Φωτογραφία του/της Μαριάννα Αποστόλου

Μαριάννα Αποστόλου

Είμαι Καθηγήτρια γαλλικής φιλολογίας,κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου, παντρεμένη με δυο παιδιά, τον Νικόλα πτυχιούχο Ιατρικής και την Αντιγόνη, φοιτήτρια οδοντιατρικής.

URL: http://blogs.sch.gr/members/marapostol/

 

16ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας Θεσσαλονίκη, 10 – 14 Μαΐου 2017.

Αποστόλου Μαριάννα, Καθηγήτρια Γαλλικών, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος

Εισαγωγή

Στο περιβάλλον της νέας οικονομίας, όπως αναφέρει ο καθηγητής Philip Kotler, (2008), οι επιχειρήσεις οφείλουν να προσφέρουν υπηρεσίες που να ξεπερνούν τις προσδοκίες του πελάτη, ώστε να επιτυγχάνουν μαζί τους τη δημιουργία και τη διατήρηση μακροχρόνιων σχέσεων. Ο ανθρώπινος παράγοντας αποτελεί το κλειδί για την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και την πρωτοπορία τόσο των ιδιωτικών, όσο και των δημόσιων οργανισμών. Οι Reichheld & Sasser (1990) θεωρούν, ότι η διατήρηση μονιμότητας των πελατών προσκομίζει τεράστια οφέλη στις επιχειρήσεις, καθώς η μονιμότητα των πελατών αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κερδοφορίας από το μερίδιο της αγοράς. Στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις η επικοινωνία παίζει μεγάλο ρόλο στη διατήρηση μονιμότητας των πελατών καθώς βοηθά σε ποιοτικότερη παροχή υπηρεσιών και παραγόμενων τουριστικών προϊόντων. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση έδειξε ότι οι ικανότητες των ανθρώπων στην επικοινωνία, στη λήψη αποφάσεων, στη διαχείριση των συγκρούσεων, αλλά και στην παροχή ποιότητας και εξυπηρέτησης, αποτελούν κυρίαρχη ανάγκη σήμερα και παίζουν ουσιαστικό ρόλο στην επιβίωση κάθε οργανισμού ιδιωτικού ή δημόσιου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σημασία της επικοινωνίας είναι καθολικά αποδεκτή καθώς η αποτελεσματικότητα, η παρακίνηση του προσωπικού, η παραγωγικότητα, οι ομαλές εργασιακές σχέσεις το καλό κλίμα στο εργασιακό περιβάλλον είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες με την έννοια και το περιεχόμενο της επικοινωνίας.  Εν κατακλείδι, κάθε υπάλληλος, που εργάζεται σε μια επιχείρηση αποτελεί κρίκο της ενίσχυσης της επικοινωνίας καθώς έτσι συνεχώς εξασφαλίζει ευελιξία και άνεση στην εργασία του.

22 Μαΐου 2017 στις 10:58 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

1 ΑφίσαΗ πολύπλευρη ανάπτυξη κάθε παιδιού είναι το ζητούμενο στο σύγχρονο σχολείο. Παρά τις συνεχείς αλλαγές και τις διαδοχικές μεταρρυθμίσεις οι μαθητές ανταποκρίνονται θετικά σε μαθητοκεντρικές και βιωματικές προσεγγίσεις που δίνουν νόημα στη σχολική καθημερινότητα και παράλληλα οπλίζονται με δεξιότητες ζωής.  Το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο που συνδιοργανώθηκε  από το  Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης του ΕΚΕΔΙΣΥ, την Παιδαγωγική Εταιρεία Ελλάδος, το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και την Ελληνογαλλική Σχολή  Jeanne d’ Arc στις 19, 20 και 21 Μαΐου 2017 στην Αθήνα με τίτλο: «Η εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: από τη θεωρία στην πράξη – Αναζητώντας ένα ελκυστικό και αποτελεσματικό σχολείο» ολοκληρώθηκε με επιτυχία. την Κυριακή 21 Μαΐου 2017 παρουσιάστηκε στο 2Ο Πανελλήνιο Συνέδριο από την Μαριάννα Αποστόλου, στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος: «Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαίδευσης» η εργασία   με τίτλο:

 

Καλές Πρακτικές Διαμόρφωσης Θετικού Σχολικού Κλίματος

σε μια Σχολική μονάδα κατά τον μήνα Σεπτέμβριο

 

Η προετοιμασία μιας σχολικής μονάδας είναι ένα έργο δύσκολο και πολυσύνθετο. Χρειάζεται λεπτομερές επιχειρησιακό σχέδιο αποτελούμενο από πολλά επιμέρους σχέδια δράσης. Το εκπαιδευτικό προσωπικό ενός σχολείου, οφείλει να μελετήσει τις ιδιαιτερότητες του ζωντανού οργανισμού, να δώσει απαντήσεις σε ποικίλα ερωτήματα, να δημιουργήσει, έγκαιρα ένα παραγωγικό περιβάλλον χαρούμενης συμβίωσης και μάθησης. Σε αυτό το πλαίσιο, έγινε αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, αξιολογήθηκε η αξιοπιστία τους και εξετάστηκε κατά πόσο είναι σχετικές με το θέμα. Οι πληροφορίες αφορούν τα ερωτήματα: ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς; Πώς θα δημιουργηθεί θετικό κλίμα στη σχολική κοινότητα; Πώς θα συνεργαστούν μαθητές/ριες, εκπαιδευτικοί, γονείς και αυτοδιοίκηση; Πώς θα εξασφαλιστούν υλικοί πόροι; Πώς θα μπορέσει κάθε εκπαιδευτικός να δημιουργήσει θετικό κλίμα, δημιουργική διάθεση για συνεργασία και καλά μαθησιακά αποτελέσματα; Τι πρέπει να  γίνει κατά το μήνα Σεπτέμβρη, εκπαιδευτικός και σχολείο, ώστε η σχολική μονάδα να προσφέρει παιδεία υψηλού επιπέδου, ισότιμα και δίκαια προς όλους τους μαθητές και τις μαθήτριές της; Στη συνέχεια έγινε οργάνωση και σύνθεση του πληροφοριακού υλικού με τη σύνταξη της Περίληψης, της Εισαγωγής και της  Βιβλιογραφικής ανασκόπησης, η οποία χωρίζεται σε επί μέρος ενότητες και στο τέλος έγινε καταγραφή των συμπερασμάτων. Η εργασία μας σκοπό έχει να απαντήσει σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα. Εστιάζει στα βήματα που οφείλει να ακολουθήσει μια σχολική μονάδα, ώστε να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Εντοπίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία της και τις διαδικασίες που αφορούν την οργάνωση της διδασκαλίας και της μάθησης και της σχολικής ζωής. Παρουσιάζονται οι διεργασίες που αφορούν την έναρξη της σχολικής χρονιάς και οι παράγοντες που θα βοηθήσουν ή θα εμποδίσουν τη δημιουργία θετικού κλίματος. Τέλος, καταγράφεται η προετοιμασία του/της εκπαιδευτικού και του σχολείου για να μπορέσουν οι μαθητές/ριες να αποκτήσουν γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες και κριτική σκέψη, ώστε να αναλύουν με επάρκεια τα ποικίλα φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω τους. Σε μια κοινωνία χωρίς κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, φυλετικές, μορφωτικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές διακρίσεις και ανισότητες με τα παραπάνω εφόδια θα γίνουν επιτυχημένοι επαγγελματίες, καλοί γονείς και ενεργοί πολίτες.

22 Μαΐου 2017 στις 10:53 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

 

16ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας Θεσσαλονίκη, 10 – 14 Μαΐου 2017.

Αποστόλου Μαριάννα, Καθηγήτρια Γαλλικών, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος

 Περίληψη

Πριν από μερικές δεκαετίες, τόσο η συμπεριληπτική όσο και η διαπολιτισμική εκπαίδευση ήταν έννοιες άγνωστες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι έννοιες αυτές από κάποιους θεωρούνται ταυτόσημες από άλλους διαφορετικές. Τα τελευταία χρόνια οι έννοιες της συμπεριληπτικής και της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης κατέχουν περίοπτη θέση στις ευρωπαϊκές χώρες και λιγότερο στην Ελλάδα. Στις μέρες μας γίνονται αρκετές προσπάθειες για ισότιμη συνεκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση θα αναφέρουμε τις εκπαιδευτικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση της ισότιμης συνεκπαίδευσης. Θα αναφερθούμε στα βήματα που γίνονται με τη δημιουργία των Τμημάτων Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης-συμπερίληψης και στη συνέχεια θα αξιολογήσουμε τα προαιρετικά καινοτόμα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, θα δείξουμε ότι η συμπερίληψη-ισότιμη συνεκπαίδευση άρχισε άτυπα πριν 25 χρόνια στα καινοτόμα προγράμματα. Εν κατακλείδι ή προαιρετική συμμετοχή των μαθητών στα καινοτόμα προγράμματα: Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Αγωγής Σταδιοδρομίας, Πολιτιστικών Θεμάτων, Ε-twinning, Comenius και ΕRASMUS+ βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τις κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, να μάθουν να συνεργάζονται, να αποδέχονται τη διαφορετικότητα, να συνυπάρχουν ειρηνικά. Όπως λέει ο Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».

 

12 Μαΐου 2017 στις 9:54 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος
Μαριάννα
Αποστόλου Μ.
MSc, Καθηγήτρια ΠΕ05, 2ο Λύκειο Τρικάλων,
Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Κρηνίτσα, 42100 Τρίκαλα, Ελλάδα, mapostol59@yahoo.com
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η προστασία της φύσης και γενικότερα του περιβάλλοντος είναι θέματα που απασχόλησαν τον άνθρωπο από πολύ παλιά. Στη σημερινή εποχή τα ζητήματα αυτά ήρθαν στο προσκήνιο με τον πιο άμεσο και επιτακτικό τρόπο, όταν η υποβάθμιση του περιβάλλοντος άρχισε να απειλεί την υγεία και την παραγωγική ζωή του ανθρώπου. Την τρέχουσα σχολική χρονιά στο σχολείο μας υλοποιείται το περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο: «Διαδρομές στο φυσικό Περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας». Πιο συγκεκριμένα το πρόγραμμα αφορά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μαθητών της Γ΄ Λυκείου σχετικά με θέματα που αφορούν τη γνωριμία του τόπου μας μέσω του διαδικτύου, την προστασία του περιβάλλοντος  και τη σημασία της τουριστικής ανάπτυξης για την κατανόηση των ανθρώπων και ανθρωπίνων σχέσεων.
Λέξεις-κλειδιά: Φυσικό Περιβάλλον – Πολιτισμός –Τουρισμός
EXPLORING THE NATURAL ENVIRONMENT AND THE CULTURE OF OUR COUNTRY
Apostolou M.
MSc, Professor of French, 2nd Lyceum of Trikala,
Student of ASPAITE: Organization and Management of Education, Krinitsa, 42100 Trikala, Greece,  mapostol59@yahoo.com
SUMMARY
The protection of nature and the environment in general are issues that preoccupied man since ancient times. Nowadays these issues came to the fore in the most direct and authoritative manner, when the environmental degradation began to threaten the health and productivity of human life. The current school year at our school implemented the environmental program entitled «Exploring the natural environment and the culture of our country.» More precisely, the program aims to inform and sensitize students of third class of high school on issues concerning knowledge of our country through the Internet, the protection of the environment and the importance of tourism development for the understanding of people and their relations, as well.
Keywords: Natural Environment – Tourism & Culture
  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας επηρεάζουν την κοινωνία μας σε όλα τα επίπεδα οικονομικό, πολιτισμικό και κοινωνικό. Η σχολική κοινότητα ως μικρογραφία της κοινωνίας επηρεάζεται σημαντικά, καθώς οι σημερινοί μαθητές και οι μαθήτριες αποτελούν τη γενιά της ψηφιακής εποχής. Ήδη από τη δεκαετία του 1990 άρχισε στην Ευρώπη να διαμορφώνεται το όραμα για τη δημιουργία της «Κοινωνίας της Πληροφορίας για όλους», μέσα από την προώθηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.). Δέκα χρόνια αργότερα με τη συνθήκη της Λισαβόνας υπήρξε ρητή πρόθεση ήταν να καταστεί η Ευρώπη η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως, ικανή να δημιουργεί βιώσιμη ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή». Για να επιτευχθεί αυτό έπρεπε: να υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο χωρίς μεγάλο κόστος, να οριστεί το νομοθετικό πλαίσιο, να έχουν internet όλα τα σχολεία, να επιμορφωθούν οι εκπαιδευτικοί στη χρήση των Τ.Π.Ε. και να υπάρξει ηλεκτρονική πρόσβαση στις Δημόσιες Υπηρεσίες.
Η είσοδος των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση έρχεται για να αλλάξει ριζικά και εποικοδομητικά το εκπαιδευτικό πλαίσιο, τον τρόπο μελέτης, διδασκαλίας και μάθησης, αξιολόγησης και συμμετοχής να προετοιμάσει τους χρήστες πώς θα διαχειριστούν τις Τ.Π.Ε. με ασφάλεια όχι μόνο εντός αλλά και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος. Είναι επιτακτική ανάγκη το σχολείο, όχι μόνο να ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά να καινοτομεί και να προετοιμάζει τους μαθητές και τις μαθήτριες για ασφαλή χρήση των νέων τεχνολογιών, να καλλιεργεί τις δεξιότητες που αφορούν την κριτική σκέψη των μαθητών/ριών και τις συνεργατικές δεξιότητες. Έρευνα που έγινε για την ομαδοσυνεργατική μάθηση που αναπτύχθηκε στις ψηφιακές κοινότητες (Ψ.Κ.Μ.), έδειξε ότι οι μαθητές/ριες ανέπτυξαν γνώσεις και θετικές στάσεις ως προς το φυσικό περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξή του, κοινωνικές δεξιότητες, καθώς επίσης δεξιότητες χρήσης και θετικές στάσεις ως προς τις Τ.Π.Ε.[1].
Η ανάπτυξη των πληροφορικών δεξιοτήτων των μαθητών/ριών με τη διδασκαλία των Τ.Π.Ε. στα σχολεία δημιουργεί ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον, ελκυστικό, και ανοιχτό για όλους. Ιδιαίτερα η τεχνολογία της πληροφορίας και τα ευρύτερα υποστηρικτικά τεχνολογικά μέσα μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εκπαιδευτικό εργαλείο που θα βοηθήσει στη μαθησιακή διαδικασία τους μαθητές και τις μαθήτριες. Ιδιαίτερα σημαντική και υποστηρικτική είναι η γνώση των Τ.Π.Ε. από τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετέχουν σε προγράμματα Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τα ευρωπαϊκά κράτη θέσπισαν τη διδασκαλία της Πληροφορικής, ως ξεχωριστό μάθημα του αναλυτικού προγράμματος, στα σχολεία Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης. Διατυπώθηκαν κατά καιρούς προβληματισμοί, ως προς την ορθή χρήση των Νέων Τεχνολογιών και ως προς το βαθμό ωφέλειας των μαθητών και των μαθητριών στη διδασκαλία και μάθηση, όντως η Αποστόλου έδειξε ότι ο συνδυασμός πολυμέσων και παγκόσμιου ιστού μπορεί να δώσει μέσα από κατάλληλο εκπαιδευτικό σχεδιασμό άριστα αποτελέσματα, και έτσι οι μαθητές/ριες που συμμετέχουν στα σχέδια εργασίας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μπορούν με τη χρήση των νέων τεχνολογιών να αναπτύξουν γνωστικές, συνεργατικές και πληροφορικές δεξιότητες.
  1. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Σύμφωνα με τις οδηγίες που στάλθηκαν από το ΥΠΠΕΘ με το με αρ. πρωτ. 170596/ΓΔ4 /13-10-2016 με θέμα: σχεδιασμός και υλοποίηση προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων (Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Θεμάτων) συζητήθηκε στο Σύλλογο Διδασκόντων του 2ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων η διαδικασία ανάπτυξης Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων και η μεθοδολογία εφαρμογής τους [2]. Τα καινοτόμα προγράμματα είναι προαιρετικά και βοηθούν σε απόκτηση της γνώσης με διαφορετικό τρόπο, υλοποιούνται δε χάρη στην πρωτοβουλία και την ευαισθησία κάποιων εκπαιδευτικών που προσπαθούν να αλλάξουν το σχολείο «από μέσα» και να βοηθήσουν τους μαθητές και τις μαθήτριες να αγαπήσουν το σχολείο. Τα προγράμματα αυτά: α) οδηγούν σε αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς των μαθητών, β) ενισχύουν την υπευθυνότητα, την αυτοπεποίθηση, την προσωπικότητα και την ικανότητα του/της μαθητή/ριας ώστε να υιοθετήσει θετικότερους τρόπους και στάσεις ζωής, γ) βοηθούν σε ανάπτυξη δεξιοτήτων, κοινωνικοποίηση και δραστηριοποίηση των μαθητών/τριών με την ανάληψη πρωτοβουλιών ώστε να οδηγηθούν στην αυτοπραγμάτωση και την παραγωγή γνώσης, δ) προωθούν νέες εναλλακτικές διδακτικές μεθόδους, επιδρούν καθοριστικά στην αλλαγή της ατμόσφαιρας της τάξης και του σχολείου και στην αλλαγή του ρόλου του δασκάλου με κέντρο το/τη μαθητή/ρια, ε) αποσκοπούν στην ενιαία διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης, στ) συνδέουν όλα τα διακριτά μαθήματα του Αναλυτικού προγράμματος με οριζόντιους στόχους και περιεχόμενο διδασκαλίας ενιαίο και αδιαίρετο, όπως είναι ενιαίος και αδιαίρετος ο κόσμος του παιδιού, ζ) βοηθούν στην αντιμετώπιση προβλημάτων της καθημερινότητας, τοπικών θεμάτων, επίκαιρων θεμάτων η) επιχειρούν άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, θ) προάγουν σε μεγάλο βαθμό τη βιωματική- εμπειρική μάθηση (learning by doing) με προσομοιώσεις, παιχνίδια ρόλων, αφηγηματικές ανασυνθέσεις, χρήση εποπτικών μέσων, επισκέψεις, κατασκευές κ.ά. ι) η τάξη μετατρέπεται σε βιωματικό εργαστήρι όπου οι μαθητές/ριες εμπλέκονται άμεσα στο θέμα που μελετούν, απελευθερώνουν τη δημιουργικότητά τους, διότι σύμφωνα με τον Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».
Όσοι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν προγράμματα όφειλαν να ακολουθήσουν κάποια βήματα: να συγκροτήσουν μαθητική ομάδα, να εξασφαλίσουν τη σύμφωνη γνώμη, του συλλόγου διδασκόντων και των γονέων / κηδεμόνων  για τη συμμετοχή των μαθητών / μαθητριών στο πρόγραμμα. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση η μαθητική ομάδα δύναται να αποτελείται από το σύνολο των μαθητών/ριών ενός σχολικού τμήματος, ομάδα μαθητών/ριών διαφορετικών τμημάτων ή τάξεων ή και τμημάτων ειδικότητας μέχρι 35 μαθητές/ριες.
Το σχέδιο εργασίας ( project):  Σύμφωνα με τον Ματσαγγούρα, [3] τα σχέδια εργασίας (project) αποτελούν σκόπιμη και μεθοδευμένη δράση με βασικά χαρακτηριστικά τον προγραμματισμό, την μεθοδευμένη υλοποίηση και την ανατροφοδοτική αξιολόγηση.
Τα στάδια ενός σχεδίου εργασίας ( project)   
  • 1ο: Επιλογή του θέματος
  • 2ο: Διερεύνηση του θέματος
  • 3ο: Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
  • 4ο: Εφαρμογή της δράσης
  • 5ο: Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών
  • 6ο: Παρουσίαση και δράση
  • 7ο: Αξιολόγηση
Για την επιλογή του θέματος λαμβάνονται υπόψη:
  • Οι ειδικότερες ανάγκες του αναλυτικού προγράμματος
  • Οι μαθησιακές ανάγκες και οι ατομικές διαφορές των παιδιών
  • Τα κοινωνικά και τοπικά δεδομένα
  • Η σχολική επικαιρότητα
  • Τα ενδιαφέροντα παιδιών και δασκάλου
  • Η ευρύτητα προοπτικής του θέματος
  • Η διαθεσιμότητα των πηγών
  • Οι στόχοι του αναλυτικού προγράμματος για κάθε τάξη
Διερεύνηση του θέματος / Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
Σύμφωνα με τον Frey[4], οι συμμετέχοντες :
  • Υιοθετούν την πρόταση που έκανε κάποιος.
  • Θέτουν συγκεκριμένους στόχους εργασίας.
  • Συζητούν και αποφασίζουν για τις σχέσεις τους.
  • Επεξεργάζονται την αρχική πρωτοβουλία.
  • Αυτό-οργανώνονται.
Εφαρμογή της δράσης / Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών
  • Ανταλλάσσουν πληροφορίες κατά διαστήματα.
  • Δουλεύουν πάνω σε ανοιχτό πεδίο δράσης που δεν είναι προκαθορισμένο.
  • Επινοούν μεθόδους σύμφωνα με τις ιδιαίτερες επιθυμίες τους.
  • Βλέπουν το έργο τους ως πείραμα που γίνεται κάτω από παιδαγωγικές συνθήκες.
  • Αντιμετωπίζουν επίκαιρα προβλήματα που αφορούν και τους ίδιους[5].
Ποιοι είναι οι παράγοντες επιτυχίας ενός σχεδίου εργασίας
Καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας της εφαρμογής της μεθόδου αποτελεί η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε κάθε βήμα της διαδικασίας. Είναι προτιμότερο ένα project να καθυστερήσει ή να μην ολοκληρωθεί ποτέ παρά οι εκπαιδευτικοί να αναλαμβάνουν ό τι θα έπρεπε να κάνουν οι μαθητές. Τέλος ας μην ξεχνάμε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν ενδιαφέρεται τόσο για το αποτέλεσμα, όσο για τη διαδρομή προς το αποτέλεσμα, διότι το μεγάλο κέρδος για το μαθητή είναι η γνώση και οι εμπειρίες που αποκομίζει κατά τη διαδικασία.
  1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Επιλογή του θέματος
Μετά τη δημιουργία της Περιβαλλοντικής Ομάδας σε συνεργασία με τους μαθητές/ριες γίνεται επιλογή του θέματος του προγράμματος. Σχετικά με την επιλογή του θέματος ακολουθώντας τις οδηγίες του ΥΠΠΕΘ το θέμα  οφείλει να πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις:
  • να κινεί το ενδιαφέρον των μαθητών/ριών. Η παράμετρος αυτή είναι σημαντική προκειμένου να εξασφαλιστεί το ενεργό ενδιαφέρον και η συνοχή της παιδαγωγικής ομάδας μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος,
  • να προέρχεται από το άμεσο περιβάλλον των μαθητών/ριών προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα άντλησης πρωτογενών στοιχείων κατά την επεξεργασία,
  • να είναι επίκαιρο και να δίνει πολλές δυνατότητες διαθεματικής προσέγγισης,
  • να έχει πολλές πτυχές, οι οποίες θα αναλυθούν και θα συνεξετάζονται σε κάθε φάση του προγράμματος,
  • να μπορεί να υλοποιηθεί μέσα στα συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια που ορίζονται από την παιδαγωγική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν μέχρι τρεις (3) εκπαιδευτικοί.
Σχεδιασμός του προγράμματος
Μετά την επιλογή του θέματος, ακολουθεί ο σχεδιασμός του προγράμματος που περιλαμβάνει τον τίτλο, τις θεματικές ενότητες, τους στόχους, τη μεθοδολογία, το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης, τις ενδεχόμενες συνεργασίες, τα πεδία σύνδεσης με τα αναλυτικά προγράμματα, το ημερολόγιο προγραμματισμού δραστηριοτήτων, τα ονοματεπώνυμα των εκπαιδευτικών και τα ονοματεπώνυμα των μαθητών/τριών που θα συμμετέχουν.
Τίτλος: «Διαδρομές στο φυσικό Περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας».
Θεματικές Ενότητες
Παιδαγωγικοί στόχοι
Γνωστικοί: Να εξοικειωθούν με την αναζήτηση στο διαδίκτυο. Να αποθηκεύουν αρχεία και να δημιουργούν παρουσιάσεις. Να κατανοήσουν την αδιάσπαστη σχέση ανθρώπου και φύσης. Να μάθουν να σχεδιάζουν επισκέψεις, να οργανώνουν διαδρομές στη φύση. Να γνωρίζουν είδη χλωρίδας και πανίδας του τόπου μας.
Συναισθηματικοί: Να συνειδητοποιήσουν ότι η γνώση είναι δύναμη. Να συνεργαστούν και να σέβονται τους συμμαθητές τους. Να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη σεβασμού και προστασίας του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος. Να γνωρίσουν και να αγαπήσουν μέρη ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας.
Ψυχοκινητικοί: Να περπατήσουν στη φύση και να συμμετέχουν σε περιβαλλοντικά παιχνίδια προσανατολισμού, εμπιστοσύνης, κ.ά.. Να μάθουν να συνθέτουν και να παρουσιάζουν τις εργασίες τους. Να κατανοήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις και τη σημασία της τουριστικής ανάπτυξης του τόπου μας.
Ακολουθείται μαθητοκεντρική διαδικασία (ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας των μαθητών, χρήση συμμετοχικών και ενεργών διδακτικών τεχνικών, δημοκρατικός διάλογος), συνεργατική μάθηση μέσα από ομάδες εργασίας, βιωματική και αποκαλυπτική μάθηση μέσα από την χρήση πρωτογενών πηγών (διεξαγωγή έρευνας, μελέτη πεδίου κ.λπ.), διεπιστημονική και διαθεματική προσέγγιση των θεμάτων, δημιουργική και ελεύθερη έκφραση. Το συγκεκριμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα συνδέεται με τα προγράμματα σπουδών των γνωστικών αντικειμένων: Ιστορία, Λογοτεχνία, Πληροφορική, Νεοελληνική Γλώσσα, Νεοελληνική Λογοτεχνία.
Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος: Το πρόγραμμα θα διαρκέσει πέντε μήνες θα αρχίσει με τη δημιουργία της ομάδας κατά τον Νοέμβρη.
– Νοέμβρης: Χωρισμός σε ομάδες. Διερεύνηση του θέματος.
– Δεκέμβρης: Αναζήτηση πληροφοριών. Επαναπροσδιορισμός στόχων.
– Γενάρης: Προτάσεις των ομάδων για διαδρομές στο φυσικό περιβάλλον.
– Φλεβάρης: Προσπάθεια ταξινόμησης του υλικού
– Μάρτης: Επεξεργασία των ομαδικών εργασιών. Τελική παρουσίαση του προγράμματος.
Στις σχολικές μονάδες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για κάθε πρόγραμμα ορίζεται εβδομαδιαίως ένα δίωρο, το οποίο ορίζεται συγκεκριμένα και αναγράφεται στο πρακτικό του Συλλόγου Διδασκόντων του σχολείου. Το πρακτικό συνοδεύει το Σχέδιο Υποβολής Προγράμματος.
Αξιολόγηση του προγράμματος
Θα γίνει προσπάθεια στο συγκεκριμένο πρόγραμμα να εμπλακεί όλη η σχολική, αλλά και η ευρύτερη κοινότητα τόσο κατά την εκπόνηση του όσο και κατά την παρουσίαση του όταν ολοκληρωθεί. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος θα γίνει παρουσίαση σε ειδική συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων του απολογισμού, ώστε να γίνει διάχυση των καλών  πρακτικών εντός της σχολικής μονάδας. Ως συντονίστρια του προγράμματος θα καταθέσω μια έκθεση απολογισμού στην Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων και ο Διευθυντής του Σχολείου θα ενημερώσει εγγράφως στην Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων για την ολοκλήρωση ή μη του προγράμματος, σύμφωνα με το Σχέδιο Υποβολής Προγράμματος που έχει υποβληθεί στην αρχή του σχολικού έτους.
Διδακτικές μέθοδοι υλοποίησης προαιρετικών προγραμμάτων
Με βασική αρχή ότι «οι μαθητές δε μαθαίνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο» και αντί να «καταναλώνουν» γνώση, οφείλουν να «παράγουν», τα καινοτόμα προγράμματα ακολουθούν στρατηγικές και καινοτόμους  διδακτικές μεθόδους όπως: σχέδια εργασίας, εργασία σε ομάδες, βιωματική προσέγγιση της γνώσης με αξιοποίηση της εμπειρίας των μαθητών,  διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση, επιτόπια έρευνα, πείραμα, λογοτεχνική έκφραση, η μουσικο-κινητική αγωγή και απόδοση, επισκέψεις, κατασκευές, θεατρικό παιχνίδι, μάθηση με χρήση των νέων τεχνολογιών κ.ά.
Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται μια διδακτική παρέμβαση με στόχο να γνωρίσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες το Νομό Τρικάλων. Αξιοποιώντας τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) ως εργαλείο αναζήτησης πληροφοριών, καταγραφής και ανάπτυξης υλικού, οι μαθητές και οι μαθήτριες με λέξεις κλειδιά αναζήτησαν πληροφορίες που αφορούσαν διαδρομές του Νομού Τρικάλων. Με τη βοήθεια των χαρτών του Νομού Τρικάλων που υπάρχουν στο διαδίκτυο, μέσα από εικονικές περιηγήσεις στο διαδίκτυο, αλλά και πραγματικές στην πόλη των Τρικάλων,  επισκέψεις σε χώρους εκτός της πόλης, συνέλεξαν πληροφορίες, φωτογράφησαν και απέκτησαν βιωματικές εμπειρίες για να ολοκληρώσουν το σχέδιο εργασίας. Ακολούθησε επεξεργασία των πληροφοριών και ανάπτυξη νέου υλικού. Η παρατήρηση των κατοικιών στη συνοικία «Βαρούσι» βοήθησε τους μαθητές και τις μαθήτριες να δείξουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και να αναζητήσουν περισσότερες φωτογραφίες στο Διαδίκτυο. Η γνωριμία με τα τοξωτά γεφύρια του Νομού μας αύξησε την περιέργεια των μαθητών και δημιούργησε το ενδιαφέρον για επίσκεψη και γνωριμία με κάποια από αυτά κ.ά..
Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας
Οι τριάντα μαθητές και μαθήτριες χωρίστηκαν σε 6 ομάδες των 5 ατόμων. Ο χωρισμός έγινε με βάση τις δεξιότητες που είχαν οι μαθητές/ριες. Σε κάθε ομάδα υπήρχε μαθητής ή μαθήτρια που γνώριζε:
  • επεξεργασία κειμένου
  • υπολογιστικά φύλλα
  • εφαρμογές στο διαδίκτυο
  • δημιουργία παρουσίασης ppt
  • επεξεργασία φωτογραφίας.
Η ανταπόκριση των μαθητών/ριών ήταν πολύ θετική και από κοινού ορίστηκαν οι βασικοί άξονες των 5 διαδρομών για να γνωρίσει κάποιος τον Νομό Τρικάλων. Οι πέντε ομάδες ανέλαβαν να σχεδιάσουν διαδρομές που αφορούν τον κάθε δήμο, όπως σχηματίστηκαν σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου 3852/2010 ΦΕΚ τεύχος Α 87 Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης:
Η 1η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Πύλης με έδρα την Πύλη αποτελούμενο από τους δήμους: α. Αιθήκων, β. Γόμφων, γ. Πιαλείων, δ. Πύλης, ε. Πινδέων, και τις κοινότητες α. Μυροφύλλου και β. Νεράιδας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 2η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Φαρκαδόνας με έδρα τη Φαρκαδόνα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Οιχαλίας, β. Πελλιναίων, και γ. Φαρκαδόνας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 3η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Τρικκαίων με έδρα τα Τρίκαλα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Εστιαιώτιδας, β. Καλλιδένδρου, γ. Κόζιακα, δ. Μεγάλων Καλυβίων, ε. Παληοκάστρου, στ. Παραληθαίων, ζ. Τρικκαίων και η. Φαλωρείας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 4η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Καλαμπάκας με έδρα την Καλαμπάκα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Βασιλικής, β. Καλαμπάκας, γ. Τυμφαίων, δ. Καστανιάς, ε. Κλεινοβού, στ. Μαλακασίου, ζ. Χασίων και την κοινότητα Ασπροποτάμου, οι οποίοι καταργούνται.
Και τέλος η 5η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για την Πρωτεύουσα του Νομού Τρικάλων τα πανέμορφα Τρίκαλα.
  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η Unesco προ διετίας αναφέρει ότι: η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) ενδυναμώνει τους μαθητές και τους βοηθά να πάρουν συνειδητές αποφάσεις και να αναλάβουν υπεύθυνα δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την βιωσιμότητα και μια πιο δίκαια κοινωνία για τις παρούσες και τις επόμενες γενιές σεβόμενοι την πολιτισμική ποικιλότητα. Είναι μια διαρκής εκπαίδευση και αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο ποιότητας στην εκπαίδευση. Η ΕΑΑ είναι ολιστική και μετασχηματιστική εκπαίδευση η οποία αφορά το περιεχόμενο, την παιδαγωγική και το μαθησιακό περιβάλλον. Επιτυγχάνει το σκοπό της μέσα από το μετασχηματισμό της κοινωνίας[6]. Η ανταπόκριση των μαθητών στο συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν πολύ θετική, καθώς έδειξαν έντονο ενδιαφέρον. Οι μαθητές/μαθήτριες στον ελάχιστο χρόνο που έχουν και την ιδιαίτερα φορτισμένη κατάσταση που βιώνουν λόγω των αναμενόμενων πανελληνίων εξετάσεων, πρότειναν ιδέες, συμμετείχαν ενεργά στις δραστηριότητες και δημιούργησαν περιεχόμενο με ιδιαίτερη ευχαρίστηση. Αξιοσημείωτο είναι ότι η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών έκανε τη διαδικασία πιο ελκυστική και ευχάριστη. Η διδακτική αυτή παρέμβαση ενίσχυσε τις όποιες τεχνολογικές γνώσεις και δεξιότητες είχαν ήδη οι μαθητές/μαθήτριες, ενώ παράλληλα κατέκτησαν νέες καθώς ήρθαν σε επαφή με την εφαρμογή αυτών για τη δημιουργία παρουσίασης. Οι ομάδες συνεργάστηκαν αρμονικά και αποτελεσματικά και μέσα από την ομάδα οδηγήθηκαν από το «εγώ» στο «εμείς», σε αλληλοβοήθεια και αλληλοκατανόηση, συστατικά μιας καλύτερης κοινωνίας.
Οι μαθητές/μαθήτριες αυτό-οργανώθηκαν, σχεδίασαν, έκαναν καταμερισμό εργασιών με ιδιαίτερη ευκολία, εναλλάσσονταν στους διάφορους ρόλους, βοηθούσαν ο ένας τον άλλο όποτε χρειάζονταν, χρησιμοποιώντας την αλληλοδιδακτική μετέδιδαν τις γνώσεις που το κάθε μέλος της ομάδας γνώριζε, έλεγαν τη γνώμη τους, πολλάκις  έκαναν προτάσεις και υποδείξεις μέσα στην ομάδα. Το τελικό προϊόν της δουλειάς τους, είναι ακόμα σε εξέλιξη, όταν ολοκληρωθεί θα γίνει παρουσίαση του υλικού που συγκέντρωσαν οι μαθητές και οι μαθήτριες της Περιβαλλοντικής Ομάδας και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου. Επί πλέον θα σταλεί στα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) καθώς το 2ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων συμμετέχει σε θεματικά δίκτυα που συντονίζουν τα Κ.Π.Ε. και σχετίζονται με τη θεματική του Περιβαλλοντικού Προγράμματός μας. Οι μαθητές/μαθήτριες με ιδιαίτερο ενθουσιασμό αναφέρονται καθημερινά στο Πρόγραμμα Π.Ε.: Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας, και αυτό  φανερώνει την ικανοποίηση τους και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους. Τέλος, η γνωριμία του τόπου τους έστω και διαδικτυακά, η μελέτη κειμένων, που αφορούν την τοπική ιστορία, η γνωριμία με την πανίδα και τη χλωρίδα του νομού Τρικάλων και τα δεκάδες βότανα που σχετίζονται με τη θεραπεία πολλών ασθενειών, η αποκωδικοποίηση χαρτών κ.ά. συνετέλεσε ώστε να γνωρίσουν το νομό Τρικάλων σε βάθος και να σχεδιάσουν τις παραπάνω διαδρομές. Η εργασία σε ομάδες βοήθησε τους/τις μαθητές/μαθήτριες να αναπτύξουν συνεργατικές δεξιότητες και να οδηγηθούν σε αυτορρύθμιση της συμπεριφοράς τους. Εν κατακλείδι, όπως επισημαίνουν οι Ράπτης & Ράπτη [7] ο υπολογιστής βοηθάει τους/τις μαθητές/ριες να ανακαλύπτουν τα λάθη τους, αναβαθμίζει τη μαθησιακή διαδικασία και τα οδηγεί σε μεταγνώση κι όλα αυτά με τη βοήθεια του διαδικτύου που μπορεί να υποστηρίξει άριστα τη σύγχρονη εκπαίδευση και να αποτελέσει το όχημα για την επίτευξη του εποικοδομητισμού, το όραμα των στοχαστών: Dewey, Piaget και Vygotsky καθώς δίνει έμφαση στην οικοδόμηση της γνώσης και αναβαθμίζει το ρόλο του μαθητή/ριας σε αντίθεση με την μηχανιστική προσέγγιση και μετάδοση της γνώσης. Όπως διαπιστώθηκε από το συγκεκριμένο πρόγραμμα το διαδίκτυο μπορεί άριστα να στηρίξει τα σχέδια εργασίας, που απαιτούν τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και τα οποία αποτελούν βασική παιδαγωγική μέθοδο του νέου σχολείου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  1. Αποστόλου, Μ. (2009). Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) στα Σχέδια Εργασίας (Project) της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.). Μεταπτυχιακή Διατριβή, Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών σπουδών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης & Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
2.    Υπουργείο Παιδείας (2016). Εγκύκλιος προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων 2016-2017. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2017 από: www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/ypoyrgeio-paideias/shediasmos-kai-ylopoiisi-programmaton-sholikon-drastiriotiton.
3.    Ματσαγγούρας, Η. (2003). Η Διαθεματικότητα στη Σχολική Γνώση. Αθήνα: Εκδ. Γρηγόρη
4.    Frey, K. (1986). Η μέθοδος Project. Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο, ως θεωρία και πράξη.σ.9 Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη.
  1. Κόκκοτας, Π, (2003). Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Μέρος ΙΙ) – Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: Η εποικοδομητική προσέγγιση της διδασκαλίας και της μάθησης (4η έκδ. τ.2). Αθήνα: αυτοέκδοση
6.    Unesco (2014). Όπως αναφέρεται στο: Yπουργείο Παιδείας (2016). Εγκύκλιος προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων 2016-2017. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2017 από: www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/ypoyrgeio-paideias/shediasmos-kai-ylopoiisi-programmaton-sholikon-drastiriotiton
7.    Ράπτης, Α. & Ράπτη, Α. (2004). Μάθηση και διδασκαλία στην εποχή της πληροφορίας (τόμος Α). Αθήνα: Ράπτης, Α.
Ιστοσελίδες
1.    http://biotour-trikala.eu/index.php/χάρτης-διαδρομές
2.    http://sofissecrets1.blogspot.gr/2016/10/blog-post_73.html
3.    http://biotour-trikala.eu/images/viotouristikos_odigos/
4.    http://biotour-trikala.eu/index.php/χάρτης-διαδρομές/673-diadrastikos-xartis-trikalwn
5.    http://biotour-trikala.eu/index.php/videos

7 Μαΐου 2017 στις 2:31 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Μαριάννα

http://persynmak.blogspot.gr/

Αποστόλου Μ.

MSc, Καθηγήτρια ΠΕ05, 2ο Λύκειο Τρικάλων,

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Κρηνίτσα, 42100 Τρίκαλα, Ελλάδα, mapostol59@yahoo.com

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό, περίπου το 16% της ελληνικής οικονομίας και αποτελεί φαινόμενο με περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις. Ο τουρισμός στην Ελλάδα αποτελεί στρατηγικό στόχο υψηλής προτεραιότητας, καθώς εν μέσω οικονομικής κρίσης συνεισφέρει στην παγκόσμια, εθνική, περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη. Οι άνθρωποι ταξιδεύουν για επιμορφωτικούς, επαγγελματικούς, θρησκευτικούς, οικογενειακούς λόγους, για λόγους υγείας, διασκέδασης, αναψυχής, για να ζήσουν την περιπέτεια, να αποδράσουν από την καθημερινότητα και τέλος για να ξεκουραστούν. Ο εναλλακτικός τουρισμός, ο αθλητικός τουρισμός αναψυχής και ο θρησκευτικός τουρισμός αποσκοπούν σε αύξηση της τουριστικής περιόδου  κατά τη διάρκεια όλου του έτους, ξεφεύγουν από τις παραδοσιακές μορφές του τουρισμού αναψυχής και έχουν σχέση με τα φυσικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής. Στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού υπάρχει έντονο το στοιχείο της περιπέτειας. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται οι ειδικές μορφές τουρισμού, οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού και οι δυνατότητες ανάπτυξης του εναλλακτικού – θρησκευτικού τουρισμού στον Νομό Τρικάλων

έξεις κλειδιά: Θρησκευτικός τουρισμός, εναλλακτικός τουρισμός, Ν. Τρικάλων

 

SPECIAL & ALTERNATIVE TOURISM – RELIGIOUS TOURISM

Apostolou M.
MSc, Professor of French, 2nd Lyceum of Trikala,
Student of ASPAITE: Organization and Management of Education, Krinitsa, 42100 Trikala, Greece,  mapostol59@yahoo.com

ABSTRACT

Tourism represents a significant percentage, approximately 16% of the Greek economy and is a phenomenon with environmental, economic and social dimensions. Tourism in Greece is a strategic goal of high priority, as the economic crisis contributed to the global, national, regional and local development. People travel for educational, professional, religious, family reasons, for reasons of health, entertainment, recreation, to live the adventure to escape from everyday life and finally to rest. Alternative tourism, sports leisure tourism and religious tourism aimed at increasing the season during the whole year, beyond the traditional forms of leisure and related physical characteristics of an area. Alternative forms of tourism there is a strong element of adventure. This paper presents the specific forms of tourism, alternative forms of tourism and the potential development of alternative – religious tourism in the prefecture of Trikala.

  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο τουρισμός είναι αποτέλεσμα μεμονωμένης ή ομαδικής μετακίνησης ανθρώπων σε διάφορους τουριστικούς προορισμούς και η διαμονή τους σε αυτούς τουλάχιστον για ένα 24ωρο, με σκοπό την ικανοποίηση των ψυχαγωγικών τους αναγκών. Ο ορισμός αυτός καλύπτει δύο είδη ταξιδιωτών τους τουρίστες, οι οποίοι διαμένουν στη χώρα και ταξιδεύουν έστω ένα 24ωρο και τους εκδρομείς, οι οποίοι δεν διανυκτερεύουν. Για τον εσωτερικό τουρισμό ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού έχει δώσει τον ορισμό ότι τουρίστας που κάνει εσωτερικό τουρισμό είναι εκείνος που ταξιδεύει τουλάχιστον 50 μίλια από τον τόπο διαμονής του σε άλλο προορισμό.

Ο Λαγός [1] κατηγοριοποιεί  τον τουρισμό στις εξής κατηγορίες:

  • Εγχώριος τουρισμός : ο τουρισμός των κατοίκων μίας χώρας όταν ταξιδεύουν μόνο εντός αυτής (π.χ. ένας θεσσαλονικιός πηγαίνει στα Τρίκαλα).
  • Εξερχόμενος τουρισμός: αφορά στους μόνιμους κατοίκους μίας χώρας οι οποίοι ταξιδεύουν σε μία άλλη χώρα (πχ. ένας Έλληνας ταξιδεύει στη Γαλλία).
  • Εισερχόμενος τουρισμός: ο τουρισμός των αλλοδαπών οι οποίοι ταξιδεύουν στη χώρα μας (πχ. ένας Σύριος ταξιδεύει στην Ελλάδα).
  • Διεθνής τουρισμός: το σύνολο του εισερχόμενου και του εξερχόμενου τουρισμού.
  • Εσωτερικός τουρισμός: το σύνολο του εγχώριου και του εισερχόμενου τουρισμού.
  • Εθνικός τουρισμός: το σύνολο του εγχώριου και του εξερχόμενου τουρισμού.

Η Γιαννή [2], στην πτυχιακή της εργασία με  σκοπό να παρουσιάσει τους τουριστικούς πόρους του Νομού Τρικάλων, τις μορφές του εναλλακτικού τουρισμού στο Νομό, τις δυνατότητες ανάπτυξης αυτού μέσω των προγραμμάτων Leader (I,II, plus), Youthstart, Equal καθώς και τα οφέλη και τις επιπτώσεις των μεγάλων οδικών έργων στο νομό, διακρίνει τον τουρισμό σε:

  • μαζικό τουρισμό με σκοπό την ξεκούραση ή τη διασκέδαση
  • εναλλακτικό τουρισμό με σκοπό διακοπές, αναζήτηση νέων αξιών και τρόπων ζωής και
  • τουρισμό των ειδικών ενδιαφερόντων για λάτρεις των σπορ, αναζήτηση νέων συγκινήσεων

Ο Rinschede [3] ανάλογα με τα κίνητρα και τις ανάγκες των ανθρώπων να ταξιδέψουν κατηγοριοποιεί τον τουρισμό στις εξής βασικές μορφές:

  • Μαζικός τουρισμός: ορίζεται ο τουρισμός που απευθύνεται στο ευρύ τουριστικό κοινό, σχετίζεται με τις διακοπές και έχει ως κίνητρο την ευχαρίστηση και την ξεκούραση, διαμορφώνεται και διεκπεραιώνεται, οργανωμένα από φορείς τουρισμού, τουριστικές επιχειρήσεις και συνδέεται με τις κυρίαρχες μορφές του. Σήμερα ο μαζικός τουρισμός προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στο φυσικό όσο και στο κοινωνικό περιβάλλον και υπάρχει μια τάση ο τουρισμός να βελτιωθεί και να γίνει φιλικός ως προς τον άνθρωπο και ως προς το φυσικό περιβάλλον.
  • Πολιτιστικός τουρισμός: σχετίζεται με τον επιστημονικό και τον εκπαιδευτικό τουρισμό με κίνητρο την εκπαίδευση.
  • Θρησκευτικός τουρισμός: σχετίζεται με επισκέψεις σε θρησκευτικά κέντρα ή συμμετοχή σε θρησκευτικές εκδηλώσεις με βασικό κίνητρο το θρησκευτικό συναίσθημα.
  • Κοινωνικός τουρισμός: έχει τη μορφή οικογενειακού ή ομαδικού τουρισμού με σκοπό την κοινωνική ολοκλήρωση του τουρίστα μέσα στην ομάδα.
  • Αθλητικός τουρισμός: για προπόνηση, παρακολούθηση ή συμμετοχή σε αθλητικά γεγονότα
  • Οικονομικός τουρισμός: έχει σχέση με τον επιχειρησιακό, συνεδριακό και εκθεσιακό τουρισμό.
  • Πολιτικός τουρισμός: τουρισμός σε εθνικά μνημεία, ο διπλωματικός τουρισμός και ο τουρισμός πολιτικών γεγονότων.

2.ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνει:

  • τους ορισμούς των εννοιών «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» & «θρησκευτικός τουρισμός»
  • τη θεωρητική προσέγγιση «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» & «θρησκευτικός τουρισμός»
  • τα αποτελέσματα και
  • τα συμπεράσματα της βιβλιογραφικής ανασκόπησης.

Για την παρούσα βιβλιογραφική μελέτη ακολουθήθηκαν τα βήματα που προτείνουν οι Webster and Watson [4] αναζήτηση βιβλιογραφικών πηγών σύμφωνα με τις λέξεις – κλειδιά, ορισμός των λέξεων-κλειδιά, ανάλυση και σύνθεση της βιβλιογραφίας, εξαγωγή συμπερασμάτων.

  1. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ως «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» ορίζονται νέα και πολυσύνθετα ειδικά τουριστικά προϊόντα, που ανταποκρίνονται σε ειδικά κίνητρα, χαρακτηρίζονται από δυναμική ζήτηση, παρουσιάζουν διαφοροποίηση από το κυρίαρχο μοντέλο μαζικού τουρισμού που είναι ο ήλιος και η θάλασσα. Οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού αποτελούν νέα τάση στην τουριστική αγορά και δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε τουρίστα να ικανοποιήσει τα προσωπικά του ενδιαφέροντα πέρα από αναψυχή και διασκέδαση. Μορφές τουρισμού όπως ο αγροτουρισμός, ο περιηγητικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός ο συνεδριακός τουρισμός, αλλά και ο τουρισμός των πόλεων θεωρούνται οι επικρατέστερες μορφές τουρισμού, ώστε η  τουριστική ανάπτυξη να καταστεί βιώσιμη και να καταπολεμηθεί η εποχικότητα του τουριστικού προϊόντος. Τα κύρια  χαρακτηριστικά των ειδικών εναλλακτικών μορφών τουρισμού είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η αναζήτηση αυθεντικότητας και η επαφή με τη φύση, η ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς με αποτέλεσμα να υπάρχει ήπια ανάπτυξη στην τοπική κοινωνία καθώς θα προσελκύει τουρίστες  με ειδικά ενδιαφέροντα.Οι μορφές ειδικού εναλλακτικού τουρισμού, όπως αναφέρονται στο «Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό και την αλληλένδετη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων» [5] είναι ενδεικτικά οι εξής (άρθρο 6ο )

  • Συνεδριακός- Εκθεσιακός τουρισμ
  • Αστικός Τουρισμός
  • Θαλάσσιος Τουρισμό
  • τουρισμός κρουαζιέρας
  • τουρισμός με σκάφη αναψυχής
  • άλλες μορφές θαλάσσιου τουρισμού (αλιευτικός, καταδυτικός)
  • Πολιτισμικός Τουρισμός
  • Θρησκευτικός Τουρισμός
  • Αθλητικός Τουρισμός
  • Γκολφ
  • Χιονοδρομικός τουρισμός
  • Αθλητικές δραστηριότητες αναψυχής στον ορεινό όγκο
  • Ιαματικός Θεραπευτικός Τουρισμός
  • Τουρισμός υπαίθρου
  • Γεωτουρισμός
  • Άλλες ειδικές – εναλλακτικές μορφές τουρισμού
  1. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Ο θρησκευτικός τουρισμός είναι η παλαιότερη μορφή μετακίνησης στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς τα μέλη όλων των κοινωνιών επιζήτησαν να επικοινωνήσουν με το θείο. Σε όλες τις ιστορικές περιόδους ο προσκυνηματικός τουρισμός υπήρξε αιτία δημιουργίας τουριστικού ρεύματος και το προσκύνημα αποτελούσε κίνητρο μετακίνησης  των ανθρώπων.  Στις «Ιστορίες» ο Ηρόδοτος αναφέρει την μετακίνηση χιλιάδων Αιγυπτίων για να μεταβούν στο Ναό της Μέμφιδας έπλεαν τον Νείλο με τις φελούκες τους, οι αρχαίοι Έλληνες πήγαιναν στο Μαντείο των Δελφών και για να θεραπευτούν στο ναό του Ασκληπιού.

Ο θρησκευτικός τουρισμός είναι μια μορφή τουρισμού  που έχει θρησκευτικά κίνητρα εν μέρει ή αποκλειστικά, τα οποία απορρέουν από την επιθυμία ενός ατόμου να μετακινηθεί από τον τόπο διαμονής του με σκοπό να επισκεφθεί έναν «ιερό» χώρο, για παράδειγμα: ένα ναό, ένα μοναστήρι κ.ά. και τον οποίο χώρο επιλέγει πολλές φορές σε συγκεκριμένο χρόνο για παράδειγμα γιορτή του Αγίου, θρησκευτικό πανηγύρι, Πάσχα, Χριστούγεννα, Δεκαπενταύγουστο κ.ά. για να εκπληρώσει ένα τάμα, να επικοινωνήσει με το Θεό, να ικανοποιήσει τις θρησκευτικές ανάγκες του ή να ευχαριστήσει το Θεό εις ένδειξη ευγνωμοσύνης [6].

Το προσκύνημα αποτελεί βασική εκδήλωση του θρησκευτικού τουρισμού και οι ταξιδιώτες προσκυνητές μετακινούνται είτε για να προσκυνήσουν, είτε για να περιηγηθούν στο χώρο και να θαυμάσουν τα θρησκευτικά μνημεία που ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική, την ιστορική και καλλιτεχνική τους αξία [7] . Ο Πολύζος [8] αναφέρει ότι τα κίνητρα ενός τουρίστα δεν είναι πάντα αποκλειστικά για να ικανοποιήσουν το θρησκευτικό του συναίσθημα, αλλά μπορεί να είναι κίνητρα πολιτιστικού, κοινωνικού ή περιβαλλοντικού περιεχομένου καθώς τα κτίσματα που είναι ιστορικού, θρησκευτικού ή αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος ευρίσκονται σε ειδυλλιακά τοπία.

Όπως όλες οι μορφές τουρισμού έτσι και ο θρησκευτικός τουρισμός διακρίνεται από ένα δυναμικό στοιχείο – μετακίνηση στο χώρο και ταξίδι και από ένα στατικό στοιχείο – προσωρινή παραμονή μακριά από τον τόπο διαμονής. Σκοπός του ταξιδιού είναι η αλλαγή περιβάλλοντος έστω προσωρινά και γίνεται από προσωπικό ενδιαφέρον και όχι επαγγελματικό. Ενίοτε τα ταξίδια θρησκευτικού τουρισμού περιλαμβάνουν εκδηλώσεις κοινωνικού, εορταστικού και πολιτιστικού περιεχομένου, όπως τα πανηγύρια που αποτελούν εκφράσεις της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Στις περιπτώσεις αυτές δημιουργείται τουριστικό ρεύμα, η θρησκεία αποτελεί στοιχείο πολιτισμού και ο τουρίστας εντάσσεται  στον πολιτιστικό τουρισμό.

Εν κατακλείδι, ο θρησκευτικός τουρισμός μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τα προπύργια της ελληνορθόδοξης παράδοσης: μνημεία, μοναστήρια, ναούς, που βρίσκονται διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο και μας προσφέρουν ένα ζωντανό μάθημα ιστορίας και πολιτισμού με βιωματικό τρόπο και συγχρόνως μας συνδέουν με τις ρίζες  του Γένους μας.

5.ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Στην Ελλάδα ο μαζικός τουρισμός έχει τις ρίζες του στα αρχαία χρόνια όταν μετέβαιναν σε άλλα μέρη για  Πανελλήνιους αγώνες, Ολυμπιακούς αγώνες, κ.ά. Επίσης η εξέλιξη των αρχαίων οι αμφικτιονιών θα μπορούσαμε να τις θεωρήσουμε ως τον σημερινό συνεδριακό τουρισμό. Τέλος ο θρησκευτικός τουρισμός είναι η συνέχιση των Ασκληπιείων. Τα βασικά χαρακτηριστικά του τουρισμού είναι το δυναμικό και το στατικό. Το στατικό αφορά την παραμονή του τουρίστα για κάποιο χρονικό διάστημα στον τόπο επίσκεψης. Το χαρακτηριστικό αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού και τη συμβολή του στην οικονομική ανάπτυξη των τουριστικών περιοχών, καθώς έχει άμεση συνάρτηση με τη συνολική κατανάλωση κάθε τουρίστα και την αύξηση του κύκλου εργασιών των τουριστικών μονάδων στις περιοχές υποδοχής [9]. Ο Νομός Τρικάλων λόγω της θέσης του βρίσκεται στο κέντρο της Ελλάδας. Η θέση αυτή παρέχει αρκετά πλεονεκτήματα για την ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού. Τα πλεονεκτήματα αυτά είναι το φυσικό περιβάλλον, τα μεταβυζαντινά μοναστήρια ιδιαίτερης πολιτιστικής, καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής αξίας. Κάποια από αυτά τα μνημεία είναι μοναδικά παγκοσμίως.Η σχετικά μικρή κλίμακα βιομηχανικής παραγωγής και ο έντονα δασικός και γεωργοκτηνοτροφικός χαρακτήρας της περιοχής, προσδιορίζουν σαφώς και τον χαρακτήρα της απασχόλησης, που διοχετεύεται στον πρωτογενή κύριο τομέα. Τρεις κυρίως άξονες αποτελούν την ταυτότητα του Ν. Τρικάλων.

Ο άξονας Καλαμπάκας – Μετεώρων – Πύλης και των γύρω χωριών, λόγω των ποικίλων δραστηριοτήτων, η απασχόληση καλύπτει και τους τρεις τομείς της οικονομίας, με σημαντικό ποσοστό απασχολούμενων αποκλειστικά με τον τουρισμό κυρίως στην Καλαμπάκα και Καστράκι, λόγω των Μετεώρων. Ο άξονας Ασπροποτάμου, λόγο της δασικής κάλυψης της περιοχής, η απασχόληση αφορά κυρίως τα δάση, την κτηνοτροφία και τον τουρισμό, εξ αιτίας του υψηλού παραθεριστικού τουρισμού, συμπληρωματικά δε τη γεωργία. Ο άξονας Χασίων-Αντιχασίων, όπου η απασχόληση του ενεργού πληθυσμού επικεντρώνεται στους τομείς της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Στην υπόλοιπη πεδινή περιοχή οι κάτοικοι της ασχολούνται με την γεωργία (δυναμικές καλλιέργειες, γεωργικές επιχειρήσεις, θερμοκήπια κ.ά.).

Στην πόλη τέλος, το μεγαλύτερο μέρος ασχολείται με την παροχή υπηρεσιών (εμπόριο, υπηρεσίες, μικρές και μεσαίες βιοτεχνίες, οικοδομές κλπ), και αρκετά σημαντικό ποσοστό εργαζομένων στις βιομηχανίες της περιοχής, τόσο μέσα και πέριξ της πόλης, όσο και κατά μήκος των οδικών αξόνων Τρικάλων – Καλαμπάκας, Τρικάλων – Λάρισας, Τρικάλων – Καρδίτσας και Τρικάλων – Πύλης. Πρέπει να τονισθεί ο συμπληρωματικός χαρακτήρας της απασχόλησης των αγροτών των ορεινών περιοχών, των οποίων τα εισοδήματα συμπληρώνονται και από τα διάφορες εποχιακές εργασίες. Πράγματι, αρκετοί αγρότες των περιοχών αυτών μετακινούνται κάθε χρόνο σ’ άλλες περιοχές της χώρας για εποχιακές εργασίες, όπως τρύγος, ελιές, κ.λπ. ασχολούνται  με τα δάση, την κτηνοτροφία και τον αγροτουρισμό κυρίως τον παραθεριστικό θερινό τουρισμό. Θα μπορούσε λοιπόν να αξιοποιηθεί η προσκυνηματική κίνηση στα μοναστήρια των Μετεώρων καθώς τα Μετέωρα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο μοναστικό συγκρότημα μετά το Άγιο Όρος με πρώτους ερημίτες από τον 11ο αιώνα. Στα Μετέωρα υπάρχουν μονές από τον 14ο αιώνα και σήμερα από τα 24 μοναστήρια λειτουργούν μόνο τα έξι ενώ τα υπόλοιπα είναι ερειπωμένα. Τα Μετέωρα χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς από την UNESCO.

  1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Στην ευρύτερη περιοχή του Ν. Τρικάλων (Καλαμπάκα/μοναστήρια Μετεώρων – Ασπροπόταμος/μεταβυζαντινά μοναστήρια – Πύλη/Πόρτα Παναγιά κ.ά.) οι μεταβυζαντινές εκκλησίες και τα μεταβυζαντινά μοναστήρια αποτελούν δείγματα μοναδικής αρχιτεκτονικής με αξιόλογη αγιογράφηση, σπάνιες εικόνες, λειτουργικά βιβλία και σκεύη, ιερά άμφια και κειμήλια.  Τα Μετέωρα στο Ν. Τρικάλων προσελκύουν πλήθος τουριστών από το εσωτερικό, αλλά και τουριστών από το εξωτερικό. Μοναχοί, ιερείς, αλλά και σπουδαίοι αγιογράφοι της εποχής, όπως ο Θεοφάνης και ο Φράγκος Κατελάνος, στόλισαν με τοιχογραφίες τους ναούς των Μετεώρων. Η Παναγία η Θρηνωδούσα, ο Εσταυρωμένος, η Γέννηση του Χριστού, τα Μαρτύρια των Αγίων, είναι μερικές από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό των ναών. Έχουν πλούσιο χρωματισμό άλλοτε ζωηρό και άλλοτε απαλό, αποδίδεται ζωή και φυσικότητα στα εκφραστικά πρόσωπα και στις κινήσεις τους, και τα θέματα είναι εμπνευσμένα κυρίως από τον χριστιανισμό και τον βίο των αγίων. Κάποιες τοιχογραφίες όμως, υπέστησαν σοβαρότατες ζημιές από επιδρομές βανδάλων που δεν σεβάστηκαν την ιερότητα του εκκλησιαστικού χώρου, και άλλες πάλι φέρουν πάνω τους τα ανεξίτηλα σημάδια φθοράς του χρόνου. Τεχνοτροπικά οι τοιχογραφίες εντάσσονται στην τελευταία Παλαιολόγεια βυζαντινή περίοδο. Στα Μετέωρα σώζονται θησαυροί, κειμήλια και πολλά έργα μικροτεχνίας. Αντιπροσωπευτικό δείγμα μικροτεχνίας είναι το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο που βρίσκεται στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου. Φορητές εικόνες οι παλαιότερες από τις οποίες σήμερα φυλάσσονται στα σκευοφυλάκια των ναών, Σταυροί με Τίμιο Ξύλο, αρχιερατικοί ράβδοι, χρυσοποίκιλτα ιερατικά άμφια, χειρόγραφα, Ευαγγέλια, σκεύη για λειτουργικούς σκοπούς, μολυβδόβουλα, αργυρές λειψανοθήκες είναι κάποια από τα μουσειακά εκθέματα, που ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει. Από ιστορικής πλευράς μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πάνω από χίλιοι χειρόγραφοι κώδικες, καθώς και οι πολύτιμες σε αξία σειρές βυζαντινών και μεταβυζαντινών εγγράφων που σώζονται και φυλάσσονται στα αρχειοφυλάκια των μοναστηριών. Στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου φυλάσσεται και η Θαυματουργός Κάρα του Άγιου Χαράλαμπους, ενώ στη Μονή Βαρλαάμ υπάρχει το Ευαγγέλιο που αποδίδεται στον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κων/νο Πορφυρογέννητο.

Στην Ελλάδα τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και συνάμα αξιόλογο πόλο έλξης τουριστών. Τα οφέλη που προκύπτουν από τον θρησκευτικό τουρισμό είναι πολλαπλασιαστικά και ένας μεγάλος αριθμός επαγγελματιών συντηρείται από τους χιλιάδες πιστούς που συρρέουν για προσκύνημα στο «ιερό» πέτρινο δάσος των Μετεώρων. Έτσι η χώρα υποδοχής, Καλαμπάκα/ Τρίκαλα  οφείλει να μεριμνά για την βελτίωση των οδικών δικτύων, των εγκαταστάσεων και των υποδομών, έργα που ευνοούν παράλληλα τον ντόπιο πληθυσμό [10], Οι Αλεξίου & Καμενάκης [11], οι οποίοι διερεύνησαν τη συμβολή του θρησκευτικού τουρισμού στην περιοχή της Καλαμπάκας αναφέρουν ότι ο θρησκευτικός τουρισμός, συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής καθώς το 35% των κατοίκων έχουν τουριστικές επιχειρήσεις ή εργάζονται σε αυτές. Όμως παρόλο που ο θρησκευτικός τουρισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη δεν χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά μέσα προώθησής του, ενώ υπάρχουν περιθώρια ανάκαμψης με μια αποτελεσματική πολιτική μάρκετινγκ και επικοινωνίας.

  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σήμερα με την οικονομική κρίση θα μπορούσαν πολιτεία και εκκλησία να προβάλλουν την πλούσια θρησκευτική πολιτιστική μας κληρονομιά και να γίνει αναβάθμιση και ανάδειξη πολλών περιοχών, ως ελκυστικών προορισμών στην ευρύτερη περιοχή των Τρικάλων τόσο για την ανάδειξη του θρησκευτικού τουρισμού, όσο και για την αναζήτηση της ιστορίας και της γνώσης της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η αειφόρος ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού δείχνει ιδιαίτερο σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, κάτι που θα λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά και έτσι θα επέλθει τόνωση της τοπικής οικονομίας και θα βελτιωθεί η ποιότητα ζωής. Η αναβάθμιση των ορεινών περιοχών, πρόκειται να συνεισφέρει σημαντικά στην αναζωογόνηση της ελληνικής περιφέρειας, μέσα από τη συγκράτηση του πληθυσμού στις περιοχές αυτές, την προσέλκυση επισκεπτών με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας μέσα από την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που αφορούν στο σύνολο των τομέων παραγωγής, την προβολή της μοναδικής ελληνικής φύσης και των ιδιαιτεροτήτων της και τη βελτίωση και αναβάθμιση των υποδομών (συγκοινωνιακές υποδομές, τουριστικές υποδομές κ.λπ.). Εν κατακλείδι η περιοχή του νομού Τρικάλων μπορεί να αναπτυχθεί σε τουριστικό προορισμό σύμφωνα με τον Πολίτη [12], διότι: διαθέτει φυσικούς πόρους και προορισμούς με ιστορία και κουλτούρα και αυτό τον καθιστά ως έναν από τους κορυφαίους προορισμούς θρησκευτικού και οικολογικού τουρισμού στην Ευρώπη. Το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, η προστασία και η ανάδειξή του αποτελούν καθοριστικό στοιχείο για την επιλογή του Ν. Τρικάλων ως κορυφαίου προορισμού από τους τουρίστες, καθώς διαθέτει ικανοποιητικές γενικές και τουριστικές υποδομές, προσφέρει πληθώρα επιλογών για τους προσκυνητές, αλλά για όσους λατρεύουν τη φύση και αναζητούν την ένταση και την περιπέτεια στον ελεύθερο χρόνο τους. Τέλος οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού[13],  μπορούν να αναπτυχθούν σε σημαντικό βαθμό σε ολόκληρη την Ελλάδα και να υποκαταστήσουν τον παραθεριστικό τουρισμό. Ο εναλλακτικός τουρισμός κάνει τον καθένα να «αισθάνεται σαν το σπίτι του», δεν υποτάσσεται σε στενά πελατειακές σχέσεις αλλά στηρίζεται στην ιδιαιτερότητα του τοπικού χώρου και με αυτό τον τρόπο διαφοροποιεί το τουριστικό προϊόν και το κάνει μοναδικό και ελκυστικό. Ήρθε η ώρα για τη χώρα μας και ιδιαίτερα για τον Νομό Τρικάλων να εξελιχθεί σε έναν από τους καλύτερους προορισμούς Εναλλακτικού Τουρισμού[14], παγκοσμίως και να υποκαταστήσει τον παραθεριστικό τουρισμό κάτι που στην Ευρώπη έχει συμβεί εδώ και πολλά χρόνια.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Λαγός, Δ. (2005). Τουριστική Οικονομική. Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα
  2. Γιαννή, Έ.(2008). Εναλλακτικός τουρισμός στο Νομό Τρικάλων, Πτυχιακή εργασία, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης
  3. Rinschede, G. (1992). Forms of Religious Tourism, Annals of Tourism Research, Vol. 19, 51- 67, USA: Pergamon Press plc
  4. Webster J. & Watson R., (2002). Analyzing the Past to Prepare for the Future: Writing a Literature Review. MIS Quarterly. 2002, Vol. 26, 2, pp. 13-23. Ανακτήθηκε στις 18 Νοέμβρη 2016, από https://web.njit.edu/~egan/Writing_A_Literature_Review.pdf
  5. Άρθρο 06: Ειδικές – Εναλλακτικές Μορφές Τουρισμού. Ανακτήθηκε στις 12 Νοέμβρη 2016, από http://www.opengov.gr/minenv/?p=5145
  6. Tomassi, L. (2002). Homo Victor: From Pilgrimage to Religious Tourism via the Journey (pp. 1-24). In W.H. Swatos, Jr and L. Tomassi, (Eds) “From Medieval Pilgrimage to Religious Tourism the Social and Cultural Economics of Piety”, Westport, Connecticut: Praeger BANK Ltd
  7. Λαγός, Δ. & Χριστογιάννη, Π. (2007). Η ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού στην Ελλάδα. Τιμητικός Τόμος: Μ. Νεγρεπόντη – Δελιβάνη (επιμ.) Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
  8. Πολύζος Σ. (2010). Θρησκευτικός Τουρισμός στην Ελλάδα: Χωρική ανάλυση και συμβολή στην ανάπτυξη μειονεκτικών περιοχών. 16(9): 203-222. Ανακτήθηκε στις 2 Νοέμβρη 2016, από http://www.prd.uth.gr/el/research/discussion_papers/2010/9
  9. Wikipedia (2016). Ανακτήθηκε στις 14 Νοέμβρη 2016, από https://el.wikipedia.org/wiki/Τουρισμός
  10. Ξυγκογιάννη, Μ. (2006). Ο Θρησκευτικός Τουρισμός στην Ελλάδα: μια χωρική ανάλυση. Διπλωματική εργασία. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης. Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
  11. Αλεξίου, Φ. & Καμενάκης Γρ.(2016). Ο θρησκευτικός τουρισμός ως μοχλός τοπικής ανάπτυξης. Μελέτη περίπτωσης: Μετέωρα – Καλαμπάκα. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας (Σ.Δ.Ο), Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης (Ιεράπετρα)
  12. Πολίτης, Α. (2013). Η συμβολή των εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην οικονομική Ανακτήθηκε στις 3 Νοέμβρη 2016,  από http://grsa.prd.uth.gr/conf2013/69_politis_ersagr13.pdf
  13. Υπουργείο Τουρισμού, Σχέδιο Κατευθύνσεων Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής 2014-2020 στον τομέα τουρισμού. Ανακτήθηκε στις 3 Νοέμβρη 2016, από http://www.mintour.gov.gr/userfiles/de145b9b-fc1f-4650-91eb-6315a192e52/ΥΤΟΥΡ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ 2014-2020.pdf
  14. Wikipedia (2016). Ανακτήθηκε στις 14 Νοέμβρη 2016, από https://el.wikipedia.org/wiki/Εναλλακτικός_τουρισμόςΕξωφυλλο Προγραμματος 6ου ΠΣΜ
5 Μαΐου 2017 στις 8:46 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

Αποστόλου Μαριάννα, MSc Μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ΑΣΠΑΙΤΕ,  mapostol59@yahoo.com

 Παραστατίδης Κωνσταντίνος, Μεταπτυχιακός φοιτητής της ΑΣΠΑΙΤΕ, kparas@sch.gr

Αναστασιάδου Σοφία, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Στατιστικής και Εκπαιδευτικής Έρευνας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, anastasiadou@uowm.gr

Περίληψη

Σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι να μελετηθούν τα κοινά σημεία των θεωριών των Deming, Juran και Crosby για την ολική ποιότητα της διοίκησης σε έναν οργανισμό ή μια επιχείρηση και να γίνει σύγκριση μεταξύ τους. Στο κείμενο που ακολουθεί επιχειρείται εννοιολογική προσέγγιση, σύγκριση και μελέτη των θεωριών που ανέπτυξαν οι τρεις γκουρού της Ποιότητας στη Διοίκηση, Deming, Juranκαι Crosby. Δεν επιχειρείται κριτική ανάλυση των θεωριών, εάν δηλαδή η θεωρία του ενός ή του άλλου είναι καλύτερη, αλλά γίνεται μια προσπάθεια να καταδειχθεί πως από διαφορετική προσέγγιση οι τρεις φιλοσοφικές θεωρίες καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα που είναι η ολική ποιότητα.

Λέξεις κλειδιά: ποιότητα, ολική ποιότητα, Deming, Juran, Crosby.

Εισαγωγή

Η Ολική Ποιότητα είναι ένα Μοντέλο Διοίκησης, του οποίου ο στόχος είναι η μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητας ενός οργανισμού μέσω της Συνεχούς Βελτίωσης των προϊόντων του ή των υπηρεσιών του, του Ανθρώπινου Δυναμικού, των διεργασιών του και τέλος του εργασιακού περιβάλλοντος (Getsch & Davis, 2013). Στη φιλοσοφία της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας (ΔΟΠ) σημασία έχει η Εστίαση στον Πελάτη, η Συνεχής Βελτίωση και η Συμμετοχή όλων των μελών του οργανισμού (Oakland, 2003, Στεφανάτος, 2000) . Οι Getsch & Davis (2013) αναφέρουν ότι η προσέγγιση της Ολικής Ποιότητας συμπεριλαμβάνει Στρατηγικό Σχεδιασμό, Εστίαση τόσο στους εσωτερικούς όσο και στους εξωτερικούς πελάτες, Εμμονή στην Ποιότητα, Επιστημονική Προσέγγιση στη Λήψη Αποφάσεων, Μακροπρόθεσμη Δέσμευση, Ομαδική Εργασία, Διαδικασία Συνεχούς Βελτίωσης, Εκπαίδευση και Επιμόρφωση, Ελευθερία μέσω του Ελέγχου, Ενότητα Επίτευξης Στόχου και Κατανομή Αρμοδιοτήτων στο Ανθρώπινο Δυναμικό. Είναι πολύ χαρακτηριστική η τοποθέτηση του Στεφανάκου (2000) ότι η φιλοσοφία της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας σε έναν οργανισμό με ανεπτυγμένη κουλτούρα μετουσιώνεται σε σύστημα αξιών, σε τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και, εν κατακλείδι, ζωής. Επιπρόσθετα, σημειώνει ότι η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας στοχεύει σε μακροπρόθεσμη επιτυχία του οργανισμού παρέχοντας οφέλη τόσο στον οργανισμό όσο και στο κοινωνικό σύνολο (Στεφανάτος, 2000), μέσα από μια ατέρμονη συλλογική προσπάθεια Συνεχούς Βελτίωσης (Στειακάκης & Κωφίδης, 2010).

Ο Oakland θεωρείται ως ο «γκουρού» της Διοίκησης της Ποιότητας στη Μεγάλη Βρετανία. Για τον Oakland (2003), Ποιότητα είναι το σύνολο όλων εκείνων των χαρακτηριστικών, ιδιοτήτων και γνωρισμάτων ενός προϊόντος ή υπηρεσίας, τα οποία εκπροσωπούν την ικανότητά του/ της να ικανοποιεί δηλωμένες ή υποδηλούμενες ανάγκες των πελατών. Ο Oakland, συνυπολόγισε σε αυτόν τον ορισμό τους ορισμούς των Deming, Juran, Grosby και Feigenbaum (Στειακάκης & Κωφίδης, 2010). Για τον Oakland (2003), η έννοια της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας (ΔΟΠ) είναι πολυδιάστατη και οι πυλώνες της εμπερικλείουν τον ορισμό και προσδιορισμό του πελάτη και των αναγκών του, τον προσδιορισμό των προδιαγραφών των αναγκών αυτών, τον έλεγχο των διαδικασιών και των συστημάτων, την ευθύνη της Διοίκησης στη διαμόρφωση της κουλτούρας Ποιότητας, την αξιοποίηση του Ανθρώπινου Δυναμικού στην ατέρμονη προσπάθεια Συνεχούς Βελτίωσης.

Μεθοδολογία της βιβλιογραφικής ανασκόπησης

Στην παρούσα μελέτη θα ορίσουμε την έννοια της ποιότητας και της διοίκησης ολικής ποιότητας και στη συνέχεια θα μελετήσουμε τις θεωρίες των Crosby, Juran και Deming όχι για να αξιολογήσουμε την καθεμιά ως καλύτερη ή χειρότερη, αλλά για να κατανοήσουμε την διαφορετική προσέγγιση. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνει:

  • τους ορισμούς των εννοιών «ποιότητα» & «διοίκηση ολικής ποιότητας»
  • τη θεωρητική προσέγγιση της ποιότητας σύμφωνα με τον «Deming»
  • τη θεωρητική προσέγγιση της ποιότητας σύμφωνα με τον «Juran»
  • τη θεωρητική προσέγγιση της ποιότητας σύμφωνα με τον «Crosby»
  • ομοιότητες και διαφορές των ανωτέρω προσεγγίσεων
  • τα συμπεράσματα

Για την παρούσα βιβλιογραφική μελέτη ακολουθήθηκαν τα βήματα που προτείνουν οι Webster and Watson (2002): αναζήτηση βιβλιογραφικών πηγών, ορισμός των λέξεων-κλειδιά, ανάλυση και σύνθεση της βιβλιογραφίας, εξαγωγή συμπερασμάτων.

Οριοθέτηση των όρων

«Ποιότητα»: όπως αναφέρει ο Κατσαρός (2008), υπάρχει η έννοια της «απόλυτης ποιότητας» και της «σχετικής ποιότητας». Η απόλυτη ποιότητα σύμφωνα με την αντίληψη του κόσμου είναι κάτι το τέλειο, το ακριβές, το εξαιρετικό ή το σπάνιο, το όμορφο και το διαχρονικό, τα οποία χαρακτηρίζουν ένα προϊόν ή μια υπηρεσία (Βασιούλας, 2012, Ζαβλανός, 2003, Σαΐτης, 1997). Η Δήμου (2011) συμπέρανε πως δυο φράσεις πρέπει να χαρακτηρίζουν τον ορισμό της ποιότητας α) τα ποιοτικά χαρακτηριστικά & β)  οι απαιτήσεις του πελάτη.

«Διοίκηση Ολικής Ποιότητας»: για τη διοίκηση ολικής ποιότητας ενός οργανισμού χρησιμοποιείται ο όρος σχετική ποιότητα, διότι σχετίζεται με το προϊόν ή την υπηρεσία συγκεκριμένων προδιαγραφών που έχει θέσει εκ των προτέρων ο οργανισμός (Κατσαρός, 2008). «Ποιότητα» και «Διοίκηση Ολικής Ποιότητας» (ΔΟΠ) χρησιμοποιούνται με σκοπό «αφενός τον επαναπροσδιορισμό των εκπαιδευτικών λειτουργιών και αφετέρου την προσαρμογή και εναρμόνιση της εκπαίδευσης με τις αυξανόμενες απαιτήσεις των σύγχρονων κοινωνιών» (Αναστασιάδου, 2015). Όσον αφορά την εκπαίδευση η ποιότητα δύσκολα προσδιορίζεται διότι υπάρχουν πάρα πολλές απόψεις σχετικά με τους σκοπούς, τους στόχους και τις κοινωνικές ανάγκες. Επίσης υπάρχουν διαφορές από τάξη σε τάξη, από μαθητές/ριες σε μαθητές/ριες, από εκπαιδευτικούς σε εκπαιδευτικούς κ. ά. Οι Βαβουράκη, Ζουγανέλη, Σοφού, & Κούτρα, (2008) και η Αναστασιάδου (2015) αναφέρουν τα εξής σχετικά με την έννοια της ποιότητας στην εκπαίδευση η οποία ορίζεται με βάση: α) την ανθρωποπλαστική της διάσταση, κατά την οποία η ποιοτική εκπαίδευση συμβάλλει στην πνευματική καλλιέργεια του ατόμου, στην ηθική ανάταση και στην ανάπτυξη ολοκληρωμένης προσωπικότητας και ακέραιου χαρακτήρα, β) το τελικό εκπαιδευτικό αποτέλεσμα δηλαδή αν μέσα από διαδικασίες, στάσεις και συμπεριφορές εκπληρώνονται οι άμεσοι στόχοι μιας σχολικής μονάδας, η οποία αποτελεί το κύτταρο αναπαραγωγής και εξέλιξης των αρχών και των προδιαγραφών του εκπαιδευτικού μας συστήματος και γ) την ικανοποίηση των αναγκών – προσδοκιών των μαθητών/ριών, αν δηλαδή η εκπαιδευτική διαδικασία πληροί τις προϋποθέσεις, ώστε ο πελάτης (μαθητές/ριες, γονείς & κοινωνία) με το εκπαιδευτικό προϊόν, ικανοποιεί τις ανάγκες του.

Deming και ποιότητα

Ο William Edwars Deming υποστήριξε ότι οι οργανισμοί μπορούν να μειώσουν το κόστος και παράλληλα να αυξήσουν την ποιότητα αν υιοθετήσουν τις πλέον κατάλληλες αρχές διαχείρισης σε ένα οργανισμό. Μείωση του κόστους σημαίνει (μειώνω τις ζημιές, επεξεργάζομαι εκ νέου, το προσωπικό αποκτά εμπειρία και αυξάνω την αφοσίωση-εμπιστοσύνη των πελατών). Για την επίτευξη αυτού του στόχου βασική προϋπόθεση η συνεχής βελτίωση και η κατανόηση όλων ότι η παραγωγή αποτελεί σύστημα και όχι τμήματα. Η φιλοσοφία του Deming συνοψίζεται από τους Ιάπωνες με την ακόλουθη σύγκριση. Όταν τα άτομα/οι οργανισμοί κινούνται με στόχο την ποιότητα σταδιακά τα συνολικά κόστη μειώνονται και η ποιότητα αυξάνεται. Ενώ όταν τα άτομα/οι οργανισμοί κινούνται με στόχο τα κόστη, τότε σταδιακά τα κόστη και η ποιότητα μειώνονται. Οι Ιάπωνες ασπάστηκαν τις θεωρίες του Deming για στατιστικό έλεγχο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τούτο οδήγησε στην μεγάλη βιομηχανική ανάπτυξη της Ιαπωνίας.

Με την αλλαγή της διοίκησης ο Deming πιστεύει ότι μια επιχείρηση θα πετύχει τους στόχους της διότι κατά 94 % την ευθύνη για την επιτυχία της την έχει η διοίκηση. Ενώ ο εργαζόμενος έχει ευθύνη μόνο 6 %. Ο Κύκλος του Deming απεικονίζει τον τρόπο της θεωρίας για το μάνατζμεντ, PDCA: PLAN – DO – CHECK- ACT. Τα 14 σημεία για την διοίκηση ολικής ποιότητας είναι τα κάτωθι (Neave, 1990, Αναστασιάδου, 2015). Η διοίκηση οφείλει να δημιουργήσει ένα σταθερό περιβάλλον για συνεχή βελτίωση των υπηρεσιών και των προϊόντων με τον σχεδιασμό ενός σταθερού πλάνου στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχείρησης μέσα από ανταγωνιστές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά (ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό πλάνο με σκοπό την επιβίωση της επιχείρησης/οργανισμού μέσα στις ανταγωνιστικές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά. Απαιτείται λοιπόν, από τη διοίκηση να αλλάξει τρόπο και φιλοσοφία διοίκησης. Αυτό σημαίνει να αντικαταστήσει παλαιές και αναχρονιστικές μεθόδους, να αλλάξει τρόπο διοίκησης σκέψης και να δώσει έμφαση σε αξίες,  η ποιότητα δεν πηγάζει από την επιθεώρηση που θεωρείται αναχρονιστική, αλλά από τη βελτίωση της διεργασίας, οι προμηθευτές και οι πρώτες ύλες επιλέγονται με μοναδικό κριτήριο την ποιότητα και όχι την τιμή, η βελτίωση του συστήματος παραγωγής και υπηρεσιών θα οδηγήσει στη βελτίωση της ποιότητας, της εξυπηρέτησης και της παραγωγικότητας έτσι θα υπάρξει διαρκής μείωση του κόστους, η καθιέρωση προγραμμάτων κατάρτισης για όλους τους εργαζόμενους στην επιχείρηση, η αναγκαιότητα να υπάρξει «διορατική ηγεσία» που θα συμβουλεύει, θα παρακινεί, θα ενθαρρύνει, θα καθοδηγεί το προσωπικό για να ολοκληρώνει κάθε εργασία με επιμέλεια, η καθιέρωση εκπαιδευτικών επιμορφωτικών προγραμμάτων του ανθρώπινου δυναμικού θα βοηθήσει στην «άρση του φόβου της καινοτομίας».

Αν η νοοτροπία της επίρριψης ευθυνών αντικατασταθεί με τη νοοτροπία επίλυσης προβλημάτων θα υπάρχουν προτάσεις για βελτιώσεις και θα αντιμετωπίζονται θετικά, η ομαδοσυνεργατικότητα για την αποφυγή εγωιστικών τάσεων σε κάθε τομέα και καθιέρωση του ομαδικού πνεύματος, αποφυγή συνθημάτων και διαφημίσεων που υπερβάλλουν και δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα, αποφυγή ποσοτικών στόχων διότι δεν βοηθούν στη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας και  αποθαρρύνουν το προσωπικό, απομάκρυνση κάθε εμποδίου που θα οδηγήσει κάθε εργαζόμενο να χάσει τη χαρά και την υπερηφάνεια του για την εργασία του με την καθιέρωση επιβράβευσης και κινήτρων για τους εργαζόμενους στον οργανισμό για να επιτευχθεί μεγιστοποίηση της απόδοσής του, συνεχής εκπαίδευση και επιμόρφωση και τέλος η ανάληψη για δράση θα οδηγήσει στον μετασχηματισμό και η δέσμευση όλων για την υλοποίηση των παραπάνω κριτηρίων θα οδηγήσει σε συνεχή βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας. Κατά τον Deming η διοίκηση πάσχει από θανάσιμες ασθένειες (Καλλιώρας, 2011: 17): Έλλειψη προσήλωσης στο σκοπό, έμφαση στα άμεσα κέρδη, αξιολόγηση των επιδόσεων ή ετήσια επισκόπηση, αντικατάσταση των ανώτατων διευθυντικών στελεχών, λειτουργία της εταιρείας με κριτήριο μόνο τους αριθμούς, υπερβολικά ιατρικά έξοδα, υπερβολικά έξοδα εγγυήσεων.

Joseph Juran και ποιότητα

O Joseph Juran έθεσε τις βασικές αρχές της ποιότητας, που συγκλίνουν στο σχεδιασμό, στην οργάνωση στη σημασία της χρήσιμης και της δυσμενούς αλλαγής, στην ευθύνη της διοίκησης για την οργάνωση της κατάλληλης δομής με σκοπό την επίτευξη της ποιότητας. Η Ποιότητα ως καταλληλότητα προς χρήση αφορά (Καλλιώρας, 2011:11): ποιότητα στο σχεδιασμό, στην προσαρμογή, στη διαθεσιμότητα, στην κατάλληλη εξυπηρέτηση μετά την πώληση. Ο σχεδιασμός της ποιότητας αποτελεί σημαντικό σημείο και αποτελεί την τριλογία της ποιότητας που αποτελείται από τον προγραμματισμό της ποιότητας, τον έλεγχο της ποιότητας, την βελτίωση της ποιότητας (Καλλιώρας, 2011:12).

Για τον Σχεδιασμό της Ποιότητας ο Juran ορίζει τα στοιχεία: αναγνώριση του πελάτη, υπολογισμός των αναγκών του, ανάπτυξη των χαρακτηριστικών του, καθορισμός των στόχων της ποιότητας, ανάπτυξη των διαδικασιών, απόδειξη των δυνατοτήτων των μεθοδολογιών. Απαραίτητα για τον Έλεγχο της Ποιότητας θεωρούνται: επιλογή των προς έλεγχο αντικειμένων, επιλογή των μεγεθών των μετρήσεων, δημιουργία του επιπέδου απόδοσης, σύγκριση των διαφορών, ανάπτυξη των διορθωτικών ενεργειών. Απαραίτητα για τον Βελτίωση της Ποιότητας είναι: απόδειξη της ανάγκης βελτίωσης, προκαθορισμός των συγκεκριμένων τομέων εφαρμογής βελτιώσεων, οργάνωση και καθοδήγηση των προγραμμάτων βελτίωσης της ποιότητας, διάγνωση και εντοπισμός των αιτιών, απόδειξη της αποτελεσματικότητος των διορθωτικών ενεργειών, ανάπτυξη των διορθωτικών ενεργειών, ανάπτυξη συστήματος ελέγχου διατήρησης των πλεονεκτημάτων των βελτιώσεων (Λαμπρακόπουλος, 2012: 14-15). Οι φάσεις επίλυσης προβλημάτων: ο Juran υποστήριξε ότι με τη βελτίωση της ποιότητας θα αυξηθεί η απόδοση σε πολύ υψηλά επίπεδα. Για να επιτευχθεί επίλυση ενός προβλήματος πρέπει να υπάρξουν αλλαγή στη νοοτροπία, την γνώση, την οργάνωση, τα πολιτιστικά πρότυπα και τα αποτελέσματα. Καθόρισε τις έξι (6) φάσεις της επίλυσης προβλημάτων ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα. Αυτές είναι: εντοπισμός του έργου, ορισμός του έργου, διάγνωση της αιτίας, θεραπεία της αιτίας, μονιμοποίηση των βελτιώσεων, αναπαραγωγή και νέα εκκίνηση. O Juran υποστήριξε ότι για τη βελτίωση της ποιότητας θα μπορούσε να εφαρμοστεί η αρχή του Παρέτο και επεσήμανε ότι το 20% των δυσλειτουργιών προκαλούσε το 80% των προβλημάτων.

Crosby και ποιότητα

Ο Philip B. Crosby, (1926 – 2001) ήταν επιχειρηματίας και συγγραφέας, υποστήριξε ότι πολλοί μάνατζερ μπερδεύουν τις λειτουργικές πτυχές που αφορούν στην ποιότητα και συμπέρανε τα εξής ορισμούς για κάθε μία από τις παρακάτω πτυχές: α) Διαχείριση της Ποιότητας: φιλοσοφία που ορίζει το στυλ διαχείρισης και της πολιτικής που ακολουθεί ένας οργανισμός. Αν o οργανισμός διοικείται, ενεργεί και λειτουργεί σε αρμονία με την «ποιότητα» τότε τίθενται χρήσιμα συστήματα του οργανισμού σε λειτουργία. Για να επιτευχθεί διοίκηση ποιότητας προϋπόθεση είναι να δημιουργηθεί περιβάλλον στο οποίο οι συναλλαγές στέφονται από επιτυχία και να υπάρχουν υγιείς σχέσεις ανάμεσα στους εμπλεκόμενους. β) Η Διασφάλιση Ποιότητας: απαιτεί εργασιακή πειθαρχία και καταγραφή των καθηκόντων όλων των εργαζομένων. Τούτο γίνεται με σκοπό την οργάνωση των πληροφοριών ώστε να ακολουθήσει η παραγωγική διαδικασία του οργανισμού. Είναι λάθος όμως πως η Διασφάλιση Ποιότητας εξασφαλίζει και τη διαχείριση ποιότητας. Ανάλογο παράδειγμα αποτελεί ότι η απόκτηση διπλώματος δεν συνεπάγεται απαραίτητα καλό οδηγό. γ) Ο Ποιοτικός Έλεγχος: συνίσταται σε συλλογή στατιστικών στοιχείων, μέτρηση αξιολόγησης του έργου ενός οργανισμού ή μιας επιχείρησης κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας.  Τούτο βοηθά να αξιολογείται η παραγωγική διαδικασία ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη και προλαβαίνει την ελαττωματική παραγωγή ενός οργανισμού ή μιας επιχείρησης. δ) Η Στατιστική Επεξεργασία Ελέγχου: είναι η συγκέντρωση αριθμητικών δεδομένων των μετρήσεων με πραγματικούς όρους (όπως καταγράφεται στην οθόνη του αυτοκινήτου χωρίς να αγγίζει τις ανώτατες ή ελάχιστες τιμές). Όταν σε μια επιχείρηση έχουμε ελαττωματική παραγωγή τότε η διοίκηση οφείλει να αναγνωρίσει τα σήματα Στατιστικής Επεξεργασίας Ελέγχου και να καταλήξει σε συμπεράσματα για να ληφθούν προληπτικά μέτρα. ε)  Η Αξιολόγηση: σχετίζεται με την επιθεώρηση, τους ελέγχους και τη συλλογή παρατηρήσεων σχετικά με την πληρότητα. Αξιολόγηση της παραγωγικής διαδικασίας όταν ο επιθεωρητής εξετάζει τα προϊόντα. Όσον αφορά στη διοίκηση η Αξιολόγηση είναι αδιάκοπη χωρίς να γίνεται αντιληπτή και δεν επισημοποιείται όπως όφειλε.

Τα δεκατέσσερα βήματα (Καλλιώρας, 2011: 9-10), που διατύπωσε ο Crosby αφορούν στην βελτίωση της ποιότητας ενός οργανισμού και επαναλαμβάνονται κάθε 18 μήνες: δέσμευση της διοίκησης, οργάνωση της Ομάδας Έργου Βελτίωσης της Ποιότητας, μέτρηση της Ποιότητας, κόστος Ποιότητας: κόστος προσαρμογής και κόστος μη προσαρμογής, επίγνωση, διορθωτικές ενέργειες από ειδικές ομάδες (task groups), σχεδιασμός μηδενικών σφαλμάτων, εκπαίδευση υπευθύνων σε ότι αφορά την ποιότητα και παρευρίσκονται σε ομαδικές επιστημονικές συναντήσεις για να εφαρμόσουν το πρόγραμμα και πώς να το εφαρμόσουν, μέρα μηδενικών σφαλμάτων, γίνονται ενέργειες για να πετύχουν τους στόχους μηδενικών σφαλμάτων, καθορισμός στόχων, διόρθωση σφαλμάτων και καθορίζονται οι ενέργειες προς αποφυγή αυτών, αναγνωρίζονται οι επιδόσεις όσων πέτυχαν τους ατομικούς και τους ομαδικούς στόχους, γίνεται συμβούλιο ποιότητας στο οποίο συμμετέχουν οι αρμόδιοι ποιότητας και ανταλλάσουν καλές πρακτικές, εμπειρίες, γνώσεις και αναφέρονται σε επιπλοκές και προβλήματα και όλα τα παραπάνω βήματα επαναλαμβάνονται κάθε 18 μήνες μετά την εφαρμογή του προγράμματος (Καλλιώρας, 2011: 9-10).

Ομοιότητες και διαφορές των ανωτέρω προσεγγίσεων

Από τις συγκρίσεις των παραπάνω γκουρού της Ποιότητας δεν μπορεί να ειπωθεί ότι ότι ο ένας ή ο άλλος είναι καλύτερος από κάποιον άλλον γιατί ο ένας αλληλοσυμπληρώνει τον άλλον, φτάνουν δε στο ίδιο αποτέλεσμα από διαφορετικό δρόμο. Ο Juran έδωσε ιδιαίτερη σημασία στον ανθρώπινο παράγοντα στη διαχείρηση της ποιότητας και στην εκπαίδευση και κατάρτιση των  στελεχών της διοίκησης.  Ενώ η φιλοσοφία των Deming και Crosby βασίζεται κατά κύριο λόγο στην ευθύνη που έχουν τα στελέχη διοίκησης για την καλή ή κακή ποιότητα. Η διαφοροποίηση τους έγκειται στο γεγονός ότι κάθε ένας από αυτούς έχει διαμορφώσει μία διαφορετική σχολή που εφαρμόζει διαφορετικές διαδικασίες, προσεγγίσεις, εργαλεία, ορισμούς κλπ για την ποιότητα με τη μορφή κανόνων. Αυτοί οι κανόνες ή προσεγγίσεις είναι: τα 14 σημεία του Deming,  τα 14 σημεία του Crosby, η τριλογία του Juran κ.ά.. Οι κανόνες αυτοί οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα γιατί στηρίζονται στην ίδια φιλοσοφία η οποία επικεντρώνεται στον στρατηγικό ρόλο που διαδραματίζει η διαχείριση της Ποιότητας – Quality Management στην σύγχρονη επιχείρηση, στον σύγχρονο άνθρωπο σε κάθε σύγχρονη κοινωνία, με την άμεση εμπλοκή όλων Total Quality Management ( Λαμπρακόπουλος, 2012: 10).

Ο Deming θεωρεί ότι η ποιότητα έγκειται στην εκπαίδευση, στις υποχρεώσεις της διοίκησης, στην αναγκαιότητα της μέτρησης και της λήψης αποφάσεων αφού πρώτα γίνει στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων, ο Juran θεωρεί ότι η ποιότητα οφείλεται στον έγκαιρο προγραμματισμό, υλοποίηση και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων, στην σημασία της υπευθυνότητας και του διαχωρισμού του έργου σε μικρά έργα για συνεχή βελτίωση. Για τον Grosby ποιότητα σημαίνει  μηδενικά λάθη, μείωση του κόστους της μη-Ποιότητας και έγκαιρη πρόβλεψη προβλημάτων. Η δέσμευση για την συνεχή βελτίωση της Ποιότητας αφορά όλους τους εμπλεκόμενους και αποτελεί πάνω από όλα ευθύνη της διοίκησης κάθε επιχείρησης, η οποία καλείται να υλοποιήσει το όραμα της προσφέροντας κατάλληλους πόρους και την απαραίτητη εκπαίδευση ώστε να ελέγχει συνεχώς αν υλοποιούνται οι στόχοι της, των οποίων ο σημαντικότερος είναι η έγκαιρη πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων λειτουργώντας σε μία ανταγωνιστική αγορά της οποίας τα στοιχεία που την χαρακτηρίζουν είναι χαμηλή τιμή και υψηλή ποιότητα.

Συμπεράσματα

Εν κατακλείδι οι κανόνες των Deming, Juran και Crosby οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα: τη διοίκηση ολικής ποιότητας, γιατί η φιλοσοφία τους στηρίζεται στον στρατηγικό ρόλο που παίζει η διαχείριση της Ποιότητας στην σύγχρονη επιχείρηση, στον σύγχρονο άνθρωπο σε κάθε σύγχρονη κοινωνία με την άμεση εμπλοκή όλων. Ο Deming δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις υποχρεώσεις της διοίκησης, στην αναγκαιότητα της μέτρησης και της λήψης απόφασης. Στη συνέχεια ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στην στατιστική ανάλυση και μελέτη των αποτελεσμάτων. Ο Juran εστιάζει στον προγραμματισμό, την υλοποίηση και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων με την τριλογία, την σημασία που έχει η υπευθυνότητα και ο διαχωρισμός του έργου με τη συνεχή βελτίωση των επί μέρους έργων. Τέλος η φιλοσοφία του Crosby στηρίζεται στην σημασία των μηδενικών λαθών, του κόστους και της μη-Ποιότητας και της έγκαιρης πρόβλεψης των προβλημάτων. Η φιλοσοφία της ΔΟΠ βρίσκει επίσης εφαρμογή στο χώρο της Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Telford & Messon, 2005, Venkatraman, 2007) θέτοντας όλες τις προϋποθέσεις για μια υγιή σχέση ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκομένους, μαθητές, φοιτητές, σπουδαστές, εκπαιδευτικούς, διευθυντές, γονείς, κοινωνία με στόχο τη Συνεχή Βελτίωση και Ανάπτυξη. Όλα τα παραπάνω που αναφέρθηκαν από τους γκουρού της ποιότητας (βήματα αρχές, εργαλεία κ.ά.) είναι αρκετά σημαντικά και πρέπει να ακολουθούνται από τη διοίκηση κάθε οργανισμού /επιχείρησης διότι «η φιλοσοφία της ΔΟΠ παρέχει όλα τα εχέγγυα στους οργανισμούς, ώστε να πετυχαίνουν βιώσιμη ανάπτυξη σε όλους τους τομείς, να λειτουργούν υπό καθεστώς συνεχούς βελτίωσης, να ενστερνίζονται πανανθρώπινες αξίες και να αξιοποιούν όλα τα εργασιακά ατού στο έπακρο (Κουτόβα, 2014:17) στα πλαίσια της συνεχούς βελτίωσης (Συντιχάκη, 2010:5) της ποιότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Αναστασιάδου Σ., (2015). Σημειώσεις του μαθήματος Διοίκηση Ολικής Ποιότητας του μεταπτυχιακού Προγράμματος: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης.

Βαβουράκη, Α., Ζουγανέλη, Α., Σοφού, Ε. & Κούτρα, Χ., (2007). Ευρωπαϊκές θέσεις για την Ποιότητα στην Εκπαίδευση, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 13, σσ. 33-42.

Βασιούλας, Χρ., (2012). ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας, Τμήμα Εμπορίας & Διαφήμισης. Πτυχιακή Εργασία, Ποιοτικός έλεγχος και συστήματα διασφάλισης ποιότητας στον πρωτογενή τομέα. Διαθέσιμο on line: http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/sdo/mk/2012/VasioulasChristos/attached-document-1330422250-625756-6480/VasioulasChristos2012.pdf , προσπελάστηκε στις 08-02-2016.

Δήμου, Ελ., (2011). Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Μαθηματικών, Διπλωματική εργασία: Μοντέλο Πιστοποίησης Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Υλικού για Εκπαίδευση Ενηλίκων με τη μέθοδο εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Διαθέσιμο on line: http://nemertes.lis.upatras.gr/jspui/bitstream/10889/5418/1/Διπλωματική Εργασία.pdf, προσπελάστηκε στις 08-02-2016.

Ζαβλανός, Μ., (2006). Η Ποιότητα στις Παρεχόμενες Υπηρεσίες και τα Προϊόντα, Αθήνα: Εκδόσεις  Σταμούλη.

Ζαβλανός, Μ., (2003). Η ολική ποιότητα στην εκπαίδευση, Αθήνα: Εκδόσεις Σταμούλη.

Goetch D. L & Davis S. B. (2013). Διαχείριση Ποιότητας και Οργανωσιακή Αριστεία. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη.

Καλλιώρας Σ., (2011). Εργασία στο μάθημα CADCAM. Τμήμα Αυτοματισμού, ΤΕΙ Πειραιά. σσ. 11-12, 17, Διαθέσιμο on line: http://auto.teipir.gr/sites/default/files/poiotita.pdf προσπελάστηκε στις 08-09-2016.

Κατσαρός, Ιωάν., (2008). Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Αθήνα, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Πράξη με τίτλο: « Επιμόρφωση στελεχών Διοίκησης της Εκπαίδευσης».

Κουτόβα, Χ., (2014). Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, Μεταπτυχιακή εργασία με θέμα: «Η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και η ηγετική επάρκεια του διευθυντή σχολείου. σ17 Διαθέσιμο on line: https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/16258/3/KoutovaCharikleiaMsc2014.pdf ,προσπελάστηκε στις 18-10-2016.

Λαμπρακόπουλος, Σ., (2012). Σημειώσεις Σεμιναριακών Εισηγήσεων,  Εφαρμογές Διοίκησης Ολικής Ποιότητας στη σύγχρονη επιχείρηση, σσ 10, 14-15  Διαθέσιμο on line: http://mke.teilar.gr/seminars/item/download/82.html, προσπελάστηκε στις 08-11-2016.

Oakland. J. (2003). Total Quality Management. (2nd ed.). Burlington: Butterworth Heinemann.

Σαΐτης, Χ., (1997). Management ολικής ποιότητας: μια νέα μεθοδολογία για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος διοίκησης της εκπαίδευσης. Διοικητική Ενημέρωση, 9: 21-51.

Συντιχάκη, Χρ., (2010). Η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας ως Εργαλείο Ανάπτυξης, Ανώτατο Τεχνολογικό Ίδρυμα Κρήτης, σ 5 Διαθέσιμο on line: http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/sdo/log/2010/SyntichakiChrysi/attached-document-1305788567-287885-2307/syntixaki2011.pdf, προσπελάστηκε στις 8-10-2016

Neave, H., R., (1990). Thedeming dimension, SPC Press.

Στειακάκης, Ε. & Κωφίδης Ν. (2010). Διοίκηση και Έλεγχος Ποιότητας. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη.

Στεφανάτος, Σ. (2000). Προγραμματισμός για την Ποιότητα. Τόμος Β. Εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Πάτρα.

Telford, R., & Masson, R. (2005). The congruence of quality values in higher education. Quality Assurance in Education, 13(2), 107-119.

Venkatraman, S. (2007). A framework for implementing TQM in higher education programs. Quality Assurance in Education, 15(1), 92-112.

Webster J., & Watson R., (2002). Analyzing the Past to Prepare for the Future: Writing a Literatyre Review. MIS Quartely. 2002, Vol. 26, 2, pp. 13-23. Διαθέσιμο on line: https://web.njit.edu/~egan/Writing_A_Literature_Review.pdf προσπελάστηκε στις 8-10-2016

21 Απριλίου 2017 στις 9:26 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Νικόλαος Φωτίου[1]*, Κωνσταντίνος Παραστατίδης[2]**, Μαριάννα Αποστόλου[3]***

 Στην παρούσα παρουσίαση θα αναφερθούμε στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την επικαιροποίηση της Διαδικτυακής Πύλης Επαγγελματικού Προσανατολισμού (www.mysep.gr). Στόχος της Διαδικτυακή Πύλης αποτελεί η πληροφόρηση των μαθητών για κάθε θέμα Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Κάθε νέος προκειμένου να πάρει αποφάσεις για την εκπαιδευτική και την επαγγελματική του πορεία χρειάζεται να προβεί στην αναζήτηση και αξιολόγηση πληροφοριών. Η Πύλη Επαγγελματικού Προσανατολισμού  λειτουργεί καταλυτικά προς αυτή την κατεύθυνση. Τόσο ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη, όσο και η επικαιροποίηση της διαδικτυακής Πύλης αποβλέπουν μέσα στις υπάρχουσες συνθήκες (οικονομικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές, πολιτικές), να προσφέρουν την αναγκαία βοήθεια σε κάθε νέο για να κάνει τις καλύτερες ατομικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές του επιλογές.

Λέξεις κλειδιά: επαγγελματικός προσανατολισμός, πληροφόρηση, διαδίκτυο, κοινωνικά δίκτυα, e-book.

INNOVATIVE PRACTICES FOR THE DEVELOPMENT OF DIGITAL APPLICATIONS IN SUPPORT OF GUIDANCE

In this presentation we will refer to the design, development and updating of the Portal Career Guidance (www.mysep.gr). The aim of the Portal is Internet information for students for each subject Career Counselling. Each new order to make decisions about the educational and professional career needs to make the search and evaluation of information. Gate Career Guidance catalytic effect in this direction.

Both the design and the development and updating of the internet portal designed within the existing conditions (economic, educational, social, political), to provide the necessary assistance to any new order to make the best individual educational and professional choices.

Εισαγωγή

Στην εποχή μας ο επαγγελματικός προσανατολισμός καλείται να ανταποκριθεί στις ολοένα συνεχείς και αυξανόμενες απαιτήσεις μιας κοινωνίας, που έχει να αντιμετωπίσει αναρίθμητες προκλήσεις σε όλους τους τομείς οργάνωσής της. Υπό αυτές τις συνθήκες, κάθε είδους δομικές αλλαγές στο επαγγελματικό και εκπαιδευτικό χώρο, όχι μόνο αποδίδουν νέο νόημα, αλλά και αλλάζουν και διαφοροποιούν ταυτόχρονα τον τρόπο δράσης και τα μέσα εφαρμογής του προσανατολισμού των νέων (Ασβεστάς, κ.α. 2007α).

Η βοήθεια στο επίπεδο του επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων, μέσα σε αυτές τις μεταβατικές συνθήκες, οφείλει να υπακούει σε δύο τουλάχιστον σύγχρονες αναγκαιότητες: α). στις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις της εποχή μας β). αλλά κυρίως στην αποτελεσματικότητα και συγκεκριμενοποίηση της ίδιας της αποστολής της.

Όμως, είναι οξύμωρο και αντιφατικό ο επαγγελματικός προσανατολισμός στα σχολεία να προσπαθεί να επιτύχει τους στόχους του  με το παραδοσιακό τρόπο λειτουργίας και να μην αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις (Ψηφιακές εφαρμογές) για να επιτύχει την αποτελεσματικότητά του (Πατεστή, Παπαδοπούλου, 1997).

Αναγκαιότητα σχεδιασμού διαδικτυακής πύλης

Ως εκπαιδευτικοί, που έχουμε επιφορτιστεί με την εφαρμογή του επαγγελματικού προσανατολισμού στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συγκεντρώνουμε καθημερινά υλικό επαγγελματικού προσανατολισμού ανάλογα με τις ανάγκες των συμβουλευόμενων. Το υλικό αυτό καθώς και οι παρουσιάσεις που ετοιμάζουμε, θα είναι δυνατόν να αναζητηθεί στην διαδικτυακή πύλη, από άλλους εκπαιδευτικούς ή εάν χρειαστεί να δημιουργηθεί εκ νέου χωρίς να δαπανάται πολύτιμος χρόνος. Έτσι, γεννήθηκε η ιδέα δημιουργίας μιας ιστοσελίδας (πύλης) που θα λειτουργεί μόνιμα, παρέχοντας μία μόνιμη, συνεχώς ανανεωμένη διαδραστική λύση, στην οποία θα αξιοποιηθεί κάθε δυνατή ψηφιακή εφαρμογή ώστε το αναγκαίο υλικό του επαγγελματικού προσανατολισμού να είναι άμεσα διαθέσιμο σε μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς και συμβούλους επαγγελματικού προσανατολισμού. Η πύλη αυτή θα έχει κυρίως πρακτική εφαρμογή και θα λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς τις επίσημες βάσεις δεδομένων που διαθέτει το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής καθώς και του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού, ή άλλων φορέων.

Ανάπτυξη διαδικτυακής πύλης

Έχοντας ως στόχο την δημιουργία Πύλης Επαγγελματικού Προσανατολισμού, το υλικό που συγκεντρώσαμε κατά την πάροδο των ετών ταξινομήθηκε και οργανώθηκε, ώστε να προσφέρεται στους μαθητές ως μία εναλλακτική Βάση Δεδομένων Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Για την κατασκευή της επιλέχτηκε το WordPress, ελεύθερο λογισμικό ανοιχτού κώδικα κατασκευής ιστολογιών, που παρέχει αξιόλογα τεχνικά χαρακτηριστικά, που διευκολύνουν τον προγραμματιστή στο έργο του. Με την επιλογή μας αυτή θέσαμε τις βάσεις, πάνω στις οποίες μπορεί να αναπτυχτεί μία Βάση Δεδομένων χωρίς περιοριστικά τεχνικά προβλήματα ή δεσμεύσεις.

Για να μπορεί να υπηρετηθεί ένας τέτοιος στόχος, η Πύλη Επαγγελματικού Προσανατολισμού περιέχει κείμενα επιστημονικά άρτια, που διαθέτουν αξιοπιστία και εγκυρότητα, συμβατά πάντα με τις ιδιαιτερότητες της συμβουλευτικής, του σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού και με τις αρχές της παιδαγωγικής, ώστε να υποστηρίζει την κριτική ανάγνωση και την αυτό-πληροφόρηση. Έτσι, η χρήση του διαδικτυακού τόπου από τους μαθητές ή ακόμα και τους εκπαιδευτικούς ΣΕΠ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα πλαίσια της αυτό-πληροφόρησης, της διδασκαλίας του μαθήματος ΣΕΠ, σε προγράμματα αγωγής σταδιοδρομίας, καθώς επίσης και στο μάθημα της Ερευνητικής εργασίας, όταν επιλέγεται θεματολογία που συνδέεται με ζητήματα επαγγελματικού προσανατολισμού, τόσο στο Λύκειο, όσο και στο Γυμνάσιο.

Μάλιστα στο Γυμνάσιο στην Γ΄ τάξη, από το τρέχον σχολικό έτος 2015-16, η ερευνητική εργασία συνδέεται υποχρεωτικά με θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού στο ένα τρίμηνο, σύμφωνα με το νέο εγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα. Το μάθημα της βιωματικής δράσης στο Γυμνάσιο και της ερευνητικής εργασίας (PROJECT) στο Λύκειο ενδείκνυνται για έρευνα από τους μαθητές για την αποσαφήνιση των στόχων τους, ειδικά μέσα στις υπάρχουσες εκπαιδευτικές συνθήκες, με την απουσία από το εγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα του Γενικού Λυκείου κάθε σχετικής δραστηριότητας ή μαθήματος.

Οι συνεχείς αλλαγές στην εκπαίδευση, καθώς και η διασπορά των πηγών πληροφόρησης, δημιουργούν δυσκολία στους μαθητές ως προς την εύρεση και αξιολόγηση των πληροφοριών. Η κατάσταση δυσχεραίνει όσο ανεβαίνουμε επίπεδο εκπαιδευτικής βαθμίδας με την πληθώρα σχολών και τμημάτων Πανεπιστημίων & Τ.Ε.Ι. που υπάρχουν σήμερα.

Η αξιοποίηση του διαδικτύου και των ψηφιακών εφαρμογών αποτελεί σημαντική διαδικασία, με δεδομένο ότι η πληροφόρηση αποτελεί ένα από τα τέσσερα βασικά στάδια στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού. Συνεπώς, η συμβολή του είναι καθοριστική, αφού επιδιώκει να δώσει τη δυνατότητα σε κάθε μαθητή όσο το δυνατόν πλήρους και έγκαιρης ενημέρωσης, ώστε κατακτώντας ικανοποιητικά το πρώτο στάδιο της πληροφόρησης να συνεχίσουν την διερεύνησή τους στο επίπεδο της προσωπικής αυτογνωσίας  και των διαδικασιών της ορθολογικής λήψης απόφασης για μία επιτυχημένη μετάβαση στους εκπαιδευτικούς και επαγγελματικούς τους στόχους (Ασβεστάς, κ.α. 2007α).

Αξιολόγηση διαδικτυακής πύλης

Ο στόχος της Διαδικτυακής Πύλης είναι να εκμεταλλευτεί τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει κάθε ψηφιακή εφαρμογή στο διαδίκτυο και να τις θέσει στην υπηρεσία του επαγγελματικού προσανατολισμού. Για την εξασφάλιση της εγκυρότητας των στοιχείων και των κειμένων της Πύλης ελέγχεται και ανανεώνεται τουλάχιστον δύο φορές ανά έτος, ώστε η πληροφόρηση που παρέχεται να είναι αντικειμενική, έγκυρη και συμβατή με το εκπαιδευτικό νομοθετικό πλαίσιο. Για την αρχική ταξινόμηση του υλικού σε κατηγορίες και υποκατηγορίες ζητήθηκε η γνώμη έμπειρων υπευθύνων Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Σ.Ε.Π.) από Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού  (ΚΕ.ΣΥ.Π) των Νομών Θεσσαλονίκης και Ημαθίας, ατόμων δηλαδή, που έχουν τεράστια εμπειρία σε διαδικασίες ατομικής και ομαδικής επαγγελματικής συμβουλευτικής σε μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Σήμερα πλέον αποτελεί μία μεγάλη βάση δεδομένων επαγγελματικού προσανατολισμού, αφού περιέχει στοιχεία για κάθε σχολή ή τμήμα  δευτεροβάθμιας και ανώτατης εκπαίδευσης που λειτουργεί στην Ελλάδα. Έτσι, η χρήση της Διαδικτυακής Πύλης, εκτός από τους μαθητές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κάθε ενδιαφερόμενο (φοιτητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, κ.α.).

Κατά το στάδιο του σχεδιασμού, η ηλεκτρονική διεύθυνση της Πύλης κοινοποιήθηκε και ζητήθηκε η αξιολόγησή της: α). από τα Γραφεία Διασύνδεσης των Πανεπιστημίων, των  Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων β). καθώς και από τα Γραφεία Διασύνδεσης άλλων φορέων, όπως: του Οργανισμού Τουριστικής Εκπαίδευσης, ΓΕΕΘΑ, Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, Εκκλησία της Ελλάδος, Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, κ.α.

Από τους ανωτέρω φορείς ζητήθηκε να ελέγχουν τις πληροφορίες που αναφέρονται για τα ιδρύματα τους και να μας κοινοποιήσουν τυχόν αναντιστοιχίες ή λάθη. Επίσης, ζητήθηκε η αξιολόγησή της (με αντίστοιχο ερωτηματολόγιο) από συναδέλφους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε ΚΕ.ΣΥ.Π. (Κέντρα Συμβουλευτικής & Προσανατολισμού).

Η πρώτη αυτή πιλοτική αξιολόγηση, μας παρείχε σημαντικά στοιχεία για την δομή και την διάθρωση της Πύλης, καθώς και του τρόπου παρουσίασης κάθε σχολής ή τμήματος δευτεροβάθμιας ή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για την διαμόρφωση των προδιαγραφών της Πύλης λάβαμε υπόψη εκτός από τις υποδείξεις έμπειρων στελεχών σε δομές Σ.Ε.Π. και τις παρατηρήσεις ενεργών εκπαιδευτικών που πήραν μέρος στην πρώτη πιλοτική αξιολόγηση της. Εκτός από την αρχική αξιολόγηση προβλέπεται μόνιμη έρευνα – αξιολόγηση των υπηρεσιών της μέσα από ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο των επισκεπτών της.

(https://docs.google.com/forms/d/1HouuLro8uQQfnISOo9sWq8D_rdP2cmQwlSv6eVnyMIU/viewform)

Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των νέων αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις, οι οποίες, βέβαια, επηρεάζονται από μακροχρόνιες διαδικασίες και ξεκινούν πολλά χρόνια πριν αποφοιτήσει ο μαθητής από το σχολείο και φυσικά συνεχίζονται για αρκετό χρόνο ακόμα μετά την αποφοίτησή του (Ασβεστάς, κ.α. 2007β). Η κρισιμότερη περίοδος για τον προσανατολισμό ενός ατόμου προς μία επαγγελματική κατεύθυνση ή σταδιοδρομία είναι η εφηβεία, η περίοδος δηλαδή που καλούνται οι μαθητές Γυμνασίου και στη συνέχεια οι τελειόφοιτοι Λυκείου να πάρουν κρίσιμες και σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον τους. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι φιλοδοξίες κατά την εφηβεία έχουν προβλεπτική αξία για την μελλοντική σταδιοδρομία των νέων και ότι οι φιλόδοξοι έφηβοι είναι πιο πιθανό να ασκήσουν επαγγέλματα υψηλότερου κύρους σε σύγκριση με τους λιγότερο φιλόδοξους συμμαθητές τους (Κασσωτάκης, 2002).

Κατά την διαμόρφωση όμως των επαγγελματικών επιλογών κάθε ατόμου, παίζουν καθοριστικό ρόλο πολλοί παράγοντες, που επηρεάζουν και καθορίζουν ως ένα βαθμό τις αποφάσεις των νέων. Κυρίως οι έφηβοι, προσπαθώντας για να προσανατολιστούν για το επαγγελματικό τους μέλλον, επηρεάζονται από τους γονείς τους, από το σχολικό περιβάλλον, από τους συμμαθητές τους, από τα Μ.Μ.Ε., από τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και γενικά από το κοινωνικό περιβάλλον. Ενώ σημαντικό ρόλο οφείλουν να παίξουν και τα ατομικά χαρακτηριστικά, όπως είναι η προσωπικότητα, η αυτοεκτίμηση και τα κίνητρα. (Δημητρόπουλος, 1999). Η παιδαγωγική αξία της Διαδικτυακής Πύλης, συνίσταται: α). στην συμβολή στην προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών, αφού λαμβάνει σοβαρά υπόψη τους ανωτέρω παράγοντες β). στα κίνητρα για την επίτευξη υψηλότερων προσδοκιών και στόχων γ). στην επικέντρωση στις ανάγκες του κάθε μαθητή δ). και στην διευκόλυνση της διαδικασίας «μαθαίνω πώς να μαθαίνω» ή καλύτερα «πληροφορούμαι για το πώς να αναζητώ τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές πληροφορίες που χρειάζομαι και να έχω μία κριτική στάση απέναντι σε κάθε πληροφορία».

Η διαδικτυακή Πύλη αξιολογήθηκε με θετικά σχόλια από το σύνολο των συμμετεχόντων όπως έδειξαν τα ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν μέχρι σήμερα (09/02/2016). Η δομή της έγινε με τέτοιο τρόπο που να συμβάλει αποτελεσματικά στην εύκολη αναζήτηση των εκπαιδευτικών πληροφοριών. Οι κατηγορίες και τα επιμέρους άρθρα κινούνται επίσης προς θετική κατεύθυνση. Οι τίτλοι δίνουν τον τόνο και είναι αντιπροσωπευτικοί στην εσωτερική μηχανή αναζήτησης.

Ο τρόπος παρουσίασης των σχολών της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης περιέχει ικανοποιητικά στοιχεία επάρκειας, αξιοπιστίας και επικαιροποίησης της. Στόχος είναι να οδηγεί κάθε φορά σε ικανοποιητική εκπαιδευτική πληροφόρηση, καθώς επίσης να παρέχει την δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στον διαδικτυακό τόπο της αντίστοιχης σχολής, διευκολύνοντας κάθε ενδιαφερόμενο. Επιπλέον στόχος είναι να προτρέπει επίσης τους ενδιαφερομένους σε μία σφαιρική και συγκριτική παρουσίαση σε σχέση με παρόμοιες ή άλλες σχολές.

Το βασικό κείμενο των σχολών της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας σχεδιάστηκε κατάλληλα ώστε να είναι απαλλαγμένο από αοριστίες και δύσκολες έννοιες, ενώ ο σκοπός, οι κατευθύνσεις, οι ιδιαιτερότητες του προγράμματος σπουδών, η διάρκεια σπουδών, τα ενδεικτικά μαθήματα, οι μεταπτυχιακές σπουδές, τα σχετικά επαγγέλματα ή οι σχετικές επαγγελματικές οργανώσεις καθοδηγούν ικανοποιητικά τους ενδιαφερόμενους στη πληροφόρηση τους. Για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των στοιχείων παρατίθεται αυτούσια ο οδηγός σπουδών του τμήματος (εάν είναι διαθέσιμος από το τμήμα), καθώς και το απόσπασμα από το Φύλο της Ελληνικής Κυβερνήσεων (ΦΕΚ, εάν υπάρχει) το οποίο αναφέρεται στα επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων κάθε σχολής.

Στο ερωτηματολόγιο της μόνιμης έρευνας – αξιολόγησης, εκτός από τα ανωτέρω στοιχεία, δηλαδή: χρησιμότητα, επάρκεια, αξιοπιστία και επικαιροποίηση του περιεχομένου της, δομή και αισθητικό αποτέλεσμα δίνεται η δυνατότητα μέσω δύο ανοικτών ερωτήσεων, προτάσεων για την βελτίωση της, και το υλικό που επιθυμούν οι χρήστες να εμπλουτιστεί. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις ειδικά των μαθητών αποτελούν εγγύηση για την συνεχή βελτίωση – αναβάθμιση της.

Η παρουσία της πύλης στα κοινωνικά δίκτυα

Στο εσωτερικό της Πύλης έχουν ενσωματωθεί σε μορφή βίντεο αρκετές παρουσιάσεις για την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και για την Ανώτατη Εκπαίδευση από το κανάλι της Πύλης στο YouTube. Το συγκεκριμένο κοινωνικό δίκτυο ενδείκνυται για την καταλληλότητα και την αξιοπιστία παρουσιάσεων σε μορφή βίντεο, καθώς επίσης ασκεί μία θετική επιρροή, ειδικά στους νέους που είναι πιο εξοικειωμένοι με τις ΤΠΕ. Στόχος αυτών των αναρτήσεων και της ενσωμάτωσης τους στο εσωτερικό της Πύλης είναι να δώσει την δυνατότητα παρακολούθησης σε κάθε ενδιαφερόμενο μαθητή που δεν είχε την τεχνική δυνατότητα ζωντανής παρακολούθησης τους.

Τέλος, στη σελίδα της Πύλης στο www.facebook.com/mysep.gr αναρτώνται ζητήματα επικαιρότητας επαγγελματικού προσανατολισμού και προβολής αξιόλογων δράσεων ή διακρίσεων που αναπτύσσουν οι εκπαιδευτικοί οργανισμοί. Το συγκεκριμένο κοινωνικό δίκτυο χρησιμοποιείται καθημερινά από πολλού νέους και η παρουσία μας εκεί εξασφαλίζει μία εναλλακτική μορφή πληροφόρησης.

Ανάρτηση Ηλεκτρονικών Βιβλίων

Η Διαδικτυακή Πύλη παρέχει την δυνατότητα ανάρτησης Ηλεκτρονικών Βιβλίων (e-book) με θεματολογία που έχουν σχέση με την δομή και την λειτουργία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και επηρεάζουν καθοριστικά τις επαγγελματικές επιλογές των νέων. Έχουν δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό ο οδηγός σπουδών για το γενικό λύκειο (41σελίδων), ο οδηγός σπουδών δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης (114 σελίδων) με τρεις εκδόσεις μέχρι σήμερα για να ανταποκρίνεται με εγκυρότητα απέναντι στους χρήστες του.

Επίσης δύο νέοι οδηγοί σπουδών για την ανώτατη εκπαίδευση για τους μαθητές των γενικών (432 σελίδων) και των επαγγελματικών λυκείων (172 σελίδων)  που επιδιώκουν να παρέχουν την αναγκαία πληροφόρηση για την μετάβαση των νέων από την δευτεροβάθμια στην ανώτατη εκπαίδευση.

Τέλος, δίνεται κι η δυνατότητα ανάρτησης κάθε σχετικού άρθρου ή μελετών επαγγελματικών φορέων & επιμελητηρίων σε ζητήματα εργασίας και εκπαίδευσης που άπτονται του επαγγελματικού προσανατολισμού.  Για την επιμέλεια των e-book, οδηγών σπουδών, παρουσιάσεων σε μορφή ppt video επιζητείται η συνεργασία με έμπειρους κάθε φορά εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Συμπεράσματα

Η Διαδικτυακή Πύλη Επαγγελματικού Προσανατολισμού αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για μαθητές, φοιτητές, γονείς και εκπαιδευτικούς αφού καλύπτει το κενό της διασποράς των εκπαιδευτικών πληροφοριών στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Η τήρηση αυστηρών προδιαγραφών στο στάδιο του σχεδιασμού και της ανάπτυξής της, σε συνδυασμό με την υποχρεωτική επικαιροποίηση και της μόνιμης αξιολόγησης της από τους χρήστες εγγυούνται την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της. Για την εξασφάλιση αυτών των δεικτών αξιοποιεί κάθε τεχνική δυνατότητα που προσφέρει το WordPress, myfiles.sch, facebook, YouTube και τα e-book, ενώ το μέγεθος της σήμερα (Φεβρουάριος 2016) είναι περίπου 1,4 GB διαθέτει 1648 άρθρα, και δέχεται σε ημερήσια βάση μεταξύ 2300 με 3000 επισκέπτες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Ασβεστάς, Α., κ.α. (2007α). Οδηγός Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού στο τομέα της Εκπαίδευσης. Αθήνα: ΕΚΕΠ

Ασβεστάς, Α., κ.α. (2007β). Οδηγός Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού στο τομέα της Απασχόλησης. Αθήνα: ΕΚΕΠ

Δημητρόπουλος, Ε. (1999). Συμβουλευτική – Προσανατολισμός τόμος Β’. Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας Εκπαιδευτικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός. Αθήνα: Γρηγόρη

Κασσωτάκης, Μ. (επιμ.), (2002) Συμβουλευτική και Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Θεωρία και Πράξη. Αθήνα: Γ. Δαρδανός.

Πατεστή, Α., Παπαδοπούλου, Ο (1997). Η χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας στο χώρο της συμβουλευτικής. Επιθεώρηση Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, τ. 42 (σελ. 90-100).

[1] Ο Ν.Φ. είναι κάτοχος MSc Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος Σταδιοδρομίας. –Υπεύθυνος ΣΕΠ στο ΚΕΣΥΠ Πιερίας. Επικοινωνία: ΚΕΣΥΠ Κατερίνης, Ειρήνης 34, Παράρτημα 5ου Κατερίνης, 60100. 2351079264, email: mysep.gr@gmail.com

[2] O Κ.Π. είναι Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος Σταδιοδρομίας. –Υπεύθυνος ΣΕΠ στο ΚΕΣΥΠ  Ημαθίας μεταπτυχιακός φοιτητής της ΑΣΠΑΙΤΕ στο πρόγραμμα Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Επικοινωνία: Βελισσαρίου 2 και Διός, Bέροια, 23310 76730, email: kparas@sch.gr

[3] Η Μ.Α. είναι κάτοχος MSc, Εκπαιδευτικός στο 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων, μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ΑΣΠΑΙΤΕ στο πρόγραμμα Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Επικοινωνία: Κρηνίτσα, 42100 ΤΡΙΚΑΛΑ, 24310 87878, email: mapostol59@yahoo.com

21 Απριλίου 2017 στις 9:23 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

H_Proedros

 

Το Δ. Σ. του Εξωραϊστικού – Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας ευχαριστεί τα μέλη και τους φίλους που τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση του Συλλόγου στις 8-2-2014. Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του το Δ. Σ., «η συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προσδοκία»! Περίπου 500 άτομα παρευρέθηκαν στην εκδήλωση που έγινε στο «Απόλλων Παλλάς».  Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους επίσημοι της τοπικής κοινωνίας, του Δήμου Τρικάλων, της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων και πολλοί πρόεδροι και εκπρόσωποι Συλλόγων.

 Διαβάστε στη συνέχεια ολόκληρη την ανακοίνωση του Συλλόγου.

XoreftikoΟ ετήσιος χορός του Εξωραϊστικού- Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας 8-2-2014

….Να μας έχει ο Θεός γερούς πάντα ν’ ανταμώνουμε
και να ξεφαντώνουμε βρε με χορούς κυκλωτικούς
κι άλλο τόσο ελεύθερους σαν ποταμούς….
Διονύσης Σαββόπουλος

Το Δ.Σ. του Εξωραϊστικού – Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει από καρδιάς όλους όσους μας τίμησαν με την παρουσία τους στην εκδήλωση του Συλλόγου που διοργανώθηκε στις 8-2-2014. Η συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Περίπου 500 άτομα κατέκλυσαν την υπέροχη αίθουσα «Απόλλων – Παλλάς» στην Κρηνίτσα.«Ο χορός άνθισε πριν ανθίσει ο άνθρωπος: στα έντομα, στα πουλιά, στα  ζώα κάθε είδους» λέει ο Γάλλος φιλόσοφος Ροζέ Γκαρωντύ, ενώ ο Γάλλος χορογράφος Μωρίς Μπεζάρ λέει ότι ο χορός «είναι από τις σπάνιες δραστηριότητες όπου ο άνθρωπος δίνεται ολόκληρος: σώμα, καρδιά, πνεύμα». Και τα καταφέραμε οι περισσότεροι εκείνη τη βραδιά να δώσουμε οι περισσότεροι σώμα, καρδιά, πνεύμα.

Οι χορευτές μας τα μικρά αυτά λουλούδια απέδωσαν τα χορευτικά κομμάτια τέλεια με τη βοήθεια του παπά – Γιώργη που τα καταφέρνει υπέροχα στο διττό ρόλο «παπά και χοροδιδασκάλου».

 

O_Papa_Giorgis

Άλλωστε το ελληνικό δημοτικό τραγούδι αναπτύσσεται από την ανάγκη που έχει κάθε λαός να εκφράσει συναισθήματα, ιδανικά, τους πόνους και τις χαρές του. Ο μεγάλος μουσουργός από τη Φινλανδία Ζιμπέλιους είπε: «Ω, Ελλάς! Εάν θέλεις κάτι να θαυμάσεις, θαύμασε τα δημοτικά σου τραγούδια!». Και ο Γερμανός συγγραφέας Γκαίτε είπε: «Εάν μπορούσα να γράψω έστω κι ένα ελληνικό δημοτικό τραγούδι, θα απέρριπτα ό,τι έχω γράψει μέχρι σήμερα!…»

Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους όσους μας τίμησαν με την παρουσία τους τον ιερέα του χωριού μας Πατέρα Γεώργιο Μούτο για την προσφορά του ως χοροδιδάσκαλου του παιδικού τμήματος. Τον Δήμαρχο Τρικκαίων     κ. Χρήστο Λάππα, την Περιφερειακή Σύμβουλο της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων κα Ελένη Αργυροπούλου, τον Αντιδήμαρχο Οικονομικών κ. Γιώργο Στουρνάρα, την πρόεδρο του τοπικού συμβουλίου      κα Μαρίνα Βουτυρέα καθώς και όλους τους προέδρους του Συλλόγου Αργιθεατών Ν. Τρικάλων κα Έλλη Τσιρογιάννη,    του Συλλόγου Αρδανιωτών κ. Βαρδακά, του Συλλόγου Αγριελιάς κ. Κων/νο Πέτσα, του Συλλόγου Σωτήρας κ. Αθανάσιο Παπαβασιλείου,   πρώην προέδρους και μέλη των Πολιτιστικών Συλλόγων της περιοχής μας. Ευχαριστούμε τον πρόεδρο του Συλλόγου αποφοίτων Σ.Δ.Ε. κ. Πέτρο Νταραρά. Η παρουσία τους ήταν για      μας μια βράβευση για τον αγώνα που κάνουμε ώστε να διατηρήσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, την ενότητα, την ομόνοια και την αγάπη μεταξύ μας και να στηρίξουμε τους γύρω μας με αγάπη, αλληλεγγύη και εθελοντισμό.Oloi_mazi

Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους τους φίλους μας και τους γνωστούς για τα δώρα που μας έδωσαν και ευχόμαστε στους ίδιους και στις οικογένειές τους υγεία, προκοπή και ευημερία. Ιδιαίτερα τους μεγάλους μας χορηγούς Βάιο Φασούλα για τα βιβλία που χάρισε στο Σύλλογό μας αξίας περίπου 800 Ευρώ και το Κέντρο Αλουμινίου ΤΟΤΣΙΟΣ για την πόρτα ασφαλείας αξίας 680 Ευρώ που πρόσφερε για την λαχειοφόρο μας. Ευχαριστούμε τα μέλη του Συλλόγου τη Χαρούλα Λυμπίσιου, τη Λίτσα Τάσιου, τη Γωγώ Βουτυρέα, τη Βάσω Λούκα τη Ρένα Βουτυρέα την Ντίνα Ζιώγα και το Γιώργο Παπαδημητρίου που και αυτή τη φορά όπως σε    κάθε εκδήλωση είναι δίπλα μας. Ευχαριστούμε το Χρήστο Γούλα για τις κάρτες που μας τύπωσε δωρεάν.

Dimosion_sxeseonO_Antidimarxos

Ευχαριστούμε τον Παπα-Γιώργη και τον μάγειρα Θεόδωρο Αποστόλου για τη βοήθεια σε κάθε εκδήλωση του Συλλόγου μας. Ευχαριστούμε τις ηλεκτρονικές εφημερίδες trikalain, trikalavoice, trikalanews trikaladay και trikalaola, τις τοπικές εφημερίδες Διάλογο, Έρευνα, Πρωινό λόγο, τον ιστότοπο katafylli.gr και τον Αετό των Τζουμέρκων για τις δημοσιεύσεις και τις ανακοινώσεις που πρόθυμα κάνουν για μας. Ευχαριστούμε τον Άγγελο Βλάχο και τον Κώστα Αργυρούση και το Νίκο Σαλέπη για τη διαφήμιση της εκδήλωσης μας. Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους εσάς, μέλη και φίλους του Εξωραϊστικού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας που μας τιμήσατε και ήσασταν μαζί μας για να μοιραστούμε ευχάριστες στιγμές να χορέψουμε και να τραγουδήσουμε.

Να μην ξεχάσουμε τα παιδιά που είναι το μέλλον του Συλλόγου, αυτούς τους μικρούς χορευτές που συμμετέχουν με όρεξη σε κάθε εκδήλωση μας. Οι παραδοσιακές στολές έδωσαν άλλη νότα στην εκδήλωσή μας και ευχαριστούμε το Δ. Σ του Συλλόγου Αργιθεατών Ν. Τρικάλων για τη δωρεάν παραχώρηση. Είμαστε εδώ για να συνεχίσουμε την παράδοση αλλά και να δείξουμε στα παιδιά την αξία της μέχρι να καταλάβουν ότι κάθε τι ξενόφερτο δεν έχει θέση στον τόπο μας. Ελπίζω να περάσατε όμορφα να διασκεδάσατε και να χορέψατε με την ψυχή σας το σώμα, την καρδιά και το πνεύμα.

H_orxistra

Ευχαριστούμε και τους καλλιτέχνες που ήταν υπέροχοι και δεν μας χάλασαν χατήρι: τον Χρήστο Κιτσόπουλο στο κλαρίνο, τον Γιάννη Γκουζιώτη στο δημοτικό τραγούδι, τον Μιλτιάδη Παρασκευά στο βιολί, τον Μίλτο Κρανιά στο μπουζούκι, τον Γκουζιώτη Άρη στην κιθάρα και έκτακτη συμμετοχή τον Τάκη Βουτυρέα που αφιλοκερδώς τραγούδησε για τους συγχωριανούς του τα λαϊκά τραγούδια.

Και του χρόνου νάμαστε καλά!!! και να ξεφαντώνουμε.

Για Δ.Σ. του Συλλόγου
Η Πρόεδρος                                                           Η Γραμματέας

Μαριάννα   Αποστόλου                                          Παρασκευή Τσόγια

 

15 Φεβρουαρίου 2017 στις 3:31 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Τα κριτήρια επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων

Μαριάννα Αποστόλου[1] ⃰, Σοφία Αναστασιάδου[2] ⃰  ⃰

 

Σκοπός της παρούσας ερευνητικής ανασκόπησης είναι να καταγραφούν τα κριτήρια επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων στον ευρωπαϊκό χώρο. Στο κείμενο που ακολουθεί επιχειρείται η καταγραφή αυτών των κριτηρίων με πληροφορίες που αναζητήθηκαν στο διαδίκτυο, με λέξεις κλειδιά, κριτήρια επιλογής – διευθυντές – σχολικές μονάδες. Δεν επιχειρείται κριτική ανάλυση, εάν δηλαδή τα κριτήρια επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων μιας χώρας είναι καλύτερα από τα κριτήρια επιλογής διευθυντών σχολικών μονάδων μιας άλλης χώρας, αλλά γίνεται μια προσπάθεια να καταγραφούν αυτά και να καταδειχθεί πως γίνεται η επιλογή στις διάφορες χώρες κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εάν υπάρχουν φορείς επιμόρφωσης διευθυντικών στελεχών.

Λέξεις κλειδιά: κριτήρια επιλογής – διευθυντές – σχολικές μονάδες

THE SCOOL LEADERS’ SELECTION CRITERIA

The purpose of this research review is to record the school leaders selection criteria in Europe. In the following attempt to record these criteria reportedly searched the Internet, Keyword, selection criteria – managers – school units. Not attempt a critical analysis, ie whether the Directors criteria for selecting schools of a country are better than managers selection criteria schools of another country, but there is an effort to record them and to demonstrate that the selection in the various countries especially the European Union and if any managers training bodies.

Keywords: selection criteria – managers – school units

Εισαγωγή

Η αξιολόγηση στελεχών εκπαίδευσης είναι ένα θέμα μείζονος σημασίας, πολύπλοκο και παραγοντικό που για τη χώρα μας αποτελεί πρόβλημα καθώς στην επιλογή εμπλέκονται  μηχανισμοί της εκάστοτε υπάρχουσας εκπαιδευτικής πολιτικής. Όσο λοιπόν  αυτά δεν αλλάζουν, ο τρόπος επιλογής των διευθυντών σχολικών μονάδων ελάχιστα μπορεί να συνεισφέρει στη δημοκρατική λειτουργία των σχολείων και κατ’ επέκταση στον ουσιαστικότερο ρόλο της εκπαίδευσης που είναι η παιδεία. Η επιλογή των διευθυντών/ριών σχολικών μονάδων με το τρέχον σύστημα, μέσω καταγραφής άτυπων συνεντεύξεων (ερωτήσεων – απαντήσεων) σε μέλη συλλόγων διδασκόντων, διέλυσε τους συλλόγους, ανέδειξε μηχανορραφίες και δημιούργησε περισσότερα προβλήματα καθώς σε πολλές σχολικές μονάδες, αντί οι εκπαιδευτικοί να επιλέξουν τους διευθυντές/ριες αξιοκρατικά, όπως όριζε η νομοθεσία, για να αποκατασταθεί στη χώρα μας το δίκαιο, η αξιοκρατία και η δικαιοσύνη που για πολλά συνεχόμενα έτη διεκδικούμε, οι περισσότεροι επέλεξαν με μοναδικό κριτήριο το προσωπικό συμφέρον, τις φιλίες (άδειες, προγράμματα, ωρολόγιο πρόγραμμα, εργασίες γραφείου, εφημερίες).

Κάπως έτσι καλλιεργείται το βόλεμα – ρουσφέτι στην χώρα μας, καθώς η επιλογή διευθυντή/ριας Α/θμιας ή Β/θμιας Εκπαίδευσης, με την πρόσφατη νομοθεσία, πριμοδοτείται με τους ψήφους των διευθυντών/ριών και υποδιευθυντών/ριών των σχολικών μονάδων. Πήραν κι έδωσαν λοιπόν οι μηχανορραφίες κατά τόπους από τις πολιτικές παρατάξεις, προωθήθηκαν οι ημέτεροι μέσω πελατειακών και διπλωματικών σχέσεων και έτσι ο νέος νόμος επιλογής διευθυντικών στελεχών σχολικών μονάδων, ν. 4327/2015, κηρύχθηκε αντισυνταγματικός από το Συμβούλιο Επικρατείας, κατά τη γνώμη μου μάλλον δημιούργησε προβλήματα παρά έλυσε.

Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας

Οι αυξανόμενες απαιτήσεις του ρόλου των στελεχών της εκπαίδευσης και οι συνεχώς αυξανόμενες προσδοκίες της κοινωνίας από το σχολείο, η αντικατάσταση της γραφειοκρατικής οργάνωσης του σχολείου με το ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης του «myschool» αποδεικνύουν ότι τα διευθυντικά στελέχη για να είναι αποτελεσματικά και να επιτύχουν στο έργο τους δεν αρκεί απλά να είναι καλοί εκπαιδευτικοί, να είναι επικοινωνιακοί, να είναι δίκαιοι και να εφαρμόζουν πιστά τους νόμους, αλλά θεωρείται αναγκαία η εξειδίκευση στην οργάνωση και διοίκηση (management) της εκπαίδευσης. Η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και υλικών πόρων, σύμφωνα με την Παπαχρήστου (2006), δεν είναι τέχνη, αλλά γνώσεις, δεξιότητες και επιστημονικές δυνατότητες.

Ο Walker (1987) επισημαίνει, όπως αναφέρεται στη διατριβή του Τέγα (2011), πως ο διευθυντής/ρια οφείλει, στη σημερινή εποχή, για να πετύχει στο έργο του/της να έχει τα χαρακτηριστικά του ηγέτη, να είναι ικανός/ή να θέτει στόχους από κοινού με όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας (εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές /μαθήτριες) για να μπορέσει έτσι να κατευθύνει τη σχολική κοινότητα σε ένα κοινό όραμα. Το ίδιο αναφέρει και ο Σαΐτης (2008), για τη διοίκηση ολικής ποιότητας, ότι ανάμεσα σε άλλα, ο Διευθυντής/ρια οφείλει να έχει όραμα, να θέτει στόχους και με τη συμπεριφορά του/της να μπορεί να παρακινεί όλη την κοινότητα για την επίτευξή αυτών των στόχων. Άλλωστε η διοίκηση ολικής ποιότητας είναι συλλογική, συμμετοχική, υποστηρικτική και λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες όλης της σχολικής κοινότητας (Σαΐτης, 2008). Ανάλογα αποτελέσματα έδειξε η έρευνα του Morgan(1996), ότι οι διευθυντές/ριες χρειάζονται εξειδικευμένες γνώσεις ώστε να μπορούν να:

  1. να συνδράμουν και να βοηθούν τους εργαζόμενους χωρίς να ελέγχουν
  2. να προωθούν τις πρωτοβουλίες των εργαζομένων
  3. να είναι οραματιστές/ριες
  4. να βοηθούν στην επίτευξη των στόχων, δημιουργώντας κατάλληλες συνθήκες
  5. να ασκούν επιρροή για να διατηρείται θετικό κλίμα στη σχολική μονάδα
  6. να υιοθετούν ομάδες εργασίας όπου συμμετέχουν όλοι οι συνάδελφοι
  7. να αναπτύσσουν συνεργασίες
  8. να αντιμετωπίζουν ευέλικτα απρόοπτες καταστάσεις
  9. να είναι διορατικοί/ές, και ανοικτοί/ές στην καινοτομία
  10. να εμψυχώνουν και να παρακινούν τα μέλη της σχολικής κοινότητας
  11. να προβάλλουν τους στόχους και τις αξίες του σχολείου
  12. να δίνουν το παράδειγμα να συμμετέχουν, να διαμορφώνουν κατευθύνσεις και να σέβονται τις απόψεις των συνεργατών τους

Κριτήρια επιλογής διευθυντικών στελεχών στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα ο πρόσφατος νόμος ορίζει ως εξής τις κατηγορίες μοριοδότησης των υποψηφίων διευθυντών/ριών σχολικών μονάδων.

  1. Κριτήριο επιστημονικής και παιδαγωγικής συγκρότησης και κατάρτισης, αποτιμάται από 9 έως 11 μονάδες, κατ΄ ανώτατο όριο
  2. Κριτήριο υπηρεσιακής κατάστασης, καθοδηγητικής και διοικητικής εμπειρίας και αποτιμάται η υπηρεσιακή κατάσταση με 11 μονάδες κατ΄ ανώτατο όριο και η διοικητική εμπειρία με 3 μονάδες κατ΄ ανώτατο όριο
  3. Κριτήριο συμβολής στο εκπαιδευτικό έργο- προσωπικότητας – γενικής συγκρότησης που αποτιμάται με 12 μονάδες κατ΄ ανώτατο όριο.

Το τρίτο κριτήριο εξαρτάται από τη γνώμη των μελών του συλλόγου διδασκόντων κάθε σχολικής μονάδας και ενώ το άριστα των δυο πρώτων πηγών μπορούν να το συγκεντρώσουν όλοι οι υποψήφιοι τα μόρια της τρίτης πηγής μοριοδότησης, δηλαδή το άριστα του συλλόγου το παίρνει ένας και τούτο το σημείο καθιστά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας του συλλόγου καθοριστικό για την τελική επιλογή όπως αναλυτικά φαίνεται στα άρθρα 18, 19 του ν. 4327/2015 που ακολουθούν:

Κριτήρια επιλογής (άρθρα 18 και 19 του ν. 4327/2015)

Οι Διευθύνσεις Εκπαίδευσης μετά τη λήξη υποβολής των αιτήσεων προβαίνουν στη σύνταξη πινάκων δεκτών και μη δεκτών υποψηφιοτήτων στη διαδικασία επιλογής με βάση τις προϋποθέσεις που προβλέπονται, καθώς και στην αποτίμηση και σύνταξη πινάκων των μοριοδοτούμενων κριτηρίων των υποψηφίων.

Οι ανωτέρω πίνακες αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Διεύθυνσης για ενημέρωση των υποψηφίων οι οποίοι δύνανται να υποβάλουν ενστάσεις εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριών ημερών. Μετά την εκδίκαση των ενστάσεων από τα διευρυμένα οικεία ΠΥΣΠΕ-ΠΥΣΔΕ αναρτώνται οι αναμορφωμένοι πίνακες.

Κριτήρια επιλογής των στελεχών της εκπαίδευσης αποτελούν:

  1. Κριτήριο επιστημονικής – παιδαγωγικής συγκρότησης και κατάρτισης, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου του υποψηφίου και τα συνυποβαλλόμενα αποδεικτικά στοιχεία και αποτιμάται με 9 έως 11 μονάδες κατ’ ανώτατο όριο, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:

α) Διδακτορικό δίπλωμα: 4 μονάδες και Μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών: 2,5 μονάδες. Σε περίπτωση που ο υποψήφιος κατέχει Διδακτορικό δίπλωμα και Μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών λαμβάνει κατά ανώτατο όριο 4 μονάδες. Διδακτορικό δίπλωμα ή μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών που ήταν αναγκαίο προσόν για το διορισμό δεν μοριοδοτείται. Η κατοχή δεύτερου μεταπτυχιακού ή διδακτορικού τίτλου σπουδών δεν μοριοδοτείται επιπροσθέτως.

β) Τίτλος Διδασκαλείου Εκπαίδευσης (μόνο για στελέχη της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης): 2 μονάδες.

γ) Δεύτερο πτυχίο πανεπιστημίου ή Τ.Ε.Ι.: 2 μονάδες εφόσον δεν ήταν αναγκαίο προσόν για το διορισμό.

δ) Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας ή Σχολής Νηπιαγωγών: 0,5 μονάδα, εφόσον δεν ήταν αναγκαίο προσόν για το διορισμό ή δεν αποτέλεσε προϋπόθεση για απόκτηση πτυχίου εξομοίωσης, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για διορισμό και εφόσον δεν υφίσταται η μοριοδότηση για τίτλο Διδασκαλείου Εκπαίδευσης. Όλοι οι τίτλοι  σπουδών, εφόσον προέρχονται από ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης της αλλοδαπής, πρέπει να είναι αναγνωρισμένοι από το Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π. / ΔΙ.Κ.Α.Τ.Σ.Α. ή το Ινστιτούτο Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (Ι.Τ.Ε.), ή το Συμβούλιο Αναγνώρισης Επαγγελματικών Ισοτιμιών (Σ.Α.Ε.Ι.). Τυχόν ξενόγλωσσες βεβαιώσεις ή έγγραφα πρέπει να έχουν επίσημα μεταφραστεί από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών ή άλλο αρμόδιο κατά νόμο όργανο.

ε) Βεβαίωση ή πιστοποιητικό ετήσιας επιμόρφωσης σε Σ.Ε.Λ.Μ.Ε.,  Σ.Ε.Λ.Δ.Ε., Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. / Σ.Ε.Λ.Ε.Τ.Ε., εφόσον δεν ήταν αναγκαίο προσόν για το διορισμό: 0,5 μονάδα. Αν ο υποψήφιος έχει περισσότερα πιστοποιητικά ή βεβαιώσεις δεν μοριοδοτούνται αθροιστικά.

στ) Πιστοποιημένη επιμόρφωση στις Τ.Π.Ε. επιπέδου 1: 0,5 μονάδα. Οι εκπαιδευτικοί των κλάδων ΠΕ 19 και ΠΕ 20 δεν μοριοδοτούνται.

ζ) Πιστοποιημένη γνώση μίας ξένης γλώσσας με τίτλο επιπέδου Β2: 0,5 μονάδα.

η) Πιστοποιημένη γνώση μίας ξένης γλώσσας με τίτλο επιπέδου ανώτερου του Β2: 1 μονάδα. Αν ο υποψήφιος κατέχει διαφόρων επιπέδων αποδεικτικά γνώσης της ίδιας ξένης γλώσσας μοριοδοτείται μόνον η πιστοποιημένη γνώση στο ανώτερο επίπεδο. Η πιστοποιημένη γνώση και δεύτερης ξένης γλώσσας μοριοδοτείται κατά το ήμισυ της μοριοδότησης της πρώτης ξένης γλώσσας. Η γνώση ξένης γλώσσας μοριοδοτείται με βάση τίτλους που ορίζονται από τα προβλεπόμενα στις διαδικασίες επιλογής του Α.Σ.Ε.Π..

  1. Κριτήριο υπηρεσιακής κατάστασης, καθοδηγητικής και διοικητικής εμπειρίας, όπως προκύπτει από στοιχεία του φακέλου του υποψηφίου και αποτιμάται με 14 μονάδες κατ’ ανώτατο όριο, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:

α) Υπηρεσιακή κατάσταση: 11 μονάδες κατ’ ανώτατο όριο. Οι μονάδες αυτές υπολογίζονται με βάση τη διδακτική υπηρεσία αποτιμώμενη με 1 μονάδα για κάθε έτος πέραν του χρόνου που αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη διαδικασία επιλογής. Για τους υποψηφίους Διευθυντές των Σ.Μ.Ε.Α.Ε. που είναι μέλη Ε.Ε.Π. οι μονάδες υπολογίζονται με βάση την εκπαιδευτική υπηρεσία αποτιμώμενη με μία μονάδα για κάθε έτος πέραν των οκτώ (8).

β) Διοικητική και καθοδηγητική εμπειρία: 3 μονάδες κατ’ ανώτατο όριο.

Ειδικότερα:

       αα) Άσκηση καθηκόντων Περιφερειακού Διευθυντή Εκπαίδευσης, Σχολικού Συμβούλου, Διευθυντή Εκπαίδευσης ή Προϊσταμένου Γραφείου Εκπαίδευσης, Προϊσταμένου ΚΕ.Δ.Δ.Υ. ή Αναπληρωτή Προϊσταμένου ΚΕ.Δ.Δ.Υ., Διευθυντή σχολικής μονάδας Σ.Ε.Κ. (Σχολικά Εργαστηριακά Κέντρα) ή Ε.Κ., υπεύθυνου ΚΠΕ: 0,5 μονάδα για κάθε έτος. Η άσκηση καθηκόντων για κάθε θέση του παρόντος εδαφίου αποτιμάται με δύο (2) μονάδες κατ’ ανώτατο όριο.

Άσκηση καθηκόντων προϊσταμένου σχολικής μονάδας, προϊσταμένου τμήματος εκπαιδευτικών θεμάτων διεύθυνσης εκπαίδευσης, υποδιευθυντή σχολικής μονάδας, Σ.Ε.Κ. ή Ε.Κ., Υπευθύνου Τομέα Σ.Ε.Κ. ή Ε.Κ., υπευθύνου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ή αγωγής υγείας ή πολιτιστικών θεμάτων στη διεύθυνση εκπαίδευσης, υπευθύνου Κέντρου Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΚΕ.ΣΥ.Π.), Γραφείου Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Σ.Ε.Π.), Εργαστηριακού Κέντρου Φυσικών Επιστημών (Ε.Κ.Φ.Ε.), Κέντρου Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών (ΠΛΗ.ΝΕ.Τ.), Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων: 0,25 μονάδες για κάθε έτος και μέχρι μία (1) μονάδα κατ’ ανώτατο όριο.

Η άσκηση καθηκόντων σε περισσότερες από μία θέση από αυτές που περιγράφονται στα προηγούμενα δύο εδάφια μοριοδοτείται αθροιστικά, με 2 μονάδες κατ’ ανώτατο όριο.

       ββ) Συμμετοχή σε κεντρικά, ανώτερα περιφερειακά και περιφερειακά υπηρεσιακά συμβούλια ή σε συμβούλια επιλογής στελεχών, ως αιρετό μέλος: 0,25 μονάδες για κάθε έτος και μέχρι 1 μονάδα κατ’ ανώτατο όριο.

Παράλληλη συμμετοχή σε περισσότερα συμβούλια το ίδιο χρονικό διάστημα δεν μοριοδοτείται αθροιστικά. Σε περίπτωση παράλληλης άσκησης καθηκόντων σε θέσεις της προηγούμενης περίπτωσης αα) δεν υπολογίζονται μονάδες από συμμετοχή σε υπηρεσιακά συμβούλια ή σε συμβούλια επιλογής στελεχών. Για τη μοριοδότηση των αναπληρωματικών αιρετών μελών των συμβουλίων απαιτείται συμμετοχή τους σε πέντε τουλάχιστον συνεδριάσεις ανά έτος.

γ) Για την εφαρμογή των παραπάνω περιπτώσεων, χρόνος διδακτικής υπηρεσίας των εκπαιδευτικών (ή εκπαιδευτικής για το Ε.Ε.Π.) ή καθοδηγητικής ή διοικητικής εμπειρίας βραχύτερος του έτους μοριοδοτείται με το ένα τέταρτο (1/4) της αντίστοιχης ετήσιας μοριοδότησης για κάθε τρίμηνο. Χρόνος μικρότερος του τριμήνου δεν υπολογίζεται.

δ)Για την πιστοποίηση επιμόρφωσης στις Τ.Π.Ε. υποβάλλονται και μοριοδοτούνται, βεβαιώσεις πιστοποίησης, οι οποίες ορίζονται από τα προβλεπόμενα στις διαδικασίες επιλογής του Α.Σ.Ε.Π. Γίνονται επίσης δεκτά και μοριοδοτούνται πιστοποιητικά γνώσεων χειρισμού Η/Υ, τα οποία έχουν εκδοθεί από φορείς του Υπουργείου Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων, στο πλαίσιο επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε βασικές δεξιότητες των Τ.Π.Ε. στην εκπαίδευση. Τα χρονικά διαστήματα που μοριοδοτούνται ή που απαιτούνται ως προσόν για τη συμμετοχή στη διαδικασία επιλογής, υπολογίζονται μέχρι την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων.

3. Κριτήριο συμβολής στο εκπαιδευτικό έργο – προσωπικότητας – γενικής συγκρότησης του υποψηφίου που αποτιμάται με τη μυστική ψηφοφορία του συλλόγου διδασκόντων της σχολικής μονάδας που ο υποψήφιος θα επιλέξει, σύμφωνα με τα ακόλουθα. Στη μυστική ψηφοφορία δε συμμετέχει ο ίδιος ή σύζυγος ή συγγενής δευτέρου βαθμού εξ αίματος. Μέσω της μυστικής ψηφοφορίας εκτιμώνται στοιχεία της προσωπικότητας που έχουν αναδειχθεί στην καθημερινότητα της σχολικής ζωής, όπως η προσωπικότητα, το ήθος, η εντιμότητα, το αίσθημα δικαιοσύνης, η δημοκρατική συμπεριφορά, η επαγγελματική ανάπτυξη και συνέπεια, καθώς και οι ικανότητες του υποψηφίου. Στις ικανότητες του υποψηφίου περιλαμβάνονται ενδεικτικώς: η ικανότητα επικοινωνίας και συνεργασίας, η ικανότητα ανάπτυξης πρωτοβουλιών και επίλυσης προβλημάτων ιδίως διδακτικών, διοικητικών, οργανωτικών και λειτουργικών, καθώς και η ικανότητα δημιουργίας κατάλληλου παιδαγωγικού περιβάλλοντος έμπνευσης των εκπαιδευτικών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Ο σύλλογος διδασκόντων κατά την εκτίμησή του λαμβάνει, επίσης, υπόψη: Τα στοιχεία τα οποία ο υποψήφιος έχει καταθέσει προς μοριοδότηση στο οικείο ΠΥΣΠΕ ή ΠΥΣΔΕ, καθώς και τα στοιχεία τα οποία αναφέρει στο βιογραφικό του σημείωμα, αποδεικνύονται με παραστατικά (αντίγραφα, βεβαιώσεις) και δεν μοριοδοτούνται, όπως: άλλες σπουδές, επιμόρφωση και μετεκπαίδευση, οργάνωση εκπαιδευτικών συνεδρίων, σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων ή συμμετοχή σε αυτά με την ιδιότητα του εισηγητή, του μέλους της επιστημονικής ομάδας ή του επιμορφωτή, συγγραφικό και ερευνητικό έργο, πρωτοβουλίες σε σχέση με το εκπαιδευτικό έργο, υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εφαρμογή καινοτομιών, σχετική με την εκπαίδευση διοικητική ή καθοδηγητική εμπειρία, επιμορφωτικές συναντήσεις, συμμετοχή σε συμβούλια, επιτροπές ή ομάδες εργασίας, κοινωνική και συνδικαλιστική δράση, συμμετοχή σε όργανα διοίκησης επιστημονικών και εκπαιδευτικών οργανώσεων ή σε όργανα λαϊκής συμμετοχής και επίσημες διακρίσεις.

Οι υποψήφιοι κατατάσσονται στον οικείο πίνακα με βάση το άθροισμα των μονάδων, τις οποίες συγκεντρώνουν κατά την αποτίμηση των παραπάνω κριτηρίων. Το σύνολο των μονάδων για τους υποψηφίους Διευθυντές σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ανέρχεται σε 37, το σύνολο των μονάδων για τους υποψηφίους Διευθυντές σχολικών μονάδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ε.Κ. ανέρχεται σε 35.

Στον παρακάτω πίνακα 1. έγινε προσαρμογή των παραμέτρων σύμφωνα με το νέο νόμο επιλογής στελεχών εκπαίδευσης στη χώρα μας. Συγκριτικά με την Κύπρο και τη Φιλανδία, η συνέντευξη απουσιάζει στον νέο τρόπο επιλογής στελεχών σχολικών μονάδων που ισχύει στην Ελλάδα από το 2015, ενώ ίσχυε κατά την επιλογή των στελεχών εκπαίδευσης κατά τις προηγούμενες κρίσεις το 2011.

Η απόδοση μορίων με βάση τη συνέντευξη έδινε κάποια διαφορά στους υποψηφίους, έδινε όμως και τη δυνατότητα να πάρουν άριστα και όλοι οι ενδιαφερόμενοι. Η διαφορά της βαθμολογίας που πήραν οι υποψήφιοι κατά το 2011 από τη συνέντευξη κυμάνθηκε περίπου στα δύο μόρια. Με το νέο νόμο επιλογής διευθυντικών στελεχών, όταν υπάρχουν περισσότεροι τους ενός/της μιας υποψήφιοι/ες, η διαφορά των μορίων είναι πάρα πολύ μεγάλη ώστε να ακυρώνονται όλα τα προσόντα του υποψήφιου/ιας εκείνου/ης, που θα λάβει μικρότερο ποσοστό ψήφων του 20%.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ
Α/Α ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
1. Απαιτούμενες προϋποθέσεις ΠροϋπηρεσίαΔιδακτικήΕμπειρίαΣύλλογος Διδασκόντων 20% ΠροϋπηρεσίαΔιδακτικήΕμπειρίαΔιοικητική

Εμπειρία

ΠροϋπηρεσίαΔιδακτική ΕμπειρίαΔιοικητική ΕμπειρίαΕκπαίδευση στην διοίκηση

Τέλεια κατοχή της

γλώσσας διδασκαλίας

2. ΌργανοΕπιλογής Υπηρεσιακόσυμβούλιο ΕπιτροπήΕκπαιδευτικήςΥπηρεσίας Δημοτική ΕπιτροπήΓνώμη Σύλλογοςδιδασκόντων
3. Κριτήριαεπιλογής Προϋπηρεσία Ακαδημαϊκά προσόνταΔιοικητική ΕμπειρίαΨηφοφορίαΣυλλόγου

διδασκόντων

Προϋπηρεσία Ακαδημαϊκά προσόνταΣυνέντευξηΑξιολογήσεις  Προϋπηρεσία Ακαδημαϊκά προσόνταΣυνέντευξηΑξιολογήσειςΕκπαίδευση στη διοίκηση

Διοικητική Εμπειρία

Καταλληλόλητα

για το σχολείο

4. Διάρκεια Θητείας 2 έτη Ισόβια Ισόβια

 

Πίνακας 1. Σύγκριση μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Φιλανδίας σχετικά με την επιλογή των διευθυντών σχολικών μονάδων (Μπουζάκης, 2008)

Παρακάτω παρατίθεται το σχήμα όπου φαίνονται οι βασικές μέθοδοι πρόληψης από την προσχολική έως την ανώτερη Β/θμια Εκπαίδευση. Παρατηρούνται ουσιαστικές διαφορές στην προσπάθεια να επιτευχθεί η μέθοδος επιλογής που θα βοηθήσει την καλύτερη επιλογή των διευθυντικών στελεχών. Σύμφωνα με την Eurydice 2013, σε κάποιες χώρες υπάρχει διαδικασία διαγωνισμού, σε άλλες χώρες ανοιχτή διαδικασίας πρόσληψης και σε κάποιες άλλες κατάλογοι υποψηφίων.

Σχήμα 1: Βασικές μέθοδοι πρόσληψης διευθυντών σχολείων από την προσχολική έως την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ISCED 0, 1, 2 και 3), 2011/12

 

 

Εικόνα

 

 

 

  1. Διαδικασία διαγωνισμού
  2. Ανοικτή διαδικασία πρόσληψης
  3. Κατάλογοι υποψηφίων (Πηγή Eurydice 2013)

 

  1. Ο όρος «διαδικασία διαγωνισμού» χρησιμοποιείται για τη μέθοδο πρόσληψης στις χώρες: Ισπανία, Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ιταλία, Ουκρανία, Λευκορωσία, για να προσδιορίσει διαγωνισμούς δημόσιους και οργανωμένους κεντρικά. Οι διαγωνισμοί διεξάγονται για την επιλογή υποψηφίων διευθυντών σχολικών μονάδων.
  2. Ο όρος «ανοικτή διαδικασία πρόσληψης» χρησιμοποιείται για τη μέθοδο

πρόσληψης στις χώρες: Δανία, Νορβηγία, Φιλανδία, Σουηδία, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Εσθονία, Ολλανδία, Σλοβενία, Αυστρία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Κροατία, Ρίγα. Η πρόσληψη αποτελεί αρμοδιότητα του σχολείου, ενίοτε σε συνδυασμό με την τοπική αρχή. Αποκεντρωμένες διαδικασίες έχουν την ευθύνη α) δημοσίευσης  κενών θέσεων, β) πρόσκλησης για υποβολή αιτήσεων και γ) επιλογή των υποψηφίων.

Ο όρος «Κατάλογοι υποψηφίων» χρησιμοποιείται μόνο σε τέσσερις χώρες: Κύπρο, Ελλάδα, Γερμανία, και σποραδικά στη Γαλλία. Το σύστημα επιλογής διευθυντικών στελεχών έχει ως εξής: μετά την πρόσκληση από γίνεται κατάθεση αιτήσεων των υποψηφίων και των προσόντων αυτών, για τη θέση διευθυντή/διευθύντριας σχολείου σε μια αρχή ανώτατου επιπέδου ή ενδιάμεσου. Παρακάτω παρατίθενται ειδικές σημειώσεις που αφορούν την επιλογή διευθυντών /ριών σχολείων από την προσχολική αγωγή μέχρι και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Στο Βέλγιο (BEde), όταν υπάρχει στον κατάλογο ένα άτομο χρησιμοποιείται διαφορετικά για τις σχολικές μονάδες της Γερμανόφωνης κοινότητας, όπου ακολουθούν ανοιχτή διαδικασία πρόσληψης. Στην προσχολική βαθμίδα δεν υπάρχει διευθυντής/διευθύντρια. Στη Γαλλία και το Λουξεμβούργο σύμφωνα με το νομικό καθεστώς δεν υπάρχει διευθυντής/ρια, αλλά η θέση καλύπτεται από εκπαιδευτικό, του/της οποίου /ας το ωράριο διδασκαλίας μειώνεται ανάλογα. Στην Ιταλία ανάλογα με το σχολείο η προσχολική εκπαίδευση και η πρωτοβάθμια ή το δημοτικό με το Γυμνάσιο αποτελούν ενιαία βαθμίδα και έχουν τον ίδιο /ίδια διευθυντή/ρια. Στην Αυστρία ισχύει ένα μικτό σύστημα επιλογής και των τριών διαδικασιών που αναφέρονται παραπάνω.

Αποτελέσματα

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δυο τρίτα των Ευρωπαϊκών χωρών οι διευθυντές/ριες σχολικών μονάδων προσλαμβάνονται με διαδικασίες ανοιχτού τύπου και τούτο σημαίνει ότι την προκήρυξη την κάνει το ίδιο το σχολείο. Βέβαια οι ανοιχτές διαδικασίες ποικίλουν από χώρα σε χώρα. Σε ορισμένες μάλιστα χώρες δεν υπάρχουν θεσμοθετημένοι κανονισμοί, αλλά ισχύουν εκείνοι οι κανονισμοί της γενικής εργατικής νομοθεσίας.

Σε κάποιες χώρες υπάρχουν θεσμοθετημένες λεπτομερείς διαδικασίες. Αναλυτικά στην Ιρλανδία Διευθυντής/ρια προσλαμβάνεται από μεμονωμένη σχολική αρχή και ακολουθούνται διαδικασίες οι οποίες έχουν οριστεί. Δημοσιεύονται οι κενές θέσεις, όπως καθορίζονται από τα όργανα διοίκησης και δημοσιεύονται σε μια εφημερίδα εθνικού ημερήσιου τύπου.

Στην Αγγλία και την Ουαλία τα σχολεία ανήκουν στη διαχείριση των τοπικών αρχών, το όργανο διοίκησης του σχολείου ενημερώνει τις τοπικές αρχές για τις κενές θέσεις, τις δημοσιεύει, ορίζει επιτροπή επιλογής και καλεί τους υποψηφίους σε συνεντεύξεις και τέλος διορίζει έναν/μία από τους υποψηφίους μετά τη συνέντευξη. Υπάρχουν στις παραπάνω χώρες ελεγχόμενα σχολεία όπου οι υποψήφιοι έχουν συστάσεις από το Διοικητικό Συμβούλιο, υποβάλλονται σε συνέντευξη από το Συμβούλιο Εκπαίδευσης και Βιβλιοθηκών, το οποίο μπορεί να διορίσει οποιονδήποτε για τον οποίο υπάρχει σύσταση.

Στις περισσότερες χώρες οι διευθυντές/ριες επιλέγονται με διαγωνισμό, διαδικασίες οργανωμένες κεντρικά και δημόσια. Οι διαδικασίες αυτές ποικίλλουν από χώρα σε χώρα. Στη Λιθουανία πρώτα αξιολογούνται οι ηγετικές και διοικητικές ικανότητες και αν περάσει ο/η υποψήφιος/α το στάδιο της αξιολόγησης τότε μπορεί να πάρει μέρος στο διαγωνισμό που οργανώνει ο ιδιοκτήτης του σχολείου.

Στην Ισπανία γίνεται η προκήρυξη, υποβάλλονται αιτήσεις, αξιολογούνται ανάλογα με τα προσόντα (ακαδημαϊκά, επαγγελματικά, διοίκησης) και μετά το πρόγραμμα επιμόρφωσης διορίζεται διευθυντής/ρια από την Εκπαιδευτική αρχή για μια τετραετία που ανανεώνεται. Τέλος στο Λουξεμβούργο από το υπουργείο δημοσιεύεται η πρόσκληση για υποβολή αιτήσεων, ο υπουργός προτείνει έναν υποψήφιο και το κυβερνητικό συμβούλιο παίρνει την τελική απόφαση.

Στην Ελλάδα ο τρόπος επιλογής στελεχών με τον πρόσφατο νόμο δίνει μεγάλη βαρύτητα στο σύλλογο, που όπως έδειξε η τελευταία επιλογή στελεχών ουδόλως έλαβε υπόψη σε πάρα πολλά σχολεία τα στοιχεία τα οποία ο υποψήφιος κατέθεσε προς μοριοδότηση στο οικείο ΠΥΣΠΕ ή ΠΥΣΔΕ, καθώς και τα στοιχεία τα οποία αναφερόταν στο βιογραφικό του σημείωμα, αποδεικνύονταν με παραστατικά (αντίγραφα, βεβαιώσεις) και δεν μοριοδοτούνταν.

Αυτά τα στοιχεία είναι επιπλέον σπουδές, επιμόρφωση και μετεκπαίδευση, οργάνωση εκπαιδευτικών συνεδρίων, σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων ή συμμετοχή σε αυτά με την ιδιότητα του εισηγητή, του μέλους της επιστημονικής ομάδας ή του επιμορφωτή, συγγραφικό και ερευνητικό έργο.

Πρωτοβουλίες σε σχέση με το εκπαιδευτικό έργο, υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εφαρμογή καινοτομιών, σχετική με την εκπαίδευση διοικητική ή καθοδηγητική εμπειρία, επιμορφωτικές συναντήσεις, συμμετοχή σε συμβούλια, επιτροπές ή ομάδες εργασίας, κοινωνική και συνδικαλιστική δράση, συμμετοχή σε όργανα διοίκησης επιστημονικών και εκπαιδευτικών οργανώσεων ή σε όργανα λαϊκής συμμετοχής και επίσημες διακρίσεις.

 

Συμπεράσματα

Συμπεραίνεται από τα παραπάνω ότι  η θέση διευθυντή/ριας μιας σχολικής μονάδας απαιτεί ιδιαίτερες ικανότητες, γνώσεις και δεξιότητες όχι μόνο επικοινωνιακές, απαιτεί ανώτερες σπουδές όχι μόνο στα παιδαγωγικά, αλλά στην τέχνη της Διοίκησης της Εκπαίδευσης και της ορθής διαχείρισης των ανθρώπινων και υλικών πόρων. Δεν αρκεί λοιπόν η παλαιότητα ή η ψηφοφορία του συλλόγου διδασκόντων, αλλά η υιοθεσία ενός συστήματος επιλογής που θα στηρίζεται σε θεμιτό ανταγωνισμό, ώστε η κατάληψη των θέσεων των στελεχών εκπαίδευσης να γίνεται με αξιοκρατικά κριτήρια τα οποία καταδεικνύουν την προσωπικότητα και τις γνώσεις του διευθυντή/ριας υποψηφίου για τη διοίκηση σχολικής μονάδας. Αυτό αποδεικνύεται από τα προγράμματα επιμόρφωσης που προβλέπονται  για τη θέση διευθυντή/ριας σε αρκετές χώρες: Βουλγαρία, Κύπρο, Λιθουανία, Ουγγαρία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο (Σκωτία) και τη Νορβηγία.

Στη Βουλγαρία το Εθνικό Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Επιμόρφωσης και Προσόντων λειτουργεί όλο το χρόνο και τα τμήματα έχουν πενθήμερη διάρκεια  επιμόρφωσης η οποία εστιάζει σε ειδικά θέματα.

Στην Ολλανδία η θέση διευθυντή/ριας προβλέπει πιστοποιητικό για διοικητικά προσόντα, αλλά  παράλληλα υπάρχουν πολλοί φορείς για διευθυντικά στελέχη. Ένας τέτοιος φορέας είναι η Ολλανδική Ακαδημία Διευθυντικών Στελεχών που διευκολύνει τόσο σε προαιρετική προπαρασκευαστική, όσο και συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη διευθυντικών στελεχών σχολείων Α/θμιας Εκπαίδευσης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο (Σκωτία), το πρότυπο Θέσης Διευθυντή/ριας λειτουργεί ως συμβουλευτικό όργανο και βοηθά στην ανάπτυξη των διευθυντικών προσόντων, την αξιολόγηση και την πιστοποίηση διευθυντών/ριών. Αποτελεί ένα σκαλοπάτι πριν την επιλογή. Στην Νορβηγία  υπάρχει το Εθνικό Πρόγραμμα στο οποίο ενθαρρύνονται να συμμετέχουν τα Διευθυντικά Στελέχη .

Παρατηρούμε λοιπόν ότι στις πάρα πολλές χώρες υπάρχουν αρκετοί φορείς για διευθυντικά στελέχη σχολικών μονάδων. Οι φορείς αυτοί έχουν μια μορφή πιστοποίησης από το αρμόδιο Υπουργείου της χώρας. Σε λίγες χώρες υπάρχουν ακαδημίες επιμόρφωσης διευθυντικών στελεχών σχολικών μονάδων.

Η Ακαδημία Διευθυντικών Στελεχών αποτελεί ένα δίκτυο ανανέωσης και αλλαγών σε επίπεδο συστήματος καθώς παρέχει δια βίου εκπαίδευση που έχει απήχηση σε όλη την Αυστρία, επίσης επιμορφώνει σε θέματα καινοτομίας τόσο τα διευθυντικά στελέχη σχολικών μονάδων, όσο και τα ανώτερα στελέχη εκπαιδευτικού τομέα.

Η επιμόρφωση περιλαμβάνει συναντήσεις ολομέλειας και παρέχει κίνητρα σε διαλέξεις, διοργανώνει σεμινάρια παροχής συμβουλών σε ομάδες,  συναντήσεις και κατάθεση ιδεών για προβληματισμό σε θέματα καινοτομίας και προώθησης νέων ιδεών, συνεδρίες σε ομάδες συνεργασίας για εκμάθηση με ανταλλαγές απόψεων αλλά και αναζήτηση νέων ιδεών, τέλος διοργανώνει σεμινάρια περιφερειακής δικτύωσης.

Στη Σλοβενία επίσης υπάρχει η Εθνική Σχολή Ηγεσίας στην Εκπαίδευση που έχει στόχο τόσο την επιμόρφωση όσο και την ανάπτυξη των υποψηφίων εκπαιδευτικών για τη θέση διευθυντή/ριας σχολικών μονάδων. Στην Φιλανδία υπάρχει το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Ηγεσίας, ένα Ινστιτούτο που υπάγεται σε Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση και παρέχει κατάρτιση προϋπηρεσιακή, αλλά και ενδοϋπηρεσιακή τόσο για διευθυντές/ριες σχολικών μονάδων, όσο για διευθυντές/ριες τοπικών διευθύνσεων.

Τέλος στο Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία, Σκωτία, Ουαλία) υπάρχει ο Εθνικός Οργανισμός Επαγγελματικών Προσόντων Διευθυντικών Στελεχών για να αναπτύξουν τα διοικητικά τους προσόντα οι εκπαιδευτικοί που ενδιαφέρονται να εξελιχθούν σε διευθυντικές θέσεις σχολικών μονάδων. (Πηγή: Ευρυδίκη).

Εν κατακλείδι, για να μην περιορίσουμε τα παιδιά μας σε ότι μάθαμε εμείς γιατί γεννήθηκαν σε άλλη εποχή, όπως μας διδάσκει η Εβραϊκή παροιμία, για μια ουσιαστική παιδεία, απαραίτητη για να αντιμετωπίσουν οι νέοι/ες τις προκλήσεις των καιρών μας, η επιλογή διευθυντή/ριας επιβάλλεται να βασίζεται σε ουσιαστικά κριτήρια επιλογής, που θα χαρακτηρίζονται από αξίες όπως: αξιοκρατία, δημοκρατία, δικαιοσύνη που ενώ γεννήθηκαν στη χώρα μας ελάχιστα τις τιμούμε.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Γουναρόπουλος, Γ., (2007), Η συμβολή του Διευθυντή στη διαμόρφωση του σχολικού κλίματος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, on – line :

http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/17288#page/76/mode/2up

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, (2007). Έγγραφο Εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής. Σχολείαγιατον 21οΑιώνα. Βρυξέλλες, 11.07.2007, SEC (2007), on – line: http://e-learning.sch.gr/pluginfile.php/7824/mod_resource/content/0/GENIKO_ MEROS /ENOTHTA_1/MATHIMA_1/SCHOOLS_FOR_THE_20TH_CENTURY.pdf

Ευρυδίκη, Fresh Education, (2007), Πως γίνεται η Επιλογή και η επιμόρφωση των διευθυντών σχολικών μονάδων στην Ευρώπη, on – line: http://fresheducation.gr/?p=6535

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, EECEA (2013), Αριθμοί κλειδιά για Εκπαιδευτικούς και Διευθυντές σχολείων στην Ευρώπη, Έκδοση 2013, Έκθεση Ευρυδίκη, Λουξεμβούργο: Γραφείο Δημοσιεύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. On–line: στις 24/03/2016 http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice./documents/key_data_series/151EL.pdf

Νόμος υπ’ αριθμ. 4327, Επείγοντα μέτρα για την Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και άλλες διατάξεις. on – line: στις 17-03-2016

http://edu.klimaka.gr/arxeio/nomothesia-fek/fek-50-2015-n4327-rythmiseis-ekpaidevsis.pdf

Παπαχρήστου, Μ., (2009), Θέλει «αρετή» και «γνώση» η ηγεσία, on – line: στις 15-03-2016 http://www.special-edition.gr/TEYXOS_49.html

Σαΐτης, Χ., (2008), Ο Διευθυντής στο Δημόσιο Σχολείο, Αθήνα: ΥΠΕΠΘ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο

Τέγας, Χρ. (2011), Μεταπτυχιακή διατριβή, Αποτελεσματική διοίκηση συγκρούσεων στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, Τμήμα διοίκησης Επιχειρήσεων, Πανεπιστήμιο Πατρών on – line: στις 22-11-2016http://nemertes.lis.upatras.gr/jspui/handle/10889/4463

[1]Η Μ.Α. είναι κάτοχος MSc, Εκπαιδευτικός στο 2ο ΓΕΛ Τρικάλων, Δευτεροετής μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ΑΣΠΑΙΤΕ στο πρόγραμμα Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Επικοινωνία: mapostol59@yahoo.com

[2]Η Σ. Α. είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Στατιστικής και Μεθοδολογίας Έρευνας . Επικοινωνία:  sanastasiadou@uowm.gr

 

 

11 Δεκεμβρίου 2016 στις 8:27 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Αξιολόγηση των Καινοτόμων Προγραμμάτων και η Σχέση τους με την Συμπεριληπτική και την Διαπολιτσισμική Εκπαίδευση

(Ε.Ε.Π.Ε.Κ.) 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας,  21, 22 και 23 Οκτωβρίου 2016 στη Λάρισα, στο Συνεδριακό Κέντρο ΤΕΙ Θεσσαλίας.

Αποστόλου Μαριάννα, MSc, Καθηγήτρια Γαλλικών στο 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων, Email: mapostol59@yahoo.com

 Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος, Email: antitasiou@yahoo.gr

Περίληψη

Πριν από μερικές δεκαετίες, τόσο η συμπεριληπτική όσο και η διαπολιτισμική εκπαίδευση ήταν έννοιες άγνωστες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι έννοιες αυτές τα τελευταία χρόνια κατέχουν περισσότερο περίοπτη θέση στις ευρωπαϊκές χώρες και λιγότερο στην Ελλάδα. Στις μέρες μας γίνονται αρκετές προσπάθειες για ισότιμη συνεκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση θα αναφέρουμε τις εκπαιδευτικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση της ισότιμης συνεκπαίδευσης που γίνονται με τη δημιουργία των Τμημάτων Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης-συμπερίληψης και στη συνέχεια θα αξιολογήσουμε δύο καινοτόμα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ώστε να δείξουμε ότι η συμπερίληψη-ισότιμη συνεκπαίδευση υπάρχει άτυπα στα καινοτόμα προγράμματα. Συμπερασματικά η προαιρετική συμμετοχή των παιδιών στα προγράμματα: Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Αγωγής Σταδιοδρομίας, Πολιτιστικών Θεμάτων, Ε-twinning, Comenius και ΕRASMUS+ τα βοηθά να μάθουν να αποδέχονται τη διαφορετικότητα, να συνυπάρχουν ειρηνικά γιατί όπως λέει ο Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».

Λέξεις κλειδιά: Εκπαίδευση, Διαπολιτισμική, Συμπεριληπτική, Περιβαλλοντική, Καινοτόμα Προγράμματα

Εισαγωγή

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Από το 1990 καθιερώνεται στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό σύστημα η Διαπολιτισμική Εκπαίδευση. Σύμφωνα με το νόμο 2413 (ΦΕΚ Α΄124/14-6-1996), σκοπός της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης είναι η οργάνωση και λειτουργία σχολικών μονάδων Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης για την παροχή εκπαίδευσης σε νέους με εκπαιδευτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές ή μορφωτικές ιδιαιτερότητες. Στη συνέχεια διοργανώθηκαν επιχειρησιακά προγράμματα Εκπαίδευσης και Κατάρτισης ΕΠΕΑΕΚ για να βελτιώσουν την ένταξη στο εκπαιδευτικό σύστημα των Τσιγγανόπαιδων, των Αλλοδαπών και Παλιννοστούντων Μαθητών και των Μουσουλμανοπαίδων για να μην βρεθούν στο περιθώριο. Τότε ιδρύθηκε το Ινστιτούτο Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Ι.Π.Ο.Δ.Ε.). Οι εκπαιδευτικοί χωρίς εφόδια, χωρίς επιμόρφωση παλεύουν για ένα ανθρώπινο σχολείο,  παρέχουν σε όλα τα παιδιά τους καρπούς της γνώσης, χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς, αποδέχονται τη διαφορετικότητα και όπως συνήθως συμβαίνει διδάσκουν ανθρώπινες αξίες: αλληλεγγύη, σεβασμό και αποδοχή του άλλου χωρίς διακρίσεις φύλου, εθνικότητας, θρησκείας κ.ά. (Λαγουδάκος, 2008). Είναι αρκετά σημαντικό να καλλιεργήσουν την αυτοεκτίμηση, την επικοινωνία, την συνεργασία και πολύ δύσκολο να διαχειριστούν συγκρούσεις, συναισθήματα κ.ά.. Θα μπορούσαν όμως οι εκπαιδευτικοί να βοηθήσουν αποτελεσματικά τους μαθητές/ριες τους να αναπτύξουν και να διαμορφώσουν την προσωπικότητά τους, αν το εκπαιδευτικό σύστημα τους προσέφερε κατάλληλη επιμόρφωση, αν στους αλλοδαπούς/ές μαθητές/ριες προσέφερε κατάλληλα ερεθίσματα, κατάλληλα βιβλία κ.α. (Ευαγγελίου-Χαμπέση & Δημητρακοπούλου, 2002). Στη πορεία της εικοσιπενταετίας εκτός από πληθώρα παραδειγμάτων προσφοράς των εκπαιδευτικών προς τους «διαφορετικούς», υπάρχουν και πολλές καταγγελίες από αλλοδαπούς γονείς ότι κάποια σχολεία αρνούνται να εγγράψουν τα παιδιά τους και για να καλυφθούν τα κενά αυτά που υπάρχουν στη νομοθεσία, εκδόθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας σχετικές εγκύκλιοι (Παπαδόπουλος , 2016).

Πολύ σημαντικός ήταν ο ρόλος που έπαιξαν οι εκπαιδευτικοί για την ένταξη των αλλοδαπών μαθητών/ριών με τα ειδικά προγράμματα διαπολιτισμικών δρώμενων στα σχολεία, στα οποία συμμετείχαν αλλοδαποί μαθητές και οι γονείς αυτών. Τα δρώμενα αυτά αναπτύχθηκαν κυρίως μέσα από Σχολικές Δραστηριότητες (Αγωγής Σταδιοδρομίας, Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Καλλιτεχνικών Αγώνων), Ευρωπαϊκά Προγράμματα (Comenius, E-Twinning, Leonardo κ.ά.), διεθνείς συνεργασίες, όπως το Χρυσοπράσινο Φύλλο και πολλά άλλα. Τέλος εξίσου σημαντικός ήταν και είναι ο ρόλος του Συμβούλου – Καθηγητή, ο οποίος ενημερώνεται για τους μαθητές/ριες και τις ανάγκες τους και έτσι μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή ένταξη των διαφορετικών μαθητών/ριών στο νέο πολιτισμικό περιβάλλον.

Επιγραμματικά επισημαίνουμε ότι δεν επιτρέπονται πρωτοβουλίες  από το θεσμικό πλαίσιο, όπως έγινε με την απομάκρυνση της Διευθύντριας στο 132ο Δημοτικό Σχολείο Γκράβας, όπου εθελοντικά οι δάσκαλοι βοηθούσαν τους γονείς να μάθουν την ελληνική γλώσσα. Καταδεικνύεται έτσι η γραφειοκρατική δυσκινησία, αρκετές φορές για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας κατά τόπους, δράσεις για τις οποίες τις περισσότερες φορές το Υπουργείο Παιδείας δεν πληροφορείται, ούτε υπάρχει νόμος να τιμωρούνται, όσοι καταγγέλλουν αθώους.

Εν κατακλείδι, ο εκπαιδευτικός μπορεί να βοηθήσει για ισότιμη εκπαίδευση. Χρειάζεται όμως ο ίδιος συνεχή επιμόρφωση, χρειάζεται το σχολείο να αποκτήσει ευελιξία,  κουλτούρα, συμμετοχή σε καινοτόμα προγράμματα και ουσιαστική εμπλοκή σε αυτά των «διαφορετικών» μαθητών/ριών μέσα από οποία θα ενθαρρύνονται να ανακαλύπτουν, να επικοινωνούν, να ερευνούν, να αλληλεπιδρούν, να συνεργάζονται και να μαθαίνουν. Έτσι θα βελτιώνονται οι γνωστικές & οι κοινωνικές δεξιότητες των μαθητών/τριών, θα αλλάζουν οι στάσεις και οι συμπεριφορές τους και θα επιτυγχάνεται η ολόπλευρη ανάπτυξη τους και οι διδακτικοί στόχοι του σχολείου (Θεοφιλίδης, 1997).

Συμπεριληπτική Εκπαίδευση /Ισότιμη (Inclusion)

Συνεκπαίδευση: Διανύουμε την 3η χιλιετία και, παρότι έχουν γίνει στη χώρα μας πολλές προσπάθειες στήριξης των παιδιών με ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες, εν τούτοις η ισότιμη (inclusion) συνεκπαίδευση κινείται με αργούς ρυθμούς και η Ελληνική Πολιτεία δεν είναι σε θέση να απαντήσει αντικειμενικά και με επάρκεια στο αίτημα ενός μεγάλου ποσοστού πολιτών, που σύμφωνα με την έκθεση Warnock εκτιμάται σε 20% μαθητικού δυναμικού για ισότιμη (inclusion) συνεκπαίδευση. Ο όρος «inclusive education» εμφανίστηκε το 1990 στη Διεθνή Σύνοδο της UNESCO, στη συνέχεια στο Παγκόσμιο Συνέδριο της  UNESCO στη Σαλαμάνκα της Ισπανίας  το 1994, ο όρος «εκπαίδευση για όλους» αντικατέστησε τον όρο ένταξη «intergration» που ίσχυε μέχρι τότε για την εκπαίδευση των παιδιών με ειδικές ανάγκες (Χαρούπιας, 2003).

Η ισότιμη συνεκπαίδευση (Χαρούπιας, 2003), των παιδιών και των νέων με ή χωρίς αναπηρία στηρίζεται σε βασικές αρχές της Παιδαγωγικής και της Ψυχολογίας και αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε προσώπου σε μια δημοκρατική κοινωνία. Στη χώρα μας η συμπεριληπτική εκπαίδευση είναι το ζητούμενο και ένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή αποτελούν τα τμήματα ένταξης και ο θεσμός της παράλληλης στήριξης-συνεκπαίδευσης. Η ισότιμη συνεκπαίδευση είναι ένα όραμα, αλλά συγχρόνως πολύ ακριβή και χρονοβόρα διαδικασία. Η συμπεριληπτική εκπαίδευση περιλαμβάνει διαδικασίες μείωσης του αποκλεισμού και αύξησης συμμετοχής στην κουλτούρα του σχολείου (Αγγελίδης, 2011).  Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται αλλαγή της κουλτούρας των σχολείων, ώστε τα διαφορετικά παιδιά να μην αποκλείονται από την κοινωνική ζωή του σχολείου.

Για να γίνει αυτό χρειάζεται να γίνει αλλαγή στα αναλυτικά προγράμματα, προγραμματισμός της διδασκαλίας με έμφαση στις δεξιότητες και στις ανάγκες των παιδιών στο σχολείο (Αγγελίδης, 2011). Η επιμόρφωση και η συνεργασία των διευθυντικών στελεχών και των εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας με ειδικούς παιδαγωγούς και με τους γονείς των παιδιών, μπορεί να βοηθήσει σε καλύτερη γνώση τόσο των αναγκών όσο και των δεξιοτήτων των παιδιών με διαφορετικές ανάγκες. Η συμμετοχή των παιδιών σε καινοτόμα προγράμματα, τα οποία περιλαμβάνουν επισκέψεις σε δημόσιους χώρους, εκπαιδευτικές δράσεις κ.ά. είναι περιβάλλοντα μάθησης τα οποία μπορούν με την ομαδοσυνεργατική διδασκαλία να βοηθήσουν τους/τις μαθητές/ριες να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες, να επικοινωνήσουν, να διαχειριστούν στερεότυπα και προκαταλήψεις και να κατανοήσουν τις ανάγκες των μαθητών/τριών, τόσο με κινητικές όσο και με μαθησιακές ιδιαιτερότητες, αλλά και να αλληλεπιδράσουν με τους συμμαθητές/ριές τους, οι οποίοι/ες θα τους στηρίξουν και θα μοιραστούν συναισθήματα (Αγγελίδης, 2011). Στο  Βερολίνο, που χαρακτηρίζεται από μεικτούς πληθυσμούς Γερμανών και μειονοτικών πληθυσμών καθώς και παιδιών με σωματικές ή νοητικές ανεπάρκειες γίνονται ανάλογες προσπάθειες με τα ενταξιακά τους προγράμματα. Ουσιαστική διαφοροποίηση υπάρχει με τα εργαστήρια (ζαχαροπλαστικής, πλεξίματος) τα οποία στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα όσον αφορά το Γυμνάσιο, δεν υφίστανται.

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.)  

Τα προαιρετικά εκπαιδευτικά προγράμματα Π. Ε. είναι καινοτόμες δράσεις, που άρχισαν να εφαρμόζονται στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με το νόμο 1982/90 άρθρο 11 παρ. 13, μετά από ένα χρόνο επεκτάθηκε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Για να γίνει στήριξη των προγραμμάτων Π.Ε., στον ίδιο νόμο προβλέπεται ο θεσμός των Υπευθύνων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και η ίδρυση των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Το 1991 γίνεται η έναρξη του θεσμού των Υπευθύνων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Το 1993 ιδρύεται το πρώτο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Κλειτορία του Ν. Αχαΐας. Το 1995 ακολουθεί η ίδρυση των ΚΠΕ: Αργυρούπολης, Κορδελιού, Καστοριάς, Κόνιτσας, Μουζακίου, Σουφλίου και Ακράτας (Κούσουλας, 2008).

Τα καινοτόμα προγράμματα συνδέουν όλα τα διακριτά μαθήματα του Αναλυτικού προγράμματος με οριζόντιους στόχους και περιεχόμενο διδασκαλίας ενιαίο και αδιαίρετο, όπως τον «ενιαίο και αδιαίρετο κόσμο του παιδιού» (Μοκκίνης, 1961 όπως αναφ. στην ιστοσελίδα του Παρούτσα), αναζητούν λύσεις για προβλήματα τοπικών και επίκαιρων θεμάτων. Επιχειρούν ένα άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, η τάξη μετατρέπεται σε βιωματικό εργαστήρι οι δε μαθητές/ριες εμπλέκονται άμεσα στο θέμα που μελετούν, απελευθερώνουν τη δημιουργικότητά τους. Τα καινοτόμα προγράμματα επιδρούν καθοριστικά στην αλλαγή της ατμόσφαιρας της τάξης και του σχολείου, στην αλλαγή του ρόλου του δασκάλου και του μαθητή. Με βασική αρχή ότι «οι μαθητές δε μαθαίνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο» που διατυπώθηκε το 1927 από τον Carl Jung και αναφέρει η Βασάλα (2016), αλλά οφείλουν να  «παράγουν» και όχι να «καταναλώνουν» τη γνώση», στα καινοτόμα προγράμματα ακολουθούνται νέες διδακτικές μέθοδοι και στρατηγικές όπως είναι: τα σχέδια εργασίας, η εργασία σε ομάδες, η βιωματική προσέγγιση με αξιοποίηση της εμπειρίας των μαθητών, η διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης, η επιτόπια έρευνα, το πείραμα, η λογοτεχνική έκφραση, η μουσικο-κινητική απόδοση, οι διδακτικές επισκέψεις, οι κατασκευές, το θεατρικό παιχνίδι, η μάθηση με χρήση των νέων τεχνολογιών κ.ά. για να βοηθήσουν κάθε παιδί να κατανοήσει και να μάθει με το δικό του διαφορετικό τρόπο.

Το σχέδιο εργασίας (project) «είναι μια σχετικά διαμορφωμένη ιδέα ενός πράγματος, που έχουμε την πρόθεση να την πραγματοποιήσουμε» (Huber, 1999) είναι μια σκόπιμη, μεθοδευμένη δράση με βασικά χαρακτηριστικά τον προγραμματισμό, την υλοποίηση και την ανατροφοδοτική αξιολόγηση (Ματσαγγούρας. 2003). Η κατηγοριοποίηση του σχεδίου εργασίας μπορεί να γίνει ως εξής: α) με κριτήριο τον αριθμό συμμετεχόντων: ατομικό και συνεργατικό ή ομαδικό, β) με κριτήριο τη χρονική διάρκεια: μικρό, μεσαίο,  μεγάλο και γ) με κριτήριο το θέμα: απλό, σύνθετο, επίκαιρο, ενδιαφέρον κ.ά.

Τα στάδια ενός σχεδίου εργασίας (project)

1ο: Επιλογή του θέματος, 2ο: Διερεύνηση του θέματος, 3ο: Διαμόρφωση σχεδίου δράσης, 4ο: Εφαρμογή της δράσης, 5ο: Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών, 6ο: Παρουσίαση και δράση, 7ο: Αξιολόγηση

Η τελική αξιολόγηση ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα των ομάδων, την αξιολόγηση των μελών των ομάδων και μπορεί να είναι ποιοτική ή ποσοτική. Μέσα από την συζήτηση οι μαθητές κατανοούν την συνεισφορά τους, αξιολογούν τις γνώσεις τους, αξιολογούν τη συμμετοχή τους και τη συμπεριφορά τους στην ομάδα. Τέλος καταθέτουν πως ένοιωσαν κατά την πεντάμηνη συμμετοχή τους στο σχέδιο εργασίας και αναφέρουν αν μπορούσαν να πετύχουν περισσότερους στόχους από αυτούς που στην αρχή έθεσαν.

Ποιοι είναι οι παράγοντες επιτυχίας ενός σχεδίου εργασίας

Η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε κάθε βήμα της διαδικασίας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας της εφαρμογής του σχεδίου εργασίας. Είναι προτιμότερο ένα project να καθυστερήσει ή να μην ολοκληρωθεί ποτέ παρά οι εκπαιδευτικοί να αναλαμβάνουν ότι έπρεπε να κάνουν οι μαθητές. Η συγκεκριμένη μέθοδος δεν ενδιαφέρεται τόσο για το αποτέλεσμα, όσο για τη διαδρομή προς το αποτέλεσμα, διότι το μεγάλο κέρδος για το μαθητή είναι η γνώση και οι εμπειρίες που αποκομίζει κατά τη διαδικασία. Αξίζει να θυμηθούμε τους στίχους του Καβάφη «…να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις …».

Αξιολόγηση του Χρυσοπράσινου Φύλλου

«Χρυσοπράσινο Φύλλο» είναι μια συνεργασία με σχολεία της Κύπρου που ξεκίνησε από το 1995 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Σχολεία της Ελλάδας αναλαμβάνουν διετείς συμπράξεις με σχολεία της Κύπρου. Στα πλαίσια αυτής της διετούς διεθνούς συνεργασίας το 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων, με Διευθύντρια και συντονίστρια την γράφουσα., συνεργάστηκε με δυο σχολεία της  Κύπρου: το Γυμνάσιο Αγλαντζιάς κατά τη διετία 2011-13 και το Γυμνάσιο Έγκωμης «Κυριάκος Νεοκλέους» κατά τη διετία 2013-15.Το 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων, στα πλαίσια του «Χρυσοπράσινου Φύλλου» με θέμα: «Η ελιά στον τόπο και στον χρόνο» φιλοξένησε από 28 έως 31 Μαρτίου 2013 την Κυπριακή αποστολή του Γυμνασίου Αγλαντζιάς, αποτελούμενη από έντεκα μαθητές/ριες και δυο συνοδούς καθηγητές. Κατά τη δεύτερη διετία με θέμα: «Ληθαίος: το ποτάμι της Πόλης μας» από 12 έως 15 Δεκέμβρη 2014 φιλοξένησε την Κυπριακή αποστολή του Γυμνασίου Έγκωμης «Κυριάκος Νεοκλέους» αποτελούμενη από δεκατρείς (13) μαθητές/ριες με τρεις συνοδούς εκπαιδευτικούς από την Έγκωμη της Κύπρου στα πλαίσια της Διακρατικής Συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας – Κύπρου.

Οι στόχοι του συγκεκριμένου Περιβαλλοντικού Προγράμματος στα πλαίσια της συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου είναι τόσο η απόκτηση γνώσεων, αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών όσο και η ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών μεταξύ των εκπαιδευτικών( ΚΠΕ Αργυρούπολης).

Οι συντονιστές/ριες των προγραμμάτων των σχολείων της Ελλάδας  συμμετέχουν σε δυο τετραήμερες επιμορφωτικές συναντήσεις που διοργανώνονται η 1η γίνεται στην Ελλάδα με υπεύθυνο συντονιστή τον Γεώργιο Φαραγγιτάκη και η 2η στην Κύπρο με συντονιστή τον Ανδρέα Χατζηχαμπή. Κατά κύριο λόγο γίνεται επιλογή του θέματος, τίθενται οι στόχοι και διαμορφώνεται ο τρόπος επικοινωνίας.

Ο συντονιστικός φορέας τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου στηρίζει τα σχολεία και αναλαμβάνει την ενημέρωση των διευθύνσεων και του Υπουργείου Παιδείας για την διεκπεραίωση των διαδικασιών έγκρισης των μετακινήσεων των αποστολών στην Κύπρο από την Διεύθυνση Διεθνών Εκπαιδευτικών Σχέσεων. Στη Β/θμια Εκπαίδευση η φιλοξενία των μαθητών/ριών γίνεται από τις οικογένειες των παιδιών, κάθε σχολείο αναλαμβάνει να διοργανώσει επισκέψεις για όλους τους μαθητές/ριες, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, οι οποίοι μπορεί να είναι περισσότεροι από τους/τις μαθητές/ριες  που θα μετακινηθούν στην Κύπρο, σε χώρους με ιστορικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον. Επίσης αναλαμβάνουν να διοργανώσουν μια Κεντρική Εκδήλωση όπου προσκαλούνται οι τοπικοί φορείς, οι γονείς των μαθητών, εκπαιδευτικοί και μαθητές/ριες άλλων σχολείων.

Στην Κύπρο το πρόγραμμα ενισχύεται οικονομικά από το Υπουργείο Παιδείας, δυστυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει οικονομική βοήθεια από το Υπουργείο Παιδείας όχι μόνο τώρα λόγω της οικονομικής κρίσης, αλλά και πριν την κρίση και στηρίζουν εν μέρει την φιλοξενία αναλόγως κατά τόπους. Το 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων κατά τις αναφερόμενες διετίες 2011-13 και 2013-15 στήριξαν η Ιερά Μητρόπολη, ο Δήμος Τρικκαίων και πάρα πολλού τοπικοί φορείς. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και των μαθητών/ριών είναι ενθουσιώδης και δυναμική και αναπτύσσονται δεσμοί φιλίας ανάμεσα στους συμμετέχοντες.

Το Χρυσοπράσινο φύλλο αξιολογείται από το φορέα, ΚΠΕ Αργυρούπολης, με ερωτηματολόγια που συμπληρώνουν οι συμμετέχοντες, και εξάγονται αξιόπιστα συμπεράσματα που συνέβαλαν και συμβάλλουν στην ανάπτυξη και βελτίωσή του αλλά και στην βελτίωση του φορέα που το υποστηρίζει (Δημητρόπουλος, 1999; Ζυγούρη, 2005). Στο 1ο Γυμνάσιο Τρικάλων εκτός από την αξιολόγηση που έκαναν οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί, το πρόγραμμα αξιολογήθηκε από τους συμμετέχοντες/ουσες μαθητές/ριες. Στο τέλος κάθε διετίας κάναμε μια ποιοτική αξιολόγηση του «Χρυσοπράσινου φύλλου», οι μαθητές/ριες κατέθεσαν τις απόψεις τους και η Σοφία είπε «…σκοπός των προγραμμάτων είναι η συνεργασία , η αδελφοποίηση με άλλους λαούς, η αγάπη για το περιβάλλον και να καταλάβουμε όλοι/ες τη δύναμη της ομάδας…» και συνέχισε… «η εμπειρία αυτή θα μας μείνει αξέχαστη». Η Κασσάνδρα δήλωσε …«ένα ταξίδι αξέχαστο γραμμένο στην καρδιά μου, το ταξίδι στη Κύπρο θα μου μείνει αξέχαστο… κάποια μέρα εύχομαι να ξανασυναντηθούμε όλα τα παιδιά μαζί». Ο Χρήστος μίλησε για τη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας και το κατάλαβε όταν πληροφορήθηκε για τα δεινά της Κύπρου και τη δύναμη του Κυπριακού λαού να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες. Ο Μπάμπης αναφέρθηκε στην Κυπριακή φιλοξενία και την ευγένεια των Κυπρίων και ο Τάσος εξέφρασε την επιθυμία να σταματήσει ο χρόνος και να μείνουμε για πάντα εκεί !!! Η Ισιδώρα μίλησε για μια ισχυρή φιλία που θα κρατήσει για πάντα η δε Όλγα έγραψε … «κανένα βίντεο, κανένα γραπτό, καμιά εικόνα δεν μπορεί να απεικονίσει τις καταπληκτικές στιγμές που ζήσαμε παρέα , τη ζεστασιά και τη φροντίδα που πήραμε από τις οικογένειές τους και τα απίστευτα μέρη που επισκεφτήκαμε. Μακάρι, αυτή η φιλία που μας ενώνει να κρατήσει για πάντα και αυτό το ταξίδι να μείνει για πάντα χαραγμένο στις καρδιές μας»!  Κάποιοι μαθητές/ριες μίλησαν για το αεροπορικό ταξίδι που ήταν πρωτόγνωρη εμπειρία και  άλλοι/ες για την τύχη τους να συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Κάποιοι/ες ευχήθηκαν να έχουν τη δικιά τους τύχη να συμμετέχουν και άλλοι/ες συμμαθητές/ριες. Στο πρόγραμμα εκατέρωθεν συμμετείχαν και «διαφορετικά» παιδιά, από άλλες χώρες και έτσι τους δόθηκε η ευκαιρία να έρθουν πιο κοντά με τους συμμαθητές/ριές τους και να γνωριστούν καλύτερα.

Στα προγράμματα Π.Ε. έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν μαθητές/ριες από άλλες χώρες ακόμα και μαθητές/ριες με ειδικές μαθησιακές ή κινητικές δεξιότητες. Η προσπάθεια αυτή να συμπεριληφθούν οι μαθητές/ριες στις δράσεις του 1ου Γυμνασίου Τρικάλων κατά την τετραετία 2011-2015, σε περιβαλλοντικές επισκέψεις, αθλητικές δραστηριότητες, εορταστικές εκδηλώσεις, μας έδινε τόση μεγάλη χαρά γιατί η προσπάθειά των διαφορετικών παιδιών τα βοηθούσε να αναπτύξουν την αυτοπεποίθησή τους. Οι «διαφορετικοί» μαθητές/ριες που συμμετείχαν στο «Χρυσοπράσινο φύλλο» κατάφεραν να αναπτύξουν περιβαλλοντική ευαισθησία, θετικές στάσεις και συμμετοχικές συμπεριφορές στα ζητήματα της προστασίας της οικολογικής ισορροπίας, της βιώσιμης ανάπτυξης και της ποιότητας της ζωής, κατάφεραν να γνωρίσουν καλύτερα τους συμμαθητές/ριές τους και την κουλτούρα της τοπικής κοινωνίας. Μέσα από τις συναντήσεις που αφορούσαν το  Χρυσοπράσινο φύλλο αναπτύχθηκε μεταξύ των εκπαιδευτικών παιδαγωγικός προβληματισμός, ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών για τα εκπαιδευτικά προγράμματα των δύο χωρών Ελλάδας – Κύπρου, έγινε ενδυνάμωση των ιστορικών εθνικών και πολιτιστικών δεσμών που συνδέουν τους δύο λαούς και προωθήθηκε η φιλία και η συνεργασία. Κάποιες καλές πρακτικές που γνωρίσαμε στα σχολεία της Κύπρου με τα οποία συνεργαστήκαμε τις μεταφέραμε στο σχολείο μας. Αφορούσαν τη βιωματική μάθηση,  έτσι οργανώσαμε εκπαιδευτικές επισκέψεις κατά την εορτή των Τριών Ιεραρχών για όλους τους μαθητές/ριες των τάξεων Α΄ και Β΄ Γυμνασίου, στο Μοναστήρι Κορμπόβου και στα Μετέωρα αντίστοιχα όπως γίνεται στην Κύπρο κατά την παραμονή εθνικών εορτών – αντί σχολικής εορτής στο σχολείο οργανώνουν επισκέψεις  και κατάθεση στεφάνων σε χώρους ιστορικής μνήμης.

Αποτελέσματα

Η καινοτομία των καινοτόμων προγραμμάτων έγκειται στο ότι η γνώση κατακτιέται με νέες εναλλακτικές διδακτικές μεθόδους τη βιωματική – εμπειρική μάθηση (learning by doing) με προσομοιώσεις, επίλυση προβλήματος, παιχνίδια ρόλων, αφηγηματικές ανασυνθέσεις, χρήση εποπτικών μέσων, επισκέψεις, κατασκευές κ.ά. που προάγουν την ολοκληρωμένη ανάπτυξη των μαθητών/ριών. Είναι προαιρετικά, δεν υπαγορεύονται από το επίσημο αναλυτικό πρόγραμμα, υλοποιούνται δε χάρη στην πρωτοβουλία και την ευαισθησία κάποιων εκπαιδευτικών που προσπαθούν να βοηθήσουν τους μαθητές/ριες να αγαπήσουν το σχολείο και να το αλλάξουν «από μέσα» (Μπαγάκης, 2000). Ακολουθούν την πορεία: γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις, αξίες, συμπεριφορές. Βοηθούν τους μαθητές/ριες να αλλάξουν στάσεις και συμπεριφορές, να ενισχύσουν την υπευθυνότητα, την αυτοπεποίθηση, την ολόπλευρη ανάπτυξη, την κοινωνικοποίηση, την υιοθέτηση θετικών τρόπων και στάσεων ζωής, την δραστηριοποίηση με την ανάληψη πρωτοβουλιών, ώστε να οδηγηθούν στην αυτοπραγμάτωση και στην παραγωγή γνώσης (Αποστόλου, 2009).

Τα παιδιά στην εφηβεία αρέσκονται να κάνουν παρέα με τους συνομήλικους, συζητάνε με αυτούς διαφωνούν ή ανταλλάσσουν προσωπικές πληροφορίες όπως αναφέρουν οι Cole και Cole (2001). Η έμφαση στη σύναψη φιλίας των εφήβων φάνηκε και τους μαθητές/ριες που συμμετείχαν στο Χρυσοπράσινο φύλλο, έτσι ανέπτυξαν φιλικές σχέσεις με τα μέλη της ομάδας τους, συνεργάστηκαν για τις εργασίες τους, πήραν πρωτοβουλίες, πέτυχαν σε μεγάλο βαθμό τους αρχικούς στόχους και απέκτησαν ενσυναίσθηση. Μέσα από αντιδράσεις, αντικρουόμενες απόψεις και ιδέες οι μαθητές/ριες κατάφεραν να πάρουν αποφάσεις, συνεργάστηκαν με το σύλλογο γονέων, φύτεψαν τον ελαιώνα του σχολείου, υιοθέτησαν από μια ελιά, ανακοίνωσαν τις δράσεις τους στον τοπικό τύπο και προσκάλεσαν τα μέσα ενημέρωσης στο σχολείο και οι δημοσιογράφοι πήραν συνεντεύξεις από τους ίδιους/ιες μαθητές/ριες για το πρόγραμμά τους και για τις δράσεις τους.

Ο Mead (1934) αναφέρει ότι η ενεργητική μάθηση είναι μια κοινωνική διαδικασία που πραγματοποιείται μέσω της επικοινωνίας με άλλα άτομα, οι αρχάριοι κατασκευάζουν ενεργά τη γνώση με τη διατύπωση ιδεών, οι οποίες χτίζονται πάνω σε αντιδράσεις ή απαντήσεις των άλλων ατόμων. Οι δε Bouton και Garth (1983) αναφέρονται όχι μόνο σε ενεργητική αλλά και σε διαλογική μάθηση. Τα ποιοτικά  αποτελέσματα από τα λεγόμενα των μαθητών/ριών έδειξαν ότι επήλθε ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων. Ενώ στην αρχή ακούστηκαν προτάσεις του τύπου όχι αυτός/ή στην ομάδα μας, σιγά-σιγά ξεπεράστηκαν αυτά τα προβλήματα και όταν πραγματοποιήθηκαν «δια ζώσης» συναντήσεις στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου, επικοινώνησαν με τους Κύπριους/ες μαθητές/ριες και έδειξαν πρωτοφανή προθυμία να βοηθήσουν τους συμμαθητές/ριές τους.

Για την αξιολόγηση της νέας γνώσης μέσα από την ομαδοσυνεργατική μάθηση (Νικολαΐδου και Γιακουμάτου, 2001), στο τέλος του προγράμματος κλήθηκαν να συμμετέχουν σε μια συζήτηση για να παρουσιάσουν στην τοπική κοινωνία τα όσα έμαθαν μέσα από το πρόγραμμα. Ανέλαβαν και τις 2 διετίες να παρουσιάσουν ένα θεατρικό, στην Πόλη μας και στην Κύπρο. Κατά την πρώτη διετία το θεατρικό αφορούσε την Ελιά και την επόμενη διετία το Ληθαίο ποταμό. Οι συχνές συναντήσεις για τις πρόβες του θεατρικού έδειξαν ότι οι μαθητές/ριες μπορούν να καταφέρουν πολλά, σε μια διαφορετική προσέγγιση της γνώσης και το θετικό κλίμα κατά την ομαδοσυνεργατική μάθηση δημιουργεί ενδιαφέρον και κίνητρα στους μαθητές/ριες για μάθηση (Frey, 1996).

Για την ομαλή λειτουργία των ομάδων, οι μαθητές έμαθαν πολύ γρήγορα να συνεργάζονται, να τηρούν τους κανόνες που έθεσαν και να αποδέχονται τη διαφορετικότητα, κάτι που αποτελεί «θεμελιακό αξίωμα της αγωγής» (Delors, 1996). Με αυτό συμφωνούν οι Φωτίου και Σουλιώτη (2007) ότι η μέθοδος project βελτιώνει την ποιότητα της διδασκαλίας και συνιστά ένα μαθησιακό περιβάλλον ευέλικτο, πλούσιο σε ερεθίσματα και εμπειρίες, που δίνουν τη δυνατότητα στον «διαφορετικό/ή» μαθητή/ρια να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του/της αλλά και τις εμπειρίες των άλλων.

Οι μαθητές/ριες κατά τη διάρκεια της διετίας  συνειδητοποίησαν μέσα από ασκήσεις πεδίου, ομαδικά και βιωματικά παιχνίδια, παιχνίδια ρόλων και ερωτηματολόγια, καθώς και παρακολούθηση video στο YouTube, ότι ο πλανήτης μας, υφίσταται μεγάλη επιβάρυνση από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και χρειάζεται βοήθεια. Κατανόησαν επίσης ότι ο οικολογικός τουρισμός, η σοφή χρήση των πόρων, η ορθολογική υλοτόμηση, η αειφορική διαχείριση των οικοσυστημάτων, ο εθελοντισμός και η διάθεση συμμετοχής για την προστασία του περιβάλλοντος είναι δεξιότητες και στάσεις απαραίτητες για ποιότητα ζωής. Τέλος οι δραστηριότητες υπαίθριας αναψυχής στο δάσος, που ονομάζονται «δασική αναψυχή» (Τρακόλης, 1985; Λιάκος, 1979) και η ανάληψη δράσεων για τη βελτίωση του σχολικού περιβάλλοντος με τη δημιουργία του ελαιώνα βοήθησαν τους μαθητές/ριες να βρεθούν σε κατάσταση ευεξίας και ικανοποίησης, να αναπτύξουν τα ενδιαφέροντα και τις δεξιότητες τους και έτσι να οδηγηθούν σε κοινωνική, σωματική & πνευματική υγεία. (American Heart Association, 1995). Διαμορφώθηκε έτσι η κατάλληλη σχολική ατμόσφαιρα και επικοινωνία μεταξύ των μελών της ομάδας, στα πλαίσια μιας ισότιμης σχέσης, αλληλεπίδρασης και ανατροφοδότησης,  καθώς οι ΤΠΕ βασίζονται στην ιδιότητα της αλληλεπιδραστικότητας (Ζωγόπουλος, 2001).

Μέσα από ενεργητικές, συνεργατικές και βιωματικές μεθόδους διδασκαλίας με τη βοήθεια της συντονίστριας-εκπαιδευτικού οδηγήθηκαν σε απόκτηση θετικών στάσεων και συμπεριφορών και αυτό θα τους καταστήσει αυτόνομα ενεργά άτομα της κοινωνίας για να «δρουν τοπικά και να σκέφτονται παγκόσμια». Μέσα από τις διαδικασίες της βιωματικής μάθησης μπόρεσαν να κατανοήσουν τον εαυτό τους και να αναπτύξουν συνολικά την προσωπικότητά τους (Καμαρινού, 1998). Με κοινή προσπάθεια, κοινό αγώνα και κοινούς στόχους μια σχολική κοινότητα μπορεί να βοηθήσει τους/τις μαθητές/ριες να ανέβουν πολύ ψηλά και να  κάνουν τα όνειρά τους αληθινά.

Εν κατακλείδι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι ένα όμορφο ταξίδι στον τόπο και στο χρόνο, μέσα από το οποίο, οι σημερινοί μαθητές/ριες – αυριανοί πολίτες, μαθαίνουν, γνωρίζουν, κατανοούν το περιβάλλον με αποτέλεσμα να το αγαπήσουν και να το προστατέψουν. Αυτό είναι η χαρά της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Να μάθουμε βιωματικά, μέσα από επισκέψεις στη φύση, από δράσεις, από θεατρικό παιχνίδι. Διότι στην περιβαλλοντική εκπαίδευση δεν τρέχουμε να προλάβουμε την ύλη, αλλά προσπαθούμε να αναπτύξουμε άλλες δεξιότητες των μαθητών/ριών, όπως: κριτική σκέψη, υπευθυνότητα, συνεργασία, ομαδικότητα, εμπιστοσύνη, φιλικές σχέσεις,  πρωτοβουλίες για δράση. Είναι πασίγνωστο ότι ένα παιδί δεν είναι μόνο εγκέφαλος που πρέπει να παραγεμίσουμε, αλλά είναι άνθρωπος με σάρκα και οστά, με όραμα και ελπίδα, με αναζητήσεις, συναισθήματα, πόνους και αγωνίες. Είναι ο αυριανός ενεργός πολίτης.

Συμπεράσματα

Η ραγδαία και συνεχής αύξηση της γνώσης και της πληροφορίας, παρά τις ευκαιρίες που μας παρέχει εγκυμονεί και τον κίνδυνο διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων. Ένα παιδί είναι δώρο του Θεού και της ζωής για τη συνέχειά της, είναι η ελπίδα που έρχεται για να εξελίξει και να εξασφαλίσει το μέλλον του κόσμου. Για το λόγο αυτό, η διασφάλιση δυνατότητας πρόσβασης όλων των ατόμων στην πληροφορία και τη γνώση επιβάλλει την αναγκαιότητα παροχής ίσων ευκαιριών μάθησης. Η συνεχής αναθεώρηση της γνώσης με τις συνεχείς ανακαλύψεις και καινοτομίες στα διάφορα πεδία της επιστήμης και της τεχνολογίας εξαναγκάζουν άτομα και κοινωνίες να υιοθετούν πρακτικές δια βίου μάθησης.

Ταυτόχρονα, τα φαινόμενα της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, σε συνδυασμό με τη «μείωση» των αποστάσεων συντελούν στη δημιουργία κοινωνικού περιβάλλοντος με ποικιλία πολιτισμικών, κοινωνικοοικονομικών, και γλωσσικών, χαρακτηριστικών. Το νέο μαθησιακό περιβάλλον οφείλει να υιοθετήσει πρότυπα συμπεριφοράς που χαρακτηρίζονται από σεβασμό στις πνευματικές και ανθρωπιστικές αξίες. Το σχολείο οφείλει να συμβάλλει στη διαμόρφωση προσωπικοτήτων με στέρεες ηθικές αρχές και ισχυρή αυτοαντίληψη και να δώσει βαρύτητα στην ικανοποίηση του συνόλου των συναισθηματικών και νοητικών αναγκών και ενδιαφερόντων του μαθητή. Σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι αναγκαία η συνύπαρξη μαθητών/ριών διαφορετικών εθνικοτήτων και οι νέες διδακτικές προσεγγίσεις που θα ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των σημερινών τάξεων. Το σχολείο, ως μικρογραφία της κοινωνίας οφείλει να βοηθήσει κάθε μαθητή/ρια να επιτύχει όχι μόνο τη γλωσσική, αλλά την πολιτιστική και κοινωνική του/της ένταξη (Μπερερής, Σιασιάκος & Λαζακίδου, 2007). Η σημερινή πραγματικότητα διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο μορφωτικών και κοινωνικών αναγκών για το κάθε άτομο, κυρίως όσον αφορά την αναζήτηση, απόκτηση, διαχείριση και αξιοποίηση της νέας γνώσης.

Το εκπαιδευτικό σύστημα αναμφισβήτητα αποτελεί βασικό θεσμό που συμβάλλει στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του μαθητή και την αρμονική ένταξή του στην κοινωνία. Ο σχεδιασμός ενός εκπαιδευτικού συστήματος που να ανταποκρίνεται στη σημερινή πραγματικότητα και που απαντά στις προκλήσεις της εποχής μας, καθώς η βασική διαμόρφωση του ισχύοντος εκπαιδευτικού συστήματος που ξεκίνησε με τη συμβολή του εκπαιδευτικού ομίλου (Δελμούζος, Γληνός, Τριανταφυλλίδης) στις αρχές του περασμένου αιώνα και κορυφώθηκε τη δεκαετία του 1960 με τον Ε. Παπανούτσο απαιτεί γενναίες προσαρμοστικές αλλαγές. Αυτές οι αλλαγές αναφέρονται: α) στις προϋποθέσεις που οδηγούν στην ανάπτυξη  της προσωπικότητας κάθε μαθητή με αυτοαντίληψη, συναισθηματική σταθερότητα, κριτική και διαλεκτική ικανότητα, θετική διάθεση για συνεργασία και αυτενέργεια, υπεύθυνη, δημοκρατική και ελεύθερη, βασισμένη σε κοινωνικές και ανθρωπιστικές αρχές, χωρίς θρησκευτικές και πολιτισμικές προκαταλήψεις, β) συνθήκες για δυνατότητα της δια βίου ανανέωσης γνώσεων και δεξιοτήτων, γ) ικανότητα για κριτική προσέγγιση των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας, δ) παροχή ίσων ευκαιριών και καλλιέργεια κοινών στάσεων και αξιών, ε) καλλιέργεια της συνείδησης του ευρωπαίου πολίτη με την ταυτόχρονη διατήρηση της εθνικής μας ταυτότητας και της πολιτισμικής μας αυτογνωσίας και τέλος στ) ανάπτυξη πνεύματος συνεργασίας και συλλογικότητας.

Τα παραπάνω αποτελούν και στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκπαίδευση. Δημοκρατικότητα του πολιτικού βίου, της ελευθερίας, της ανεξιθρησκίας, της αλληλεγγύης, της συλλογικότητας, του διεθνισμού, της δικαιοσύνης, του πολιτισμού, της εργασίας, της πνευματικής καλλιέργειας και της κοινωνικής συνοχής πλαισιώνουν τον κοινό μελλοντικό σκοπό της Ευρωπαϊκής Εκπαίδευσης. Ο σκοπός αυτός αποτελεί κοινή επιδίωξη για την ανάπτυξη της εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής κάθε ευρωπαϊκής χώρας, που διακρίνεται και καθορίζεται από τα στοιχεία εκείνα που ανταποκρίνονται στις εθνικές και τις άλλες ιδιαιτερότητες της κοινωνίας της. Έτσι, λοιπόν, για καλύτερη ποιότητα της εκπαίδευσης, οφείλουμε στη χώρα μας, να προσαρμόσουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα να γίνει ποιοτικότερο, δυναμικότερο, αποτελεσματικότερο. Ήρθε η ώρα να παρθούν μέτρα από την Ελληνική Πολιτεία, ώστε η παιδεία να γίνει ουσιαστική, τα αναλυτικά προγράμματα να ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντα, τις ανάγκες και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όλων των γηγενών μαθητών/ριών, των αλλοδαπών αλλά και των μαθητών/ριών με μαθησιακές ιδιαιτερότητες. Ο δάσκαλος, αλλά και ο γονιός, οφείλουν με ευθύνη και αξιοπρέπεια να εμπνέουν στα παιδιά τον ενθουσιασμό για τη μάθηση και την κοινωνική προσφορά  στην κοινωνία μας και στο μέλλον της. Ένα παιδί δεν ανήκει στον κόσμο των μεγάλων, αλλά χρειάζεται, Προστασία, Υγεία, Μάθηση, Γνώση και Αγάπη. Χρειάζεται να μεγαλώσει σε έναν κόσμο γεμάτο αξίες και με τις αξίες αυτές να κτίζει μεγαλώνοντας τα όνειρα και τις ελπίδες του. Το σχολείο και η μάθηση πρέπει αποτελούν πηγή χαράς, γενναιοδωρίας, αισιοδοξίας και αγάπης για κάθε παιδί. Και η μάθηση να μην σταματάει ποτέ αλλά να συνεχίζεται «δια Βίου».

Αντί επιλόγου

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κριτική: Μαθαίνει να κατακρίνει

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην έχθρα: Μαθαίνει να καυγαδίζει

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ειρωνεία: Μαθαίνει να είναι ντροπαλό

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ντροπή: Μαθαίνει να είναι ένοχο

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κατανόηση: Μαθαίνει να είναι υπομονετικό

Αν ένα παιδί ζει μέσα στον έπαινο: Μαθαίνει να εκτιμά

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην δικαιοσύνη: Μαθαίνει να είναι δίκαιο

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ασφάλεια: Μαθαίνει να πιστεύει

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην επιδοκιμασία: Μαθαίνει να έχει αυτοεκτίμηση

Αν ένα παιδί ζει μέσα στην παραδοχή και στη φιλία:

Μαθαίνει να βρίσκει την αγάπη μέσα στον κόσμο.

  1. RUSSEL

Αναφορές

American Heart Association. (January 1995). American Heart Association. Scientific/Medical Position. Ημερομηνία ανάκτησης 22-01-16  http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=1200000.

Bouton, C. & Garth, R.Y. (1983). Learning in Groups. San Francisco: Jossey-Bass, Inc.

Cole, M. & Cole, S.R., (2001). Η ανάπτυξη των παιδιών. (Μ. Σόλμαν & Ζ. Μπαμπλέκου , Μτφ.) Αθήνα: Τυπωθήτω Δαρδανός.

Mead, G.H. (1934). Mind, Self and Society. Chicago, U. of Chicago Press.

Αγγελίδης, Π. (2011), Παιδαγωγικές της Συμπερίληψης, Αθήνα: Διάδραση

Αλαχιώτης,  Σ. (2002), Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.) Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. Τόμος Α. Αθήνα. ΥΠΕΠΘ.

Αποστόλου, Μ. (2009), Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) στα σχέδια εργασίας (Project) της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.), Μεταπτυχιακή Διατριβή, Δημοκρίτειο Παν. Θράκης & Παν. Θεσσαλίας, on-line 6/4/2016 στο  http://ir.lib.uth.gr/ .

Βασάλα, Π., (2016), Η Πολλαπλή Νοημοσύνη στην Εκπαίδευση, e-book/pdf, Αθήνα: Ιδίας.

Δημητρόπουλος, Ε., (1999), Αξιολόγηση Προγραμμάτων Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, Οδηγός αξιολογητή, Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα.

Ευαγγελίου – Χαμπέση, Μ. & Δημητρακοπούλου, Β. (2002), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Τάξεις Υποδοχής, 20ο Διεθνές Συνέδριο: Η παιδεία στην Αυγή του 21ου αιώνα, Πάτρα 4/6-10-2002, on-line 6-4-2016 στο  http://www.eriande.elemedu.upatras.gr/eriande/synedria/synedrio2/praktika/evagelou.htm .

Ζυγούρη, Ε., (2005), Αξιολόγηση προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, Θεωρία και πράξη, Αθήνα: Τυπωθήτω.

Θεοφιλίδης, Χ., (1997) , Δεξιότητες διδασκαλίας, Αθήνα: Γρηγόρη

Frey, K. (1986), Η μέθοδος Project. Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο, ως θεωρία και πράξη. Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1986.

Huber, M. (1999), Apprendre en projets: la Pédagogie du projet – élèves, Lyon: Chronique Sociale.

Καμαρινού, Δ. (1998). Βιωματική Μάθηση στο Σχολείο. Αθήνα: Paper graph.

Κοσσυβάκη, Φ. (2003), Εναλλακτική Διδακτική. Προτάσεις για μετάβαση από τη Διδακτική του Αντικειμένου στη Διδακτική του Ενεργού Υποκειμένου. Αθήνα: Gutenberg.

Κούσουλας, Γ. (2008), Προσέγγιση στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Ινστιτούτο Αστικής και Αγροτικής Κοινωνιολογίας, 2008

ΚΠΕ Αργυρούπολης, on – line στις 1-4-2016: http://www.kpea.gr/diethneis.php

Λαγουδάκος, Μ., (2008), Η διαπολιτισμική εκπαίδευση στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα», on-line 6-4-2016 στο http://blogs.sch.gr/mlagoudakos/files/2013/01/Διαπολιτισμική-PEK_ΛΑΓΟΥΔΑΚΟΣ1.pdf .

Λιάκος, Λ., (1979),  Η Αναψυχή στα Δάση, Μέρος ΙΙ, Α.Π.Θ., Υπηρ. Δημοσιευμάτων, Θεσ/νίκη

Ματσαγγούρας, Η. (2003), Η Διαθεματικότητα στη Σχολική Γνώση. Αθήνα: Εκδ. Γρηγόρη.

Ματσαγγούρας, Η. (2004), Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και μάθηση. Αθήνα: Εκδ. Γρηγόρη.

Μπερερής, Π., Σιασιάκος, Κ. & Λαζακίδου, Γ., (2007), Πολυπολιτισμική Εκπαίδευση, Αθήνα: Ελληνοεκδοτική, on-line 3/4/2016 στο:

http://users.sch.gr/akoptsi/images/7perif_docs/Arthra_Epistimonika/diapolitismiki.pdf

Νικολαΐδου, Σ. & Γιακουμάτου, Τ. (2001). Διαδίκτυο και διδασκαλία. Αθήνα. Κέδρος.

Παπαδόπουλος, Σ.(2016) , Ένας πλήρης Οδηγός, της Διαπολιτισμικής Νομοθεσίας και Εκπαίδευσης, on-line 5/4/2016 στο:

http://6dim-diap-elefth.thess.sch.gr/nomothetiko_plaisio_diap_ekpshs.pdf

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, on-line στις 5/3/2016 http://www.pi-schools.gr/download/programs/depps/1Geniko_Meros.pdf

Παπανούτσος, Ε. (1976) , Η παιδεία το μεγάλο μας πρόβλημα, Εκδόσεις Δωδώνη

Παρούτσας, Δ. (2006), Προαιρετικά καινοτόμα – σχολικά προγράμματα, on-line 6/4/2016 στο  http://paroutsas.jmc.gr/project/innovat/index.htm .

Τρακόλης Δ. (1985). Καταλληλότητα των Δασών και Δασικών Εκτάσεων για Αναψυχή και χωρητικότητα Αναψυχής. Γεωτεχνικά (Επιστημονικό Δελτίο του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας), Τεύχος 2, Σεμινάριο για Δασολόγους με θέμα Προστατευόμενες Φυσικές Περιοχές και Δασική Αναψυχή, Αθήνα.

Χαρούπιας, Α. (2003), Η ισότιμη συνεκπαίδευση(inclusion), Υπουργείο Παιδείας και συγγραφείς, 2003, On –line στις 7/3/2016 http://www.epeaek/ncsr.gr.

Νόμος 2413, (ΦΕΚ Α΄124/14-6-1996), Η ελληνική παιδεία στο εξωτερικό, η διαπολιτισμική εκπαίδευση και άλλες διατάξεις, on – line στις 7/04/2016: http://dide.fth.sch.gr/lows/n2413_1996.pdf .

Δελτίο Εκπαιδευτικής Αρθρογραφίας,Ιανουάριος –Φεβρουάριος 2009, on – line στις 17-04-2016:http://www.pi-schools.gr/publications/dea/dea_34_35.pdf

31 Οκτωβρίου 2016 στις 7:32 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος