των εφήβων. Τα νέα δεδομένα στα χαρακτηριστικά της ηλικίας». (Αθήνα 8-9 Νοεμβρίου 2008).
  17. 2008 Βεβαίωση παρακολούθησης του 4ου Πανελλήνιου Συνέδριου της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. «Προς την αειφόρο Ανάπτυξη: Φυσικοί πόροι, Κοινωνία, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση». (Ναύπλιο 12-14 Δεκεμβρίου 2008).
  18. 2009 Βεβαίωση συμμετοχής στις εργασίες του 5ου Διεθνούς Συνεδρίου με τίτλο: «Ανοικτή & εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση για Διεθνείς Συνεργασίες και Εκπαιδευτική Ανάπτυξη». (Αθήνα, 27-29 Νοεμβρίου, 2009).
  19. 2012 Βεβαίωση συμμετοχής στις εργασίες του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Εξελικτικής Ψυχολογίας, 17-20 Μαΐου 2012 ( ΕΛ. Ψ. Ε. και Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.).
  20. 2013 Δίπλωμα συμμετοχής στο 21ο Συνέδριο Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού(Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης).
  21. 2014 Βεβαίωση συνέδρου στο συνέδριο με τίτλο «Νέος Παιδαγωγός», 3-4/Μαΐου 2014, (ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ).
  22. 2014 Βεβαίωση συμμετοχής στο 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αθλητικής Ψυχολογίας από 6-7 Δεκέμβρη 2014 με θέμα: «Η Αθλητική Ψυχολογία στην Εκπαίδευση και στον Αθλητισμό» (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας – ΤΕΦΑΑ).
  23. 2015 Βεβαίωση συμμετοχής στο συνέδριο με τίτλο «Νέος Παιδαγωγός», Ευγενίδειο 23-24/Μαΐου 2015 Αθήνα, (ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ).
  24. 2016 Βεβαίωση συμμετοχής στο συνέδριο της ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π. με θέμα : «Η Ατομική και η Συλλογική Προσέγγιση στη Συμβουλευτική για τη Διαχείριση Κρίσεων και τη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας Κοινωνικά Ευάλωτων Ομάδων» 5 & 6 Μάρτη 2016, στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα.
  25. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου με τίτλο «Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα» (Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Βίας).
  26. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του 28ου Συνεδρίου στη μνήμη του Καθηγητή Δ. Τριχόπουλου: «Νους υγιής εν σώματι υγιή: Ολιστική προσέγγιση της υγείας παιδιού και εφήβου» 6-9 Οκτωβρίου 2016, Τρίκαλα
  27. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Αναπτυξιακής Ψυχολογίας με τίτλο: «Συνθέτοντας το πάζλ της ανθρώπινης ανάπτυξης: Γέφυρες με την εκπαίδευση και την κοινωνία» Τίτλος εργασίας: «Η περιθωριοποίηση των αλλοδαπών μαθητών/ριών και η ομαλή ένταξή τους σε ένα Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Μελέτη περίπτωσης»(Βόλος 20-23/10/2016.
  28. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 21-23 Οκτώβρη 2016).
  29. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «Διαστάσεις του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, 1946-1949», (Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, 7-12 Δεκεμβρίου 2016).
  30. 2016 Βεβαίωση παρακολούθησης του Επιστημονικού Συνεδρίου με θέμα: «Επαγγελματική Αγωγή στην Ελλάδα και τον Κόσμο» από 10 – 11 Δεκέμβρη 2016 (ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π.).
  31. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης του 4ου Συνεδρίου ΝΕΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ 1 & 2 Απριλίου, Ίδρυμα Ευγενίδου.
  32. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης του Διεθνούς Συνεδρίου «Συν- Πολιτεία 2017. Ευάλωτες Κοινωνικές Ομάδες: Συνέργειες και Προοπτικές» (Ξένιος Πόλις & Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).
  33. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης 6ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας 5-7 Μαΐου 2017, Θεσσαλονίκη (Ένωση Χημικών).
  34. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης του 16ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ψυχολογικής Έρευνας, που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη 10-14 Μαΐου 2017 (ΕΛΨΕ).
  35. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης του 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με θέμα: « Κλιματική αλλαγή, αυτοδιοίκηση και Θεσσαλία μπροστά στην Παγκόσμια Πρόκληση» Καρδίτσα, 9 & 10 Ιουνίου 2017 (ΠΕΔ Θεσσαλίας) .
  36. 2017 Βεβαίωση παρακολούθησης των εργασιών του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  37. 2017Βεβαίωση παρακολούθησης των εργασιών του 1ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου Εκπαιδευτική ηγεσία, Αποτελεσματική Διοίκηση και Ηθικές Αξίες (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας- ΑΣΠΑΙΤΕ – Α.Π.Θ. και Πανεπιστήμιο Κύπρου στις 24-25-26-Νοεμβρίου 2017)

 

Συμμετοχή σε Προφορικές Ανακοινώσεις σε Συνέδρια, Διημερίδες, Ημερίδες.

  1. 2017 Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Εφαρμογές / Πρακτικές μετασχηματιστικής ηγεσίας στο σχολείο» στο 1ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Εκπαιδευτική ηγεσία , Αποτελεσματική Διοίκηση και Ηθικές Αξίες (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας- ΑΣΠΑΙΤΕ – Α.Π.Θ. και Πανεπιστήμιο Κύπρου στις 24-25-26-Νοεμβρίου 2017)
  2. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής στην οργανωτική επιτροπή του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  3. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής ως πρόεδρος κατά τη διάρκεια συνεδρίας στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  4. 2017 Βεβαίωση συμμετοχής στην επιτροπή Κριτών και έκρινε μέρος των εργασιών που υποβλήθηκαν  στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  5. 2017 Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Τα CRS και η σημασία τους στη λειτουργία των τουριστικών γραφείων» στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  6. 2017 Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Το Διαδίκτυο ως εργαλείο διδασκαλίας και μάθησης για τα σχέδια εργασίας της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 13-15 Οκτώβρη 2017).
  7. 2017 Αποστόλου Μ. (2017). Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Ένα σύγχρονο διδακτικό παραμύθι στα πλαίσια ενός προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Παγκόσμιος ιστός ζώων» στο 1οΠανελλήνιου Συνέδριο με θέμα: «Κλιματική αλλαγή, αυτοδιοίκηση και Θεσσαλία μπροστά στην Παγκόσμια Πρόκληση» Καρδίτσα, 9 & 10 Ιουνίου 2017 (ΠΕΔ Θεσσαλίας) .
  8. 2017 Αποστόλου Μ. & Οικονόμου Α. (2017). Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Καλές πρακτικές διαμόρφωσης θετικού σχολικού κλίματος σε μια σχολική μονάδα κατά τον μήνα Σεπτέμβριο» στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο, «Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: Θεωρία και Πράξη. Αναζητώντας το ελκυστικό και αποτελεσματικό σχολείο» από 19-21 Μαΐου 2017, Αθήνα
  9. 2017 Αποστόλου Μ. & Τάσιου, Α. (2016). Βεβαίωση παρουσίασης των εργασιών με τίτλο : α) Η ανάγκη ενίσχυσης των κοινωνικών –συναισθηματικών δεξιοτήτων στο σχολικό περιβάλλον. Ο ρόλος των Καινοτόμων Προγραμμάτων και β) «Η σημασία της επικοινωνίας στο περιβάλλον των τουριστικών επιχειρήσεων» στο 16οΠανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας : Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας, Θεσσαλονίκη 10-14 Μαΐου 2017. (Α.Π.Θ.).
  10. 2017 Αποστόλου Μ. (2016). Βεβαίωση παρουσίασης των εργασιών με τίτλο: α) Ειδικές & εναλλακτικές μορφές τουρισμού. Θρησκευτικός τουρισμός και β) «Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του τόπου μας.στο 6οΠεριβαλλοντικό Συνέδριο Μακεδονίας 5-7 Μαΐου 2017, Θεσσαλονίκη (Ένωση Χημικών).
  11. 2017 Αποστόλου Μ., (2016). Βεβαίωση Κριτή & συμμετοχής στο Προεδρείο κατά τη διάρκεια της συνεδρίας στο4οΠανελλήνιοΣυνέδριο ΝΕΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ 1& 2Απριλίου, Ίδρυμα Ευγενίδου.
  12. 2017 Αποστόλου Μ., Παραστατίδης, Κ. & Αναστασιάδου, Σ., (2017). Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Διοίκηση Ολικής Ποιότητα. Σύγκριση των κοινών σημείων των θεωριών: Deming, Juran και Crosby»στο4ο Συνέδριο ΝΕΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ 1& 2Απριλίου, Ίδρυμα Ευγενίδου.
  13. 2017 Αποστόλου Μ. Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης με τίτλο: «Διαδρομές στο φυσικό περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας»στο τριήμερο βιωματικό σεμινάριο επιμόρφωσης με τίτλο «Υδροκίνηση στη Φλώρινα» στις 17, 18 & 19 Μαρτίου 2017, που συνδιοργάνωσαν το ΚΠΕ Βεύης-Μελίτης, το ΚΠΕ Περτουλίου Τρικκαίων και το Φιλιατών .
  14. 2016 Αποστόλου Μ.& Αναστασιάδου, Σ., (2016) Βεβαίωση παρουσίασης εισήγησης στο Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα: «Επαγγελματική Αγωγή στην Ελλάδα και τον Κόσμο» από 10 – 11 Δεκέμβρη 2016 ( ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π.)
  15. 2016Αποστόλου Μ., (2016). Βεβαίωση συμμετοχής στο Προεδρείο που διεξήχθη κατά τη διάρκεια της συνεδρίας στο πλαίσιο του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου – με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 21-23 Οκτώβρη 2016).
  16. 2016 Αποστόλου Μ., (2016). Βεβαίωση συμμετοχής στην Επιτροπή Κριτών του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου – με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 21-23 Οκτώβρη 2016).
  17. 2016 Αποστόλου Μ. & Τάσιου, Α. (2016). Βεβαίωση παρουσίασης της εργασίας με τίτλο: «Αξιολόγηση των Καινοτόμων Προγραμμάτων και η Σχέση τους με τη Συμπεριληπτική και τη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση» στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο – με Διεθνή Συμμετοχή για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ., Λάρισα, 21-23 Οκτώβρη 2016).
  18. 2016 Αποστόλου Μ., Μαμάκου, Π., Παπαδοπούλου, Ε., Γαϊτανάκη, Χ.& Παταπάτη Ε., (2016). Βεβαίωση εισηγήτριας και συνέδρου στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αναπτυξιακής Ψυχολογίας με τίτλο: «Συνθέτοντας το πάζλ της ανθρώπινης ανάπτυξης: Γέφυρες με την εκπαίδευση και την κοινωνία» Τίτλος εργασίας: «Η περιθωριοποίηση των αλλοδαπών μαθητών/ριών και η ομαλή ένταξή τους σε ένα Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Μελέτη περίπτωσης» Μαριάννα Αποστόλου1,2, Παναγιώτα Μαμάκου1,3, Ευρώπη Παπαδοπούλου1,4, Χριστίνα Γαϊτανάκη1,5 & Ευφροσύνη Παταπάτη1,6 1/ΑΣΠΑΙΤΕ, 2/3ο Γυμνάσιο Τρικάλων, 3/ΕΠΑΛ Αμπελοκήπων, 4/1ο Γυμνάσιο Θέρμης, 5/2ο Γυμνάσιο Καλαμαριάς, / Γυμνάσιο Αλεξανδρούπολης (Βόλος 20-23/10/2016).
  19. 2016 Αποστόλου Μ., (2016), Βεβαίωση εισηγήτριας στο 7ήμερο Θερινό Σχολείο με τίτλο: «Χρυσοπράσινο φύλλο». Διετίες 2011-13, 2013-15 (ΚΠΕ Καρπενησίου).
  20. 2016 Αποστόλου Μ. (2016). Βεβαίωση εισηγήτριας στο σεμινάριο του Δικτύου «Υδροκίνηση» με τίτλο: «Χρυσοπράσινο φύλλο-Ληθαίος το ποτάμι της πόλης μας». Διετία 2013-15 (ΚΠΕ Φιλιατών-ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων).
  21. 2016 Αποστόλου Μ., Παραστατίδης Κ. & Αναστασιάδου, Σ., (2016) Βεβαίωση για εισήγηση στο Διεθνές Συνέδριο με θέμα: «Αξιολόγηση στην Εκπαίδευση. Οργάνωση, Διοίκηση, Διδακτικό Υλικό, Αναλυτικά Προγράμματα» με τίτλο εισήγησης: «Σύγχρονες μορφές ηγεσίας που προωθούν τη διαπολιτισμική εκπαίδευση»8-10 Απρίλη 2016, στην Αλεξανδρούπολη.
  22. 2016 Αποστόλου Μ., Παραστατίδης Κ. & Φωτίου Ν., (2016) Βεβαίωση για εισήγηση στο συνέδριο της ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π. «Η Ατομική και η Συλλογική Προσέγγιση στη Συμβουλευτική για τη Διαχείριση Κρίσεων και τη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας Κοινωνικά Ευάλωτων Ομάδων» της εργασίας «Ο ρόλος του Διευθυντή στην κουλτούρα της σχολικής μονάδας στα πλαίσια της διαπολισμικής Εκπαίδευσης», 5 & 6 Μάρτη 2016, στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα.
  23. 2016 Φωτίου Ν., Παραστατίδης Κ. & Αποστόλου Μ.(2016). Βεβαίωση για εισήγηση στο συνέδριο της ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π. «Η Ατομική και η Συλλογική Προσέγγιση στη Συμβουλευτική για τη Διαχείριση Κρίσεων και τη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας Κοινωνικά Ευάλωτων Ομάδων» της εργασίας«Καινοτόμες Πρακτικές Ψηφιακών Εφαρμογών στην υπηρεσία του Επαγγελματικού Προσανατολισμού», 5 & 6 Μάρτη 2016, στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα.
  24. 2015 Αποστόλου Μ. (2015). Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο «Νέος Παιδαγωγός» με την εργασία «Διαπολιτισμική Επάρκεια. Διαπολιτισμική ετοιμότητα. Ο ρόλος της ενσυναίσθησης». 23-24/Μαΐου 2015 Αθήνα. ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ
  25. 2014 Αποστόλου, Μ. &Τάσιος Ν. (2014). Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο «Νέος Παιδαγωγός» με την εργασία «Η Ελιά και το ελαιόλαδο στην υγεία, τη θρησκεία και την παράδοση». 3-4/Μαΐου 2014 Αθήνα. ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ
  26. 2013 Αποστόλου, Μ. (2013). Εισηγήτρια εργαστηρίου «Σχεδιασμός και υλοποίηση προγραμμάτων Π.Ε. – Σχεδιασμός και κατάθεση σχεδίου προγράμματος» από 15 έως 16 Νοεμβρίου στο Κ. Δ. Β. Μ. Π. Α. Μουζακίου.
  27. 2013 Αποστόλου, Μ. (2013) παρουσίασε στην επιμορφωτική συνάντηση με θέμα «Εβδομάδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης» το Περιβαλλοντικό πρόγραμμα «το αισθητικό άλσος Αηλιά Τρικάλων» (Δ/θμια Εκπ/ση Ν. Τρικάλων).
  28. 2013 Αποστόλου, Μ. (2013) παρουσίασε στο επιμορφωτικό σεμινάριο ένα webquest με θέμα: «Δασικό οικοσύστημα: ωφέλειες – απειλές» σεμινάριο «Δυνατότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο Δάσος-Πολυλειτουργική αξιοποίηση των δασικών πόρων» στις 6 Απρίλη 2013 (ΚΠΕ Μουζακίου).
  29. 2012 Βεβαίωση παρουσίασης του προγράμματος ενδοσχολικής επιμόρφωσης με θέμα: «Το σχολείο του μέλλοντος» (1ο Γυμνάσιο Τρικάλων).
  30. 2010 Αποστόλου, Μ., Αντωνίου, Π., & Παπαστεργίου, Μ. (2010). «Ψηφιακές κοινότητες μάθησης στην περιβαλλοντική εκπαίδευση: Επιδράσεις στις στάσεις και τις δεξιότητες των μαθητών ως προς τις τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας». Στο Α. Τζιμογιάννης (Επιμ. Έκδ.), Πρακτικά 7oυ Πανελληνίου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή-Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο: «Οι Τεχνολογίες της Επικοινωνίας και της Πληροφορίας στην Εκπαίδευση», Κόρινθος, Σεπτέμβριος 2010 (τόμος ΙΙ, σελ. 779-786). Κόρινθος: Ελληνική Επιστημονική Ένωση Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΕΤΠΕ). http://www.etpe.gr/files/proceedings/26/1286266546_45.pdf
  31. 2009Αποστόλου, Μ., Αντωνίου, Π., & Παπαστεργίου, Μ. (2009). «Ψηφιακές κοινότητες μάθησης:  Σύγχρονο   μαθησιακό  περιβάλλον  για  την  περιβαλλοντική  εκπαίδευση». In Proceedings of the 5th International Conference in Open and Distance Learning Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο:  «Open and Distance Learning  for  International  Cooperation and Educational Development» (ICODL 2009), Athens, November 2009. http://artemis.eap.gr/ICODL2009/ICODL_5/My%20Webs/ICODL/Total_abstracts.pdf
  32. 2009 Αποστόλου, Μ., Αντωνίου, Π., & Παπαστεργίου, Μ. (2009). «Αντιλήψεις των μαθητών για τη συνεργασία που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο υλοποίησης ενός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μέσω ψηφιακών κοινοτήτων μάθησης». Στο Φ. Γούσιας (Επιμ. Έκδ.), Πρακτικά 6ου Πανελληνίου Συνεδρίου της Επιστημονικής Ένωσης Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας για τη Διάδοση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση (ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ)-Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο «Σχολείο 2.0», Πειραιάς, Οκτώβριος 2009 (σελ. 398-413). Αθήνα: ΕΕΕΠ-ΔΤΠΕ.http://www.pe.sch.gr/paidiki-pinakothiki/praktika/PRAKTIKA_6ou_SYNEDRIOY_EEEP_DTPEpdf
  33. 2009 Αποστόλου, Μ., Αντωνίου, Π., & Παπαστεργίου, Μ. (2009). «Η επίδραση της εκπαίδευσης μέσω ψηφιακών κοινοτήτων μάθησης στις στάσεις των μαθητών/ριών ως προς το περιβάλλον». Στο Π. Πολίτης (Επιμ. Έκδ.), Πρακτικά 1oυ Εκπαιδευτικού Συνεδρίου.- Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο «Ένταξη και χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία», Βόλος, Απρίλιος 2009 (σελ. 352-357) (ηλεκτρονική μορφή, CD-ROM). Βόλος: Ελληνική Επιστημονική Ένωση Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση http://www.etpe.gr/
  34. 2008 Αποστόλου, Μ., Τζιότζιου – Μηλιώνη, Λ., Αυγέρου, Π. & Τσιούλη, Ε. (2008). «Ταξιδεύοντας στα μονοπάτια της Π.Ε. 10 χρόνια στη Δ.Ε. του Ν. Τρικάλων».4ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. -Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο «Προς την αειφόρο Ανάπτυξη: Φυσικοί πόροι, Κοινωνία, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση». Ναύπλιο 12-14 / Δεκεμβρίου 2008.http://81.186.166.197/peekpe4/proceedings/synedria11/%CE%91%CE%A0%CE%9F%CE%A3%CE%A4%CE%9F%CE%9B%CE%9F%CE%A5_et_all.pdf

http://www.ekke.gr/estia/Inteduc/SYNEDRIA%20PEEKPE/4oSynedrioPEEKPE/program.htm

  1. 2007 Αναγνώστου Μ., Σύρμπας Ι., Αποστόλου Μ., Μπεκιάρη Α. (2007). «Η λεκτική επιθετικότητα του προπονητή και η σχέση της με την ευχαρίστηση των αθλητών». Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο 15ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Δ.Π.Θ., Τ.Ε.Φ.Α.Α. Κομοτηνή 18-20/5/2007.
  2. 2006 Σύρμπας, Ι., Αποστόλου, Μ., Μπούγλας, Β., Μπεκιάρη Α. (2006). Σχέση μεταξύ λεκτικής επιθετικότητας και επιχειρηματολογίας στο μάθημα της φυσικής αγωγής. Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο 14th International Congress on Physical Education and Sport,Τ.Ε.Φ.Α.Α. Κομοτηνή, Ελλάδα 19-21/5/2006.
  3. 2006 Αναγνώστου, Μ., Αποστόλου, Μ., Σακελλαρίου, Ν., Μπεκιάρη Α. (2006). «Σχέση λεκτικής επιθετικότητας και επιχειρηματολογίας καθηγητών φυσικής αγωγής με την ευχαρίστηση των μαθητών». Βεβαίωση εισηγήτριας στο συνέδριο με τίτλο 14th International Congress on Physical Education and Sport, Κομοτηνή, 19-21 / 5 / 2006.
  4. 2006Αποστόλου, Μ., Κόπανου, Ε., & Μαγαλιού, Κ., (2006).Βεβαίωση εισηγήτριας στο 2ο Συνέδριο «Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του ΣΠΠΕ «Ληθαίος: το υδάτινο φίδι της πόλης των Τρικάλων» 15-17/12/2006, Αθήνα (Πανεπιστήμιο Αιγαίου) http://kpe-kastor.kas.sch.gr/kpe/yliko/sppe2/sppe/PDFs/841-845_sppe.pdf
  5. 2006 Αποστόλου, Μ. (2006). Στο δρόμο για ένα βιώσιμο αύριο… Βεβαίωση εισηγήτριας με τα εξής θέματα 1. «Ληθαίος: το υδάτινο φίδι της πόλης των Τρικάλων» και 2. «Αχελώος: ο αιώνιος ποταμός» στην Ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα: «Στο δρόμο…για ένα βιώσιμο αύριο». (Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης).
  6. 2006 Αποστόλου, Μ. (2006). «Το Λαβωμένο ποτάμι». Θεατρικό Δρώμενο στο 1ο Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης. (Αθήνα, 25/11/2006).
  7. 2005 Αποστόλου, Μ., Κόπανου, Ε., & Μαγαλιού, Κ., (2005).Βεβαίωση εισηγήτριας στο 1ο Συνέδριο «Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης του ΣΠΠΕ «Βαρούσι: μια παραδοσιακή γειτονιά γεμάτη αναμνήσεις» Ισθμός Κορίνθου, 23-25 /9/2005 (Πανεπιστήμιο Αιγαίου).

http://kpe-kastor.kas.sch.gr/kpe/yliko/sppe1/sppe/PDFs/877-881_sppe.pdf

  1. 2005Αποστόλου, Μ., (2005). Παρουσίαση στο σεμινάριο εργαστήριο που διοργάνωσε το ΚΠΕ Μουζακίου του ΣΠΠΕ με θέμα: «Ζωή για την αρκούδα σημαίνει ζωή για το δάσος και τον άνθρωπο». (ΚΠΕ Μουζακίου)
  2. 2004 Τζιότζιου, Ε. & Αποστόλου, Μ., (2004).Εισήγηση με τίτλο: «Αγροτουρισμός: Βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου» στο 18ο Παγκόσμιο Συνέδριο & Νεανικό Φόρουμ με θέμα: «Σχολείο και Ατζέντα 21. Εκπαιδεύοντας τους νέους για ένα βιώσιμο μέλλον» (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Θεσσαλονίκης).
  3. 2004 Αποστόλου, Μ., (2004.) Εισήγηση στην ημερίδα «Περιβαλλοντικές διαδρομές στη Φύση και στην Παράδοση» με θέμα «Πέτρα: υλικό δόμησης και ομορφιάς». (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης Ν. Τρικάλων).
  4. 2003 Αποστόλου, Μ., Κόπανου, Ε., & Μαγαλιού, Κ. (2003). Παρουσίαση της εργασίας με τίτλο: «Βαρούσι: Η παραδοσιακή συνοικία της πόλης μας» στην διημερίδα «Παρουσίαση Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας –Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ & Δικτύου Κατοικία» 8 & 9 Μαΐου 2003 (Δ/νση Β/θμιας Εκπ/σης, ΚΙΛΚΙΣ).
  5. 2003Αποστόλου, Μ. (2003). Εισήγηση στην ημερίδα «το Δάσος» με θέμα: «Ζωή για την αρκούδα σημαίνει ζωή για το δάσος και το άνθρωπο» (Γραφείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Τρικάλων).

Συμμετοχή σε ομάδες εργασίας τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό κοινωνική δράση: 

  1. Συμμετοχή στο Πανελλαδικό Δίκτυο Αγωγής Υγείας –Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Κατοικία» Β/θμιας Εκπαίδευσης Κιλκίς.
  2. Συμμετοχή σε ομάδα εργασίας Comenius στην Πορτογαλία.
  3. Συμμετοχή σε ομάδα εργασίας Leonard στην Ισπανία.
  4. Συμμετοχή σε ομάδα εργασίας Comenius στην Ουαλία.
  5. Συμμετοχή σε ομάδα εργασίας Comenius στη Σουηδία.
  6. Συμμετοχή σε ομάδα εργασίας Comenius στην Ελλάδα.
  7. Συμμετοχή σε Workshop ” Education and Special Educational Needs” in Berlin
  8. Συμμετοχή σε ομάδα εργασίας Erasmus + /Partenariats Strategiques με τίτλο “Les mini-mooc en College” 2014-15.

Συμμετοχή σε Δίκτυα

  1. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Κλιματικές Αλλαγές –Ακραία Καιρικά Φαινόμενα». ΚΠΕ Στυλίδας – Υπάτης.
  2. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Αειφορική Τεχνολογία» ΚΠΕ Κέρκυρας .
  3. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Η πόλη, η κατοικία και το φυσικό περιβάλλον στην αρχαία και πρόσφατη παράδοση» του ΚΠΕ Φιλίππων.
  4. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Άμπελος… Ελλ-Οίνων αγαθόν» ΚΠΕ Σικυωνίων.
  5. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Παραδοσιακοί Οικισμοί και φύση» ΚΠΕ Κόνιτσας.
  6. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο « Α λ υ < Ο ι >  κ ο λ ο γ ί α » ΚΠΕ Μεσολογγίου.
  7. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Βιοποικιλότητα –το εργαστήρι της Ζωής» ΚΠΕ Καστοριάς.
  8. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Τα τοπικά προϊόντα σε μια κοινωνία αειφορίας» ΚΠΕ Κρεστένων.
  9. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Το μετάξι» ΚΠΕ Σουφλίου.
  10. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Μαθαίνοντας τα μυστικά του σχολικού κήπου, εμπνεόμαστε και δημιουργούμε». ΚΠΕ Τρικκαίων- Περτουλίου.
  11. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Τα πετρογέφυρα της Ελλάδας» ΚΠΕ Μακρυνίτσας.
  12. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Το Δάσος» ΚΠΕ Μουζακίου.
  13. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο « Υδροκίνηση» ΚΠΕ Φιλιατών.
  14. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Τουρισμός και Περιβάλλον» ΚΠΕ Αρχανών-Ρούβα – Γουβών.
  15. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Όταν η φύση δημιουργεί πολιτισμό» ΚΠΕ Ομηρούπολης –Χίου.
  16. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Bιομηχανική Κληρονομιά. Αξίες από το παρελθόν Παρακαταθήκη για το μέλλον» ΚΠΕ Νάουσας.
  17. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Μαθαίνω για τα δάση» Ελληνική Εταιρεία  Προστασίας της Φύσης.
  18. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Το σεισμικό τόξο που μας ενώνει» ΚΠΕ Λιθακιάς- Ζακύνθου.
  19. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Νερό και Βιώσιμη ανάπτυξη» ΚΠΕ Έδεσσας.
  20. Συμμετοχή στο Δίκτυο «Τα σπήλαια της Ελλάδας» ΚΠΕ Βάμου.
  21. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Μαθαίνω για το περιβάλλον παίζοντας» ΚΠΕ Φιλίππων.
  22. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Κάστρο: ο τόπος το ορίζει και ο άνθρωπος το χτίζει» ΚΠΕ Μολάων Λακωνίας.
  23. Συμμετοχή στο Διεθνές Δίκτυο Σχολείων Ελλάδας-Κύπρου: «Χρυσοπράσινο Φύλλο»
  24. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Ε6» ΚΠΕ Μαρώνειας.
  25. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Εκπαιδευτικό orienteering: πλοήγηση σε φυσικό και οικιστικό περιβάλλον με χρήση πυξίδας και χάρτη» ΚΠΕ Βιστωνίδας.
  26. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Αειφορική διαχείριση του υδάτινου οικοσυστήματος των λεκανών απορροής ποταμών» του ΚΠΕ Βελβεντού –Σιάτιστας.
  27. Συμμετοχή στο Εθνικό Δίκτυο «Τα σπήλαια της Ελλάδας στο Φως» του ΚΠΕ Βάμου.

Βραβεύσεις, Διακρίσεις: Συγχαρητήρια- Ευχαριστήρια

  1. Δήμος Τρικκαίων, συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή ημέρα χωρίς αυτοκίνητο στις 23/9/2011
  2. Δήμος Τρικκαίων/, συμμετοχή στη διοργάνωση παγκόσμιας ημέρα περιβάλλοντος.
  3. Δήμος Τρικκαίων/ , συμμετοχή στην εβδομάδα καθαριότητας
  4. Δήμος Τρικκαίων/, συμμετοχή στον εθελοντικό καθαρισμό της περιοχής «Κουρσούμ Τζαμί»
  5. Δ/νση Β/θμιας Εκ/σης Κιλκίς /Υλοποίηση του Δικτύου « Κατοικία»
  6. Δημοτική Βιβλιοθήκη Τρικάλων / δωρεά 1) Αντίτυπο του βιβλίου « Ο Αχελώος και οι ομορφιές του» 2) 5 CD – ROM των ΣΠΠΕ Ζωή για την αρκούδα σημαίνει ζωή για το δάσος και τον άνθρωπο(1), Πέτρα υλικό δόμησης και ομορφιάς(1), Βαρούσι; Μια παραδοσιακή γειτονιά γεμάτη αναμνήσεις(1), Ληθαίος; το υδάτινο φίδι της πόλης των Τρικάλων (1), Αχελώος: ο αιώνιος ποταμός (1). Το υλικό είναι καταχωρημένο στο Αρχείο Τοπικών Σπουδών που λειτουργεί στη Βιβλιοθήκη.
  7. Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών /Συγχαρητήρια
  8. Δ/νση Β/θμιας Εκ/σης Ν. Τρικάλων (Εθελοντική συμμετοχή σε αντικαρκινικό έρανο)
  9. Γραφείο Σχολικών Δραστηριοτήτων «ΕΠΑΙΝΟΣ»
  10. Σύλλογος Αργιθεατών Ν. Τρικάλων: Ευχαριστήριο, Δημιουργία Facebook – Συλλογή παραδοσιακών συνταγών Αργιθέας.
  11. «Φλόγα»/ ευχαριστήριο προσφοράς.
  12. Δ.Δ.Ε. Τρικάλων / Συμμετοχή στη Θεατρική παράσταση: «Οι Γερμανοί ξανάρχονται»

 

Άλλα Ενδιαφέροντα – Δραστηριότητες

Ανέλαβα ως συντονίστρια ή ως μέλος τα εξής προγράμματα

Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

 

  • 1997-98 «Η αρκούδα της Πίνδου». (Βιβλίο)
  • 1999-00 «Ο Αχελώος και οι ομορφιές του». (Βιβλίο)
  • 1999-00 Το περιαστικό άλσος «Άλσος του Προφήτη Ηλία»(Φωτογραφικό Υλικό).
  • 2000-01 «Άνω Αχελώος: πέτρινα Γεφύρια & Μεταβυζαντινά Μοναστήρια». (Βιβλίο)
  • 2000-01 «Η χλωρίδα και η Πανίδα της περιοχής Ασπροποτάμου». (Βιβλίο)
  • 2000-01 Το «Βαρούσι»: η παλιά συνοικία των Τρικάλων.( Βιβλίο)
  • 2000-01 Το περιαστικό δάσος « Άλσος του Προφήτη Ηλία». (φωτογραφικό υλικό).
  • 2001-02 «Τα φράγματα του Αχελώου». (Φωτογραφικό υλικό)
  • 2001-02 Το «Βαρούσι»: η παλιά συνοικία των Τρικάλων. (CD)
  • 2002-03 «Ζωή για την αρκούδα σημαίνει ζωή για το δάσος και τον άνθρωπο». (CD)
  • 2003-04 «Πέτρα υλικό δόμησης και ομορφιάς» (CD) & ( Ημερολόγιο)
  • 2003-04 «Το δάσος που λαχτάρησες…». (CD ) & (Ημερολόγιο)
  • 2004-05 «Το Βαρούσι: μια παραδοσιακή γειτονιά γεμάτη αναμνήσεις». (CD)
  • 2005-06 «Αχελώος: ο αιώνιος ποταμός» (CD)
  • 2005-06 «Ληθαίος: το υδάτινο φίδι της πόλης των Τρικάλων». (CD)
  • 2006-07 «Δασικό οικοσύστημα: ωφέλειες –απειλές».CD και βιβλίο
  • 2007-08«Δασικό οικοσύστημα: ωφέλειες –απειλές». (Δημοσιεύσεις στον τοπικό τύπο και στο περιοδικό της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε.- Φωτογραφικό υλικό).
  • 2009-10 «Ενέργεια-νερό –ποτάμι: Τα πετρογέφυρα του Ν. Τρικάλων»,ppt.
  • 2009-10 «Σεισμός: Η γνώση είναι προστασία»,ppt.
  • 2009-10 SEMEP “Discover diversities”
  • 2009-10Comenius «Health and Environment Long for Protection»
  • 2010-11Comenius «Health and Environment Long for Protection»,
  • 2011-12 «Το ελαιόλαδο πηγή υγείας και πλούτου για τη χώρα μας»,ppt.
  • 2011-12«Ελιά: σύμβολο γαλήνης, γονιμότητας, ειρήνης»,ppt.
  • 2012-13 «Το αισθητικό άλσος του Αηλιά Τρικάλων»,ppt.
  • 2011-13 «Χρυσοπράσινο Φύλλο: Η ελιά στον τόπο και στο χρόνο» 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων – Γυμνάσιο Αγλαντζιάς Κύπρου. Θεατρικό: «Η ελιά στον τόπο και στο χρόνο». Θεατρική παράσταση.
  • 2013-2014 «Ανθρώπων έργα σε μια κοινωνία αειφορίας»CD
  • 2013-2015 «Χρυσοπράσινο Φύλλο»: Ληθαίος το ποτάμι της Πόλης μας. 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων – Γυμνάσιο Έγκωμης Λευκωσίας Κύπρου. (Παρουσίαση του ομώνυμου CD και Θεατρική παράσταση.: «Ληθαίος: το ποτάμι της Πόλης μας»)
  • 2014-15 «Ποδηλάτρες του τόπου μας»,ppt.
  • 2015-16 «Τα κάστρα στην Ελληνική Παράδοση»,ppt.
  • 2016-17 «Διαδρομές στο φυσικό περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας»,ppt.

                                                                Προγράμματα Αγωγής Υγείας

  • Υγιεινή διατροφή των εφήβων (Βιβλίο).
  • «Τάξεις χωρίς κάπνισμα» Τάξεις: Β1, Β2 ,Β3 ,Β4 (Ελληνική Αντικαπνιστική εταιρεία).
  • «Τάξεις χωρίς κάπνισμα» Τάξεις: Γ1, Γ3, Γ4, Β3, Β4 (Ελληνική Αντικαπνιστική εταιρεία) Θεατρικό με τίτλο: «Πως το κάπνισμα επηρέασε και κατάστρεψε μια παρέα συνομηλίκων»
  • 2015-16 « Χτίζοντας υγιείς σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα»

 

Προγράμματα Πολιτιστικών Θεμάτων & Καλλιτεχνικών Δραστηριοτήτων

  • 2009-2010 «Παραστατική και Ανεικονική Ζωγραφική» Έργα Ζωγραφικής
  • 2012-2013 «Λαϊκός πολιτισμός και παραδοσιακά προϊόντα του τόπου μας» Συνταγές του τόπου μας – ταινία μικρού μήκους.
  • 2013-2014 « Μαθαίνω για τα ελληνόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας» CD

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές

http://blogs.sch.gr/marapostol/

Γνωρίζω πολύ καλά το λειτουργικό σύστημα Windows όλων των εκδόσεων και χρησιμοποιώ άριστα το πακέτο Microsoft Office. Το ενδιαφέρον μου, πέρα από τη χρήση του υπολογιστή ως προσωπικού εργαλείου επικεντρώνεται και σε θέματα εκπαίδευσης – διδασκαλίας, δημιουργία ιστοχώρων και ιστολογίων, εφαρμογές τηλεκπαίδευσης και τηλεμάθησης, Εξ αποστάσεως εκπαίδευση (ψηφιακές κοινότητες μάθησης). Myschool.

 

Θεατρική παιδεία

Γράψαμε 3 θεατρικά σε συνεργασία με μαθητές/μαθήτριες σχετικά με την Περιβαλλοντική εκπαίδευση και την Αγωγή Υγείας, 2 εκ των οποίων βραβεύτηκαν.

 

Συμμετοχή σε όργανα λαϊκής συμμετοχής:

  1. Γραμματέας του Εκδρομικού και Μορφωτικού Ομίλου Τρικάλων «Ο ΠΥΡΣΟΣ»
  2. Πρόεδρος και Μέλος του Επιμορφωτικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Κρηνίτσας» «Ε.ΠΟ.Σ» Συμμετοχή στις εκδηλώσεις της Περιφέρειας με το Σύλλογο 1. Νοέμβρης 2013 «Παραδοσιακές Γεύσεις Δωδεκαημέρου» και 2. Νοέμβρης 2014 «Με τσάμπουρα και μούστο»
  3. Μέλος από το 1980, διετέλεσα Γραμματέας και Πρόεδρος του Εξωραϊστικού – Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας από το 1980 μέχρι το 2014.
  4. Μέλος του Συλλόγου Πεζοπορίας Ορειβασίας Τρικάλων Σ.Π.ΟΡ.Τ..
  5. Μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής και μέλος της χορευτικής ομάδας του Λαογραφικού Χορευτικού Ομίλου Τρικάλων «Ασκληπιός».
  6. Μέλος της χορευτικής ομάδας του Συλλόγου Αργιθεατών Ν. Τρικάλων
  7. Μέλος της χορευτικής ομάδας του Δημοτικού Χορευτικού του Δήμου Τρικκαίων
  8. Μέλος της Επιστημονικής Ένωσης για την προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας(Ε.Ε.Π.Ε.Κ.)
  9. Συμμετοχή στη θεατρική ομάδα εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
  10. Συμμετοχή στη χορευτική και στη θεατρική ομάδα του Εξωραϊστικού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας (Φον Δημητράκης), κ. ά, 1984 – 94
  11. Συμμετοχή στη θεατρική ομάδα των εκπαιδευτικών 2013-14. (Οι Γερμανοί ξανάρχονται). Δυο παραστάσεις. Η δεύτερη θεατρική παράσταση έγινε για ενίσχυση της «Φλόγας»
  12. Υπεύθυνη τομέα «Πολιτισμός» των Εθελοντών Τρικάλων μέχρι 2016

 Άσκηση διοικητικού κι οργανωτικού έργου/σεμινάρια που έγιναν στο 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων

  •  2011- 2012 Διαφορετικότητα (στερεότυπα –προκαταλήψεις)
  • 2011- 2012 Η επικοινωνία στην καθημερινή ζωή (συν-ειρμός ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ).
  • 2011- 2012 Πρόγραμμα ενδοσχολικής επιμόρφωσης με θέμα: «Το σχολείο του μέλλοντος» όπου παρουσίασα τα καινοτόμα προγράμματα, συζητήθηκε το στήσιμο ενός πρότζεκτ (αποτελούσε το θέμα του μεταπτυχιακού μου) και ο υποδιευθυντής μας ενημέρωσε για τη χρήση των διαδραστικών πινάκων.
  • 2013-14 Σεμινάριο Ενδοσχολικής Επιμόρφωσης «Δράσεις ευαισθητοποίησης & επαγγελματικής ανάπτυξης Εκπαιδευτικών» (Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής –ΓΣΕΕ – Διακρατικό πρόγραμμα)

 

Ως Διευθύντρια στο 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων στήριξα τα εξής καινοτόμα προγράμματα

Σχολικό έτος 2011-12

  1. «Το ελαιόλαδο πηγή υγείας και πλούτου για τη χώρα μας».
  2. «Ελιά, σύμβολο γαλήνης, γονιμότητας, ειρήνης»
  3. «Η ελιά και το ελαιόλαδο στη θρησκεία και στην παράδοση».
  4. «Μουσική και Ζωγραφική – Κοινός τόπος. Τα παιδιά δημιουργούν τον κόσμο που ονειρεύονται».
  5. «Αισιοδοξία μέσα στην μελαγχολία: Καραγκούνας patterns».
  6. Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν…
  7. Τι μας ενώνει; Τι μας χωρίζει; Όλοι μαζί μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι.
  8. Οργανώνουμε τη σχολική μας εκδρομή …
  9. Η ομηρική εποχή μέσα από εικόνες …
  10. Τα κάστρα της Ελλάδας: το φρούριο των Τρικάλων.
  11. Το βιομηχανικό μνημείο του Μύλου Ματσόπουλου.

Ο νερόμυλος του χθες, πολιτιστικό κέντρο του σήμερα.

  1. Σχολεία υπερασπιστές των μαθητών.
  2. Το διετές διακρατικό πρόγραμμα «Free Med»
  3. Το διετές διακρατικό πρόγραμμα «Χρυσοπράσινο φύλλο»

 

  1. «Ζωή για την αρκούδα σημαίνει ζωή για το δάσος και τον άνθρωπο»
  2. «Αρκούδα: ένας δασόβιος οργανισμός»
  3. «Η ελιά στην αρχαιότητα»
  4. «Μαθαίνω για τα Ελληνικά βουνά των Ευρωπαϊκών Μονοπατιών Ε6 και Ε4».
  5. «Το αισθητικό άλσος του Αηλιά Τρικάλων»
  6. «Άσκηση- Ευρωστία – Υγεία»
  7. «Φυσικό Περιβάλλον – Λαϊκός Πολιτισμός και Παράδοση της Ορεινής Αργιθέας»
  8. «Η ελιά στον τόπο και στο χρόνο».
  9. «Σεισμός: Η γνώση είναι προστασία».
  • «Youth voice»
  1. «Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού -Κλιάφα: Αξίες από το παρελθόν παρακαταθήκη για το μέλλον.
  • «Βαρούσι: Η παραδοσιακή συνοικία της πόλης μας»
  1. «Αναζητώντας τα μονοπάτια του μεταξιού…»
  • «Βαρούσι η χριστιανική συνοικία κάτω από το Φρούριο
  • «Λαϊκός πολιτισμός και παραδοσιακά προϊόντα του τόπου μας».

2013-14

  1. “Ανθρώπων έργα σε μια κοινωνία αειφορίας»
  2. « Youth voice – Φωνή νεολαίας»
  3. «Βιοποικιλότητα : Στα Τρίκαλα δεν κατοικούν μόνο οι άνθρωποι »
  4. «Ο χορός και το τραγούδι σαν μέσα διάδοσης της παράδοσης»
  5. «Τα παιδιά μαθαίνουν για τη φύση και τα Ευρωπαϊκά μονοπάτια Ε4 και Ε6»
  6. Ενημερώσου από τώρα…
  7. Μετά το Λύκειο πάω …Θεσσαλονίκη.
  8. Ληθαίος: το ποτάμι της Πόλης μας
  9. Το κάστρο της πόλης μας
  • Μαθαίνω για τα Ελληνόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας
  1. Σχολεία υπερασπιστές παιδιών.

2014-15

  1. Ληθαίος, το ποτάμι της πόλης μας – Χρυσοπράσινο φύλλο –Διακρατικό
  2. Αρωματικά φυτά -Σχολικός κήπος
  3. Ποδηλάτρες του τόπου μας
  4. Σεισμός: η γνώση είναι … ασπίδα προστασίας
  5. Άσκηση και ποιότητα ζωής
  6. Το κολλητήρι μάτια μου, ζητάει να σερφάρει. Ζητάει tamplet, Iphone

και internet 24άρι». Ε,  ρε γλέντια…

  1. Διαφορετικότητα- Κοινωνικές ανισότητες
  2. Erasmus +, Mooc

 

Έγιναν οι εξής δράσεις

2011-12

  • «Περιβάλλον και Πολιτισμός 2011. Φωνές νερού μυριάδες».
  • Με τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό Πανελλήνιο Έρανο
  • Ημερίδα: Η σημασία των ποταμών στη ζωή μας στο ΤΕΙ Λάρισας
  • Επίσκεψη στο Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού Κλιάφα
  • Έκθεση έργων κατά της Σχολικής Βίας: 6 Μαρτίου
  • 20121-2-12 ΤΕΦΑΑ το κάπνισμα και τις συνέπειες.
  • 2.12 «Ο ρόλος της φωτιάς στη ζωή του προϊστορικού ανθρώπου»
  • Επίσκεψη στη ΣΜΥ Τρικάλων
  • Ενημέρωση «Εθισμό στο Διαδίκτυο
  • 21 Μαρτίου: μέρα γιορτής της δασοπονίας και της ποίησης.
  • Περιβαλλοντική επίσκεψη στο ΚΠΕ Μελίτης 26/27 Μαρτίου 2012.
  • Συμμετοχή σε διαγωνισμό «Αγαπώ και προβάλλω τον τόπο μου»
  • Επίσκεψη στην περιοχή Ασπροποτάμου οι νικήτριες του διαγωνισμού .
  • 4.12 Επίσκεψη της Β΄ Τάξης στο Ι. Μακρή.
  • 5.12 ενημέρωση της Γ΄ από την κα Καραπατζάκη υπεύθυνης Συμβουλευτικής.
  • 5. 20121ο Γυμνάσιο Τρικάλων σε εκδήλωση λήξης σχολικής χρονιάς

    «Καινοτομώ – Δρω – ενεργώ»

2012-13

  • 12.12 Επίσκεψη της Α΄ και Β΄ Γυμνασίου στο Μύλο των Ξωτικών η Γ΄ ήταν σε διήμερη Επίσκεψη στη Βουλή των Ελλήνων.
  • 12.2012 Δημιουργική έκφραση με θέμα : Η αγάπη πάει σχολείο και η βία στο Αρχείο Έκθεση των έργων στο χώρο της  εισόδου.
  • 2.13 Επίσκεψη του Συμβούλου Θεολόγων.
  • 2.13 Επίσκεψη στη ΣΜΥ στα πλαίσια του ΣΕΠ.
  • 18-1-13 Το 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων φύτεψε 13 ελιές.
  • 30-3-13 ημέρα Σάββατο εκδήλωση με το Γυμνάσιο Αγλαντζιάς Χρυσοπράσινο φύλλο.

2013-14

  • 10.13 Ρέντα – Κανδήλα Επίσκεψη – συζήτηση για τους μαθητές με μαθησιακές ιδιαιτερότητες
  • 10/6.10/7.10/2013 Καραπατζάκη – δημιουργία ομάδας για τις βιωματικές δράσεις
  • 12.13 Το πέρασμα από τα μοτίβα στα γεωμετρικά σχήματα. Η ομοιότητα (Δειγματική)
  • 12.13 Χριστουγεννιάτικη Γιορτή και Μπουφές στη ΛΑΦΤ «Αφιέρωμα στην αγάπη»
  • 19-12-2013 Ερυθρός σταυρός ενημερώνει
  • 12.14 Επίσκεψη της Γ΄ στη ΣΜΥ στα πλαίσια του ΣΕΠ
  • https://www.youtube.com/watch?v=DTWCC4NgxX4
  • 1.14 Α΄ Γυμνασίου για την υγιεινή φροντίδα του σώματος
  • 1.14 Β΄ Γυμνασίου για την υγιεινή φροντίδα του σώματος
  • Γ΄ Γυμνασίου για τις πρώτες βοήθειες
  • 1.14 Γ΄ Γυμνασίου για τις πρώτες βοήθειες
  • 3. 2014 Ενημέρωση για τις αλλαγές στο Λύκειο στα πλαίσια του ΣΕΠ
  • 3.14 Παρακολούθηση της Θεατρικής παράστασης Ελίζα Γ΄ Τάξη
  • 3.14 Παρακολούθηση της Θεατρικής παράστασης Ελίζα Β΄ Τάξη
  • 3.14 Παρακολούθηση της Θεατρικής παράστασης Ελίζα Α΄ Τάξη
  • 4.14 Συνάντηση με τον Δήμαρχο για τα χρόνια προβλήματα του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων
  • 4. 14 Αναπλήρωση των 3 ωρών που χάθηκαν στην κατάληψη
  • 5.14 Συμμετοχή σε εκδήλωση Έκθεση Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας
  • 5. 14 Αποχαιρετιστήρια εκδήλωση για τη Γ΄ Γυμνασίου– Παρουσίαση προγραμμάτων
  • 9.14 Ενδοσχολική Επιμόρφωση Σύμβουλος Π.Ε. Κανδήλα -Μποντίλας Υπ. ΠΛΗΝΕΤ
  • 10.14 Εκδήλωση για την Πανελλήνια ημέρα Σχολικού Αθλητισμού
  • 10.14 Εκδήλωση για την παχυσαρκία Η  Β΄ και Γ΄ Τάξη παρακολούθησαν Ομιλία για  «Ισορροπημένη Διατροφή και Τακτική Άσκηση για Σωστή Ανάπτυξη», δίνοντας έμφαση τόσο στην υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών  από την Διατροφολόγο Παπαγιαννοπούλου Γλυκερία
  • 11.14 Διδακτική επίσκεψη της Α΄ Τάξης στο Βαρούσι & στο Κέντρο Ιστορίας και Πολιτισμού
  • 11.14 Διδακτική επίσκεψη της Β΄ Τάξης στη Φανερωμένη
  • 11.14 Ευχέλαιο για την Α΄ Τάξη
  • 12.14 Επίσκεψη της Γ΄ Τάξης σε ΣΜΥ και ΤΕΦΑΑ
  • 12.14 Ενημέρωση για τον Οδηγισμό.
  • 1.15 Εκκλησιασμός για την Α΄ Τάξη στην Μονή Κορμπόβου, για την Β΄ Τάξη στα Μετέωρα, Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και για την Γ΄ Τάξη στην Εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου.
  • 21-22 /Απριλίου 2015 Επίσκεψη στις Πρέσπες για την Γ΄ Γυμνασίου.
  • 23 .4.15 Πανθεσσαλική Άσκηση Σεισμού
  • 4.15 Επίσκεψη στο Νυμφαίο- Φλώρινα για την Α΄ Γυμνασίου
  • 29/30.4.15 Διήμερη στο ΚΠΕ Κέρκυρας για την Β΄ Γυμνασίου
  • 5.15 Ασφαλείς Ορθοπεταλιές από το Δήμο Τρικκαίων
  • 5.15 Επίσκεψη στο Αθλητικό Κέντρο Καρακούσης
  • 5.15 Στην Α΄ Τάξη έγινε παρουσίαση στην αίθουσα προβολών με θέμα : «Ισορροπημένη Διατροφή και Τακτική Άσκηση για Σωστή Ανάπτυξη», δίνοντας έμφαση  στην υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών κατά την περίοδο των εξετάσεων.

 

Άσκηση Διοικητικού έργου στο 4ο ΓΕΛ Τρικάλων – Αλ. Παπαδιαμάντης

  1. 16 Οκτώβρη 2017 «Ευρωπαϊκή Ημέρα Επανεκκίνησης Καρδιάς». Εκπαίδευση μαθητών/τριών Γ΄ Λυκείου στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).
  2. Ενημερωτική ομιλία «Διατροφή των Εφήβων. Μύθοι και Αλήθειες» από τη Γλυκερία Παπαγιαννοπούλου

 

Ημερομηνία:           24/12/2017                      

 

Η καθηγήτρια

 

Αποστόλου Μαριάννα

ΠΕ05, MSc, M.A.

 

24 Δεκεμβρίου 2017 στις 8:05 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Μαμάκου Παναγιώτα,  Εκπαιδευτικός, ΠΕ18.10, Νοσηλευτικής

Ηλεκτρονική Διεύθυνση: giomamakou@gmail.com

Αποστόλου Μαριάννα, ΠΕ05, MSc, M.A.,  Διευθύντρια 4ου ΓΕΛ Τρικάλων, «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης»

Ηλεκτρονική Διεύθυνση: mapostol59@yahoo.com

Περίληψη

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αποτελέσει έναυσμα για αναστοχασμό σχετικά με τον τρόπο διοίκησης μιας σχολικής μονάδας, τη διεξαγωγή ερευνών που αφορούν την εφαρμογή μετασχηματιστικής ηγεσίας στην εκπαίδευση, τη διερεύνηση αναγκών και αντιξοοτήτων κατά την άσκηση των ηγετικών καθηκόντων των διευθυντών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αποσκοπώντας στην βελτίωση των ηγετικών πρακτικών τους. Μέσα από την βιβλιογραφική ανασκόπηση αρχικά γίνεται περιγραφή του μοντέλου της μετασχηματιστικής ηγεσίας,  της θέσης του στο χώρο της εκπαίδευσης και των χαρακτηριστικών του μετασχηματιστικού σχολικού ηγέτη και ακολουθεί εκτενής ανάλυση πρακτικών μετασχηματιστικής ηγεσίας που λαμβάνουν χώρα στον σχολικό οργανισμό. Τέλος, διενεργείται κριτική θεώρηση σχετικά με την εφαρμογή του συγκεκριμένου τύπου ηγεσίας στην σχολική μονάδα. Κύρια ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν τα χαρακτηριστικά του μετασχηματιστικού ηγέτη, τις ποικίλες πρακτικές οι οποίες μπορούν να υιοθετηθούν στην σχολική μονάδα από τον ίδιο, τον ενεργό ρόλο των εκπαιδευτικών στην πραγμάτωση του οράματος του ηγέτη, τη σημασία και την αναγκαιότητα εφαρμογής της στον σχολικό οργανισμό ή στοιχείων αυτής σε συνδυασμό με άλλα στυλ ηγεσίας.

Λέξεις κλειδιά: μετασχηματιστική ηγεσία, πρακτικές, όραμα, συνεργασία.

APPLICATIONS / PRACTICES OF TRANSMISSION LEADERSHIP IN THE SCHOOL

Mamakou Panagiota, Teacher, PE18.10, Nursing
E-mail: giomamakou@gmail.com

Apostolou Marianna, PE05, MSc, M.A., Director of 4th GEL Trikalon, «Alexandros Papadiamantis»

Email: mapostol59@yahoo.com

ABSTRACT

Ηe aim of this study is to provide a reflection on how to manage a school, to conduct research into the implementation of transformational leadership in education, to explore needs and adversities in the leadership tasks of primary and secondary school directors, aiming at improve their leadership practices. The bibliographic review initially describes the model of transformational leadership, its position in the field of education and the characteristics of the transformational school leader, and follows an extensive analysis of practices of transformational leadership taking place in the school organization. Finally, a critical view is made on the implementation of this type of leadership in the school unit. The main findings of the study highlight the characteristics of the transformative leader, the various practices that can be adopted in the school by him, the active role of teachers in realizing the vision of the leader, the importance and necessity of applying to the school organization or elements in combination with other leadership styles.

Key words: transformative leadership, practices, vision, cooperation.

 

 

 

 

 

5 Δεκεμβρίου 2017 στις 6:47 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

4ο   ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ – «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης»

Το «Χρυσοπράσινο Φύλλο» θα ταξιδέψει και φέτος, για 24η χρονιά, στην Ελλάδα και στην Κύπρο για να συνεχίσει την προσπάθεια στις εκπαιδευτικές κοινότητες των δύο χωρών, τόσο για την ανάπτυξη καλής Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία, όσο και για το χτίσιμο σχέσεων Φιλίας, Συνεργασίας και Αλληλεγγύης. Το 4ο ΓΕΛ Τρικάλων «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης» με χαρά θα υποδεχτεί και θα φιλοξενήσει την συνεργάτιδα, Κούλεια Σιαμπουλλή, εκπαιδευτικό του Λυκείου Α’ – Εθνάρχη Μακαρίου Γ’ Πάφου, μαθητής του οποίου υπήρξε ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ένας από τους νεαρότερους αγωνιστές της ελευθερίας της Κύπρου κατά των Άγγλων κατακτητών και ο τελευταίος που απαγχονίστηκε στις 14 Μαρτίου 1957, πριν προλάβει να δει την Κύπρο ελεύθερη.

Στα πλαίσια δύο  τετραήμερων συναντήσεων εργασίας της πρώτης διετίας, μία στην Ελλάδα και μία στην Κύπρο, οι εκπαιδευτικοί των Σχολείων, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα από τις δύο χώρες διαμορφώνουν τις σχολικές συμπράξεις με βάση τα θεματικά ενδιαφέροντα, δημιουργείται το επικοινωνιακό πλαίσιο για μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς, δήμους, τίθεται χρονοδιάγραμμα εργασιών, γίνονται επισκέψεις σε χώρους με ιστορικό, πολιτιστικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον. Έτσι ξεκινά και ενισχύεται η ανάπτυξη προγραμμάτων σε κάθε σχολείο, σύμφωνα με τις παιδαγωγικές αρχές της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, τους στόχους της εκπαίδευσης για την αειφορία και τις σύγχρονες αντιλήψεις για τη δια βίου μάθηση.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης συνάντησης θα επισκεφτούμε την παλιά συνοικία των Τρικάλων, το Βαρούσι και το Κάστρο της Πόλης μας, το Ληθαίο ποταμό και το Τζαμί, το Μουσείο Τσιτσάνη και το Μύλο Ματσόπουλου, την Πύλη, την Πόρτα Παναγιά και την Ελάτη. Η συνάδελφος θα ενημερωθεί για το νερό του Ληθαίου, την αξία του ποταμού και την συμβολή του στην ιστορία της πόλης μας. Θα ενημερωθεί επίσης για το πλούσιο φυσικό περιβάλλον του τόπου μας, τα φυσικά υλικά που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος και δημιούργησε έργα με ιδιαίτερο σεβασμό στο περιβάλλον. Μια επίσκεψη στην περιοχή της Λίμνης Πλαστήρα, που είναι μια από τις πιο γραφικές λίμνες με  πανέμορφα τοπία, γραφικά χωριά ελπίζουμε να αποτελέσει το έναυσμα για μια ξεχωριστή εμπειρία, αλλά και να δημιουργήσει μεγάλο ενδιαφέρον για την ξεχωριστή ιστορία της Θεσσαλικής γης. Ευχαριστούμε τον Υπεύθυνο του Προγράμματος για την ευκαιρία να συμμετέχει το σχολείο μας στο «Χρυσοπράσινο Φύλλο». Ευχαριστούμε την Τρικαλινή κοινωνία για την συμπαράσταση και τη βοήθεια που μας προσφέρουν. Ευχαριστούμε το Δήμο Τρικκαίων και την Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων για τη στήριξή τους.

Η διευθύντρια του 4ου ΓΕΛ Τρικάλων – «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης»,

συντονίστρια του προγράμματος

Αποστόλου Μαριάννα

5 Δεκεμβρίου 2017 στις 6:38 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

Αποστόλου Μαριάννα, MSc, mapostol59@yahoo.com

Περίληψη

Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να εξεταστεί εάν η χρήση του Διαδικτύου σε  ένα διαδικτυακό περιβάλλον ομαδοσυνεργατικής μάθησης, τις Ψ.Κ.Μ., διευκολύνει τα σχέδια εργασίας της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στην έρευνα συμμετείχαν 27 μαθητές της Α΄ Γυμνασίου οι οποίοι αξιοποίησαν τον μειωμένο ελεύθερο χρόνο τους και με τη μέθοδο της μάθησης που βασίζεται στα σχέδια εργασίας (project – based learning και τη δυναμική των ηλεκτρονικών κοινοτήτων μάθησης (online learning communities) οικειοποιήθηκαν έννοιες σχετικές με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, στα πλαίσια ενός προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Για την διερεύνηση της επίδρασης των Ψ.Κ.Μ. έγινε ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων που συλλέχθηκαν μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου εργασίας. Από τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκε ότι οι μαθητές απέκτησαν  περισσότερες γνώσεις σχετικά με το φυσικό περιβάλλον και ανέπτυξαν θετικότερες στάσεις απέναντι στο φυσικό περιβάλλον μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος σε σχέση με τις αρχικές. Στόχος της παρούσης έρευνας ήταν η αξιολόγηση της δυναμικής των ηλεκτρονικών κοινοτήτων μάθησης (online learning communities) στις γνώσεις και τις στάσεις των μαθητών αναφορικά με το φυσικό περιβάλλον.

Λέξεις κλειδιά: Διαδίκτυο, σχέδια εργασίας, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

Εισαγωγή

Στο άρθρο «Εφοδιάζοντας το ευρωπαϊκό σχολείο του 21ου αιώνα με νέα αναλυτικά προγράμματα» η Μαίρη Καλαντζή, καθηγήτρια στο Τεχνολογικό Ίδρυμα της Μελβούρνης, αλλά και πρόεδρος επιτροπών για την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση, κάνει πολλές προτάσεις για την νέα εκπαίδευση του 21ου αιώνα (http://www.physics4u.gr/news/2004/scnews1633.html). Οι εκπαιδευτικοί, λέει η Καλαντζή, έχουν εκπαιδευθεί στο παρελθόν, ενώ εργάζονται στο παρόν και προετοιμάζουν τους σημερινούς νέους για το μέλλον,  ανάμεσα στις προτάσεις που κάνει για την εκπαίδευση κατά τον 21ο αιώνα επισημαίνει ότι: οι νέες τεχνολογίες δύνανται να βοηθήσουν, ώστε η τάξη του σχολείου του μέλλοντος να μεταφέρεται, όπου μπορεί κάθε παιδί να μάθει. Επιπρόσθετα το Διαδίκτυο μπορεί να καταστεί δυναμικό εργαλείο διότι: βοηθάει τους/τις μαθητές/ριες να βρουν γνώσεις, παραδείγματα, απαντήσεις και λύσεις για τις εργασίες, τις οποίες τους/τις αναθέτουν και να έρχονται οι μαθητές/ριες σε επαφή με κοινό θέμα, να συμμετέχουν σε ομάδες εργασίας και παρέες με κοινές εργασίες και κοινά ενδιαφέροντα.

Στη σημερινή εποχή η συμμετοχή των μαθητών στις ομαδικές εργασίες (Ρήγας, 2002), η υιοθέτηση βιωματικών μορφών μάθησης και συμμετοχικών μορφών διδασκαλίας (Τσιάκαλος, 2002) αποτελούν τα βασικά γνωρίσματα του νέου σχολείου. Η Καμαρινού (2000) αναφέρει ότι στη σχολή του Dewey και των άλλων εκπροσώπων της Νέας Αγωγής εφαρμόστηκε η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία α) διότι μπορούσε να βοηθήσει στην κοινωνικοποίηση του ατόμου και τον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας και β) διότι υιοθετούσε τη βιωματική μάθηση, η οποία αποτελούσε τη μόνη αξιόλογη μορφή μάθησης. Η βιωματική μάθηση αντιμετωπίζει το/τη μαθητή/ρια ως ενεργό ερευνητή/ρια, ως συνερευνητή των συνομήλικων συμμαθητών/ριών του και των δασκάλων του, ως οικοδόμο της γνώσης και όχι ως καταναλωτή ετοιμοπαράδοτης γνώσης (Καμαρινού, 1999) και έτσι πραγματοποιείται η κοινωνικοποίηση  των παιδιών και τούτο αποτελεί κύριο σκοπό της αγωγής (Decroly, 1929).

Ο σημαντικότερος ρόλος ύπαρξης του σχολείου είναι να μπορέσουν οι μαθητές/ριες  να αναπτύξουν πλήρως τις δεξιότητές τους (Cahan, 1997, Cooney & Selman, 1980, Hargreaves, 1999),  ώστε να μπορέσουν στο μέλλον να παρακολουθήσουν τις ραγδαίες τεχνολογικές και οικονομικές εξελίξεις και να ανταποκριθούν με επιτυχία στις απαιτήσεις της σύγχρονης παγκόσμιας κοινωνίας (Κωνσταντίνου, 2005). Για το σκοπό αυτό εισήχθησαν καινοτόμα προγράμματα εκπαίδευσης, όπως τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ), Αγωγής Υγείας κ.ά. τα οποία έχουν εθελοντικό χαρακτήρα, πραγματοποιούνται εκτός του κανονικού σχολικού ωραρίου και απαιτούν σύγχρονα ομαδοσυνεργατικά περιβάλλοντα μάθησης.

Η εκτός κανονικού σχολικού ωραρίου υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων και η  έλλειψη ελεύθερου χρόνου των μαθητών αποτελούν τις βασικές αδυναμίες για τη συνεύρεση των μαθητών και την ολοκλήρωση ομαδικών εργασιών όπως αυτά απαιτούν.  Τη λύση στο πρόβλημα συνεύρεσης των μαθητών/ριών μπορούν να δώσουν οι ψηφιακές κοινότητες μάθησης (Ψ.Κ.Μ.), που προσφέρονται στο Διαδίκτυο, στηρίζονται στις δυνατότητες για ευέλικτη μάθηση και μάλιστα προσαρμοσμένη στο χώρο και το χρόνο των μαθητών/ριών (Harasim, Hiltz, Teles & Turoff, 1995, Maureen, 2000). Άλλωστε το Διαδίκτυο αποτελεί μέσο αμφίδρομης επικοινωνίας και ποιοτικής μάθησης όταν ο εκπαιδευτικός – καθοδηγητής εφαρμόζει συνεργατική διδασκαλία (Σπίνουλας, 2001).

Έτσι η αναζήτηση πληροφοριών στο Διαδίκτυο με σωστή καθοδήγηση – μέθοδος webquest (Dodge, 2004), η ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών μεταξύ των μαθητών/ριών και του συντονιστή –καθηγητή διευκολύνεται στις ΨΚΜ, οι οποίες δύνανται να αποτελέσουν ένα σύγχρονο εργαλείο για ομαδοσυνεργατική μάθηση. Μέσα στις ΨΚΜ οι  μαθητές/ριες μπορούν να αξιοποιούν τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους όπως και όταν αυτοί θέλουν για να αναζητήσουν πληροφορίες να ανταλλάξουν αρχεία για τις ομαδικές τους εργασίες και να ολοκληρώσουν τα σχέδια εργασίας των προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας.

Διανύουμε τον 21ο αιώνα και οι τεράστιες αλλαγές σε όλους τους τομείς της γνώσης απαιτούν μια «νέα παιδεία» ώστε οι μαθητές αντί να μαθαίνουν και να αποθηκεύουν τη γνώση να μάθουν να την αξιολογούν και να την αξιοποιούν (Αγγελίδης, Μαυροειδής 2004). Απαιτούνται λοιπόν ευέλικτα προγράμματα σπουδών για την απόκτηση της γνώσης προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις της σημερινής εποχής. Η χρήση των νέων τεχνολογιών προσφέρει δυνατότητες διάδρασης και αλληλομάθησης μεταξύ όλων των τύπων των εκπαιδευομένων, όταν όμως οι εκπαιδευόμενοι καταλήγουν να είναι παθητικοί ακροατές –  αποδέκτες γνώσεων, όπως στα προγράμματα τηλεκπαίδευσης, τότε η χρήση της τεχνολογίας  συνιστά αποτυχία όπως έδειξαν έρευνες στο εσωτερικό (Κονετάς & Ντόκα, 1999) και στο εξωτερικό (Heinecke, Dawson & Willis, 2001). Μαθησιακό περιβάλλον όμως που εμπλέκει ενεργά τους μαθητές στην απόκτηση και προσωπική δόμηση της γνώσης μέσω των δυνατοτήτων διάδρασης και αλληλομάθησης (Bostock, 1998) οδηγεί σε επιτυχημένη χρήση των νέων τεχνολογιών. Η ραγδαία ανάπτυξη του Διαδικτύου  και η χρήση των ΤΠΕ μετέτρεψε την εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε εκπαίδευση ζωντανή και αλληλεπιδραστική με τη δημιουργία της ηλεκτρονικής κοινότητας μάθησης. Οι σπουδαστές οφείλουν να ανακαλύψουν και να κατασκευάσουν τη γνώση και έτσι να οδηγηθούν στην ανακάλυψη και στη λύση προβλημάτων (Barr and Tagg, 1995). Έτσι σταδιακά συντελείται μετάβαση από το δασκαλοκεντρικό μοντέλο μάθησης προς το μαθητοκεντρικό και αυτό φαίνεται στις ηλεκτρονικές κοινότητες μάθησης με τη ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευόμενων  (Dudenstadt, 1998) και την άμεση πρόσβαση στη γνώση (Gros, 2002).

Ως κοινότητα αναφέρεται στο λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας από τον  Μπαμπινιώτη (2002) «ένωση προσώπων που τα συνδέουν κοινά στοιχεία (π.χ. καταγωγή, γλώσσα, χρώμα, ιδέες κ.ά.). Οι ορισμοί που αναφέρονται στη διαδικτυακή ή ηλεκτρονική κοινότητα δεν διαφέρουν κατά πολύ ως προς τον ορισμό της κοινότητας καθώς  τα μέλη μιας ηλεκτρονικής κοινότητας συνδέονται με κοινά στοιχεία, έχουν κοινά ενδιαφέροντα και κοινούς στόχους η διαφορά τους έγκειται στο ότι συναντώνται και αλληλεπιδρούν στο Διαδίκτυο και διακρίνονται από μεγάλη θέληση για επικοινωνία (Rheingold, 1993; Kim, 2000; Porterfield, 2001; Goodfellow, 2003)

Πολλοί ερευνητές (Harasim, et al., 1995; Maureen, 2000) έχουν αναγνωρίσει τα πλεονεκτήματα του διαδικτύου στη διδασκαλία και στη µάθηση  καθώς αφ’ ενός ωθεί σε συνεργατική και εποικοδομητική  μάθηση και αφ’ ετέρου παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας διαδικτυακών κοινοτήτων μάθησης οι οποίες προσφέρουν μαθησιακές ευκαιρίες ανάλογα με τον τόπο και το χρόνο του εκπαιδευόμενου καθώς και απεριόριστο χρόνο επικοινωνίας. Έτσι καταργούνται οι ανισότητες στην εκπαίδευση (Harasim et all., 1995) και ο εκπαιδευόμενος μπορεί να µάθει  από τη γνώση των άλλων. Παρά τα θετικά που παρουσιάζουν οι διαδικτυακές κοινότητες μάθησης ( πρόσβαση μέσω Διαδικτύου σε πληθώρα από  πηγές πληροφοριών, διδακτικό υλικό, video…), η παραδοσιακή διδασκαλία κατά μέτωπο υπερτερεί σε αρκετά σημεία (λεκτική επικοινωνία, άμεση καθοδήγηση, διεξαγωγή εργαστηρίων….) και αυτό την καθιστά βασικό κύτταρο της μάθησης. Η σανσκριτική γραφή ηλικίας χιλιάδων ετών αναφέρει πως: «Μαθαίνω, και το ¼ το οφείλω στους δασκάλους μου, το ¼ στη μελέτη μου,  το ¼ στους συμμαθητές μου  και το ¼ στις εμπειρίες μου» (Ξυδιάς, 2007). Βασικός στόχος της εκπαίδευσης παραμένει η δημιουργία υπεύθυνων ενεργών πολιτών και όχι μόνο άρτια  καταρτισμένων από τεχνολογικής σκοπιάς. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επιδιωχθεί ο συνδυασμός της παραδοσιακής τάξης, αλλά και αξιοποίηση του διαδικτύου και των πολυμέσων που προσφέρει η διαδικτυακή κοινότητα μέσω της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Σαφώς υπάρχουν πολλοί τύποι κοινοτήτων μάθησης. Αλλά όλοι έχουν δύο πράγματα κοινά. Αυτά είναι η κοινή γνώση που μοιράζονται σε μια σειρά μαθημάτων γύρω από ένα θέμα και η εμπειρία ή η γνώση που ήδη κατέχουν. Όταν οι σπουδαστές καλούνται να εργαστούν μαζί σε ομάδες για μια ομαδική εργασία, η εργασία ολοκληρώνεται αν κάθε μέλος της ομάδας κάνει την εργασία που του αντιστοιχεί (Tinto, 1998). Βασικές αξίες που στηρίζουν την ιδέα της κοινότητας είναι η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συλλογική υπευθυνότητα. Έτσι το περιβάλλον-πλαίσιο είναι αποτελεσματικότερο για να επιτευχθούν οι στόχοι όταν αναπτυχθούν σχέσεις και δεσμοί ανάμεσα στους μαθητές, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για την μετέπειτα ζωή τους (Burbules, 2000). Τα σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης όπως έδειξε η έρευνα της Papastergiou (2006) απαιτούν σημαντικό φόρτο εργασίας ώστε να καταστεί ευέλικτη η μάθηση και να συνεκτιμηθούν τα ιδιαίτερα ατομικά χαρακτηριστικά και μαθησιακά στυλ. Η ύπαρξη μιας κοινότητας μάθησης συνδέεται άμεσα με τα μέσα που χρησιμοποιούνται, τους κώδικες επικοινωνίας, διάφορες κοινωνικές και μαθησιακές πρακτικές, πολιτικές αξίες και υποχρεώσεις των μελών και  με τον σχεδιασμό του μαθησιακού περιβάλλοντος – πλαισίου. (Βρασίδας και ά., υπό δημοσίευση). Οι κοινότητες μάθησης άλλες φορές είναι πρόσωπο με πρόσωπο δηλαδή άμεσες στο χώρο και στο χρόνο ενώ άλλες φορές είναι  εικονικές κοινότητες που επικοινωνούν και αλληλεπιδρούν με τη βοήθεια της τεχνολογίας (Palloff & Pratt 1999; Russell & Ginsburg 1999; Vrasidas, Zembylas & Chamberlain, 2004). Η ανάπτυξη των ΤΠΕ και οι απαιτήσεις του σύγχρονου τρόπου ζωής ωθούν στη δημιουργία των εικονικών-δικτυακών κοινοτήτων μάθησης που συνεχώς αυξάνουν. Μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης αποτελείται από μέλη που έχουν κοινές ιδέες και ιδανικά, επικοινωνούν μεταξύ τους, συνεργάζονται και αλληλεπιδρούν για να μάθουν (Kowch & Schwier,1997), ενθαρρύνονται πέρα από προσωπικούς ανταγωνισμούς να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν, να μάθουν (McLellan,1998).

Συμπεραίνεται εκ των ανωτέρω ότι τα μέλη μιας δικτυακής κοινότητας αναπτύσσουν γνωστικές δεξιότητες (Κωσταρίδου-Ευκλείδη,1997), ικανότητες διαχείρισης του χρόνου (Oliver & McLoughlin, 2000) καθώς επίσης επικοινωνιακές και συνεργατικές δεξιότητες (Harasim, 1999). Σε μια κοινότητα μάθησης οι συμμετέχοντες αλληλεπιδρούν και μαθαίνουν συνεργαζόμενοι. H μάθηση επιτυγχάνεται μέσα από διαδικασίες που αφορούν τη συζήτηση, την έρευνα, την εκπόνηση ομαδικών εργασιών και την από κοινού επίλυση προβλημάτων. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες μάθησης και απόκτησης της γνώσης οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να διδάξουν κυρίως στους εκπαιδευόμενους «να μάθουν πώς να μαθαίνουν» (Λόη & Αποστολάκης, 2005) κάτι που αποτελεί έναν από τους τέσσερις στόχους για την εκπαίδευση του μέλλοντος. Ιδιαίτερη σημασία σε ένα διαδικτυακό μαθησιακό περιβάλλον δίνεται στο τρόπο που οι εκπαιδευόμενοι θα αναζητήσουν, θα εξερευνήσουν, θα μάθουν και θα δημιουργήσουν νέα γνώση (Cooper, 2002) συζητώντας και αλληλεπιδρώντας  μεταξύ τους. Οι εκπαιδευτές που συντονίζουν μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης θέτουν  κανόνες, φροντίζουν για την τήρηση των κανόνων, συνεισφέρουν σε υλικό και συντονίζουν τις εργασίες. Αλλά και τα μέλη της κοινότητας συμβάλλουν συνεισφέροντας υλικό, εμπλέκονται στη δημιουργία της γνώσης και στη διατήρηση της κοινότητας (Palloff & Pratt, 1999; Porterfield, 2001).

Ο Goodfellow (2003) αναφέρει ότι σε μια διαδικτυακή κοινότητ :

α)  τα μέλη αισθάνονται ότι ανήκουν στην κοινότητα και την εμπιστεύονται

β) αναπτύσσουν δεσμούς και μοιράζονται κοινά  σχόλια, συμβουλές, δεδομένα.

γ) διαμορφώνουν κοινό κώδικα  επικοινωνίας.

δ) επιβάλλουν πρότυπα συμπεριφοράς.

ε) συμμετέχουν ενεργά  για την προαγωγή των σκοπών της κοινότητας.

Μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης θεωρείται επιτυχημένη όταν τα μέλη της συνεργάζονται για  την προαγωγή των σκοπών της κοινότητας και την απόκτηση της γνώσης. Στοιχεία της επιτυχίας αυτής θεωρούνται η ενεργός συμμετοχή, η  αλληλεπίδραση, η χρήση κοινών δεδομένων, η συνεργατική μάθηση, η αξιολόγηση των εργασιών με κριτικό πνεύμα, τα σχόλια που απευθύνουν τα μέλη μεταξύ τους, η αμφισβήτηση και η μεταξύ τους συμπαράσταση (Palloff & Pratt, 1999). Οι Kowch & Schwier (1997) αναφερόμενοι στην επιτυχία  μιας διαδικτυακής μαθησιακής κοινότητας αναφέρουν ότι  απαιτούνται :

Διαπραγμάτευση (negotiation): να έχει ένα σκοπό και ανάλογα με τις ανάγκες των μελών να είναι η είσοδος ανοικτή και απεριόριστη.

Οικειότητα (intimacy): να υπάρχει οικειότητα ανάμεσα στα μέλη της κοινότητας

Δέσμευση (commitment): να  υπάρχει ισχυρή δέσμευση για να διατηρηθεί η συμμετοχή στην κοινότητα σε υψηλά επίπεδα.

Συμμετοχή (engagement): να υπάρχει συμμετοχή, αλληλεπίδραση και επιρροή μεταξύ των μελών.

Οι Paloff & Pratt (1999) ανήκουν στους εκπαιδευτικούς που πιστεύουν ότι ο ρόλος της κοινότητας βρίσκεται σε άμεση σχέση με τη διαδικασία μάθησης και θεωρείται στις μέρες μας «απαραίτητη προϋπόθεση» διότι δεξιότητες όπως:  αυτονομία, πρωτοβουλία και δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, διάλογος και συνεργασία μπορούν να επιτευχθούν on-line μόνον  όταν υπάρχει η αίσθηση της κοινότητας.  Πολλοί άλλοι υποστηρίζουν ότι η κοινότητα βοηθά μεμονωμένα κίνητρα. Πράγματι από μελέτες υποστηρίζεται ότι κάποιοι σπουδαστές αποκομίζουν ικανοποίηση κατά τη διάρκεια σειράς on-line μαθημάτων με την αίσθηση ότι ανήκουν στην κοινότητα (Brown 2001, Rovai 2002). Η συνεργασία, η κριτική ανάλυση, η διαπραγμάτευση οδηγούν στην ομοφωνία, επεκτείνοντας τη μάθηση σε γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη  (McCracken, 2006) με βασικά στοιχεία τη συμμετοχή, την επικοινωνία, και την αλληλεπίδραση να βρίσκονται στο επίκεντρο της διαδικτυακής κοινότητας.

Ο σκοπός μιας κοινότητας πρέπει να είναι σαφής για να αποκτήσουν τα μέλη της μια ταυτότητα.  Η συνεργασία, η εμπιστοσύνη, και η αμοιβαιότητα απαιτούνται, για να μπορέσει η κοινότητα να εκπληρώσει το στόχο της, που είναι η απόκτηση γνώσης βασισμένη στην εμπειρία. Η αίσθηση του ανήκειν στην κοινότητα στηρίζει τους συμμετέχοντες στις διαδικασίες μάθησης. Οι διαδικτυακές κοινότητες μάθησης συνδέουν ανθρώπους κατά τη διάρκεια του χρόνου και του χώρου μέσω της χρήσης της τεχνολογίας. Ο εκπαιδευτικός / συντονιστής πρέπει να διαδραματίσει έναν προσαρμοστικό ρόλο στη κοινότητα  και να ακολουθήσει  διαδικασίες που να καθιστά ενεργούς ακόμα και τους αρχαρίους εκπαιδευόμενους. Όλοι αυτοί οι κοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν τον κύκλο ζωής μιας κοινότητας μάθησης, οδηγώντας την σε ένα υψηλότερο στάδιο, ή προκαλώντας το θάνατο φυσικό ή όχι αυτής.  Η παροχή συνεχούς αξιολόγησης βοηθά τους εκπαιδευτές να παρακινήσουν τους συμμετέχοντες στην κοινότητα μάθησης.

Προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι μαθητές απαιτείται γρήγορη και συγκεκριμένη ανατροφοδότηση η οποία ενισχύει την συνεισφορά όλων των συμμετεχόντων και την ευθύνη τους για την κοινότητα. Η ανατροφοδότηση προωθεί τη συνεχή και εξατομικευμένη μάθηση, προσθέτει γνώση με τις παρατηρήσεις που παρέχονται από μαθητές και καθηγητές, και τέλος παρέχει ευκαιρίες για την ενίσχυση σημαντικών εννοιών. (McCracken, 2006). Ενθαρρυντικά είναι τα συμπεράσματα για την ποιότητα της διδασκαλίας, όπως έδειξε η έρευνα του Barker (2002) σε μια σειρά μαθημάτων σε σπουδαστές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με σκοπό την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης. Αν συναθροίσουμε τις επί μέρους γνώσεις των όλων των μελών που συμμετέχουν σε μια κοινότητα μάθησης δεν θα είναι περισσότερες από τη γνώση μιας κοινότητας μάθησης διότι αυτή η γνώση αποτελεί αποτέλεσμα διάδρασης και όχι απλό σύνολο γνώσεων και απόψεων των συμμετεχόντων στο σχηματισμό της κοινότητας (Whipple, 1987). Όλα τα μέλη που αποτελούν μια κοινότητα μάθησης συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της γνώσης με το δικό τους τρόπο (Jarvis et al,. 2003).

Μεθοδολογία

Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται σε μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης οφείλει να αποτελεί συνδετικό κρίκο  μεταξύ των μελών της, να  επιτυγχάνει την επικοινωνία και να προάγει την ανταλλαγή απόψεων. Τα πλεονεκτήματα αυτά παρείχε η διαδικτυακή κοινότητα μάθησης  yahoo.groups και τα βήματα που ακολουθήθηκαν είναι τα εξής:

α) Ενημέρωση των γονέων για τη συμμετοχή των παιδιών τους σε  ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, άρση των δισταγμών που είχαν οι γονείς  για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου κατόπιν λεπτομερούς ενημέρωσης και λύσης αποριών.

β) Δημιουργία λογαριασμού Yahoo, με τρία απλά βήματα, κάθε εκπαιδευόμενος απάντησε σε μερικές ερωτήσεις, επιλέγοντας μία ταυτότητα χρήστη (Yahoo ID)  κι έναν κωδικό πρόσβασης (Password) .

γ) Δημιουργία ομάδας, για να δημιουργηθεί μια ομάδα στην ιστοσελίδα http://groups.yahoo.com,  κλικ στο πεδίο Start a new Group! πληκτρολογώντας το Yahoo ID  και το Password που αποκτήθηκε με την προηγούμενη διαδικασία και κάνοντας κλικ στο πλαίσιο Sign In. Στη συνέχεια επιλέχθηκε η κατηγορία Schools & Education  στην οποία βρισκόταν κάθε ομάδα που δημιουργήθηκε κάνοντας κλικ πάνω στις προηγούμενες λέξεις. Στη συνέχεια επιλέχθηκε η υποκατηγορία που  για την ομάδα μας ήταν Teaching and Research και στην επόμενη οθόνη κλικ στο κίτρινο πλαίσιο που έγραφε. Place my group in Teaching and Research. Στο δεύτερο βήμα δόθηκαν πληροφορίες για την ονομασία, την ηλεκτρονική διεύθυνση της ομάδας μας και μια μικρή περιγραφή για το σκοπό δημιουργίας της ομάδας. Αφού συμπληρώθηκαν όλα τα πεδία κλικ στο κουμπί Continue .

Στο τελευταίο βήμα δηλώθηκαν οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις για την επικοινωνία με την ομάδα καθώς και μερικές πληροφορίες στο  profile. Τέλος συμπληρώθηκε το πεδίο Word Verification και στη συνέχεια κλικ στο Continue .

Για την παρακολούθηση του προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και την ολοκλήρωση του project οι 27 εκπαιδευόμενοι χωρίστηκαν σε πέντε ομάδες των 5 ή 6 ατόμων που ονομάστηκαν ψηφιακές λόγω της δράσης που ανέπτυξαν στο Διαδίκτυο και συμμετείχαν σε αρχική συνέντευξη και σε τελική συνέντευξη. Βασική προϋπόθεση για τους μαθητές/ριες των ψηφιακών ομάδων αποτέλεσε η δυνατότητα τους για πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Εναλλακτικές λύσεις για όσους μαθητές δεν είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο από το σπίτι τους ήταν α) η πρόσβαση στο διαδίκτυο σε συνεργασία με κάποιον από τους συμμαθητές/ριές τους για να ολοκληρώνουν τις εργασίες τους και β) πρόσβαση στο διαδίκτυο από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Στη συνέχεια ακολουθήσαμε τα εξής βήματα μέσα από τα οποία αναδύεται η δυναμική των διαδικτυακών κοινοτήτων μάθησης :

Πρόσκληση. Μόλις διαλύθηκαν οι δισταγμοί και οι απορίες των εκπαιδευόμενων για τη συμμετοχή τους στη δικτυακή κοινότητα μάθησης έγινε πρόσκληση των μελών στις δικτυακές κοινότητες μάθησης. Έτσι δημιουργήθηκαν πέντε ομάδες και τα μέλη τους κλήθηκαν να συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι προσομοίωσης η συμμετοχή στο οποίο απαιτούσε κάθε ομάδα, μέσα από το ρόλο που υποδυόταν, να λύσει το περιβαλλοντικό πρόβλημα που παρουσιάστηκε στο σενάριο.

Οι ρόλοι των ομάδων

1η ομάδα .Τα μέλη της οργάνωσης Greenpeace Greece

2η ομάδα .Οι Επιχειρηματίες

3η ομάδα .Οι Περιβαλλοντιστές

4η ομάδα .Τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Τρικκαίων

5η ομάδα .Οι Καλλιτέχνες

Συνεργασία και ενθάρρυνση για ομαδοσυνεργατική μάθηση. Προβολή ενός βίντεο όπου φαίνονται αφ’ ενός η δύναμη που έχει μια ομάδα και αφ’ ετέρου τα αποτελέσματα της συνεργασίας. Οι ψηφιακές ομάδες ήταν ανομοιογενείς απαρτίζονταν από πέντε ή έξι άτομα και έγινε προσπάθεια κάθε ομάδα να απαρτίζεται (Ματσαγγούρας, 2003) από καλούς/ές, μέτριους/ιες και αδύνατους/ες μαθητές/ριες, ώστε να εξασφαλίζεται η δυνατότητα αλληλοδιδακτικής. Επίσης προσπάθεια έγινε ώστε να επιτευχθεί ανομοιογένεια όσον αφορά το φύλο και το χαρακτήρα (Ματσαγγούρας, 2004).

Φιλικό περιβάλλον και ζεστή ατμόσφαιρα. Για να γνωρίσουν οι εκπαιδευόμενοι το περιβάλλον στο οποίο θα παρακολουθούσαν το πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ανταλλάχθηκαν πληροφορίες στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου μας για προσωπικά θέματα, χρησιμοποιήθηκε γλώσσα απλή καθώς επίσης και μικρά ονόματα, επίσης ανταλλάχθηκαν μηνύματα, τηλέφωνα, έγιναν σχόλια χωρίς όμως να προσβληθεί κάποιος.

Αποδοχή της διαφορετικότητας. Κάποια σύννεφα που αφορούσαν τη δημιουργία των ομάδων «όχι αυτός/ή στην ομάδα μας» κ.ά. διαλύθηκαν με την προβολή ενός video που βοήθησε εξαιρετικά στη δημιουργία των ομάδων

Οργάνωση των οµάδων εργασίας. Ένα μέλος της ομάδας θα είχε το ρόλο του συντονιστή. Ο ρόλος αυτός αν και σχεδιάστηκε να περάσει σταδιακά απ’ όλα τα μέλη, ελάχιστοι μαθητές θέλησαν να αναλάβουν το ρόλο του συντονιστή. Παρέμειναν οι ίδιοι συντονιστές μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Ενθουσιασμός. Επίσκεψη στη διεύθυνση http://www.youtube.com για ευαισθητοποίηση μέσω της προβολής video. Η παρακολούθηση των videos προκάλεσε τον ενθουσιασμό των παιδιών.

Ανάπτυξη πρωτοβουλίας. Ελεύθερη επιλογή εικόνων με τη βοήθεια της μηχανής αναζήτησης http://www.google.gr/ για τη δημιουργία άλμπουμ, επιλογή δραστηριοτήτων, επιλογή συνεργατών, επιλογή φυτού για τη δημιουργία φυτολογίου και ανεύρεση πληροφοριών.

Κανόνες. Για την καλύτερη λειτουργία των ομάδων θέσαμε κανόνες οι οποίοι τηρούντο από όλα τα μέλη. Ο εκπαιδευτικός συντονιστής είχε την ευθύνη τήρησης των κανόνων.

Καταληκτική ημερομηνία. Για την διεκπεραίωση των εργασιών υπήρχε καταληκτική ημερομηνία που ορίζονταν  από κοινού µε τους εκπαιδευόμενους.

Τακτικές συναντήσεις για αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος. Καθορισμός συναντήσεων στο εργαστήριο πληροφορικής για λύση τυχόν αποριών των εκπαιδευόμενων που αφορούσε τη χρήση Διαδικτύου και Η/Υ, για καθοδήγηση που αφορούσε τη λειτουργία των ομάδων και για αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος την οποία ακολουθούσε η διατύπωση προτάσεων εκ μέρους των εκπαιδευόμενων για καλύτερη πορεία του προγράμματος και ολοκλήρωση του σχεδίου εργασίας.

Ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας. Οι μαθητές ταχέως έμαθαν να επικοινωνούν με το συντονιστή εκπαιδευτικό, να επικοινωνούν μεταξύ τους με ένα ή με όλα τα μέλη της ομάδας. Μέσα από την ανταλλαγή μηνυμάτων ανέπτυξαν δεξιότητες χρήσης γραπτού λόγου, αλλά και κοινωνικές δεξιότητες. Μεταξύ εκπαιδευόμενων και συντονιστή εκπαιδευτικού αναπτύχθηκαν συναισθήματα φιλίας, εμπιστοσύνης, κατανόησης και αποδοχής της διαφορετικότητας καθώς «Ο σεβασμός της ετερότητας και η μοναδικότητα κάθε ατόμου αποτελούν, αδιαμφισβήτητα, ένα θεμελιακό αξίωμα της αγωγής. Η εκπαίδευση μπορεί να είναι παράγοντας κοινωνικής συνοχής μόνο όταν στοχεύει στην προστασία της διαφορετικότητας ατόμων ή ομάδων, αποφεύγοντας αυτή η ίδια να είναι αιτία κοινωνικής απόρριψης» ( Delors, 1996) .

Ανάπτυξη δεξιοτήτων χρήσης διαδικτύου και Η/Υ. Με λίγη καθοδήγηση από τον συντονιστή  και αφού οι εκπαιδευόμενοι έλυναν απορίες και αποκτούσαν γνώσεις συνεργαζόμενοι και βοηθούμενοι από τους συμμαθητές τους σταδιακά αποκτούσαν δεξιότητες που αφορούσαν τη χρήση του Η/Υ και του Διαδικτύου. Άλλωστε στην Α΄ Τάξη Γυμνασίου οι μαθητές δεν έχουν αρκετά εξοικειωθεί με τη χρήση του Διαδικτύου, ούτε με όλα τα προγράμματα (Excell, Power point κ.ά..) του Η/Υ. Κάποιοι μαθητές έλυναν απορίες που ανέκυπταν και μάθαιναν εύκολα και ουσιαστικά, χωρίς το άγχος του βαθμού και της εξέτασης.

Σχόλια-Ανατροφοδότηση-Παρακίνηση. Συζήτηση για τις εργασίες των εκπαιδευόμενων. Σχόλια για την λειτουργία των ομάδων και τη συμμετοχή ή μη των μελών. Ανατροφοδότηση.

Συμπεράσματα

Η ανάπτυξη των ΤΠΕ και του Διαδικτύου οδήγησε στην εμφάνιση της διαδικτυακής – ηλεκτρονικής κοινότητας μάθησης στην οποία η μάθηση είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών της. Μια μαθησιακή κοινότητα αναπτύσσεται μέσα σε ένα διαδικτυακό μαθησιακό περιβάλλον, αλλά διαφοροποιείται ουσιαστικά από αυτό. Το περιβάλλον μιας διαδικτυακής κοινότητας είναι ένα «χώρος» όπου οι μαθητές σε συνεργασία εξερευνούν, μαθαίνουν και μέσα από το διάλογο οδηγούνται στη δημιουργία νέας γνώσης (Cooper, 2002). Βασικό ρόλο παίζει ο τρόπος με τον οποίο αποκτάται η γνώση και όχι τόσο το περιεχόμενο της γνώσης που αποκτάται.

Αναφορές

Αγγελίδης, Π., Μαυροειδής, Γ. (2004) Εκπαιδευτικές καινοτομίες για το σχολείο του μέλλοντος. Τόμος Β΄ Επιμ. Αγγελίδης, Π., Μαυροειδής, Γ. ΤΥΠΩΘΗΤΩ –ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ

Αριστοτέλη, Ηθικά Ευδήμεια,1242α22

Βρασίδας, Χ., Ζεμπύλας, Μ. & Πέτρου, Α. (υπό δημοσίευση). Σύγχρονα παιδαγωγικά μοντέλα και ο ρόλος της εκπαιδευτικής τεχνολογίας. Ρετάλης, Σ (επιμ). Οι Προηγμένες Τεχνολογίες Διαδικτύου στην Υπηρεσία της Μάθησης.
Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2017, από: http://vrasidas.intercol.edu/educ534/vrasZembPetrou.doc

Δημητρακοπούλου, Α. (2000). Εκπαιδευτικές δραστηριότητες μέσω Internet : Για μια ουσιαστικότερη μαθησιακή αξιοποίηση. Στο Τετράδια Εργασίας Ρόδου: Διγλωσσία και μάθηση στο διαδίκτυο. Ρόδος : Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

Θεριανός Κ. (2002). Εκπαιδευτική Τεχνολογία: προσδοκίες, ρητορική και πραγματικότητα, Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 123.

Καμαρινού, Δ. (1999). Βιωματική μάθηση στο σχολείο, Β΄ Έκδοση

Κανάκης, Ι. (1990). Η σωκρατική μέθοδος διδασκαλίας μάθησης, Αθήνα: εκδ. Γρηγόρη.

Κονετάς, Δ, Ντόκα, Α. (1999). «Εμπειρίες και συμπεράσματα από πιλοτικό πρόγραμμα τηλεεκπαίδευσης Leonardo da Vinci», Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών “Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση” Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Κωσταρίδου – Ευκλείδη, Α. (1997). Ψυχολογία της Σκέψης. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Λόη, Μ., & Αποστολάκης, Ι. (2005). Μαθησιακές Κοινότητες και Εκπαίδευση Δημοσίων Υπαλλήλων. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2017, από: http://cosy.ted.unipi.gr/NTdiabiou2005/media/papers/P45.doc

Μπαμπινιώτη, Γ. (2002) Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Β΄ Έκδοση Κέντρο Λεξικολογίας

Ντρενογιάννη, E. (2001). Παιδαγωγική Αξιοποίηση των υπηρεσιών του Ιnternet.Virtual School, The sciences of Education Online, τόμος 2, τεύχη 2-3 Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2017, από: http://www.auth.gr/virtualschool/3.2/Praxis/OnlineEducation.html

Ξυδιάς, Π., (2007). E-learning: μια νέα διάσταση στην εκπαίδευση. Διπλωματική εργασία, Ανακτήθηκε στις 5 – 4 – 2017 από: http://nemertes.lis.upatras.gr/dspace/bitstream/123456789/513/1/Nimertis_Xydias.pdf

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο της Ελλάδας (2001). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.) υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ανακτήθηκε στις 5-4-2017 από την http://www.pi-schools.gr/programs/depps/

Πασχαλιώρη Β. & Μίλεση Χ. (2005). Η ποιοτική μέθοδος της «συμμετοχικής» παρατήρησης: Επισημάνσεις και προβληματισμοί, Αθήνα: Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων τ.10: 20-32, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Σπίνουλας, Θ. (2001). Το Internet της Παιδείας, ανακτήθηκε στις 5-4-2017 από την http://users.sch.gr/papangel/sch/lan/c09.ph.internet_pedias.htm

Τσιάκαλος, Γ. (2002). «Η υπόσχεση της Παιδαγωγικής». Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.

Barab, S., Scheckler, R., & Makinster, J. (2001). Designing system dualities: Building online community. Paper presented at the Annual meeting of the American Educational Research Association, Seattle, WA, April 2001.

Barker, S. (2002).Virtual learning environments for constructivist teaching in Biosciences to promote sustainable development in higher education, ανακτήθηκε στις 5-4-2017 από την http://science.uniserve.edu.au/pubs/callab/vol8/barker.html

Barr, R. B., and Tagg, J. (1995). From teaching to learning- A paradigm for undergraduate education. Change, 27, 12-25.

Bostock, S. (1998). Constructivism in mass higher education: A case study. British Journal of Educational Technology, 29(3), 225-240.

Brown, R. (2001). «The Process of Community – Building in Distance Learning Classes.» Journal of Asynchronous Learning Networks 5(2).

Burbules, N. (2000). Does the Internet constitute a global educational community? In N. Burbules and C. A. Torres (eds.), Globalization and Education: Critical Perspectives (pp. 323-355). New York: Routledg

Collins, A. (1998). Learning communities: A commentary on papers by Brown, Ellery and Campione and by Riel. In Greeno, J.G. & Goldman, S. (Eds.). Thinking processes in mathematics and science learning (pp. 399-405). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Cahan, E. D. (1997). Ο John Dewey στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Στο Γ. Κουγιουμουτζάκης (Επιμ.), Αναπτυξιακή ψυχολογία. Παρελθόν, παρόν και μέλλον (165-194). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης.

Cooney, E. & Selman, R. (1980). Children’s use of social conception: Toward a dynamic model of social cognition. Personnel and Guidance Journal, 58, 44-52.

Cooper, J. (2002), Educational MUVES: Virtual Learning Communities, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://education.ed.pacificu.edu/lab/EducationalMUVES2.htm   

Decroly, O., (1929). L’étude du petit enfant par l’observation et l’expérimentation, Bruxelles.

Delors, J., (1996) Commission Internationale sur l’éducation pour le vingt et unième siècle: «L’ ÉDUCATION, Un trésor est caché dedans», Paris, UNESCO, ελληνική έκδοση: Εκπαίδευση. Ο θησαυρός που κρύβει μέσα της, μτφρ. Κέντρο Εκπαιδευτικής έρευνας, Αθήνα Εκδόσεις Gutenberg (1999)

Dodge,B. (2004). WebQuest Homepage, http://webquest.sdsu.edu/
Goodfellow, R. (2003), “Virtual Learning Communities”, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://kn.open.ac.uk/public/getfile.cfm?documentfileid=2627

Duderstadt, J. (1998). Transforming the university to serve the digital age. CAUSE/EFFECT, 20(4), 21-32.

Edutools (2003). Providing decision-making tools for the EDU community. Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://net.educause.edu/ir/library/html/cem/cem97/cem9745.html

Gros, B. (2002). Knowledge construction and technology. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 11(4), 323-343.

Harasim, L. (1999). A framework for online learning: The Virtual-U. IEEE Computer, 32(9), 44-49.

Harasim., L., Hiltz, S., R., Teles, L., & Turoff, M., (1995). Learning Networks: a field guide to Teaching and Learning Online. Cambridge: MIT Press.

Hargreaves, A. (1999). Teaching in the Knowledge Society: Education in the Age of Insecurity. New York: Teachers College Press.

Heinecke, W., Dawson, K., & Willis, J. (2001). Paradigms and frames for R&D in distance education: Toward collaborative electronic learning. International Journal of Educational Telecommunications, 7(3), 293-322.

Jarvis, P., Holford, J., & Griffin, C. (2003), The Theory and Practice of Learning, Kogan Page, London.

Oliver, R., & McLoughlin, C. (2000). Web-based learning and generic skills development. UniServe Science News, 15.  Retrieved Αvril 2, 2017 from, http://science.uniserve.edu.au/ newslettervol15/oliver.html

Kim, A. J. (2000), Community Building on the Web, Peachpit Press.

Kowch, E.G. & Schwier R.A. (1997), “Characteristics of Technology-Based Virtual
Learning Communities”, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.usask.ca/education/coursework/802papers/communities/typology.HTM

Lave, J. & Wenger, E. (1991). Situated learning. Legitimate peripheral participation. Cambridge: University of Cambridge Press.

Leeming, F.C, Dwyer, W.O. & Bracken, B.A. (1995). Children’s Environmental Attitude and Knowledge Scale: Construction and Validation. The Journal of Environmental Education, 26(3), 22-31

Maureen, T. (2000). Constructivism, Instructional Design, and Technology: Implications for Transforming  Distance Learning. Educational Technology & Society, 3(2), 50-60.

McCracken, Η. (5/ 2006), Furthering Connected Teaching and Learning Through the Use of Virtual Learning. No 5 (17) / 2006,  Retrieved Αvril 2, 2017, from:

http://www.e-mentor.edu.pl/artykul_v2.php?numer=17&id=359

McLellan, H. (1998), “The Internet as a Virtual Learning Community”, Journal of Computing in Higher Education 9 (2), σ. 92-112.

Means, B., Ed. (1994). Technology and education reform. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Palloff, R., & Pratt, K. (1999). Building learning communities in cyberspace: Effective strategies for the online classroom. San Francisco: Jossey-Bass.

Papastergiou, M. (2006). Course Management Systems as Tools for the Creation of Online Learning Environments: Evaluation from a Social Constructivist Perspective and Implications for their Design. International Journal on E-Learning. 5 (4), pp.593-622. Chesapeake, VA: AACE.

Porterfield, S. (2001), “Towards the Development of Successful Virtual Learning Communities”, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://usask.ca/education/coursework/802papers/porterfield/porterfield.pdf.

Rheingold, H. (1993), The Virtual Community – Homesteading on the Electronic Frontier, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.rheingold.com/vc/book/

Rovai, A. (2002) Building Sense of Community and a Distance, International Review of Research in Open and Distance Learning, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.irrodl.org/content/v3.1/rovai.html

Russell, M. & Ginsburg, L. (1999). Learning online: Extending the meaning of community. A review of three programs from the Southeastern United States. Philadelphia: National Center on Adult Literacy, University of Pennsylvania, ED 437 540.

Tinto, V. (1998) Learning Communities: Building Gateways to Student Success. The national teaching and Learning FORUM Vol. 7 No. 4 Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.ntlf.com/html/pi/9805/v7n4smpl.pdf

Vrasidas, C., Zembylas, M. & Chamberlain, R. (2004). The design of online learning communities: Critical issues. Educational Media International. Volume 41, Number 2, 2004, pp. 135-143(9)

Whipple, W.R. (1987). Collaborative learning: recognising it when we see it. Bulletin of the American Association for Higher Education 40(2) 3-7.

 

16 Νοεμβρίου 2017 στις 6:44 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Εισαγωγή

Οι τεχνολογικές εξελίξεις έφεραν τεράστιες αλλαγές σε όλους τους τομείς της οικονομίας και έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην  διευκόλυνση του τουριστικού τομέα. Η εφαρμογή σύγχρονων συστημάτων στα τουριστικά γραφεία παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τουριστικού προϊόντος. Μεγάλη αλλαγή επήλθε στα συστήματα των κρατήσεων τα οποία χρησιμοποιούνται από το μεγαλύτερο ποσοστό της τουριστικής βιομηχανίας. Η τουριστική βιομηχανία περιλαμβάνει τις εξής κατηγορίες:

  1. Προμηθευτές του τουριστικού προϊόντος
  • καταλύματα, ξενοδοχεία κ.ά.
    • εταιρείες: αυτοκινήτων, λεωφορείων κ.ά.
    • επιχειρήσεις μεταφορών: ναυτιλιακές, αεροπορικές κ.ά.
    • δημόσιους οργανισμούς: θέατρα, μουσεία κ.ά.
    • συνεδριακοί, εκθεσιακοί χώροι κ.ά.
  1. Μεσάζοντες, τουριστικά γραφεία, CRS, GDS κ.ά..
  2. Τουρίστες πελάτες που ταξιδεύουν για ψυχαγωγία, για επαγγελματικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας κ.ά..

Η εξέλιξη των συστημάτων κρατήσεων βελτιώνει όχι μόνο την ποσότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά και την ποιότητα, προσφέρει δε στις τουριστικές επιχειρήσεις πολλές δυνατότητες επεξεργασίας όλων των πληροφοριών. Είναι αδιανόητο σήμερα να λειτουργήσει ο τουριστικός τομέας χωρίς την υποστήριξη των πληροφοριακών συστημάτων με τα οποία πετυχαίνει καλύτερη διάθεση του τουριστικού προϊόντος και βελτίωση της παραγωγικότητας.

Εν κατακλείδι στη συγκεκριμένη εργασία θα αναφερθούμε στην εξέλιξη του τουρισμού και των πληροφοριακών συστημάτων που αφορούν τον τουρισμό, στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε τα χαρακτηριστικά και τις διαδικασίες λειτουργίας ορισμένων από αυτά τα συστήματα στα γραφεία τουρισμού. Στο τέλος θα συνοψίσουμε τα συμπεράσματα και τα οφέλη που αποκομίζουν οι προμηθευτές του τουριστικού προϊόντος, οι μεσάζοντες, τα τουριστικά γραφεία και οι τουρίστες – πελάτες με τη χρήση αυτών των πληροφοριακών συστημάτων.

Εννοιολογική προσέγγιση

Ένα ηλεκτρονικό σύστημα κράτησης θέσεων ή κεντρικό σύστημα κράτησης θέσεων (CRS), είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα που χρησιμοποιείται για την αποθήκευση – ανάκτηση πληροφοριών και τη διεξαγωγή των συναλλαγών που σχετίζονται με τις αεροπορικές μεταφορές, τα ξενοδοχεία, τις ενοικιάσεις αυτοκινήτων ή άλλες δραστηριότητες. Αρχικά σχεδιασμένο για να χρησιμοποιούνται από τις αεροπορικές εταιρίες, τα CRS αργότερα επεκτάθηκαν, για να χρησιμοποιηθούν και από τα τουριστικά γραφεία. Σημαντικές δραστηριότητες των CRS, όπως κρατήσεις αεροπορικών θέσεων και πωλήσεις εισιτηρίων, για πολλαπλές αεροπορικές εταιρίες, είναι γνωστές σαν Παγκόσμιο σύστημα διανομής – Global Distribution System (GDS). Οι αεροπορικές εταιρίες, έχουν εκποιήσει το μεγαλύτερο μέρος της άμεσης συμμετοχής τους, σε αφοσιωμένες GDS εταιρίες, οι οποίες κάνουν τα συστήματά τους προσιτά, στους καταναλωτές, μέσω των πυλών του Internet. Τα σύγχρονα GDS τυπικά, επιτρέπουν τους χρήστες να πραγματοποιήσουν κρατήσεις σε δωμάτια ξενοδοχείων, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, εκτύπωση ηλεκτρονικών εισιτηρίων, καθώς επίσης εκδρομές και δραστηριότητες. Επίσης, παρέχουν την πρόσβαση σε ορισμένες αγορές για σιδηροδρομικές κρατήσεις και κρατήσεις λεωφορείων, αν και αυτές δεν είναι πάντα ενσωματωμένες με το κυρίως σύστημα (wikipedia).

Ο ρόλος των CRSGDS στη λειτουργία των τουριστικών επιχειρήσεων

Αναμφισβήτητα, οι τουριστικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τον αυξανόμενο ανταγωνισμό που παρατηρείται στο χώρο της παγκόσμιας τουριστικής βιομηχανίας. Κύρια επιδίωξή τους είναι να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις τις τουριστικής αγοράς γι’ αυτό και αναζητούν νέους τρόπους αύξησης του κύκλου εργασιών τους, έχοντας ως κύριο κανάλι διάθεσης, ένα ή περισσότερα συστήματα κρατήσεων. Ο ρόλος των τουριστικών γραφείων στην διεθνή αγορά, αποσκοπεί στην πληροφόρηση, την παροχή συμβουλών, τη διευκόλυνση και την εξυπηρέτηση του τουρίστα – πελάτη πριν και κατά την διάρκεια της ταξιδιωτικής του μετακίνησης (Βαρβαρέσος, Σωτηριάδης,  2004).

Έρευνα που έγινε σε 12 τουριστικά γραφεία της Λάρισας έδειξε ότι: η συντριπτική πλειοψηφία των τουριστικών γραφείων χρησιμοποιούν το Amadeus σαν σύστημα κρατήσεων CRS και λιγότερο το Galileo και το Sabre, ενώ κανένα τουριστικό γραφείο στη Λάρισα δεν χρησιμοποιεί το World Span. Όλα τα ταξιδιωτικά γραφεία είναι μετρίως έως πάρα πολύ ικανοποιημένα από το σύστημά τους. Τα σημεία ακριβώς που είναι ευχαριστημένοι οι πελάτες των CRS είναι κυρίως η αποδοτικότητα και η ταχύτητα των κρατήσεων, αλλά και η εξυπηρέτηση των υπαλλήλων, η συνεχής αναβάθμιση και η ποικιλία των συνεργαζόμενων αεροπορικών εταιρειών.

Η πλειοψηφία των τουριστικών γραφείων θεωρεί ότι τα CRS είναι μετρίως ακριβά, αλλά δεν  σκέφτονται να το καταργήσουν εντελώς και να βγάζουν  τα εισιτήρια μέσω άλλου συνεργαζόμενου γραφείου. Παρόλο που η έκδοση με ηλεκτρονικό τρόπο αεροπορικού εισιτηρίου παγκοσμίως διευκόλυνε την κράτηση και την έκδοση, αρκετά τουριστικά γραφεία που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνουν ότι αυτό αντί να βοηθήσει υποβάθμισε το ρόλο τους, διότι αρκετοί χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για την αγορά των εισιτηρίων. Οι περισσότεροι που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο, ηλικίας 36-55 ετών, έχουν θέσεις υπαλλήλων ή υπευθύνων/διευθυντών ή ιδιοκτητών τουριστικής επιχείρησης. Τέλος το μορφωτικό επίπεδο αυτών των ανθρώπων είναι κυρίως ανώτερης σχολής ή απόφοιτοι λυκείου.

Συμπεράσματα

Η ταχύτητα και οι ανάγκες της σημερινής εποχής καθιστούν απαραίτητη τη χρήση των ηλεκτρονικών συστημάτων κρατήσεων Global Distribution System (GDS) και η σύνδεση των αεροπορικών/ναυτιλιακών εταιρειών, τουριστικών γραφείων/ εταιρειών, ξενοδοχειακών μονάδων, εταιρειών ενοικίασης αυτοκινήτων θεωρείται απαραίτητη επειδή η πρόσβαση του καταναλωτή στο τουριστικό προϊόν καθίσταται απλή και εύκολη διαδικασία. Ο τουρίστας μπορεί εύκολα, γρήγορα και οικονομικά να οργανώσει τις διακοπές του ή το ταξίδι του με κάθε λεπτομέρεια. Η χρήση των GDS διευκολύνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τη ζωή κάθε τουρίστα καθώς έχει πληροφορίες άμεσα για:

  • πτήσεις, κρατήσεις θέσεων, τιμές ναύλων κ.ά.
  • κρατήσεις σε ξενοδοχεία, πακέτα, ενοικιάσεις αυτοκινήτων κ.ά.
  • διαχείριση χρηματικών ποσών, συνάλλαγμα
  • αγορές εισιτηρίων για διάφορες εκδηλώσεις
  • είσοδο και παραμονή σε μια χώρα
  • τις μετεωρολογικές συνθήκες κ.ά.

Η ανάπτυξη των υποδομών, η αύξηση της εισροής του συναλλάγματος, η αλλαγή στην κοινωνική δομή, η μείωση της ανεργίας, η μετάδοση πολιτισμικών στοιχείων και η μεταβολή του τουριστικού περιβάλλοντος είναι ορισμένες από τις επιδράσεις του τουρισμού. Η Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του κλίματος και της φιλοξενίας, αποτελεί σήμερα επιλεκτικό προορισμό. Το είδος του καταλύματος ασκεί την πιο θετική επίδραση στην τουριστική ανάπτυξη ενός προορισμού.

Σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν, τα τουριστικά γραφεία αποτελούν κομμάτι της τουριστικής βιομηχανίας. Φέρνουν σε επαφή τον πελάτη με κάθε τουριστική υπηρεσία  και προϊόν. Προσφέρουν υπηρεσίες όπως: εισιτήριο, κράτηση ξενοδοχείου ή αυτοκινήτου, εκδρομή, ακόμα και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Τα τουριστικά γραφεία για πολλά χρόνια υπήρξαν πηγή πληροφόρησης αξιόπιστη και μοναδική.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας έπαιξε σπουδαίο ρόλο και τα τουριστικά γραφεία άλλαξαν εντελώς καθώς το διαδίκτυο προσφέρει κάθε πληροφορία για κάθε περιοχή σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Ελλάδα τα νησιά αποτελούν πόλο έλξης για τους τουρίστες και οι αερομεταφορές παίζουν σπουδαίο ρόλο. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι, ο τουρισμός αποτελεί για την Ελλάδα ένα σημαντικό κεφάλαιο για αύξηση των θέσεων εργασίας και μια δραστηριότητα αρκετά προσοδοφόρα. Η χρήση των ΤΠΕ θα βοηθήσει στην αύξηση του ελεύθερου χρόνου και στην παροχή καλύτερων υπηρεσιών προς τους τουρίστες. Εν κατακλείδι η σωστή οργάνωση και διοίκηση ολικής ποιότητας των τουριστικών μονάδων οφείλει να στοχεύσει σε πρωτιές στην παγκόσμια τουριστική αγορά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον  και καθήκον της πολιτείας να βοηθήσει την ανάπτυξη του τουρισμού στηρίζοντας την εκπαίδευση για τον τουρισμό, την ποιοτική στελέχωση των τουριστικών επιχειρήσεων, ώστε σε βάθος χρόνου η χώρα μας να καταστεί μοναδικός προορισμός λόγω της μοναδικότητας του τοπίου, του κλίματος, της μακραίωνης ιστορίας και του σημαντικού πολιτισμού.

Αναφορές

Ανδριώτης, Κ. (2007). Μάρκετινγκ Τουριστικών Επιχειρήσεων. Εκδόσεις Αθ. Σταμούλης. Αθήνα.

Βαρβαρέσος Σ., Σωτηριάδης Μ. (2004). Η προβολή της Κρήτης από τους Βρετανούς

Tour Operators. Αθήνα: Τουριστική Επιστημονική Επιθεώρηση

Βιτουλαδίτη, Ο., (2000). Μάνατζμεντ των Tour Operators και των Τουριστικών Γραφείων. Πάτρα: Ε.Α.Π.

Bynater, M. (1992). The European Tour Operator Industry. London: E.I.U.

Gee C., Makens J. and Choy D. (1997). The Travel Industry. Wiley

Ζαχαράτος Γ. (2003). Package Tour, Αθήνα: Εκδόσεις Προπομπός

Ζαχαράτος, Γ. (2000). Package Tour. Παραγωγή και Διάθεση του Τουριστικού Ταξιδιού. Αθήνα, Εκδόσεις Προπομπός.

Ζαχαράτος Γ. (1999). Οικονομική του Τουρισμού και Οργάνωση των τουριστικών

Ταξιδίων. Πάτρα: Εκδόσεις Ε.Α.Π.

Σωτηριάδης, Μ. (2007). Ταξιδιωτικά Πρακτορεία – OutgoingManagement και Λειτουργία. Αθήνα, Προπομπός.

Fuller, G. (1997). Μάνατζμεντ Ταξιδιωτικού Πρακτορείου. Εκδόσεις Έλλην. Αθήνα.

ICAP A.E. (2007) Κλαδική μελέτη: Τουριστικά – Ταξιδιωτικά Γραφεία, Αθήνα, 2007.

Wikipedia: On – line Ανακτήθηκε στις 25/03/2017 από την: https://el.wikipedia.org/wiki/Σύστημα_κράτησης_αεροπορικών_θέσεων#cite_note-Computer_Reservations_System_CRS-4Κουρλιμπίνη, Β. (2013). Πως το διαδίκτυο αλλάζει τον ευρωπαϊκό τουρισμό. On – line Ανακτήθηκε στις 20/04/2017 από την: http://www.capital.gr/story/1919785

 

 

16 Νοεμβρίου 2017 στις 6:41 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

16ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας Θεσσαλονίκη, 10 – 14 Μαΐου 2017.

Αποστόλου Μαριάννα, Καθηγήτρια Γαλλικών, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος

Εισαγωγή

Στο περιβάλλον της νέας οικονομίας, όπως αναφέρει ο καθηγητής Philip Kotler, (2008), οι επιχειρήσεις οφείλουν να προσφέρουν υπηρεσίες που να ξεπερνούν τις προσδοκίες του πελάτη, ώστε να επιτυγχάνουν μαζί τους τη δημιουργία και τη διατήρηση μακροχρόνιων σχέσεων. Ο ανθρώπινος παράγοντας αποτελεί το κλειδί για την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και την πρωτοπορία τόσο των ιδιωτικών, όσο και των δημόσιων οργανισμών. Οι Reichheld & Sasser (1990) θεωρούν, ότι η διατήρηση μονιμότητας των πελατών προσκομίζει τεράστια οφέλη στις επιχειρήσεις, καθώς η μονιμότητα των πελατών αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κερδοφορίας από το μερίδιο της αγοράς. Στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις η επικοινωνία παίζει μεγάλο ρόλο στη διατήρηση μονιμότητας των πελατών καθώς βοηθά σε ποιοτικότερη παροχή υπηρεσιών και παραγόμενων τουριστικών προϊόντων. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση έδειξε ότι οι ικανότητες των ανθρώπων στην επικοινωνία, στη λήψη αποφάσεων, στη διαχείριση των συγκρούσεων, αλλά και στην παροχή ποιότητας και εξυπηρέτησης, αποτελούν κυρίαρχη ανάγκη σήμερα και παίζουν ουσιαστικό ρόλο στην επιβίωση κάθε οργανισμού ιδιωτικού ή δημόσιου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σημασία της επικοινωνίας είναι καθολικά αποδεκτή καθώς η αποτελεσματικότητα, η παρακίνηση του προσωπικού, η παραγωγικότητα, οι ομαλές εργασιακές σχέσεις το καλό κλίμα στο εργασιακό περιβάλλον είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες με την έννοια και το περιεχόμενο της επικοινωνίας.  Εν κατακλείδι, κάθε υπάλληλος, που εργάζεται σε μια επιχείρηση αποτελεί κρίκο της ενίσχυσης της επικοινωνίας καθώς έτσι συνεχώς εξασφαλίζει ευελιξία και άνεση στην εργασία του.

22 Μαΐου 2017 στις 10:58 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

1 ΑφίσαΗ πολύπλευρη ανάπτυξη κάθε παιδιού είναι το ζητούμενο στο σύγχρονο σχολείο. Παρά τις συνεχείς αλλαγές και τις διαδοχικές μεταρρυθμίσεις οι μαθητές ανταποκρίνονται θετικά σε μαθητοκεντρικές και βιωματικές προσεγγίσεις που δίνουν νόημα στη σχολική καθημερινότητα και παράλληλα οπλίζονται με δεξιότητες ζωής.  Το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο που συνδιοργανώθηκε  από το  Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης του ΕΚΕΔΙΣΥ, την Παιδαγωγική Εταιρεία Ελλάδος, το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και την Ελληνογαλλική Σχολή  Jeanne d’ Arc στις 19, 20 και 21 Μαΐου 2017 στην Αθήνα με τίτλο: «Η εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: από τη θεωρία στην πράξη – Αναζητώντας ένα ελκυστικό και αποτελεσματικό σχολείο» ολοκληρώθηκε με επιτυχία. την Κυριακή 21 Μαΐου 2017 παρουσιάστηκε στο 2Ο Πανελλήνιο Συνέδριο από την Μαριάννα Αποστόλου, στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος: «Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαίδευσης» η εργασία   με τίτλο:

 

Καλές Πρακτικές Διαμόρφωσης Θετικού Σχολικού Κλίματος

σε μια Σχολική μονάδα κατά τον μήνα Σεπτέμβριο

 

Η προετοιμασία μιας σχολικής μονάδας είναι ένα έργο δύσκολο και πολυσύνθετο. Χρειάζεται λεπτομερές επιχειρησιακό σχέδιο αποτελούμενο από πολλά επιμέρους σχέδια δράσης. Το εκπαιδευτικό προσωπικό ενός σχολείου, οφείλει να μελετήσει τις ιδιαιτερότητες του ζωντανού οργανισμού, να δώσει απαντήσεις σε ποικίλα ερωτήματα, να δημιουργήσει, έγκαιρα ένα παραγωγικό περιβάλλον χαρούμενης συμβίωσης και μάθησης. Σε αυτό το πλαίσιο, έγινε αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, αξιολογήθηκε η αξιοπιστία τους και εξετάστηκε κατά πόσο είναι σχετικές με το θέμα. Οι πληροφορίες αφορούν τα ερωτήματα: ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς; Πώς θα δημιουργηθεί θετικό κλίμα στη σχολική κοινότητα; Πώς θα συνεργαστούν μαθητές/ριες, εκπαιδευτικοί, γονείς και αυτοδιοίκηση; Πώς θα εξασφαλιστούν υλικοί πόροι; Πώς θα μπορέσει κάθε εκπαιδευτικός να δημιουργήσει θετικό κλίμα, δημιουργική διάθεση για συνεργασία και καλά μαθησιακά αποτελέσματα; Τι πρέπει να  γίνει κατά το μήνα Σεπτέμβρη, εκπαιδευτικός και σχολείο, ώστε η σχολική μονάδα να προσφέρει παιδεία υψηλού επιπέδου, ισότιμα και δίκαια προς όλους τους μαθητές και τις μαθήτριές της; Στη συνέχεια έγινε οργάνωση και σύνθεση του πληροφοριακού υλικού με τη σύνταξη της Περίληψης, της Εισαγωγής και της  Βιβλιογραφικής ανασκόπησης, η οποία χωρίζεται σε επί μέρος ενότητες και στο τέλος έγινε καταγραφή των συμπερασμάτων. Η εργασία μας σκοπό έχει να απαντήσει σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα. Εστιάζει στα βήματα που οφείλει να ακολουθήσει μια σχολική μονάδα, ώστε να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Εντοπίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία της και τις διαδικασίες που αφορούν την οργάνωση της διδασκαλίας και της μάθησης και της σχολικής ζωής. Παρουσιάζονται οι διεργασίες που αφορούν την έναρξη της σχολικής χρονιάς και οι παράγοντες που θα βοηθήσουν ή θα εμποδίσουν τη δημιουργία θετικού κλίματος. Τέλος, καταγράφεται η προετοιμασία του/της εκπαιδευτικού και του σχολείου για να μπορέσουν οι μαθητές/ριες να αποκτήσουν γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες και κριτική σκέψη, ώστε να αναλύουν με επάρκεια τα ποικίλα φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω τους. Σε μια κοινωνία χωρίς κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, φυλετικές, μορφωτικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές διακρίσεις και ανισότητες με τα παραπάνω εφόδια θα γίνουν επιτυχημένοι επαγγελματίες, καλοί γονείς και ενεργοί πολίτες.

22 Μαΐου 2017 στις 10:53 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

 

16ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας Θεσσαλονίκη, 10 – 14 Μαΐου 2017.

Αποστόλου Μαριάννα, Καθηγήτρια Γαλλικών, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος

 Περίληψη

Πριν από μερικές δεκαετίες, τόσο η συμπεριληπτική όσο και η διαπολιτισμική εκπαίδευση ήταν έννοιες άγνωστες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι έννοιες αυτές από κάποιους θεωρούνται ταυτόσημες από άλλους διαφορετικές. Τα τελευταία χρόνια οι έννοιες της συμπεριληπτικής και της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης κατέχουν περίοπτη θέση στις ευρωπαϊκές χώρες και λιγότερο στην Ελλάδα. Στις μέρες μας γίνονται αρκετές προσπάθειες για ισότιμη συνεκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση θα αναφέρουμε τις εκπαιδευτικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση της ισότιμης συνεκπαίδευσης. Θα αναφερθούμε στα βήματα που γίνονται με τη δημιουργία των Τμημάτων Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης-συμπερίληψης και στη συνέχεια θα αξιολογήσουμε τα προαιρετικά καινοτόμα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, θα δείξουμε ότι η συμπερίληψη-ισότιμη συνεκπαίδευση άρχισε άτυπα πριν 25 χρόνια στα καινοτόμα προγράμματα. Εν κατακλείδι ή προαιρετική συμμετοχή των μαθητών στα καινοτόμα προγράμματα: Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Αγωγής Σταδιοδρομίας, Πολιτιστικών Θεμάτων, Ε-twinning, Comenius και ΕRASMUS+ βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τις κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, να μάθουν να συνεργάζονται, να αποδέχονται τη διαφορετικότητα, να συνυπάρχουν ειρηνικά. Όπως λέει ο Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».

 

12 Μαΐου 2017 στις 9:54 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος
Μαριάννα
Αποστόλου Μ.
MSc, Καθηγήτρια ΠΕ05, 2ο Λύκειο Τρικάλων,
Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Κρηνίτσα, 42100 Τρίκαλα, Ελλάδα, mapostol59@yahoo.com
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η προστασία της φύσης και γενικότερα του περιβάλλοντος είναι θέματα που απασχόλησαν τον άνθρωπο από πολύ παλιά. Στη σημερινή εποχή τα ζητήματα αυτά ήρθαν στο προσκήνιο με τον πιο άμεσο και επιτακτικό τρόπο, όταν η υποβάθμιση του περιβάλλοντος άρχισε να απειλεί την υγεία και την παραγωγική ζωή του ανθρώπου. Την τρέχουσα σχολική χρονιά στο σχολείο μας υλοποιείται το περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο: «Διαδρομές στο φυσικό Περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας». Πιο συγκεκριμένα το πρόγραμμα αφορά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μαθητών της Γ΄ Λυκείου σχετικά με θέματα που αφορούν τη γνωριμία του τόπου μας μέσω του διαδικτύου, την προστασία του περιβάλλοντος  και τη σημασία της τουριστικής ανάπτυξης για την κατανόηση των ανθρώπων και ανθρωπίνων σχέσεων.
Λέξεις-κλειδιά: Φυσικό Περιβάλλον – Πολιτισμός –Τουρισμός
EXPLORING THE NATURAL ENVIRONMENT AND THE CULTURE OF OUR COUNTRY
Apostolou M.
MSc, Professor of French, 2nd Lyceum of Trikala,
Student of ASPAITE: Organization and Management of Education, Krinitsa, 42100 Trikala, Greece,  mapostol59@yahoo.com
SUMMARY
The protection of nature and the environment in general are issues that preoccupied man since ancient times. Nowadays these issues came to the fore in the most direct and authoritative manner, when the environmental degradation began to threaten the health and productivity of human life. The current school year at our school implemented the environmental program entitled «Exploring the natural environment and the culture of our country.» More precisely, the program aims to inform and sensitize students of third class of high school on issues concerning knowledge of our country through the Internet, the protection of the environment and the importance of tourism development for the understanding of people and their relations, as well.
Keywords: Natural Environment – Tourism & Culture
  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας επηρεάζουν την κοινωνία μας σε όλα τα επίπεδα οικονομικό, πολιτισμικό και κοινωνικό. Η σχολική κοινότητα ως μικρογραφία της κοινωνίας επηρεάζεται σημαντικά, καθώς οι σημερινοί μαθητές και οι μαθήτριες αποτελούν τη γενιά της ψηφιακής εποχής. Ήδη από τη δεκαετία του 1990 άρχισε στην Ευρώπη να διαμορφώνεται το όραμα για τη δημιουργία της «Κοινωνίας της Πληροφορίας για όλους», μέσα από την προώθηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.). Δέκα χρόνια αργότερα με τη συνθήκη της Λισαβόνας υπήρξε ρητή πρόθεση ήταν να καταστεί η Ευρώπη η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως, ικανή να δημιουργεί βιώσιμη ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή». Για να επιτευχθεί αυτό έπρεπε: να υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο χωρίς μεγάλο κόστος, να οριστεί το νομοθετικό πλαίσιο, να έχουν internet όλα τα σχολεία, να επιμορφωθούν οι εκπαιδευτικοί στη χρήση των Τ.Π.Ε. και να υπάρξει ηλεκτρονική πρόσβαση στις Δημόσιες Υπηρεσίες.
Η είσοδος των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση έρχεται για να αλλάξει ριζικά και εποικοδομητικά το εκπαιδευτικό πλαίσιο, τον τρόπο μελέτης, διδασκαλίας και μάθησης, αξιολόγησης και συμμετοχής να προετοιμάσει τους χρήστες πώς θα διαχειριστούν τις Τ.Π.Ε. με ασφάλεια όχι μόνο εντός αλλά και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος. Είναι επιτακτική ανάγκη το σχολείο, όχι μόνο να ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά να καινοτομεί και να προετοιμάζει τους μαθητές και τις μαθήτριες για ασφαλή χρήση των νέων τεχνολογιών, να καλλιεργεί τις δεξιότητες που αφορούν την κριτική σκέψη των μαθητών/ριών και τις συνεργατικές δεξιότητες. Έρευνα που έγινε για την ομαδοσυνεργατική μάθηση που αναπτύχθηκε στις ψηφιακές κοινότητες (Ψ.Κ.Μ.), έδειξε ότι οι μαθητές/ριες ανέπτυξαν γνώσεις και θετικές στάσεις ως προς το φυσικό περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξή του, κοινωνικές δεξιότητες, καθώς επίσης δεξιότητες χρήσης και θετικές στάσεις ως προς τις Τ.Π.Ε.[1].
Η ανάπτυξη των πληροφορικών δεξιοτήτων των μαθητών/ριών με τη διδασκαλία των Τ.Π.Ε. στα σχολεία δημιουργεί ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον, ελκυστικό, και ανοιχτό για όλους. Ιδιαίτερα η τεχνολογία της πληροφορίας και τα ευρύτερα υποστηρικτικά τεχνολογικά μέσα μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εκπαιδευτικό εργαλείο που θα βοηθήσει στη μαθησιακή διαδικασία τους μαθητές και τις μαθήτριες. Ιδιαίτερα σημαντική και υποστηρικτική είναι η γνώση των Τ.Π.Ε. από τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετέχουν σε προγράμματα Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τα ευρωπαϊκά κράτη θέσπισαν τη διδασκαλία της Πληροφορικής, ως ξεχωριστό μάθημα του αναλυτικού προγράμματος, στα σχολεία Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης. Διατυπώθηκαν κατά καιρούς προβληματισμοί, ως προς την ορθή χρήση των Νέων Τεχνολογιών και ως προς το βαθμό ωφέλειας των μαθητών και των μαθητριών στη διδασκαλία και μάθηση, όντως η Αποστόλου έδειξε ότι ο συνδυασμός πολυμέσων και παγκόσμιου ιστού μπορεί να δώσει μέσα από κατάλληλο εκπαιδευτικό σχεδιασμό άριστα αποτελέσματα, και έτσι οι μαθητές/ριες που συμμετέχουν στα σχέδια εργασίας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μπορούν με τη χρήση των νέων τεχνολογιών να αναπτύξουν γνωστικές, συνεργατικές και πληροφορικές δεξιότητες.
  1. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Σύμφωνα με τις οδηγίες που στάλθηκαν από το ΥΠΠΕΘ με το με αρ. πρωτ. 170596/ΓΔ4 /13-10-2016 με θέμα: σχεδιασμός και υλοποίηση προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων (Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Θεμάτων) συζητήθηκε στο Σύλλογο Διδασκόντων του 2ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων η διαδικασία ανάπτυξης Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων και η μεθοδολογία εφαρμογής τους [2]. Τα καινοτόμα προγράμματα είναι προαιρετικά και βοηθούν σε απόκτηση της γνώσης με διαφορετικό τρόπο, υλοποιούνται δε χάρη στην πρωτοβουλία και την ευαισθησία κάποιων εκπαιδευτικών που προσπαθούν να αλλάξουν το σχολείο «από μέσα» και να βοηθήσουν τους μαθητές και τις μαθήτριες να αγαπήσουν το σχολείο. Τα προγράμματα αυτά: α) οδηγούν σε αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς των μαθητών, β) ενισχύουν την υπευθυνότητα, την αυτοπεποίθηση, την προσωπικότητα και την ικανότητα του/της μαθητή/ριας ώστε να υιοθετήσει θετικότερους τρόπους και στάσεις ζωής, γ) βοηθούν σε ανάπτυξη δεξιοτήτων, κοινωνικοποίηση και δραστηριοποίηση των μαθητών/τριών με την ανάληψη πρωτοβουλιών ώστε να οδηγηθούν στην αυτοπραγμάτωση και την παραγωγή γνώσης, δ) προωθούν νέες εναλλακτικές διδακτικές μεθόδους, επιδρούν καθοριστικά στην αλλαγή της ατμόσφαιρας της τάξης και του σχολείου και στην αλλαγή του ρόλου του δασκάλου με κέντρο το/τη μαθητή/ρια, ε) αποσκοπούν στην ενιαία διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης, στ) συνδέουν όλα τα διακριτά μαθήματα του Αναλυτικού προγράμματος με οριζόντιους στόχους και περιεχόμενο διδασκαλίας ενιαίο και αδιαίρετο, όπως είναι ενιαίος και αδιαίρετος ο κόσμος του παιδιού, ζ) βοηθούν στην αντιμετώπιση προβλημάτων της καθημερινότητας, τοπικών θεμάτων, επίκαιρων θεμάτων η) επιχειρούν άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, θ) προάγουν σε μεγάλο βαθμό τη βιωματική- εμπειρική μάθηση (learning by doing) με προσομοιώσεις, παιχνίδια ρόλων, αφηγηματικές ανασυνθέσεις, χρήση εποπτικών μέσων, επισκέψεις, κατασκευές κ.ά. ι) η τάξη μετατρέπεται σε βιωματικό εργαστήρι όπου οι μαθητές/ριες εμπλέκονται άμεσα στο θέμα που μελετούν, απελευθερώνουν τη δημιουργικότητά τους, διότι σύμφωνα με τον Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».
Όσοι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν προγράμματα όφειλαν να ακολουθήσουν κάποια βήματα: να συγκροτήσουν μαθητική ομάδα, να εξασφαλίσουν τη σύμφωνη γνώμη, του συλλόγου διδασκόντων και των γονέων / κηδεμόνων  για τη συμμετοχή των μαθητών / μαθητριών στο πρόγραμμα. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση η μαθητική ομάδα δύναται να αποτελείται από το σύνολο των μαθητών/ριών ενός σχολικού τμήματος, ομάδα μαθητών/ριών διαφορετικών τμημάτων ή τάξεων ή και τμημάτων ειδικότητας μέχρι 35 μαθητές/ριες.
Το σχέδιο εργασίας ( project):  Σύμφωνα με τον Ματσαγγούρα, [3] τα σχέδια εργασίας (project) αποτελούν σκόπιμη και μεθοδευμένη δράση με βασικά χαρακτηριστικά τον προγραμματισμό, την μεθοδευμένη υλοποίηση και την ανατροφοδοτική αξιολόγηση.
Τα στάδια ενός σχεδίου εργασίας ( project)   
  • 1ο: Επιλογή του θέματος
  • 2ο: Διερεύνηση του θέματος
  • 3ο: Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
  • 4ο: Εφαρμογή της δράσης
  • 5ο: Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών
  • 6ο: Παρουσίαση και δράση
  • 7ο: Αξιολόγηση
Για την επιλογή του θέματος λαμβάνονται υπόψη:
  • Οι ειδικότερες ανάγκες του αναλυτικού προγράμματος
  • Οι μαθησιακές ανάγκες και οι ατομικές διαφορές των παιδιών
  • Τα κοινωνικά και τοπικά δεδομένα
  • Η σχολική επικαιρότητα
  • Τα ενδιαφέροντα παιδιών και δασκάλου
  • Η ευρύτητα προοπτικής του θέματος
  • Η διαθεσιμότητα των πηγών
  • Οι στόχοι του αναλυτικού προγράμματος για κάθε τάξη
Διερεύνηση του θέματος / Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
Σύμφωνα με τον Frey[4], οι συμμετέχοντες :
  • Υιοθετούν την πρόταση που έκανε κάποιος.
  • Θέτουν συγκεκριμένους στόχους εργασίας.
  • Συζητούν και αποφασίζουν για τις σχέσεις τους.
  • Επεξεργάζονται την αρχική πρωτοβουλία.
  • Αυτό-οργανώνονται.
Εφαρμογή της δράσης / Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών
  • Ανταλλάσσουν πληροφορίες κατά διαστήματα.
  • Δουλεύουν πάνω σε ανοιχτό πεδίο δράσης που δεν είναι προκαθορισμένο.
  • Επινοούν μεθόδους σύμφωνα με τις ιδιαίτερες επιθυμίες τους.
  • Βλέπουν το έργο τους ως πείραμα που γίνεται κάτω από παιδαγωγικές συνθήκες.
  • Αντιμετωπίζουν επίκαιρα προβλήματα που αφορούν και τους ίδιους[5].
Ποιοι είναι οι παράγοντες επιτυχίας ενός σχεδίου εργασίας
Καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας της εφαρμογής της μεθόδου αποτελεί η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε κάθε βήμα της διαδικασίας. Είναι προτιμότερο ένα project να καθυστερήσει ή να μην ολοκληρωθεί ποτέ παρά οι εκπαιδευτικοί να αναλαμβάνουν ό τι θα έπρεπε να κάνουν οι μαθητές. Τέλος ας μην ξεχνάμε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν ενδιαφέρεται τόσο για το αποτέλεσμα, όσο για τη διαδρομή προς το αποτέλεσμα, διότι το μεγάλο κέρδος για το μαθητή είναι η γνώση και οι εμπειρίες που αποκομίζει κατά τη διαδικασία.
  1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Επιλογή του θέματος
Μετά τη δημιουργία της Περιβαλλοντικής Ομάδας σε συνεργασία με τους μαθητές/ριες γίνεται επιλογή του θέματος του προγράμματος. Σχετικά με την επιλογή του θέματος ακολουθώντας τις οδηγίες του ΥΠΠΕΘ το θέμα  οφείλει να πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις:
  • να κινεί το ενδιαφέρον των μαθητών/ριών. Η παράμετρος αυτή είναι σημαντική προκειμένου να εξασφαλιστεί το ενεργό ενδιαφέρον και η συνοχή της παιδαγωγικής ομάδας μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος,
  • να προέρχεται από το άμεσο περιβάλλον των μαθητών/ριών προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα άντλησης πρωτογενών στοιχείων κατά την επεξεργασία,
  • να είναι επίκαιρο και να δίνει πολλές δυνατότητες διαθεματικής προσέγγισης,
  • να έχει πολλές πτυχές, οι οποίες θα αναλυθούν και θα συνεξετάζονται σε κάθε φάση του προγράμματος,
  • να μπορεί να υλοποιηθεί μέσα στα συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια που ορίζονται από την παιδαγωγική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν μέχρι τρεις (3) εκπαιδευτικοί.
Σχεδιασμός του προγράμματος
Μετά την επιλογή του θέματος, ακολουθεί ο σχεδιασμός του προγράμματος που περιλαμβάνει τον τίτλο, τις θεματικές ενότητες, τους στόχους, τη μεθοδολογία, το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης, τις ενδεχόμενες συνεργασίες, τα πεδία σύνδεσης με τα αναλυτικά προγράμματα, το ημερολόγιο προγραμματισμού δραστηριοτήτων, τα ονοματεπώνυμα των εκπαιδευτικών και τα ονοματεπώνυμα των μαθητών/τριών που θα συμμετέχουν.
Τίτλος: «Διαδρομές στο φυσικό Περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας».
Θεματικές Ενότητες
Παιδαγωγικοί στόχοι
Γνωστικοί: Να εξοικειωθούν με την αναζήτηση στο διαδίκτυο. Να αποθηκεύουν αρχεία και να δημιουργούν παρουσιάσεις. Να κατανοήσουν την αδιάσπαστη σχέση ανθρώπου και φύσης. Να μάθουν να σχεδιάζουν επισκέψεις, να οργανώνουν διαδρομές στη φύση. Να γνωρίζουν είδη χλωρίδας και πανίδας του τόπου μας.
Συναισθηματικοί: Να συνειδητοποιήσουν ότι η γνώση είναι δύναμη. Να συνεργαστούν και να σέβονται τους συμμαθητές τους. Να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη σεβασμού και προστασίας του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος. Να γνωρίσουν και να αγαπήσουν μέρη ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας.
Ψυχοκινητικοί: Να περπατήσουν στη φύση και να συμμετέχουν σε περιβαλλοντικά παιχνίδια προσανατολισμού, εμπιστοσύνης, κ.ά.. Να μάθουν να συνθέτουν και να παρουσιάζουν τις εργασίες τους. Να κατανοήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις και τη σημασία της τουριστικής ανάπτυξης του τόπου μας.
Ακολουθείται μαθητοκεντρική διαδικασία (ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας των μαθητών, χρήση συμμετοχικών και ενεργών διδακτικών τεχνικών, δημοκρατικός διάλογος), συνεργατική μάθηση μέσα από ομάδες εργασίας, βιωματική και αποκαλυπτική μάθηση μέσα από την χρήση πρωτογενών πηγών (διεξαγωγή έρευνας, μελέτη πεδίου κ.λπ.), διεπιστημονική και διαθεματική προσέγγιση των θεμάτων, δημιουργική και ελεύθερη έκφραση. Το συγκεκριμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα συνδέεται με τα προγράμματα σπουδών των γνωστικών αντικειμένων: Ιστορία, Λογοτεχνία, Πληροφορική, Νεοελληνική Γλώσσα, Νεοελληνική Λογοτεχνία.
Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος: Το πρόγραμμα θα διαρκέσει πέντε μήνες θα αρχίσει με τη δημιουργία της ομάδας κατά τον Νοέμβρη.
– Νοέμβρης: Χωρισμός σε ομάδες. Διερεύνηση του θέματος.
– Δεκέμβρης: Αναζήτηση πληροφοριών. Επαναπροσδιορισμός στόχων.
– Γενάρης: Προτάσεις των ομάδων για διαδρομές στο φυσικό περιβάλλον.
– Φλεβάρης: Προσπάθεια ταξινόμησης του υλικού
– Μάρτης: Επεξεργασία των ομαδικών εργασιών. Τελική παρουσίαση του προγράμματος.
Στις σχολικές μονάδες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για κάθε πρόγραμμα ορίζεται εβδομαδιαίως ένα δίωρο, το οποίο ορίζεται συγκεκριμένα και αναγράφεται στο πρακτικό του Συλλόγου Διδασκόντων του σχολείου. Το πρακτικό συνοδεύει το Σχέδιο Υποβολής Προγράμματος.
Αξιολόγηση του προγράμματος
Θα γίνει προσπάθεια στο συγκεκριμένο πρόγραμμα να εμπλακεί όλη η σχολική, αλλά και η ευρύτερη κοινότητα τόσο κατά την εκπόνηση του όσο και κατά την παρουσίαση του όταν ολοκληρωθεί. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος θα γίνει παρουσίαση σε ειδική συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων του απολογισμού, ώστε να γίνει διάχυση των καλών  πρακτικών εντός της σχολικής μονάδας. Ως συντονίστρια του προγράμματος θα καταθέσω μια έκθεση απολογισμού στην Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων και ο Διευθυντής του Σχολείου θα ενημερώσει εγγράφως στην Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων για την ολοκλήρωση ή μη του προγράμματος, σύμφωνα με το Σχέδιο Υποβολής Προγράμματος που έχει υποβληθεί στην αρχή του σχολικού έτους.
Διδακτικές μέθοδοι υλοποίησης προαιρετικών προγραμμάτων
Με βασική αρχή ότι «οι μαθητές δε μαθαίνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο» και αντί να «καταναλώνουν» γνώση, οφείλουν να «παράγουν», τα καινοτόμα προγράμματα ακολουθούν στρατηγικές και καινοτόμους  διδακτικές μεθόδους όπως: σχέδια εργασίας, εργασία σε ομάδες, βιωματική προσέγγιση της γνώσης με αξιοποίηση της εμπειρίας των μαθητών,  διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση, επιτόπια έρευνα, πείραμα, λογοτεχνική έκφραση, η μουσικο-κινητική αγωγή και απόδοση, επισκέψεις, κατασκευές, θεατρικό παιχνίδι, μάθηση με χρήση των νέων τεχνολογιών κ.ά.
Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται μια διδακτική παρέμβαση με στόχο να γνωρίσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες το Νομό Τρικάλων. Αξιοποιώντας τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) ως εργαλείο αναζήτησης πληροφοριών, καταγραφής και ανάπτυξης υλικού, οι μαθητές και οι μαθήτριες με λέξεις κλειδιά αναζήτησαν πληροφορίες που αφορούσαν διαδρομές του Νομού Τρικάλων. Με τη βοήθεια των χαρτών του Νομού Τρικάλων που υπάρχουν στο διαδίκτυο, μέσα από εικονικές περιηγήσεις στο διαδίκτυο, αλλά και πραγματικές στην πόλη των Τρικάλων,  επισκέψεις σε χώρους εκτός της πόλης, συνέλεξαν πληροφορίες, φωτογράφησαν και απέκτησαν βιωματικές εμπειρίες για να ολοκληρώσουν το σχέδιο εργασίας. Ακολούθησε επεξεργασία των πληροφοριών και ανάπτυξη νέου υλικού. Η παρατήρηση των κατοικιών στη συνοικία «Βαρούσι» βοήθησε τους μαθητές και τις μαθήτριες να δείξουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και να αναζητήσουν περισσότερες φωτογραφίες στο Διαδίκτυο. Η γνωριμία με τα τοξωτά γεφύρια του Νομού μας αύξησε την περιέργεια των μαθητών και δημιούργησε το ενδιαφέρον για επίσκεψη και γνωριμία με κάποια από αυτά κ.ά..
Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας
Οι τριάντα μαθητές και μαθήτριες χωρίστηκαν σε 6 ομάδες των 5 ατόμων. Ο χωρισμός έγινε με βάση τις δεξιότητες που είχαν οι μαθητές/ριες. Σε κάθε ομάδα υπήρχε μαθητής ή μαθήτρια που γνώριζε:
  • επεξεργασία κειμένου
  • υπολογιστικά φύλλα
  • εφαρμογές στο διαδίκτυο
  • δημιουργία παρουσίασης ppt
  • επεξεργασία φωτογραφίας.
Η ανταπόκριση των μαθητών/ριών ήταν πολύ θετική και από κοινού ορίστηκαν οι βασικοί άξονες των 5 διαδρομών για να γνωρίσει κάποιος τον Νομό Τρικάλων. Οι πέντε ομάδες ανέλαβαν να σχεδιάσουν διαδρομές που αφορούν τον κάθε δήμο, όπως σχηματίστηκαν σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου 3852/2010 ΦΕΚ τεύχος Α 87 Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης:
Η 1η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Πύλης με έδρα την Πύλη αποτελούμενο από τους δήμους: α. Αιθήκων, β. Γόμφων, γ. Πιαλείων, δ. Πύλης, ε. Πινδέων, και τις κοινότητες α. Μυροφύλλου και β. Νεράιδας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 2η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Φαρκαδόνας με έδρα τη Φαρκαδόνα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Οιχαλίας, β. Πελλιναίων, και γ. Φαρκαδόνας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 3η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Τρικκαίων με έδρα τα Τρίκαλα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Εστιαιώτιδας, β. Καλλιδένδρου, γ. Κόζιακα, δ. Μεγάλων Καλυβίων, ε. Παληοκάστρου, στ. Παραληθαίων, ζ. Τρικκαίων και η. Φαλωρείας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 4η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Καλαμπάκας με έδρα την Καλαμπάκα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Βασιλικής, β. Καλαμπάκας, γ. Τυμφαίων, δ. Καστανιάς, ε. Κλεινοβού, στ. Μαλακασίου, ζ. Χασίων και την κοινότητα Ασπροποτάμου, οι οποίοι καταργούνται.
Και τέλος η 5η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για την Πρωτεύουσα του Νομού Τρικάλων τα πανέμορφα Τρίκαλα.
  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η Unesco προ διετίας αναφέρει ότι: η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) ενδυναμώνει τους μαθητές και τους βοηθά να πάρουν συνειδητές αποφάσεις και να αναλάβουν υπεύθυνα δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την βιωσιμότητα και μια πιο δίκαια κοινωνία για τις παρούσες και τις επόμενες γενιές σεβόμενοι την πολιτισμική ποικιλότητα. Είναι μια διαρκής εκπαίδευση και αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο ποιότητας στην εκπαίδευση. Η ΕΑΑ είναι ολιστική και μετασχηματιστική εκπαίδευση η οποία αφορά το περιεχόμενο, την παιδαγωγική και το μαθησιακό περιβάλλον. Επιτυγχάνει το σκοπό της μέσα από το μετασχηματισμό της κοινωνίας[6]. Η ανταπόκριση των μαθητών στο συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν πολύ θετική, καθώς έδειξαν έντονο ενδιαφέρον. Οι μαθητές/μαθήτριες στον ελάχιστο χρόνο που έχουν και την ιδιαίτερα φορτισμένη κατάσταση που βιώνουν λόγω των αναμενόμενων πανελληνίων εξετάσεων, πρότειναν ιδέες, συμμετείχαν ενεργά στις δραστηριότητες και δημιούργησαν περιεχόμενο με ιδιαίτερη ευχαρίστηση. Αξιοσημείωτο είναι ότι η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών έκανε τη διαδικασία πιο ελκυστική και ευχάριστη. Η διδακτική αυτή παρέμβαση ενίσχυσε τις όποιες τεχνολογικές γνώσεις και δεξιότητες είχαν ήδη οι μαθητές/μαθήτριες, ενώ παράλληλα κατέκτησαν νέες καθώς ήρθαν σε επαφή με την εφαρμογή αυτών για τη δημιουργία παρουσίασης. Οι ομάδες συνεργάστηκαν αρμονικά και αποτελεσματικά και μέσα από την ομάδα οδηγήθηκαν από το «εγώ» στο «εμείς», σε αλληλοβοήθεια και αλληλοκατανόηση, συστατικά μιας καλύτερης κοινωνίας.
Οι μαθητές/μαθήτριες αυτό-οργανώθηκαν, σχεδίασαν, έκαναν καταμερισμό εργασιών με ιδιαίτερη ευκολία, εναλλάσσονταν στους διάφορους ρόλους, βοηθούσαν ο ένας τον άλλο όποτε χρειάζονταν, χρησιμοποιώντας την αλληλοδιδακτική μετέδιδαν τις γνώσεις που το κάθε μέλος της ομάδας γνώριζε, έλεγαν τη γνώμη τους, πολλάκις  έκαναν προτάσεις και υποδείξεις μέσα στην ομάδα. Το τελικό προϊόν της δουλειάς τους, είναι ακόμα σε εξέλιξη, όταν ολοκληρωθεί θα γίνει παρουσίαση του υλικού που συγκέντρωσαν οι μαθητές και οι μαθήτριες της Περιβαλλοντικής Ομάδας και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου. Επί πλέον θα σταλεί στα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) καθώς το 2ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων συμμετέχει σε θεματικά δίκτυα που συντονίζουν τα Κ.Π.Ε. και σχετίζονται με τη θεματική του Περιβαλλοντικού Προγράμματός μας. Οι μαθητές/μαθήτριες με ιδιαίτερο ενθουσιασμό αναφέρονται καθημερινά στο Πρόγραμμα Π.Ε.: Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας, και αυτό  φανερώνει την ικανοποίηση τους και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους. Τέλος, η γνωριμία του τόπου τους έστω και διαδικτυακά, η μελέτη κειμένων, που αφορούν την τοπική ιστορία, η γνωριμία με την πανίδα και τη χλωρίδα του νομού Τρικάλων και τα δεκάδες βότανα που σχετίζονται με τη θεραπεία πολλών ασθενειών, η αποκωδικοποίηση χαρτών κ.ά. συνετέλεσε ώστε να γνωρίσουν το νομό Τρικάλων σε βάθος και να σχεδιάσουν τις παραπάνω διαδρομές. Η εργασία σε ομάδες βοήθησε τους/τις μαθητές/μαθήτριες να αναπτύξουν συνεργατικές δεξιότητες και να οδηγηθούν σε αυτορρύθμιση της συμπεριφοράς τους. Εν κατακλείδι, όπως επισημαίνουν οι Ράπτης & Ράπτη [7] ο υπολογιστής βοηθάει τους/τις μαθητές/ριες να ανακαλύπτουν τα λάθη τους, αναβαθμίζει τη μαθησιακή διαδικασία και τα οδηγεί σε μεταγνώση κι όλα αυτά με τη βοήθεια του διαδικτύου που μπορεί να υποστηρίξει άριστα τη σύγχρονη εκπαίδευση και να αποτελέσει το όχημα για την επίτευξη του εποικοδομητισμού, το όραμα των στοχαστών: Dewey, Piaget και Vygotsky καθώς δίνει έμφαση στην οικοδόμηση της γνώσης και αναβαθμίζει το ρόλο του μαθητή/ριας σε αντίθεση με την μηχανιστική προσέγγιση και μετάδοση της γνώσης. Όπως διαπιστώθηκε από το συγκεκριμένο πρόγραμμα το διαδίκτυο μπορεί άριστα να στηρίξει τα σχέδια εργασίας, που απαιτούν τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και τα οποία αποτελούν βασική παιδαγωγική μέθοδο του νέου σχολείου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  1. Αποστόλου, Μ. (2009). Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) στα Σχέδια Εργασίας (Project) της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.). Μεταπτυχιακή Διατριβή, Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών σπουδών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης & Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
2.    Υπουργείο Παιδείας (2016). Εγκύκλιος προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων 2016-2017. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2017 από: www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/ypoyrgeio-paideias/shediasmos-kai-ylopoiisi-programmaton-sholikon-drastiriotiton.
3.    Ματσαγγούρας, Η. (2003). Η Διαθεματικότητα στη Σχολική Γνώση. Αθήνα: Εκδ. Γρηγόρη
4.    Frey, K. (1986). Η μέθοδος Project. Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο, ως θεωρία και πράξη.σ.9 Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη.
  1. Κόκκοτας, Π, (2003). Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Μέρος ΙΙ) – Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: Η εποικοδομητική προσέγγιση της διδασκαλίας και της μάθησης (4η έκδ. τ.2). Αθήνα: αυτοέκδοση
6.    Unesco (2014). Όπως αναφέρεται στο: Yπουργείο Παιδείας (2016). Εγκύκλιος προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων 2016-2017. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2017 από: www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/ypoyrgeio-paideias/shediasmos-kai-ylopoiisi-programmaton-sholikon-drastiriotiton
7.    Ράπτης, Α. & Ράπτη, Α. (2004). Μάθηση και διδασκαλία στην εποχή της πληροφορίας (τόμος Α). Αθήνα: Ράπτης, Α.
Ιστοσελίδες
1.    http://biotour-trikala.eu/index.php/χάρτης-διαδρομές
2.    http://sofissecrets1.blogspot.gr/2016/10/blog-post_73.html
3.    http://biotour-trikala.eu/images/viotouristikos_odigos/
4.    http://biotour-trikala.eu/index.php/χάρτης-διαδρομές/673-diadrastikos-xartis-trikalwn
5.    http://biotour-trikala.eu/index.php/videos

7 Μαΐου 2017 στις 2:31 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Μαριάννα

http://persynmak.blogspot.gr/

Αποστόλου Μ.

MSc, Καθηγήτρια ΠΕ05, 2ο Λύκειο Τρικάλων,

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Κρηνίτσα, 42100 Τρίκαλα, Ελλάδα, mapostol59@yahoo.com

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό, περίπου το 16% της ελληνικής οικονομίας και αποτελεί φαινόμενο με περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις. Ο τουρισμός στην Ελλάδα αποτελεί στρατηγικό στόχο υψηλής προτεραιότητας, καθώς εν μέσω οικονομικής κρίσης συνεισφέρει στην παγκόσμια, εθνική, περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη. Οι άνθρωποι ταξιδεύουν για επιμορφωτικούς, επαγγελματικούς, θρησκευτικούς, οικογενειακούς λόγους, για λόγους υγείας, διασκέδασης, αναψυχής, για να ζήσουν την περιπέτεια, να αποδράσουν από την καθημερινότητα και τέλος για να ξεκουραστούν. Ο εναλλακτικός τουρισμός, ο αθλητικός τουρισμός αναψυχής και ο θρησκευτικός τουρισμός αποσκοπούν σε αύξηση της τουριστικής περιόδου  κατά τη διάρκεια όλου του έτους, ξεφεύγουν από τις παραδοσιακές μορφές του τουρισμού αναψυχής και έχουν σχέση με τα φυσικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής. Στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού υπάρχει έντονο το στοιχείο της περιπέτειας. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται οι ειδικές μορφές τουρισμού, οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού και οι δυνατότητες ανάπτυξης του εναλλακτικού – θρησκευτικού τουρισμού στον Νομό Τρικάλων

έξεις κλειδιά: Θρησκευτικός τουρισμός, εναλλακτικός τουρισμός, Ν. Τρικάλων

 

SPECIAL & ALTERNATIVE TOURISM – RELIGIOUS TOURISM

Apostolou M.
MSc, Professor of French, 2nd Lyceum of Trikala,
Student of ASPAITE: Organization and Management of Education, Krinitsa, 42100 Trikala, Greece,  mapostol59@yahoo.com

ABSTRACT

Tourism represents a significant percentage, approximately 16% of the Greek economy and is a phenomenon with environmental, economic and social dimensions. Tourism in Greece is a strategic goal of high priority, as the economic crisis contributed to the global, national, regional and local development. People travel for educational, professional, religious, family reasons, for reasons of health, entertainment, recreation, to live the adventure to escape from everyday life and finally to rest. Alternative tourism, sports leisure tourism and religious tourism aimed at increasing the season during the whole year, beyond the traditional forms of leisure and related physical characteristics of an area. Alternative forms of tourism there is a strong element of adventure. This paper presents the specific forms of tourism, alternative forms of tourism and the potential development of alternative – religious tourism in the prefecture of Trikala.

  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο τουρισμός είναι αποτέλεσμα μεμονωμένης ή ομαδικής μετακίνησης ανθρώπων σε διάφορους τουριστικούς προορισμούς και η διαμονή τους σε αυτούς τουλάχιστον για ένα 24ωρο, με σκοπό την ικανοποίηση των ψυχαγωγικών τους αναγκών. Ο ορισμός αυτός καλύπτει δύο είδη ταξιδιωτών τους τουρίστες, οι οποίοι διαμένουν στη χώρα και ταξιδεύουν έστω ένα 24ωρο και τους εκδρομείς, οι οποίοι δεν διανυκτερεύουν. Για τον εσωτερικό τουρισμό ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού έχει δώσει τον ορισμό ότι τουρίστας που κάνει εσωτερικό τουρισμό είναι εκείνος που ταξιδεύει τουλάχιστον 50 μίλια από τον τόπο διαμονής του σε άλλο προορισμό.

Ο Λαγός [1] κατηγοριοποιεί  τον τουρισμό στις εξής κατηγορίες:

  • Εγχώριος τουρισμός : ο τουρισμός των κατοίκων μίας χώρας όταν ταξιδεύουν μόνο εντός αυτής (π.χ. ένας θεσσαλονικιός πηγαίνει στα Τρίκαλα).
  • Εξερχόμενος τουρισμός: αφορά στους μόνιμους κατοίκους μίας χώρας οι οποίοι ταξιδεύουν σε μία άλλη χώρα (πχ. ένας Έλληνας ταξιδεύει στη Γαλλία).
  • Εισερχόμενος τουρισμός: ο τουρισμός των αλλοδαπών οι οποίοι ταξιδεύουν στη χώρα μας (πχ. ένας Σύριος ταξιδεύει στην Ελλάδα).
  • Διεθνής τουρισμός: το σύνολο του εισερχόμενου και του εξερχόμενου τουρισμού.
  • Εσωτερικός τουρισμός: το σύνολο του εγχώριου και του εισερχόμενου τουρισμού.
  • Εθνικός τουρισμός: το σύνολο του εγχώριου και του εξερχόμενου τουρισμού.

Η Γιαννή [2], στην πτυχιακή της εργασία με  σκοπό να παρουσιάσει τους τουριστικούς πόρους του Νομού Τρικάλων, τις μορφές του εναλλακτικού τουρισμού στο Νομό, τις δυνατότητες ανάπτυξης αυτού μέσω των προγραμμάτων Leader (I,II, plus), Youthstart, Equal καθώς και τα οφέλη και τις επιπτώσεις των μεγάλων οδικών έργων στο νομό, διακρίνει τον τουρισμό σε:

  • μαζικό τουρισμό με σκοπό την ξεκούραση ή τη διασκέδαση
  • εναλλακτικό τουρισμό με σκοπό διακοπές, αναζήτηση νέων αξιών και τρόπων ζωής και
  • τουρισμό των ειδικών ενδιαφερόντων για λάτρεις των σπορ, αναζήτηση νέων συγκινήσεων

Ο Rinschede [3] ανάλογα με τα κίνητρα και τις ανάγκες των ανθρώπων να ταξιδέψουν κατηγοριοποιεί τον τουρισμό στις εξής βασικές μορφές:

  • Μαζικός τουρισμός: ορίζεται ο τουρισμός που απευθύνεται στο ευρύ τουριστικό κοινό, σχετίζεται με τις διακοπές και έχει ως κίνητρο την ευχαρίστηση και την ξεκούραση, διαμορφώνεται και διεκπεραιώνεται, οργανωμένα από φορείς τουρισμού, τουριστικές επιχειρήσεις και συνδέεται με τις κυρίαρχες μορφές του. Σήμερα ο μαζικός τουρισμός προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στο φυσικό όσο και στο κοινωνικό περιβάλλον και υπάρχει μια τάση ο τουρισμός να βελτιωθεί και να γίνει φιλικός ως προς τον άνθρωπο και ως προς το φυσικό περιβάλλον.
  • Πολιτιστικός τουρισμός: σχετίζεται με τον επιστημονικό και τον εκπαιδευτικό τουρισμό με κίνητρο την εκπαίδευση.
  • Θρησκευτικός τουρισμός: σχετίζεται με επισκέψεις σε θρησκευτικά κέντρα ή συμμετοχή σε θρησκευτικές εκδηλώσεις με βασικό κίνητρο το θρησκευτικό συναίσθημα.
  • Κοινωνικός τουρισμός: έχει τη μορφή οικογενειακού ή ομαδικού τουρισμού με σκοπό την κοινωνική ολοκλήρωση του τουρίστα μέσα στην ομάδα.
  • Αθλητικός τουρισμός: για προπόνηση, παρακολούθηση ή συμμετοχή σε αθλητικά γεγονότα
  • Οικονομικός τουρισμός: έχει σχέση με τον επιχειρησιακό, συνεδριακό και εκθεσιακό τουρισμό.
  • Πολιτικός τουρισμός: τουρισμός σε εθνικά μνημεία, ο διπλωματικός τουρισμός και ο τουρισμός πολιτικών γεγονότων.

2.ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνει:

  • τους ορισμούς των εννοιών «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» & «θρησκευτικός τουρισμός»
  • τη θεωρητική προσέγγιση «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» & «θρησκευτικός τουρισμός»
  • τα αποτελέσματα και
  • τα συμπεράσματα της βιβλιογραφικής ανασκόπησης.

Για την παρούσα βιβλιογραφική μελέτη ακολουθήθηκαν τα βήματα που προτείνουν οι Webster and Watson [4] αναζήτηση βιβλιογραφικών πηγών σύμφωνα με τις λέξεις – κλειδιά, ορισμός των λέξεων-κλειδιά, ανάλυση και σύνθεση της βιβλιογραφίας, εξαγωγή συμπερασμάτων.

  1. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ως «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» ορίζονται νέα και πολυσύνθετα ειδικά τουριστικά προϊόντα, που ανταποκρίνονται σε ειδικά κίνητρα, χαρακτηρίζονται από δυναμική ζήτηση, παρουσιάζουν διαφοροποίηση από το κυρίαρχο μοντέλο μαζικού τουρισμού που είναι ο ήλιος και η θάλασσα. Οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού αποτελούν νέα τάση στην τουριστική αγορά και δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε τουρίστα να ικανοποιήσει τα προσωπικά του ενδιαφέροντα πέρα από αναψυχή και διασκέδαση. Μορφές τουρισμού όπως ο αγροτουρισμός, ο περιηγητικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός ο συνεδριακός τουρισμός, αλλά και ο τουρισμός των πόλεων θεωρούνται οι επικρατέστερες μορφές τουρισμού, ώστε η  τουριστική ανάπτυξη να καταστεί βιώσιμη και να καταπολεμηθεί η εποχικότητα του τουριστικού προϊόντος. Τα κύρια  χαρακτηριστικά των ειδικών εναλλακτικών μορφών τουρισμού είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η αναζήτηση αυθεντικότητας και η επαφή με τη φύση, η ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς με αποτέλεσμα να υπάρχει ήπια ανάπτυξη στην τοπική κοινωνία καθώς θα προσελκύει τουρίστες  με ειδικά ενδιαφέροντα.Οι μορφές ειδικού εναλλακτικού τουρισμού, όπως αναφέρονται στο «Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό και την αλληλένδετη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων» [5] είναι ενδεικτικά οι εξής (άρθρο 6ο )

  • Συνεδριακός- Εκθεσιακός τουρισμ
  • Αστικός Τουρισμός
  • Θαλάσσιος Τουρισμό
  • τουρισμός κρουαζιέρας
  • τουρισμός με σκάφη αναψυχής
  • άλλες μορφές θαλάσσιου τουρισμού (αλιευτικός, καταδυτικός)
  • Πολιτισμικός Τουρισμός
  • Θρησκευτικός Τουρισμός
  • Αθλητικός Τουρισμός
  • Γκολφ
  • Χιονοδρομικός τουρισμός
  • Αθλητικές δραστηριότητες αναψυχής στον ορεινό όγκο
  • Ιαματικός Θεραπευτικός Τουρισμός
  • Τουρισμός υπαίθρου
  • Γεωτουρισμός
  • Άλλες ειδικές – εναλλακτικές μορφές τουρισμού
  1. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Ο θρησκευτικός τουρισμός είναι η παλαιότερη μορφή μετακίνησης στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς τα μέλη όλων των κοινωνιών επιζήτησαν να επικοινωνήσουν με το θείο. Σε όλες τις ιστορικές περιόδους ο προσκυνηματικός τουρισμός υπήρξε αιτία δημιουργίας τουριστικού ρεύματος και το προσκύνημα αποτελούσε κίνητρο μετακίνησης  των ανθρώπων.  Στις «Ιστορίες» ο Ηρόδοτος αναφέρει την μετακίνηση χιλιάδων Αιγυπτίων για να μεταβούν στο Ναό της Μέμφιδας έπλεαν τον Νείλο με τις φελούκες τους, οι αρχαίοι Έλληνες πήγαιναν στο Μαντείο των Δελφών και για να θεραπευτούν στο ναό του Ασκληπιού.

Ο θρησκευτικός τουρισμός είναι μια μορφή τουρισμού  που έχει θρησκευτικά κίνητρα εν μέρει ή αποκλειστικά, τα οποία απορρέουν από την επιθυμία ενός ατόμου να μετακινηθεί από τον τόπο διαμονής του με σκοπό να επισκεφθεί έναν «ιερό» χώρο, για παράδειγμα: ένα ναό, ένα μοναστήρι κ.ά. και τον οποίο χώρο επιλέγει πολλές φορές σε συγκεκριμένο χρόνο για παράδειγμα γιορτή του Αγίου, θρησκευτικό πανηγύρι, Πάσχα, Χριστούγεννα, Δεκαπενταύγουστο κ.ά. για να εκπληρώσει ένα τάμα, να επικοινωνήσει με το Θεό, να ικανοποιήσει τις θρησκευτικές ανάγκες του ή να ευχαριστήσει το Θεό εις ένδειξη ευγνωμοσύνης [6].

Το προσκύνημα αποτελεί βασική εκδήλωση του θρησκευτικού τουρισμού και οι ταξιδιώτες προσκυνητές μετακινούνται είτε για να προσκυνήσουν, είτε για να περιηγηθούν στο χώρο και να θαυμάσουν τα θρησκευτικά μνημεία που ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική, την ιστορική και καλλιτεχνική τους αξία [7] . Ο Πολύζος [8] αναφέρει ότι τα κίνητρα ενός τουρίστα δεν είναι πάντα αποκλειστικά για να ικανοποιήσουν το θρησκευτικό του συναίσθημα, αλλά μπορεί να είναι κίνητρα πολιτιστικού, κοινωνικού ή περιβαλλοντικού περιεχομένου καθώς τα κτίσματα που είναι ιστορικού, θρησκευτικού ή αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος ευρίσκονται σε ειδυλλιακά τοπία.

Όπως όλες οι μορφές τουρισμού έτσι και ο θρησκευτικός τουρισμός διακρίνεται από ένα δυναμικό στοιχείο – μετακίνηση στο χώρο και ταξίδι και από ένα στατικό στοιχείο – προσωρινή παραμονή μακριά από τον τόπο διαμονής. Σκοπός του ταξιδιού είναι η αλλαγή περιβάλλοντος έστω προσωρινά και γίνεται από προσωπικό ενδιαφέρον και όχι επαγγελματικό. Ενίοτε τα ταξίδια θρησκευτικού τουρισμού περιλαμβάνουν εκδηλώσεις κοινωνικού, εορταστικού και πολιτιστικού περιεχομένου, όπως τα πανηγύρια που αποτελούν εκφράσεις της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Στις περιπτώσεις αυτές δημιουργείται τουριστικό ρεύμα, η θρησκεία αποτελεί στοιχείο πολιτισμού και ο τουρίστας εντάσσεται  στον πολιτιστικό τουρισμό.

Εν κατακλείδι, ο θρησκευτικός τουρισμός μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τα προπύργια της ελληνορθόδοξης παράδοσης: μνημεία, μοναστήρια, ναούς, που βρίσκονται διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο και μας προσφέρουν ένα ζωντανό μάθημα ιστορίας και πολιτισμού με βιωματικό τρόπο και συγχρόνως μας συνδέουν με τις ρίζες  του Γένους μας.

5.ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Στην Ελλάδα ο μαζικός τουρισμός έχει τις ρίζες του στα αρχαία χρόνια όταν μετέβαιναν σε άλλα μέρη για  Πανελλήνιους αγώνες, Ολυμπιακούς αγώνες, κ.ά. Επίσης η εξέλιξη των αρχαίων οι αμφικτιονιών θα μπορούσαμε να τις θεωρήσουμε ως τον σημερινό συνεδριακό τουρισμό. Τέλος ο θρησκευτικός τουρισμός είναι η συνέχιση των Ασκληπιείων. Τα βασικά χαρακτηριστικά του τουρισμού είναι το δυναμικό και το στατικό. Το στατικό αφορά την παραμονή του τουρίστα για κάποιο χρονικό διάστημα στον τόπο επίσκεψης. Το χαρακτηριστικό αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού και τη συμβολή του στην οικονομική ανάπτυξη των τουριστικών περιοχών, καθώς έχει άμεση συνάρτηση με τη συνολική κατανάλωση κάθε τουρίστα και την αύξηση του κύκλου εργασιών των τουριστικών μονάδων στις περιοχές υποδοχής [9]. Ο Νομός Τρικάλων λόγω της θέσης του βρίσκεται στο κέντρο της Ελλάδας. Η θέση αυτή παρέχει αρκετά πλεονεκτήματα για την ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού. Τα πλεονεκτήματα αυτά είναι το φυσικό περιβάλλον, τα μεταβυζαντινά μοναστήρια ιδιαίτερης πολιτιστικής, καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής αξίας. Κάποια από αυτά τα μνημεία είναι μοναδικά παγκοσμίως.Η σχετικά μικρή κλίμακα βιομηχανικής παραγωγής και ο έντονα δασικός και γεωργοκτηνοτροφικός χαρακτήρας της περιοχής, προσδιορίζουν σαφώς και τον χαρακτήρα της απασχόλησης, που διοχετεύεται στον πρωτογενή κύριο τομέα. Τρεις κυρίως άξονες αποτελούν την ταυτότητα του Ν. Τρικάλων.

Ο άξονας Καλαμπάκας – Μετεώρων – Πύλης και των γύρω χωριών, λόγω των ποικίλων δραστηριοτήτων, η απασχόληση καλύπτει και τους τρεις τομείς της οικονομίας, με σημαντικό ποσοστό απασχολούμενων αποκλειστικά με τον τουρισμό κυρίως στην Καλαμπάκα και Καστράκι, λόγω των Μετεώρων. Ο άξονας Ασπροποτάμου, λόγο της δασικής κάλυψης της περιοχής, η απασχόληση αφορά κυρίως τα δάση, την κτηνοτροφία και τον τουρισμό, εξ αιτίας του υψηλού παραθεριστικού τουρισμού, συμπληρωματικά δε τη γεωργία. Ο άξονας Χασίων-Αντιχασίων, όπου η απασχόληση του ενεργού πληθυσμού επικεντρώνεται στους τομείς της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Στην υπόλοιπη πεδινή περιοχή οι κάτοικοι της ασχολούνται με την γεωργία (δυναμικές καλλιέργειες, γεωργικές επιχειρήσεις, θερμοκήπια κ.ά.).

Στην πόλη τέλος, το μεγαλύτερο μέρος ασχολείται με την παροχή υπηρεσιών (εμπόριο, υπηρεσίες, μικρές και μεσαίες βιοτεχνίες, οικοδομές κλπ), και αρκετά σημαντικό ποσοστό εργαζομένων στις βιομηχανίες της περιοχής, τόσο μέσα και πέριξ της πόλης, όσο και κατά μήκος των οδικών αξόνων Τρικάλων – Καλαμπάκας, Τρικάλων – Λάρισας, Τρικάλων – Καρδίτσας και Τρικάλων – Πύλης. Πρέπει να τονισθεί ο συμπληρωματικός χαρακτήρας της απασχόλησης των αγροτών των ορεινών περιοχών, των οποίων τα εισοδήματα συμπληρώνονται και από τα διάφορες εποχιακές εργασίες. Πράγματι, αρκετοί αγρότες των περιοχών αυτών μετακινούνται κάθε χρόνο σ’ άλλες περιοχές της χώρας για εποχιακές εργασίες, όπως τρύγος, ελιές, κ.λπ. ασχολούνται  με τα δάση, την κτηνοτροφία και τον αγροτουρισμό κυρίως τον παραθεριστικό θερινό τουρισμό. Θα μπορούσε λοιπόν να αξιοποιηθεί η προσκυνηματική κίνηση στα μοναστήρια των Μετεώρων καθώς τα Μετέωρα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο μοναστικό συγκρότημα μετά το Άγιο Όρος με πρώτους ερημίτες από τον 11ο αιώνα. Στα Μετέωρα υπάρχουν μονές από τον 14ο αιώνα και σήμερα από τα 24 μοναστήρια λειτουργούν μόνο τα έξι ενώ τα υπόλοιπα είναι ερειπωμένα. Τα Μετέωρα χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς από την UNESCO.

  1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Στην ευρύτερη περιοχή του Ν. Τρικάλων (Καλαμπάκα/μοναστήρια Μετεώρων – Ασπροπόταμος/μεταβυζαντινά μοναστήρια – Πύλη/Πόρτα Παναγιά κ.ά.) οι μεταβυζαντινές εκκλησίες και τα μεταβυζαντινά μοναστήρια αποτελούν δείγματα μοναδικής αρχιτεκτονικής με αξιόλογη αγιογράφηση, σπάνιες εικόνες, λειτουργικά βιβλία και σκεύη, ιερά άμφια και κειμήλια.  Τα Μετέωρα στο Ν. Τρικάλων προσελκύουν πλήθος τουριστών από το εσωτερικό, αλλά και τουριστών από το εξωτερικό. Μοναχοί, ιερείς, αλλά και σπουδαίοι αγιογράφοι της εποχής, όπως ο Θεοφάνης και ο Φράγκος Κατελάνος, στόλισαν με τοιχογραφίες τους ναούς των Μετεώρων. Η Παναγία η Θρηνωδούσα, ο Εσταυρωμένος, η Γέννηση του Χριστού, τα Μαρτύρια των Αγίων, είναι μερικές από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό των ναών. Έχουν πλούσιο χρωματισμό άλλοτε ζωηρό και άλλοτε απαλό, αποδίδεται ζωή και φυσικότητα στα εκφραστικά πρόσωπα και στις κινήσεις τους, και τα θέματα είναι εμπνευσμένα κυρίως από τον χριστιανισμό και τον βίο των αγίων. Κάποιες τοιχογραφίες όμως, υπέστησαν σοβαρότατες ζημιές από επιδρομές βανδάλων που δεν σεβάστηκαν την ιερότητα του εκκλησιαστικού χώρου, και άλλες πάλι φέρουν πάνω τους τα ανεξίτηλα σημάδια φθοράς του χρόνου. Τεχνοτροπικά οι τοιχογραφίες εντάσσονται στην τελευταία Παλαιολόγεια βυζαντινή περίοδο. Στα Μετέωρα σώζονται θησαυροί, κειμήλια και πολλά έργα μικροτεχνίας. Αντιπροσωπευτικό δείγμα μικροτεχνίας είναι το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο που βρίσκεται στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου. Φορητές εικόνες οι παλαιότερες από τις οποίες σήμερα φυλάσσονται στα σκευοφυλάκια των ναών, Σταυροί με Τίμιο Ξύλο, αρχιερατικοί ράβδοι, χρυσοποίκιλτα ιερατικά άμφια, χειρόγραφα, Ευαγγέλια, σκεύη για λειτουργικούς σκοπούς, μολυβδόβουλα, αργυρές λειψανοθήκες είναι κάποια από τα μουσειακά εκθέματα, που ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει. Από ιστορικής πλευράς μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πάνω από χίλιοι χειρόγραφοι κώδικες, καθώς και οι πολύτιμες σε αξία σειρές βυζαντινών και μεταβυζαντινών εγγράφων που σώζονται και φυλάσσονται στα αρχειοφυλάκια των μοναστηριών. Στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου φυλάσσεται και η Θαυματουργός Κάρα του Άγιου Χαράλαμπους, ενώ στη Μονή Βαρλαάμ υπάρχει το Ευαγγέλιο που αποδίδεται στον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κων/νο Πορφυρογέννητο.

Στην Ελλάδα τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και συνάμα αξιόλογο πόλο έλξης τουριστών. Τα οφέλη που προκύπτουν από τον θρησκευτικό τουρισμό είναι πολλαπλασιαστικά και ένας μεγάλος αριθμός επαγγελματιών συντηρείται από τους χιλιάδες πιστούς που συρρέουν για προσκύνημα στο «ιερό» πέτρινο δάσος των Μετεώρων. Έτσι η χώρα υποδοχής, Καλαμπάκα/ Τρίκαλα  οφείλει να μεριμνά για την βελτίωση των οδικών δικτύων, των εγκαταστάσεων και των υποδομών, έργα που ευνοούν παράλληλα τον ντόπιο πληθυσμό [10], Οι Αλεξίου & Καμενάκης [11], οι οποίοι διερεύνησαν τη συμβολή του θρησκευτικού τουρισμού στην περιοχή της Καλαμπάκας αναφέρουν ότι ο θρησκευτικός τουρισμός, συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής καθώς το 35% των κατοίκων έχουν τουριστικές επιχειρήσεις ή εργάζονται σε αυτές. Όμως παρόλο που ο θρησκευτικός τουρισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη δεν χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά μέσα προώθησής του, ενώ υπάρχουν περιθώρια ανάκαμψης με μια αποτελεσματική πολιτική μάρκετινγκ και επικοινωνίας.

  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σήμερα με την οικονομική κρίση θα μπορούσαν πολιτεία και εκκλησία να προβάλλουν την πλούσια θρησκευτική πολιτιστική μας κληρονομιά και να γίνει αναβάθμιση και ανάδειξη πολλών περιοχών, ως ελκυστικών προορισμών στην ευρύτερη περιοχή των Τρικάλων τόσο για την ανάδειξη του θρησκευτικού τουρισμού, όσο και για την αναζήτηση της ιστορίας και της γνώσης της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η αειφόρος ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού δείχνει ιδιαίτερο σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, κάτι που θα λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά και έτσι θα επέλθει τόνωση της τοπικής οικονομίας και θα βελτιωθεί η ποιότητα ζωής. Η αναβάθμιση των ορεινών περιοχών, πρόκειται να συνεισφέρει σημαντικά στην αναζωογόνηση της ελληνικής περιφέρειας, μέσα από τη συγκράτηση του πληθυσμού στις περιοχές αυτές, την προσέλκυση επισκεπτών με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας μέσα από την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που αφορούν στο σύνολο των τομέων παραγωγής, την προβολή της μοναδικής ελληνικής φύσης και των ιδιαιτεροτήτων της και τη βελτίωση και αναβάθμιση των υποδομών (συγκοινωνιακές υποδομές, τουριστικές υποδομές κ.λπ.). Εν κατακλείδι η περιοχή του νομού Τρικάλων μπορεί να αναπτυχθεί σε τουριστικό προορισμό σύμφωνα με τον Πολίτη [12], διότι: διαθέτει φυσικούς πόρους και προορισμούς με ιστορία και κουλτούρα και αυτό τον καθιστά ως έναν από τους κορυφαίους προορισμούς θρησκευτικού και οικολογικού τουρισμού στην Ευρώπη. Το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, η προστασία και η ανάδειξή του αποτελούν καθοριστικό στοιχείο για την επιλογή του Ν. Τρικάλων ως κορυφαίου προορισμού από τους τουρίστες, καθώς διαθέτει ικανοποιητικές γενικές και τουριστικές υποδομές, προσφέρει πληθώρα επιλογών για τους προσκυνητές, αλλά για όσους λατρεύουν τη φύση και αναζητούν την ένταση και την περιπέτεια στον ελεύθερο χρόνο τους. Τέλος οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού[13],  μπορούν να αναπτυχθούν σε σημαντικό βαθμό σε ολόκληρη την Ελλάδα και να υποκαταστήσουν τον παραθεριστικό τουρισμό. Ο εναλλακτικός τουρισμός κάνει τον καθένα να «αισθάνεται σαν το σπίτι του», δεν υποτάσσεται σε στενά πελατειακές σχέσεις αλλά στηρίζεται στην ιδιαιτερότητα του τοπικού χώρου και με αυτό τον τρόπο διαφοροποιεί το τουριστικό προϊόν και το κάνει μοναδικό και ελκυστικό. Ήρθε η ώρα για τη χώρα μας και ιδιαίτερα για τον Νομό Τρικάλων να εξελιχθεί σε έναν από τους καλύτερους προορισμούς Εναλλακτικού Τουρισμού[14], παγκοσμίως και να υποκαταστήσει τον παραθεριστικό τουρισμό κάτι που στην Ευρώπη έχει συμβεί εδώ και πολλά χρόνια.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Λαγός, Δ. (2005). Τουριστική Οικονομική. Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα
  2. Γιαννή, Έ.(2008). Εναλλακτικός τουρισμός στο Νομό Τρικάλων, Πτυχιακή εργασία, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης
  3. Rinschede, G. (1992). Forms of Religious Tourism, Annals of Tourism Research, Vol. 19, 51- 67, USA: Pergamon Press plc
  4. Webster J. & Watson R., (2002). Analyzing the Past to Prepare for the Future: Writing a Literature Review. MIS Quarterly. 2002, Vol. 26, 2, pp. 13-23. Ανακτήθηκε στις 18 Νοέμβρη 2016, από https://web.njit.edu/~egan/Writing_A_Literature_Review.pdf
  5. Άρθρο 06: Ειδικές – Εναλλακτικές Μορφές Τουρισμού. Ανακτήθηκε στις 12 Νοέμβρη 2016, από http://www.opengov.gr/minenv/?p=5145
  6. Tomassi, L. (2002). Homo Victor: From Pilgrimage to Religious Tourism via the Journey (pp. 1-24). In W.H. Swatos, Jr and L. Tomassi, (Eds) “From Medieval Pilgrimage to Religious Tourism the Social and Cultural Economics of Piety”, Westport, Connecticut: Praeger BANK Ltd
  7. Λαγός, Δ. & Χριστογιάννη, Π. (2007). Η ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού στην Ελλάδα. Τιμητικός Τόμος: Μ. Νεγρεπόντη – Δελιβάνη (επιμ.) Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
  8. Πολύζος Σ. (2010). Θρησκευτικός Τουρισμός στην Ελλάδα: Χωρική ανάλυση και συμβολή στην ανάπτυξη μειονεκτικών περιοχών. 16(9): 203-222. Ανακτήθηκε στις 2 Νοέμβρη 2016, από http://www.prd.uth.gr/el/research/discussion_papers/2010/9
  9. Wikipedia (2016). Ανακτήθηκε στις 14 Νοέμβρη 2016, από https://el.wikipedia.org/wiki/Τουρισμός
  10. Ξυγκογιάννη, Μ. (2006). Ο Θρησκευτικός Τουρισμός στην Ελλάδα: μια χωρική ανάλυση. Διπλωματική εργασία. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης. Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
  11. Αλεξίου, Φ. & Καμενάκης Γρ.(2016). Ο θρησκευτικός τουρισμός ως μοχλός τοπικής ανάπτυξης. Μελέτη περίπτωσης: Μετέωρα – Καλαμπάκα. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας (Σ.Δ.Ο), Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης (Ιεράπετρα)
  12. Πολίτης, Α. (2013). Η συμβολή των εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην οικονομική Ανακτήθηκε στις 3 Νοέμβρη 2016,  από http://grsa.prd.uth.gr/conf2013/69_politis_ersagr13.pdf
  13. Υπουργείο Τουρισμού, Σχέδιο Κατευθύνσεων Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής 2014-2020 στον τομέα τουρισμού. Ανακτήθηκε στις 3 Νοέμβρη 2016, από http://www.mintour.gov.gr/userfiles/de145b9b-fc1f-4650-91eb-6315a192e52/ΥΤΟΥΡ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ 2014-2020.pdf
  14. Wikipedia (2016). Ανακτήθηκε στις 14 Νοέμβρη 2016, από https://el.wikipedia.org/wiki/Εναλλακτικός_τουρισμόςΕξωφυλλο Προγραμματος 6ου ΠΣΜ
5 Μαΐου 2017 στις 8:46 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος