Φωτογραφία του/της Μαριάννα Αποστόλου

Μαριάννα Αποστόλου

Είμαι Καθηγήτρια γαλλικής φιλολογίας,κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου, παντρεμένη με δυο παιδιά, τον Νικόλα πτυχιούχο Ιατρικής και την Αντιγόνη, φοιτήτρια οδοντιατρικής.

URL: http://blogs.sch.gr/members/marapostol/

 

Αποστόλου Μαριάννα, MSc, mapostol59@yahoo.com

Περίληψη

Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να εξεταστεί εάν η χρήση του Διαδικτύου σε  ένα διαδικτυακό περιβάλλον ομαδοσυνεργατικής μάθησης, τις Ψ.Κ.Μ., διευκολύνει τα σχέδια εργασίας της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στην έρευνα συμμετείχαν 27 μαθητές της Α΄ Γυμνασίου οι οποίοι αξιοποίησαν τον μειωμένο ελεύθερο χρόνο τους και με τη μέθοδο της μάθησης που βασίζεται στα σχέδια εργασίας (project – based learning και τη δυναμική των ηλεκτρονικών κοινοτήτων μάθησης (online learning communities) οικειοποιήθηκαν έννοιες σχετικές με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, στα πλαίσια ενός προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Για την διερεύνηση της επίδρασης των Ψ.Κ.Μ. έγινε ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων που συλλέχθηκαν μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου εργασίας. Από τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκε ότι οι μαθητές απέκτησαν  περισσότερες γνώσεις σχετικά με το φυσικό περιβάλλον και ανέπτυξαν θετικότερες στάσεις απέναντι στο φυσικό περιβάλλον μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος σε σχέση με τις αρχικές. Στόχος της παρούσης έρευνας ήταν η αξιολόγηση της δυναμικής των ηλεκτρονικών κοινοτήτων μάθησης (online learning communities) στις γνώσεις και τις στάσεις των μαθητών αναφορικά με το φυσικό περιβάλλον.

Λέξεις κλειδιά: Διαδίκτυο, σχέδια εργασίας, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

Εισαγωγή

Στο άρθρο «Εφοδιάζοντας το ευρωπαϊκό σχολείο του 21ου αιώνα με νέα αναλυτικά προγράμματα» η Μαίρη Καλαντζή, καθηγήτρια στο Τεχνολογικό Ίδρυμα της Μελβούρνης, αλλά και πρόεδρος επιτροπών για την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση, κάνει πολλές προτάσεις για την νέα εκπαίδευση του 21ου αιώνα (http://www.physics4u.gr/news/2004/scnews1633.html). Οι εκπαιδευτικοί, λέει η Καλαντζή, έχουν εκπαιδευθεί στο παρελθόν, ενώ εργάζονται στο παρόν και προετοιμάζουν τους σημερινούς νέους για το μέλλον,  ανάμεσα στις προτάσεις που κάνει για την εκπαίδευση κατά τον 21ο αιώνα επισημαίνει ότι: οι νέες τεχνολογίες δύνανται να βοηθήσουν, ώστε η τάξη του σχολείου του μέλλοντος να μεταφέρεται, όπου μπορεί κάθε παιδί να μάθει. Επιπρόσθετα το Διαδίκτυο μπορεί να καταστεί δυναμικό εργαλείο διότι: βοηθάει τους/τις μαθητές/ριες να βρουν γνώσεις, παραδείγματα, απαντήσεις και λύσεις για τις εργασίες, τις οποίες τους/τις αναθέτουν και να έρχονται οι μαθητές/ριες σε επαφή με κοινό θέμα, να συμμετέχουν σε ομάδες εργασίας και παρέες με κοινές εργασίες και κοινά ενδιαφέροντα.

Στη σημερινή εποχή η συμμετοχή των μαθητών στις ομαδικές εργασίες (Ρήγας, 2002), η υιοθέτηση βιωματικών μορφών μάθησης και συμμετοχικών μορφών διδασκαλίας (Τσιάκαλος, 2002) αποτελούν τα βασικά γνωρίσματα του νέου σχολείου. Η Καμαρινού (2000) αναφέρει ότι στη σχολή του Dewey και των άλλων εκπροσώπων της Νέας Αγωγής εφαρμόστηκε η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία α) διότι μπορούσε να βοηθήσει στην κοινωνικοποίηση του ατόμου και τον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας και β) διότι υιοθετούσε τη βιωματική μάθηση, η οποία αποτελούσε τη μόνη αξιόλογη μορφή μάθησης. Η βιωματική μάθηση αντιμετωπίζει το/τη μαθητή/ρια ως ενεργό ερευνητή/ρια, ως συνερευνητή των συνομήλικων συμμαθητών/ριών του και των δασκάλων του, ως οικοδόμο της γνώσης και όχι ως καταναλωτή ετοιμοπαράδοτης γνώσης (Καμαρινού, 1999) και έτσι πραγματοποιείται η κοινωνικοποίηση  των παιδιών και τούτο αποτελεί κύριο σκοπό της αγωγής (Decroly, 1929).

Ο σημαντικότερος ρόλος ύπαρξης του σχολείου είναι να μπορέσουν οι μαθητές/ριες  να αναπτύξουν πλήρως τις δεξιότητές τους (Cahan, 1997, Cooney & Selman, 1980, Hargreaves, 1999),  ώστε να μπορέσουν στο μέλλον να παρακολουθήσουν τις ραγδαίες τεχνολογικές και οικονομικές εξελίξεις και να ανταποκριθούν με επιτυχία στις απαιτήσεις της σύγχρονης παγκόσμιας κοινωνίας (Κωνσταντίνου, 2005). Για το σκοπό αυτό εισήχθησαν καινοτόμα προγράμματα εκπαίδευσης, όπως τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ), Αγωγής Υγείας κ.ά. τα οποία έχουν εθελοντικό χαρακτήρα, πραγματοποιούνται εκτός του κανονικού σχολικού ωραρίου και απαιτούν σύγχρονα ομαδοσυνεργατικά περιβάλλοντα μάθησης.

Η εκτός κανονικού σχολικού ωραρίου υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων και η  έλλειψη ελεύθερου χρόνου των μαθητών αποτελούν τις βασικές αδυναμίες για τη συνεύρεση των μαθητών και την ολοκλήρωση ομαδικών εργασιών όπως αυτά απαιτούν.  Τη λύση στο πρόβλημα συνεύρεσης των μαθητών/ριών μπορούν να δώσουν οι ψηφιακές κοινότητες μάθησης (Ψ.Κ.Μ.), που προσφέρονται στο Διαδίκτυο, στηρίζονται στις δυνατότητες για ευέλικτη μάθηση και μάλιστα προσαρμοσμένη στο χώρο και το χρόνο των μαθητών/ριών (Harasim, Hiltz, Teles & Turoff, 1995, Maureen, 2000). Άλλωστε το Διαδίκτυο αποτελεί μέσο αμφίδρομης επικοινωνίας και ποιοτικής μάθησης όταν ο εκπαιδευτικός – καθοδηγητής εφαρμόζει συνεργατική διδασκαλία (Σπίνουλας, 2001).

Έτσι η αναζήτηση πληροφοριών στο Διαδίκτυο με σωστή καθοδήγηση – μέθοδος webquest (Dodge, 2004), η ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών μεταξύ των μαθητών/ριών και του συντονιστή –καθηγητή διευκολύνεται στις ΨΚΜ, οι οποίες δύνανται να αποτελέσουν ένα σύγχρονο εργαλείο για ομαδοσυνεργατική μάθηση. Μέσα στις ΨΚΜ οι  μαθητές/ριες μπορούν να αξιοποιούν τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους όπως και όταν αυτοί θέλουν για να αναζητήσουν πληροφορίες να ανταλλάξουν αρχεία για τις ομαδικές τους εργασίες και να ολοκληρώσουν τα σχέδια εργασίας των προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας.

Διανύουμε τον 21ο αιώνα και οι τεράστιες αλλαγές σε όλους τους τομείς της γνώσης απαιτούν μια «νέα παιδεία» ώστε οι μαθητές αντί να μαθαίνουν και να αποθηκεύουν τη γνώση να μάθουν να την αξιολογούν και να την αξιοποιούν (Αγγελίδης, Μαυροειδής 2004). Απαιτούνται λοιπόν ευέλικτα προγράμματα σπουδών για την απόκτηση της γνώσης προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις της σημερινής εποχής. Η χρήση των νέων τεχνολογιών προσφέρει δυνατότητες διάδρασης και αλληλομάθησης μεταξύ όλων των τύπων των εκπαιδευομένων, όταν όμως οι εκπαιδευόμενοι καταλήγουν να είναι παθητικοί ακροατές –  αποδέκτες γνώσεων, όπως στα προγράμματα τηλεκπαίδευσης, τότε η χρήση της τεχνολογίας  συνιστά αποτυχία όπως έδειξαν έρευνες στο εσωτερικό (Κονετάς & Ντόκα, 1999) και στο εξωτερικό (Heinecke, Dawson & Willis, 2001). Μαθησιακό περιβάλλον όμως που εμπλέκει ενεργά τους μαθητές στην απόκτηση και προσωπική δόμηση της γνώσης μέσω των δυνατοτήτων διάδρασης και αλληλομάθησης (Bostock, 1998) οδηγεί σε επιτυχημένη χρήση των νέων τεχνολογιών. Η ραγδαία ανάπτυξη του Διαδικτύου  και η χρήση των ΤΠΕ μετέτρεψε την εξ αποστάσεως εκπαίδευση σε εκπαίδευση ζωντανή και αλληλεπιδραστική με τη δημιουργία της ηλεκτρονικής κοινότητας μάθησης. Οι σπουδαστές οφείλουν να ανακαλύψουν και να κατασκευάσουν τη γνώση και έτσι να οδηγηθούν στην ανακάλυψη και στη λύση προβλημάτων (Barr and Tagg, 1995). Έτσι σταδιακά συντελείται μετάβαση από το δασκαλοκεντρικό μοντέλο μάθησης προς το μαθητοκεντρικό και αυτό φαίνεται στις ηλεκτρονικές κοινότητες μάθησης με τη ενεργή συμμετοχή των εκπαιδευόμενων  (Dudenstadt, 1998) και την άμεση πρόσβαση στη γνώση (Gros, 2002).

Ως κοινότητα αναφέρεται στο λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας από τον  Μπαμπινιώτη (2002) «ένωση προσώπων που τα συνδέουν κοινά στοιχεία (π.χ. καταγωγή, γλώσσα, χρώμα, ιδέες κ.ά.). Οι ορισμοί που αναφέρονται στη διαδικτυακή ή ηλεκτρονική κοινότητα δεν διαφέρουν κατά πολύ ως προς τον ορισμό της κοινότητας καθώς  τα μέλη μιας ηλεκτρονικής κοινότητας συνδέονται με κοινά στοιχεία, έχουν κοινά ενδιαφέροντα και κοινούς στόχους η διαφορά τους έγκειται στο ότι συναντώνται και αλληλεπιδρούν στο Διαδίκτυο και διακρίνονται από μεγάλη θέληση για επικοινωνία (Rheingold, 1993; Kim, 2000; Porterfield, 2001; Goodfellow, 2003)

Πολλοί ερευνητές (Harasim, et al., 1995; Maureen, 2000) έχουν αναγνωρίσει τα πλεονεκτήματα του διαδικτύου στη διδασκαλία και στη µάθηση  καθώς αφ’ ενός ωθεί σε συνεργατική και εποικοδομητική  μάθηση και αφ’ ετέρου παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας διαδικτυακών κοινοτήτων μάθησης οι οποίες προσφέρουν μαθησιακές ευκαιρίες ανάλογα με τον τόπο και το χρόνο του εκπαιδευόμενου καθώς και απεριόριστο χρόνο επικοινωνίας. Έτσι καταργούνται οι ανισότητες στην εκπαίδευση (Harasim et all., 1995) και ο εκπαιδευόμενος μπορεί να µάθει  από τη γνώση των άλλων. Παρά τα θετικά που παρουσιάζουν οι διαδικτυακές κοινότητες μάθησης ( πρόσβαση μέσω Διαδικτύου σε πληθώρα από  πηγές πληροφοριών, διδακτικό υλικό, video…), η παραδοσιακή διδασκαλία κατά μέτωπο υπερτερεί σε αρκετά σημεία (λεκτική επικοινωνία, άμεση καθοδήγηση, διεξαγωγή εργαστηρίων….) και αυτό την καθιστά βασικό κύτταρο της μάθησης. Η σανσκριτική γραφή ηλικίας χιλιάδων ετών αναφέρει πως: «Μαθαίνω, και το ¼ το οφείλω στους δασκάλους μου, το ¼ στη μελέτη μου,  το ¼ στους συμμαθητές μου  και το ¼ στις εμπειρίες μου» (Ξυδιάς, 2007). Βασικός στόχος της εκπαίδευσης παραμένει η δημιουργία υπεύθυνων ενεργών πολιτών και όχι μόνο άρτια  καταρτισμένων από τεχνολογικής σκοπιάς. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επιδιωχθεί ο συνδυασμός της παραδοσιακής τάξης, αλλά και αξιοποίηση του διαδικτύου και των πολυμέσων που προσφέρει η διαδικτυακή κοινότητα μέσω της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Σαφώς υπάρχουν πολλοί τύποι κοινοτήτων μάθησης. Αλλά όλοι έχουν δύο πράγματα κοινά. Αυτά είναι η κοινή γνώση που μοιράζονται σε μια σειρά μαθημάτων γύρω από ένα θέμα και η εμπειρία ή η γνώση που ήδη κατέχουν. Όταν οι σπουδαστές καλούνται να εργαστούν μαζί σε ομάδες για μια ομαδική εργασία, η εργασία ολοκληρώνεται αν κάθε μέλος της ομάδας κάνει την εργασία που του αντιστοιχεί (Tinto, 1998). Βασικές αξίες που στηρίζουν την ιδέα της κοινότητας είναι η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συλλογική υπευθυνότητα. Έτσι το περιβάλλον-πλαίσιο είναι αποτελεσματικότερο για να επιτευχθούν οι στόχοι όταν αναπτυχθούν σχέσεις και δεσμοί ανάμεσα στους μαθητές, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για την μετέπειτα ζωή τους (Burbules, 2000). Τα σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης όπως έδειξε η έρευνα της Papastergiou (2006) απαιτούν σημαντικό φόρτο εργασίας ώστε να καταστεί ευέλικτη η μάθηση και να συνεκτιμηθούν τα ιδιαίτερα ατομικά χαρακτηριστικά και μαθησιακά στυλ. Η ύπαρξη μιας κοινότητας μάθησης συνδέεται άμεσα με τα μέσα που χρησιμοποιούνται, τους κώδικες επικοινωνίας, διάφορες κοινωνικές και μαθησιακές πρακτικές, πολιτικές αξίες και υποχρεώσεις των μελών και  με τον σχεδιασμό του μαθησιακού περιβάλλοντος – πλαισίου. (Βρασίδας και ά., υπό δημοσίευση). Οι κοινότητες μάθησης άλλες φορές είναι πρόσωπο με πρόσωπο δηλαδή άμεσες στο χώρο και στο χρόνο ενώ άλλες φορές είναι  εικονικές κοινότητες που επικοινωνούν και αλληλεπιδρούν με τη βοήθεια της τεχνολογίας (Palloff & Pratt 1999; Russell & Ginsburg 1999; Vrasidas, Zembylas & Chamberlain, 2004). Η ανάπτυξη των ΤΠΕ και οι απαιτήσεις του σύγχρονου τρόπου ζωής ωθούν στη δημιουργία των εικονικών-δικτυακών κοινοτήτων μάθησης που συνεχώς αυξάνουν. Μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης αποτελείται από μέλη που έχουν κοινές ιδέες και ιδανικά, επικοινωνούν μεταξύ τους, συνεργάζονται και αλληλεπιδρούν για να μάθουν (Kowch & Schwier,1997), ενθαρρύνονται πέρα από προσωπικούς ανταγωνισμούς να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν, να μάθουν (McLellan,1998).

Συμπεραίνεται εκ των ανωτέρω ότι τα μέλη μιας δικτυακής κοινότητας αναπτύσσουν γνωστικές δεξιότητες (Κωσταρίδου-Ευκλείδη,1997), ικανότητες διαχείρισης του χρόνου (Oliver & McLoughlin, 2000) καθώς επίσης επικοινωνιακές και συνεργατικές δεξιότητες (Harasim, 1999). Σε μια κοινότητα μάθησης οι συμμετέχοντες αλληλεπιδρούν και μαθαίνουν συνεργαζόμενοι. H μάθηση επιτυγχάνεται μέσα από διαδικασίες που αφορούν τη συζήτηση, την έρευνα, την εκπόνηση ομαδικών εργασιών και την από κοινού επίλυση προβλημάτων. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες μάθησης και απόκτησης της γνώσης οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να διδάξουν κυρίως στους εκπαιδευόμενους «να μάθουν πώς να μαθαίνουν» (Λόη & Αποστολάκης, 2005) κάτι που αποτελεί έναν από τους τέσσερις στόχους για την εκπαίδευση του μέλλοντος. Ιδιαίτερη σημασία σε ένα διαδικτυακό μαθησιακό περιβάλλον δίνεται στο τρόπο που οι εκπαιδευόμενοι θα αναζητήσουν, θα εξερευνήσουν, θα μάθουν και θα δημιουργήσουν νέα γνώση (Cooper, 2002) συζητώντας και αλληλεπιδρώντας  μεταξύ τους. Οι εκπαιδευτές που συντονίζουν μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης θέτουν  κανόνες, φροντίζουν για την τήρηση των κανόνων, συνεισφέρουν σε υλικό και συντονίζουν τις εργασίες. Αλλά και τα μέλη της κοινότητας συμβάλλουν συνεισφέροντας υλικό, εμπλέκονται στη δημιουργία της γνώσης και στη διατήρηση της κοινότητας (Palloff & Pratt, 1999; Porterfield, 2001).

Ο Goodfellow (2003) αναφέρει ότι σε μια διαδικτυακή κοινότητ :

α)  τα μέλη αισθάνονται ότι ανήκουν στην κοινότητα και την εμπιστεύονται

β) αναπτύσσουν δεσμούς και μοιράζονται κοινά  σχόλια, συμβουλές, δεδομένα.

γ) διαμορφώνουν κοινό κώδικα  επικοινωνίας.

δ) επιβάλλουν πρότυπα συμπεριφοράς.

ε) συμμετέχουν ενεργά  για την προαγωγή των σκοπών της κοινότητας.

Μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης θεωρείται επιτυχημένη όταν τα μέλη της συνεργάζονται για  την προαγωγή των σκοπών της κοινότητας και την απόκτηση της γνώσης. Στοιχεία της επιτυχίας αυτής θεωρούνται η ενεργός συμμετοχή, η  αλληλεπίδραση, η χρήση κοινών δεδομένων, η συνεργατική μάθηση, η αξιολόγηση των εργασιών με κριτικό πνεύμα, τα σχόλια που απευθύνουν τα μέλη μεταξύ τους, η αμφισβήτηση και η μεταξύ τους συμπαράσταση (Palloff & Pratt, 1999). Οι Kowch & Schwier (1997) αναφερόμενοι στην επιτυχία  μιας διαδικτυακής μαθησιακής κοινότητας αναφέρουν ότι  απαιτούνται :

Διαπραγμάτευση (negotiation): να έχει ένα σκοπό και ανάλογα με τις ανάγκες των μελών να είναι η είσοδος ανοικτή και απεριόριστη.

Οικειότητα (intimacy): να υπάρχει οικειότητα ανάμεσα στα μέλη της κοινότητας

Δέσμευση (commitment): να  υπάρχει ισχυρή δέσμευση για να διατηρηθεί η συμμετοχή στην κοινότητα σε υψηλά επίπεδα.

Συμμετοχή (engagement): να υπάρχει συμμετοχή, αλληλεπίδραση και επιρροή μεταξύ των μελών.

Οι Paloff & Pratt (1999) ανήκουν στους εκπαιδευτικούς που πιστεύουν ότι ο ρόλος της κοινότητας βρίσκεται σε άμεση σχέση με τη διαδικασία μάθησης και θεωρείται στις μέρες μας «απαραίτητη προϋπόθεση» διότι δεξιότητες όπως:  αυτονομία, πρωτοβουλία και δημιουργικότητα, κριτική σκέψη, διάλογος και συνεργασία μπορούν να επιτευχθούν on-line μόνον  όταν υπάρχει η αίσθηση της κοινότητας.  Πολλοί άλλοι υποστηρίζουν ότι η κοινότητα βοηθά μεμονωμένα κίνητρα. Πράγματι από μελέτες υποστηρίζεται ότι κάποιοι σπουδαστές αποκομίζουν ικανοποίηση κατά τη διάρκεια σειράς on-line μαθημάτων με την αίσθηση ότι ανήκουν στην κοινότητα (Brown 2001, Rovai 2002). Η συνεργασία, η κριτική ανάλυση, η διαπραγμάτευση οδηγούν στην ομοφωνία, επεκτείνοντας τη μάθηση σε γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη  (McCracken, 2006) με βασικά στοιχεία τη συμμετοχή, την επικοινωνία, και την αλληλεπίδραση να βρίσκονται στο επίκεντρο της διαδικτυακής κοινότητας.

Ο σκοπός μιας κοινότητας πρέπει να είναι σαφής για να αποκτήσουν τα μέλη της μια ταυτότητα.  Η συνεργασία, η εμπιστοσύνη, και η αμοιβαιότητα απαιτούνται, για να μπορέσει η κοινότητα να εκπληρώσει το στόχο της, που είναι η απόκτηση γνώσης βασισμένη στην εμπειρία. Η αίσθηση του ανήκειν στην κοινότητα στηρίζει τους συμμετέχοντες στις διαδικασίες μάθησης. Οι διαδικτυακές κοινότητες μάθησης συνδέουν ανθρώπους κατά τη διάρκεια του χρόνου και του χώρου μέσω της χρήσης της τεχνολογίας. Ο εκπαιδευτικός / συντονιστής πρέπει να διαδραματίσει έναν προσαρμοστικό ρόλο στη κοινότητα  και να ακολουθήσει  διαδικασίες που να καθιστά ενεργούς ακόμα και τους αρχαρίους εκπαιδευόμενους. Όλοι αυτοί οι κοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν τον κύκλο ζωής μιας κοινότητας μάθησης, οδηγώντας την σε ένα υψηλότερο στάδιο, ή προκαλώντας το θάνατο φυσικό ή όχι αυτής.  Η παροχή συνεχούς αξιολόγησης βοηθά τους εκπαιδευτές να παρακινήσουν τους συμμετέχοντες στην κοινότητα μάθησης.

Προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι μαθητές απαιτείται γρήγορη και συγκεκριμένη ανατροφοδότηση η οποία ενισχύει την συνεισφορά όλων των συμμετεχόντων και την ευθύνη τους για την κοινότητα. Η ανατροφοδότηση προωθεί τη συνεχή και εξατομικευμένη μάθηση, προσθέτει γνώση με τις παρατηρήσεις που παρέχονται από μαθητές και καθηγητές, και τέλος παρέχει ευκαιρίες για την ενίσχυση σημαντικών εννοιών. (McCracken, 2006). Ενθαρρυντικά είναι τα συμπεράσματα για την ποιότητα της διδασκαλίας, όπως έδειξε η έρευνα του Barker (2002) σε μια σειρά μαθημάτων σε σπουδαστές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με σκοπό την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης. Αν συναθροίσουμε τις επί μέρους γνώσεις των όλων των μελών που συμμετέχουν σε μια κοινότητα μάθησης δεν θα είναι περισσότερες από τη γνώση μιας κοινότητας μάθησης διότι αυτή η γνώση αποτελεί αποτέλεσμα διάδρασης και όχι απλό σύνολο γνώσεων και απόψεων των συμμετεχόντων στο σχηματισμό της κοινότητας (Whipple, 1987). Όλα τα μέλη που αποτελούν μια κοινότητα μάθησης συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της γνώσης με το δικό τους τρόπο (Jarvis et al,. 2003).

Μεθοδολογία

Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται σε μια διαδικτυακή κοινότητα μάθησης οφείλει να αποτελεί συνδετικό κρίκο  μεταξύ των μελών της, να  επιτυγχάνει την επικοινωνία και να προάγει την ανταλλαγή απόψεων. Τα πλεονεκτήματα αυτά παρείχε η διαδικτυακή κοινότητα μάθησης  yahoo.groups και τα βήματα που ακολουθήθηκαν είναι τα εξής:

α) Ενημέρωση των γονέων για τη συμμετοχή των παιδιών τους σε  ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, άρση των δισταγμών που είχαν οι γονείς  για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου κατόπιν λεπτομερούς ενημέρωσης και λύσης αποριών.

β) Δημιουργία λογαριασμού Yahoo, με τρία απλά βήματα, κάθε εκπαιδευόμενος απάντησε σε μερικές ερωτήσεις, επιλέγοντας μία ταυτότητα χρήστη (Yahoo ID)  κι έναν κωδικό πρόσβασης (Password) .

γ) Δημιουργία ομάδας, για να δημιουργηθεί μια ομάδα στην ιστοσελίδα http://groups.yahoo.com,  κλικ στο πεδίο Start a new Group! πληκτρολογώντας το Yahoo ID  και το Password που αποκτήθηκε με την προηγούμενη διαδικασία και κάνοντας κλικ στο πλαίσιο Sign In. Στη συνέχεια επιλέχθηκε η κατηγορία Schools & Education  στην οποία βρισκόταν κάθε ομάδα που δημιουργήθηκε κάνοντας κλικ πάνω στις προηγούμενες λέξεις. Στη συνέχεια επιλέχθηκε η υποκατηγορία που  για την ομάδα μας ήταν Teaching and Research και στην επόμενη οθόνη κλικ στο κίτρινο πλαίσιο που έγραφε. Place my group in Teaching and Research. Στο δεύτερο βήμα δόθηκαν πληροφορίες για την ονομασία, την ηλεκτρονική διεύθυνση της ομάδας μας και μια μικρή περιγραφή για το σκοπό δημιουργίας της ομάδας. Αφού συμπληρώθηκαν όλα τα πεδία κλικ στο κουμπί Continue .

Στο τελευταίο βήμα δηλώθηκαν οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις για την επικοινωνία με την ομάδα καθώς και μερικές πληροφορίες στο  profile. Τέλος συμπληρώθηκε το πεδίο Word Verification και στη συνέχεια κλικ στο Continue .

Για την παρακολούθηση του προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και την ολοκλήρωση του project οι 27 εκπαιδευόμενοι χωρίστηκαν σε πέντε ομάδες των 5 ή 6 ατόμων που ονομάστηκαν ψηφιακές λόγω της δράσης που ανέπτυξαν στο Διαδίκτυο και συμμετείχαν σε αρχική συνέντευξη και σε τελική συνέντευξη. Βασική προϋπόθεση για τους μαθητές/ριες των ψηφιακών ομάδων αποτέλεσε η δυνατότητα τους για πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Εναλλακτικές λύσεις για όσους μαθητές δεν είχαν πρόσβαση στο διαδίκτυο από το σπίτι τους ήταν α) η πρόσβαση στο διαδίκτυο σε συνεργασία με κάποιον από τους συμμαθητές/ριές τους για να ολοκληρώνουν τις εργασίες τους και β) πρόσβαση στο διαδίκτυο από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Στη συνέχεια ακολουθήσαμε τα εξής βήματα μέσα από τα οποία αναδύεται η δυναμική των διαδικτυακών κοινοτήτων μάθησης :

Πρόσκληση. Μόλις διαλύθηκαν οι δισταγμοί και οι απορίες των εκπαιδευόμενων για τη συμμετοχή τους στη δικτυακή κοινότητα μάθησης έγινε πρόσκληση των μελών στις δικτυακές κοινότητες μάθησης. Έτσι δημιουργήθηκαν πέντε ομάδες και τα μέλη τους κλήθηκαν να συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι προσομοίωσης η συμμετοχή στο οποίο απαιτούσε κάθε ομάδα, μέσα από το ρόλο που υποδυόταν, να λύσει το περιβαλλοντικό πρόβλημα που παρουσιάστηκε στο σενάριο.

Οι ρόλοι των ομάδων

1η ομάδα .Τα μέλη της οργάνωσης Greenpeace Greece

2η ομάδα .Οι Επιχειρηματίες

3η ομάδα .Οι Περιβαλλοντιστές

4η ομάδα .Τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Τρικκαίων

5η ομάδα .Οι Καλλιτέχνες

Συνεργασία και ενθάρρυνση για ομαδοσυνεργατική μάθηση. Προβολή ενός βίντεο όπου φαίνονται αφ’ ενός η δύναμη που έχει μια ομάδα και αφ’ ετέρου τα αποτελέσματα της συνεργασίας. Οι ψηφιακές ομάδες ήταν ανομοιογενείς απαρτίζονταν από πέντε ή έξι άτομα και έγινε προσπάθεια κάθε ομάδα να απαρτίζεται (Ματσαγγούρας, 2003) από καλούς/ές, μέτριους/ιες και αδύνατους/ες μαθητές/ριες, ώστε να εξασφαλίζεται η δυνατότητα αλληλοδιδακτικής. Επίσης προσπάθεια έγινε ώστε να επιτευχθεί ανομοιογένεια όσον αφορά το φύλο και το χαρακτήρα (Ματσαγγούρας, 2004).

Φιλικό περιβάλλον και ζεστή ατμόσφαιρα. Για να γνωρίσουν οι εκπαιδευόμενοι το περιβάλλον στο οποίο θα παρακολουθούσαν το πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ανταλλάχθηκαν πληροφορίες στο εργαστήριο πληροφορικής του σχολείου μας για προσωπικά θέματα, χρησιμοποιήθηκε γλώσσα απλή καθώς επίσης και μικρά ονόματα, επίσης ανταλλάχθηκαν μηνύματα, τηλέφωνα, έγιναν σχόλια χωρίς όμως να προσβληθεί κάποιος.

Αποδοχή της διαφορετικότητας. Κάποια σύννεφα που αφορούσαν τη δημιουργία των ομάδων «όχι αυτός/ή στην ομάδα μας» κ.ά. διαλύθηκαν με την προβολή ενός video που βοήθησε εξαιρετικά στη δημιουργία των ομάδων

Οργάνωση των οµάδων εργασίας. Ένα μέλος της ομάδας θα είχε το ρόλο του συντονιστή. Ο ρόλος αυτός αν και σχεδιάστηκε να περάσει σταδιακά απ’ όλα τα μέλη, ελάχιστοι μαθητές θέλησαν να αναλάβουν το ρόλο του συντονιστή. Παρέμειναν οι ίδιοι συντονιστές μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος.

Ενθουσιασμός. Επίσκεψη στη διεύθυνση http://www.youtube.com για ευαισθητοποίηση μέσω της προβολής video. Η παρακολούθηση των videos προκάλεσε τον ενθουσιασμό των παιδιών.

Ανάπτυξη πρωτοβουλίας. Ελεύθερη επιλογή εικόνων με τη βοήθεια της μηχανής αναζήτησης http://www.google.gr/ για τη δημιουργία άλμπουμ, επιλογή δραστηριοτήτων, επιλογή συνεργατών, επιλογή φυτού για τη δημιουργία φυτολογίου και ανεύρεση πληροφοριών.

Κανόνες. Για την καλύτερη λειτουργία των ομάδων θέσαμε κανόνες οι οποίοι τηρούντο από όλα τα μέλη. Ο εκπαιδευτικός συντονιστής είχε την ευθύνη τήρησης των κανόνων.

Καταληκτική ημερομηνία. Για την διεκπεραίωση των εργασιών υπήρχε καταληκτική ημερομηνία που ορίζονταν  από κοινού µε τους εκπαιδευόμενους.

Τακτικές συναντήσεις για αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος. Καθορισμός συναντήσεων στο εργαστήριο πληροφορικής για λύση τυχόν αποριών των εκπαιδευόμενων που αφορούσε τη χρήση Διαδικτύου και Η/Υ, για καθοδήγηση που αφορούσε τη λειτουργία των ομάδων και για αξιολόγηση της πορείας του προγράμματος την οποία ακολουθούσε η διατύπωση προτάσεων εκ μέρους των εκπαιδευόμενων για καλύτερη πορεία του προγράμματος και ολοκλήρωση του σχεδίου εργασίας.

Ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας. Οι μαθητές ταχέως έμαθαν να επικοινωνούν με το συντονιστή εκπαιδευτικό, να επικοινωνούν μεταξύ τους με ένα ή με όλα τα μέλη της ομάδας. Μέσα από την ανταλλαγή μηνυμάτων ανέπτυξαν δεξιότητες χρήσης γραπτού λόγου, αλλά και κοινωνικές δεξιότητες. Μεταξύ εκπαιδευόμενων και συντονιστή εκπαιδευτικού αναπτύχθηκαν συναισθήματα φιλίας, εμπιστοσύνης, κατανόησης και αποδοχής της διαφορετικότητας καθώς «Ο σεβασμός της ετερότητας και η μοναδικότητα κάθε ατόμου αποτελούν, αδιαμφισβήτητα, ένα θεμελιακό αξίωμα της αγωγής. Η εκπαίδευση μπορεί να είναι παράγοντας κοινωνικής συνοχής μόνο όταν στοχεύει στην προστασία της διαφορετικότητας ατόμων ή ομάδων, αποφεύγοντας αυτή η ίδια να είναι αιτία κοινωνικής απόρριψης» ( Delors, 1996) .

Ανάπτυξη δεξιοτήτων χρήσης διαδικτύου και Η/Υ. Με λίγη καθοδήγηση από τον συντονιστή  και αφού οι εκπαιδευόμενοι έλυναν απορίες και αποκτούσαν γνώσεις συνεργαζόμενοι και βοηθούμενοι από τους συμμαθητές τους σταδιακά αποκτούσαν δεξιότητες που αφορούσαν τη χρήση του Η/Υ και του Διαδικτύου. Άλλωστε στην Α΄ Τάξη Γυμνασίου οι μαθητές δεν έχουν αρκετά εξοικειωθεί με τη χρήση του Διαδικτύου, ούτε με όλα τα προγράμματα (Excell, Power point κ.ά..) του Η/Υ. Κάποιοι μαθητές έλυναν απορίες που ανέκυπταν και μάθαιναν εύκολα και ουσιαστικά, χωρίς το άγχος του βαθμού και της εξέτασης.

Σχόλια-Ανατροφοδότηση-Παρακίνηση. Συζήτηση για τις εργασίες των εκπαιδευόμενων. Σχόλια για την λειτουργία των ομάδων και τη συμμετοχή ή μη των μελών. Ανατροφοδότηση.

Συμπεράσματα

Η ανάπτυξη των ΤΠΕ και του Διαδικτύου οδήγησε στην εμφάνιση της διαδικτυακής – ηλεκτρονικής κοινότητας μάθησης στην οποία η μάθηση είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών της. Μια μαθησιακή κοινότητα αναπτύσσεται μέσα σε ένα διαδικτυακό μαθησιακό περιβάλλον, αλλά διαφοροποιείται ουσιαστικά από αυτό. Το περιβάλλον μιας διαδικτυακής κοινότητας είναι ένα «χώρος» όπου οι μαθητές σε συνεργασία εξερευνούν, μαθαίνουν και μέσα από το διάλογο οδηγούνται στη δημιουργία νέας γνώσης (Cooper, 2002). Βασικό ρόλο παίζει ο τρόπος με τον οποίο αποκτάται η γνώση και όχι τόσο το περιεχόμενο της γνώσης που αποκτάται.

Αναφορές

Αγγελίδης, Π., Μαυροειδής, Γ. (2004) Εκπαιδευτικές καινοτομίες για το σχολείο του μέλλοντος. Τόμος Β΄ Επιμ. Αγγελίδης, Π., Μαυροειδής, Γ. ΤΥΠΩΘΗΤΩ –ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΑΡΔΑΝΟΣ

Αριστοτέλη, Ηθικά Ευδήμεια,1242α22

Βρασίδας, Χ., Ζεμπύλας, Μ. & Πέτρου, Α. (υπό δημοσίευση). Σύγχρονα παιδαγωγικά μοντέλα και ο ρόλος της εκπαιδευτικής τεχνολογίας. Ρετάλης, Σ (επιμ). Οι Προηγμένες Τεχνολογίες Διαδικτύου στην Υπηρεσία της Μάθησης.
Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2017, από: http://vrasidas.intercol.edu/educ534/vrasZembPetrou.doc

Δημητρακοπούλου, Α. (2000). Εκπαιδευτικές δραστηριότητες μέσω Internet : Για μια ουσιαστικότερη μαθησιακή αξιοποίηση. Στο Τετράδια Εργασίας Ρόδου: Διγλωσσία και μάθηση στο διαδίκτυο. Ρόδος : Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

Θεριανός Κ. (2002). Εκπαιδευτική Τεχνολογία: προσδοκίες, ρητορική και πραγματικότητα, Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 123.

Καμαρινού, Δ. (1999). Βιωματική μάθηση στο σχολείο, Β΄ Έκδοση

Κανάκης, Ι. (1990). Η σωκρατική μέθοδος διδασκαλίας μάθησης, Αθήνα: εκδ. Γρηγόρη.

Κονετάς, Δ, Ντόκα, Α. (1999). «Εμπειρίες και συμπεράσματα από πιλοτικό πρόγραμμα τηλεεκπαίδευσης Leonardo da Vinci», Πρακτικά Συνεδρίου Σχολής Eλληνικών & Μεσογειακών Σπουδών “Νέες Παράμετροι στην εκπαίδευση: Εκπαίδευση από απόσταση και δια βίου εκπαίδευση” Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Κωσταρίδου – Ευκλείδη, Α. (1997). Ψυχολογία της Σκέψης. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Λόη, Μ., & Αποστολάκης, Ι. (2005). Μαθησιακές Κοινότητες και Εκπαίδευση Δημοσίων Υπαλλήλων. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2017, από: http://cosy.ted.unipi.gr/NTdiabiou2005/media/papers/P45.doc

Μπαμπινιώτη, Γ. (2002) Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Β΄ Έκδοση Κέντρο Λεξικολογίας

Ντρενογιάννη, E. (2001). Παιδαγωγική Αξιοποίηση των υπηρεσιών του Ιnternet.Virtual School, The sciences of Education Online, τόμος 2, τεύχη 2-3 Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2017, από: http://www.auth.gr/virtualschool/3.2/Praxis/OnlineEducation.html

Ξυδιάς, Π., (2007). E-learning: μια νέα διάσταση στην εκπαίδευση. Διπλωματική εργασία, Ανακτήθηκε στις 5 – 4 – 2017 από: http://nemertes.lis.upatras.gr/dspace/bitstream/123456789/513/1/Nimertis_Xydias.pdf

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο της Ελλάδας (2001). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.) υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ανακτήθηκε στις 5-4-2017 από την http://www.pi-schools.gr/programs/depps/

Πασχαλιώρη Β. & Μίλεση Χ. (2005). Η ποιοτική μέθοδος της «συμμετοχικής» παρατήρησης: Επισημάνσεις και προβληματισμοί, Αθήνα: Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων τ.10: 20-32, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Σπίνουλας, Θ. (2001). Το Internet της Παιδείας, ανακτήθηκε στις 5-4-2017 από την http://users.sch.gr/papangel/sch/lan/c09.ph.internet_pedias.htm

Τσιάκαλος, Γ. (2002). «Η υπόσχεση της Παιδαγωγικής». Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.

Barab, S., Scheckler, R., & Makinster, J. (2001). Designing system dualities: Building online community. Paper presented at the Annual meeting of the American Educational Research Association, Seattle, WA, April 2001.

Barker, S. (2002).Virtual learning environments for constructivist teaching in Biosciences to promote sustainable development in higher education, ανακτήθηκε στις 5-4-2017 από την http://science.uniserve.edu.au/pubs/callab/vol8/barker.html

Barr, R. B., and Tagg, J. (1995). From teaching to learning- A paradigm for undergraduate education. Change, 27, 12-25.

Bostock, S. (1998). Constructivism in mass higher education: A case study. British Journal of Educational Technology, 29(3), 225-240.

Brown, R. (2001). «The Process of Community – Building in Distance Learning Classes.» Journal of Asynchronous Learning Networks 5(2).

Burbules, N. (2000). Does the Internet constitute a global educational community? In N. Burbules and C. A. Torres (eds.), Globalization and Education: Critical Perspectives (pp. 323-355). New York: Routledg

Collins, A. (1998). Learning communities: A commentary on papers by Brown, Ellery and Campione and by Riel. In Greeno, J.G. & Goldman, S. (Eds.). Thinking processes in mathematics and science learning (pp. 399-405). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Cahan, E. D. (1997). Ο John Dewey στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Στο Γ. Κουγιουμουτζάκης (Επιμ.), Αναπτυξιακή ψυχολογία. Παρελθόν, παρόν και μέλλον (165-194). Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης.

Cooney, E. & Selman, R. (1980). Children’s use of social conception: Toward a dynamic model of social cognition. Personnel and Guidance Journal, 58, 44-52.

Cooper, J. (2002), Educational MUVES: Virtual Learning Communities, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://education.ed.pacificu.edu/lab/EducationalMUVES2.htm   

Decroly, O., (1929). L’étude du petit enfant par l’observation et l’expérimentation, Bruxelles.

Delors, J., (1996) Commission Internationale sur l’éducation pour le vingt et unième siècle: «L’ ÉDUCATION, Un trésor est caché dedans», Paris, UNESCO, ελληνική έκδοση: Εκπαίδευση. Ο θησαυρός που κρύβει μέσα της, μτφρ. Κέντρο Εκπαιδευτικής έρευνας, Αθήνα Εκδόσεις Gutenberg (1999)

Dodge,B. (2004). WebQuest Homepage, http://webquest.sdsu.edu/
Goodfellow, R. (2003), “Virtual Learning Communities”, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://kn.open.ac.uk/public/getfile.cfm?documentfileid=2627

Duderstadt, J. (1998). Transforming the university to serve the digital age. CAUSE/EFFECT, 20(4), 21-32.

Edutools (2003). Providing decision-making tools for the EDU community. Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://net.educause.edu/ir/library/html/cem/cem97/cem9745.html

Gros, B. (2002). Knowledge construction and technology. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 11(4), 323-343.

Harasim, L. (1999). A framework for online learning: The Virtual-U. IEEE Computer, 32(9), 44-49.

Harasim., L., Hiltz, S., R., Teles, L., & Turoff, M., (1995). Learning Networks: a field guide to Teaching and Learning Online. Cambridge: MIT Press.

Hargreaves, A. (1999). Teaching in the Knowledge Society: Education in the Age of Insecurity. New York: Teachers College Press.

Heinecke, W., Dawson, K., & Willis, J. (2001). Paradigms and frames for R&D in distance education: Toward collaborative electronic learning. International Journal of Educational Telecommunications, 7(3), 293-322.

Jarvis, P., Holford, J., & Griffin, C. (2003), The Theory and Practice of Learning, Kogan Page, London.

Oliver, R., & McLoughlin, C. (2000). Web-based learning and generic skills development. UniServe Science News, 15.  Retrieved Αvril 2, 2017 from, http://science.uniserve.edu.au/ newslettervol15/oliver.html

Kim, A. J. (2000), Community Building on the Web, Peachpit Press.

Kowch, E.G. & Schwier R.A. (1997), “Characteristics of Technology-Based Virtual
Learning Communities”, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.usask.ca/education/coursework/802papers/communities/typology.HTM

Lave, J. & Wenger, E. (1991). Situated learning. Legitimate peripheral participation. Cambridge: University of Cambridge Press.

Leeming, F.C, Dwyer, W.O. & Bracken, B.A. (1995). Children’s Environmental Attitude and Knowledge Scale: Construction and Validation. The Journal of Environmental Education, 26(3), 22-31

Maureen, T. (2000). Constructivism, Instructional Design, and Technology: Implications for Transforming  Distance Learning. Educational Technology & Society, 3(2), 50-60.

McCracken, Η. (5/ 2006), Furthering Connected Teaching and Learning Through the Use of Virtual Learning. No 5 (17) / 2006,  Retrieved Αvril 2, 2017, from:

http://www.e-mentor.edu.pl/artykul_v2.php?numer=17&id=359

McLellan, H. (1998), “The Internet as a Virtual Learning Community”, Journal of Computing in Higher Education 9 (2), σ. 92-112.

Means, B., Ed. (1994). Technology and education reform. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Palloff, R., & Pratt, K. (1999). Building learning communities in cyberspace: Effective strategies for the online classroom. San Francisco: Jossey-Bass.

Papastergiou, M. (2006). Course Management Systems as Tools for the Creation of Online Learning Environments: Evaluation from a Social Constructivist Perspective and Implications for their Design. International Journal on E-Learning. 5 (4), pp.593-622. Chesapeake, VA: AACE.

Porterfield, S. (2001), “Towards the Development of Successful Virtual Learning Communities”, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://usask.ca/education/coursework/802papers/porterfield/porterfield.pdf.

Rheingold, H. (1993), The Virtual Community – Homesteading on the Electronic Frontier, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.rheingold.com/vc/book/

Rovai, A. (2002) Building Sense of Community and a Distance, International Review of Research in Open and Distance Learning, Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.irrodl.org/content/v3.1/rovai.html

Russell, M. & Ginsburg, L. (1999). Learning online: Extending the meaning of community. A review of three programs from the Southeastern United States. Philadelphia: National Center on Adult Literacy, University of Pennsylvania, ED 437 540.

Tinto, V. (1998) Learning Communities: Building Gateways to Student Success. The national teaching and Learning FORUM Vol. 7 No. 4 Retrieved Αvril 2, 2017, from: http://www.ntlf.com/html/pi/9805/v7n4smpl.pdf

Vrasidas, C., Zembylas, M. & Chamberlain, R. (2004). The design of online learning communities: Critical issues. Educational Media International. Volume 41, Number 2, 2004, pp. 135-143(9)

Whipple, W.R. (1987). Collaborative learning: recognising it when we see it. Bulletin of the American Association for Higher Education 40(2) 3-7.

 

16 Νοεμβρίου 2017 στις 6:44 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Εισαγωγή

Οι τεχνολογικές εξελίξεις έφεραν τεράστιες αλλαγές σε όλους τους τομείς της οικονομίας και έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην  διευκόλυνση του τουριστικού τομέα. Η εφαρμογή σύγχρονων συστημάτων στα τουριστικά γραφεία παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τουριστικού προϊόντος. Μεγάλη αλλαγή επήλθε στα συστήματα των κρατήσεων τα οποία χρησιμοποιούνται από το μεγαλύτερο ποσοστό της τουριστικής βιομηχανίας. Η τουριστική βιομηχανία περιλαμβάνει τις εξής κατηγορίες:

  1. Προμηθευτές του τουριστικού προϊόντος
  • καταλύματα, ξενοδοχεία κ.ά.
    • εταιρείες: αυτοκινήτων, λεωφορείων κ.ά.
    • επιχειρήσεις μεταφορών: ναυτιλιακές, αεροπορικές κ.ά.
    • δημόσιους οργανισμούς: θέατρα, μουσεία κ.ά.
    • συνεδριακοί, εκθεσιακοί χώροι κ.ά.
  1. Μεσάζοντες, τουριστικά γραφεία, CRS, GDS κ.ά..
  2. Τουρίστες πελάτες που ταξιδεύουν για ψυχαγωγία, για επαγγελματικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας κ.ά..

Η εξέλιξη των συστημάτων κρατήσεων βελτιώνει όχι μόνο την ποσότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά και την ποιότητα, προσφέρει δε στις τουριστικές επιχειρήσεις πολλές δυνατότητες επεξεργασίας όλων των πληροφοριών. Είναι αδιανόητο σήμερα να λειτουργήσει ο τουριστικός τομέας χωρίς την υποστήριξη των πληροφοριακών συστημάτων με τα οποία πετυχαίνει καλύτερη διάθεση του τουριστικού προϊόντος και βελτίωση της παραγωγικότητας.

Εν κατακλείδι στη συγκεκριμένη εργασία θα αναφερθούμε στην εξέλιξη του τουρισμού και των πληροφοριακών συστημάτων που αφορούν τον τουρισμό, στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε τα χαρακτηριστικά και τις διαδικασίες λειτουργίας ορισμένων από αυτά τα συστήματα στα γραφεία τουρισμού. Στο τέλος θα συνοψίσουμε τα συμπεράσματα και τα οφέλη που αποκομίζουν οι προμηθευτές του τουριστικού προϊόντος, οι μεσάζοντες, τα τουριστικά γραφεία και οι τουρίστες – πελάτες με τη χρήση αυτών των πληροφοριακών συστημάτων.

Εννοιολογική προσέγγιση

Ένα ηλεκτρονικό σύστημα κράτησης θέσεων ή κεντρικό σύστημα κράτησης θέσεων (CRS), είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα που χρησιμοποιείται για την αποθήκευση – ανάκτηση πληροφοριών και τη διεξαγωγή των συναλλαγών που σχετίζονται με τις αεροπορικές μεταφορές, τα ξενοδοχεία, τις ενοικιάσεις αυτοκινήτων ή άλλες δραστηριότητες. Αρχικά σχεδιασμένο για να χρησιμοποιούνται από τις αεροπορικές εταιρίες, τα CRS αργότερα επεκτάθηκαν, για να χρησιμοποιηθούν και από τα τουριστικά γραφεία. Σημαντικές δραστηριότητες των CRS, όπως κρατήσεις αεροπορικών θέσεων και πωλήσεις εισιτηρίων, για πολλαπλές αεροπορικές εταιρίες, είναι γνωστές σαν Παγκόσμιο σύστημα διανομής – Global Distribution System (GDS). Οι αεροπορικές εταιρίες, έχουν εκποιήσει το μεγαλύτερο μέρος της άμεσης συμμετοχής τους, σε αφοσιωμένες GDS εταιρίες, οι οποίες κάνουν τα συστήματά τους προσιτά, στους καταναλωτές, μέσω των πυλών του Internet. Τα σύγχρονα GDS τυπικά, επιτρέπουν τους χρήστες να πραγματοποιήσουν κρατήσεις σε δωμάτια ξενοδοχείων, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, εκτύπωση ηλεκτρονικών εισιτηρίων, καθώς επίσης εκδρομές και δραστηριότητες. Επίσης, παρέχουν την πρόσβαση σε ορισμένες αγορές για σιδηροδρομικές κρατήσεις και κρατήσεις λεωφορείων, αν και αυτές δεν είναι πάντα ενσωματωμένες με το κυρίως σύστημα (wikipedia).

Ο ρόλος των CRSGDS στη λειτουργία των τουριστικών επιχειρήσεων

Αναμφισβήτητα, οι τουριστικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τον αυξανόμενο ανταγωνισμό που παρατηρείται στο χώρο της παγκόσμιας τουριστικής βιομηχανίας. Κύρια επιδίωξή τους είναι να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις τις τουριστικής αγοράς γι’ αυτό και αναζητούν νέους τρόπους αύξησης του κύκλου εργασιών τους, έχοντας ως κύριο κανάλι διάθεσης, ένα ή περισσότερα συστήματα κρατήσεων. Ο ρόλος των τουριστικών γραφείων στην διεθνή αγορά, αποσκοπεί στην πληροφόρηση, την παροχή συμβουλών, τη διευκόλυνση και την εξυπηρέτηση του τουρίστα – πελάτη πριν και κατά την διάρκεια της ταξιδιωτικής του μετακίνησης (Βαρβαρέσος, Σωτηριάδης,  2004).

Έρευνα που έγινε σε 12 τουριστικά γραφεία της Λάρισας έδειξε ότι: η συντριπτική πλειοψηφία των τουριστικών γραφείων χρησιμοποιούν το Amadeus σαν σύστημα κρατήσεων CRS και λιγότερο το Galileo και το Sabre, ενώ κανένα τουριστικό γραφείο στη Λάρισα δεν χρησιμοποιεί το World Span. Όλα τα ταξιδιωτικά γραφεία είναι μετρίως έως πάρα πολύ ικανοποιημένα από το σύστημά τους. Τα σημεία ακριβώς που είναι ευχαριστημένοι οι πελάτες των CRS είναι κυρίως η αποδοτικότητα και η ταχύτητα των κρατήσεων, αλλά και η εξυπηρέτηση των υπαλλήλων, η συνεχής αναβάθμιση και η ποικιλία των συνεργαζόμενων αεροπορικών εταιρειών.

Η πλειοψηφία των τουριστικών γραφείων θεωρεί ότι τα CRS είναι μετρίως ακριβά, αλλά δεν  σκέφτονται να το καταργήσουν εντελώς και να βγάζουν  τα εισιτήρια μέσω άλλου συνεργαζόμενου γραφείου. Παρόλο που η έκδοση με ηλεκτρονικό τρόπο αεροπορικού εισιτηρίου παγκοσμίως διευκόλυνε την κράτηση και την έκδοση, αρκετά τουριστικά γραφεία που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνουν ότι αυτό αντί να βοηθήσει υποβάθμισε το ρόλο τους, διότι αρκετοί χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για την αγορά των εισιτηρίων. Οι περισσότεροι που συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο, ηλικίας 36-55 ετών, έχουν θέσεις υπαλλήλων ή υπευθύνων/διευθυντών ή ιδιοκτητών τουριστικής επιχείρησης. Τέλος το μορφωτικό επίπεδο αυτών των ανθρώπων είναι κυρίως ανώτερης σχολής ή απόφοιτοι λυκείου.

Συμπεράσματα

Η ταχύτητα και οι ανάγκες της σημερινής εποχής καθιστούν απαραίτητη τη χρήση των ηλεκτρονικών συστημάτων κρατήσεων Global Distribution System (GDS) και η σύνδεση των αεροπορικών/ναυτιλιακών εταιρειών, τουριστικών γραφείων/ εταιρειών, ξενοδοχειακών μονάδων, εταιρειών ενοικίασης αυτοκινήτων θεωρείται απαραίτητη επειδή η πρόσβαση του καταναλωτή στο τουριστικό προϊόν καθίσταται απλή και εύκολη διαδικασία. Ο τουρίστας μπορεί εύκολα, γρήγορα και οικονομικά να οργανώσει τις διακοπές του ή το ταξίδι του με κάθε λεπτομέρεια. Η χρήση των GDS διευκολύνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τη ζωή κάθε τουρίστα καθώς έχει πληροφορίες άμεσα για:

  • πτήσεις, κρατήσεις θέσεων, τιμές ναύλων κ.ά.
  • κρατήσεις σε ξενοδοχεία, πακέτα, ενοικιάσεις αυτοκινήτων κ.ά.
  • διαχείριση χρηματικών ποσών, συνάλλαγμα
  • αγορές εισιτηρίων για διάφορες εκδηλώσεις
  • είσοδο και παραμονή σε μια χώρα
  • τις μετεωρολογικές συνθήκες κ.ά.

Η ανάπτυξη των υποδομών, η αύξηση της εισροής του συναλλάγματος, η αλλαγή στην κοινωνική δομή, η μείωση της ανεργίας, η μετάδοση πολιτισμικών στοιχείων και η μεταβολή του τουριστικού περιβάλλοντος είναι ορισμένες από τις επιδράσεις του τουρισμού. Η Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του κλίματος και της φιλοξενίας, αποτελεί σήμερα επιλεκτικό προορισμό. Το είδος του καταλύματος ασκεί την πιο θετική επίδραση στην τουριστική ανάπτυξη ενός προορισμού.

Σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν, τα τουριστικά γραφεία αποτελούν κομμάτι της τουριστικής βιομηχανίας. Φέρνουν σε επαφή τον πελάτη με κάθε τουριστική υπηρεσία  και προϊόν. Προσφέρουν υπηρεσίες όπως: εισιτήριο, κράτηση ξενοδοχείου ή αυτοκινήτου, εκδρομή, ακόμα και εξειδικευμένες υπηρεσίες. Τα τουριστικά γραφεία για πολλά χρόνια υπήρξαν πηγή πληροφόρησης αξιόπιστη και μοναδική.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας έπαιξε σπουδαίο ρόλο και τα τουριστικά γραφεία άλλαξαν εντελώς καθώς το διαδίκτυο προσφέρει κάθε πληροφορία για κάθε περιοχή σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Ελλάδα τα νησιά αποτελούν πόλο έλξης για τους τουρίστες και οι αερομεταφορές παίζουν σπουδαίο ρόλο. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι, ο τουρισμός αποτελεί για την Ελλάδα ένα σημαντικό κεφάλαιο για αύξηση των θέσεων εργασίας και μια δραστηριότητα αρκετά προσοδοφόρα. Η χρήση των ΤΠΕ θα βοηθήσει στην αύξηση του ελεύθερου χρόνου και στην παροχή καλύτερων υπηρεσιών προς τους τουρίστες. Εν κατακλείδι η σωστή οργάνωση και διοίκηση ολικής ποιότητας των τουριστικών μονάδων οφείλει να στοχεύσει σε πρωτιές στην παγκόσμια τουριστική αγορά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον  και καθήκον της πολιτείας να βοηθήσει την ανάπτυξη του τουρισμού στηρίζοντας την εκπαίδευση για τον τουρισμό, την ποιοτική στελέχωση των τουριστικών επιχειρήσεων, ώστε σε βάθος χρόνου η χώρα μας να καταστεί μοναδικός προορισμός λόγω της μοναδικότητας του τοπίου, του κλίματος, της μακραίωνης ιστορίας και του σημαντικού πολιτισμού.

Αναφορές

Ανδριώτης, Κ. (2007). Μάρκετινγκ Τουριστικών Επιχειρήσεων. Εκδόσεις Αθ. Σταμούλης. Αθήνα.

Βαρβαρέσος Σ., Σωτηριάδης Μ. (2004). Η προβολή της Κρήτης από τους Βρετανούς

Tour Operators. Αθήνα: Τουριστική Επιστημονική Επιθεώρηση

Βιτουλαδίτη, Ο., (2000). Μάνατζμεντ των Tour Operators και των Τουριστικών Γραφείων. Πάτρα: Ε.Α.Π.

Bynater, M. (1992). The European Tour Operator Industry. London: E.I.U.

Gee C., Makens J. and Choy D. (1997). The Travel Industry. Wiley

Ζαχαράτος Γ. (2003). Package Tour, Αθήνα: Εκδόσεις Προπομπός

Ζαχαράτος, Γ. (2000). Package Tour. Παραγωγή και Διάθεση του Τουριστικού Ταξιδιού. Αθήνα, Εκδόσεις Προπομπός.

Ζαχαράτος Γ. (1999). Οικονομική του Τουρισμού και Οργάνωση των τουριστικών

Ταξιδίων. Πάτρα: Εκδόσεις Ε.Α.Π.

Σωτηριάδης, Μ. (2007). Ταξιδιωτικά Πρακτορεία – OutgoingManagement και Λειτουργία. Αθήνα, Προπομπός.

Fuller, G. (1997). Μάνατζμεντ Ταξιδιωτικού Πρακτορείου. Εκδόσεις Έλλην. Αθήνα.

ICAP A.E. (2007) Κλαδική μελέτη: Τουριστικά – Ταξιδιωτικά Γραφεία, Αθήνα, 2007.

Wikipedia: On – line Ανακτήθηκε στις 25/03/2017 από την: https://el.wikipedia.org/wiki/Σύστημα_κράτησης_αεροπορικών_θέσεων#cite_note-Computer_Reservations_System_CRS-4Κουρλιμπίνη, Β. (2013). Πως το διαδίκτυο αλλάζει τον ευρωπαϊκό τουρισμό. On – line Ανακτήθηκε στις 20/04/2017 από την: http://www.capital.gr/story/1919785

 

 

16 Νοεμβρίου 2017 στις 6:41 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

16ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας Θεσσαλονίκη, 10 – 14 Μαΐου 2017.

Αποστόλου Μαριάννα, Καθηγήτρια Γαλλικών, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος

Εισαγωγή

Στο περιβάλλον της νέας οικονομίας, όπως αναφέρει ο καθηγητής Philip Kotler, (2008), οι επιχειρήσεις οφείλουν να προσφέρουν υπηρεσίες που να ξεπερνούν τις προσδοκίες του πελάτη, ώστε να επιτυγχάνουν μαζί τους τη δημιουργία και τη διατήρηση μακροχρόνιων σχέσεων. Ο ανθρώπινος παράγοντας αποτελεί το κλειδί για την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και την πρωτοπορία τόσο των ιδιωτικών, όσο και των δημόσιων οργανισμών. Οι Reichheld & Sasser (1990) θεωρούν, ότι η διατήρηση μονιμότητας των πελατών προσκομίζει τεράστια οφέλη στις επιχειρήσεις, καθώς η μονιμότητα των πελατών αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κερδοφορίας από το μερίδιο της αγοράς. Στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις η επικοινωνία παίζει μεγάλο ρόλο στη διατήρηση μονιμότητας των πελατών καθώς βοηθά σε ποιοτικότερη παροχή υπηρεσιών και παραγόμενων τουριστικών προϊόντων. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση έδειξε ότι οι ικανότητες των ανθρώπων στην επικοινωνία, στη λήψη αποφάσεων, στη διαχείριση των συγκρούσεων, αλλά και στην παροχή ποιότητας και εξυπηρέτησης, αποτελούν κυρίαρχη ανάγκη σήμερα και παίζουν ουσιαστικό ρόλο στην επιβίωση κάθε οργανισμού ιδιωτικού ή δημόσιου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σημασία της επικοινωνίας είναι καθολικά αποδεκτή καθώς η αποτελεσματικότητα, η παρακίνηση του προσωπικού, η παραγωγικότητα, οι ομαλές εργασιακές σχέσεις το καλό κλίμα στο εργασιακό περιβάλλον είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες με την έννοια και το περιεχόμενο της επικοινωνίας.  Εν κατακλείδι, κάθε υπάλληλος, που εργάζεται σε μια επιχείρηση αποτελεί κρίκο της ενίσχυσης της επικοινωνίας καθώς έτσι συνεχώς εξασφαλίζει ευελιξία και άνεση στην εργασία του.

22 Μαΐου 2017 στις 10:58 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

1 ΑφίσαΗ πολύπλευρη ανάπτυξη κάθε παιδιού είναι το ζητούμενο στο σύγχρονο σχολείο. Παρά τις συνεχείς αλλαγές και τις διαδοχικές μεταρρυθμίσεις οι μαθητές ανταποκρίνονται θετικά σε μαθητοκεντρικές και βιωματικές προσεγγίσεις που δίνουν νόημα στη σχολική καθημερινότητα και παράλληλα οπλίζονται με δεξιότητες ζωής.  Το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο που συνδιοργανώθηκε  από το  Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης του ΕΚΕΔΙΣΥ, την Παιδαγωγική Εταιρεία Ελλάδος, το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και την Ελληνογαλλική Σχολή  Jeanne d’ Arc στις 19, 20 και 21 Μαΐου 2017 στην Αθήνα με τίτλο: «Η εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: από τη θεωρία στην πράξη – Αναζητώντας ένα ελκυστικό και αποτελεσματικό σχολείο» ολοκληρώθηκε με επιτυχία. την Κυριακή 21 Μαΐου 2017 παρουσιάστηκε στο 2Ο Πανελλήνιο Συνέδριο από την Μαριάννα Αποστόλου, στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος: «Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπαίδευσης» η εργασία   με τίτλο:

 

Καλές Πρακτικές Διαμόρφωσης Θετικού Σχολικού Κλίματος

σε μια Σχολική μονάδα κατά τον μήνα Σεπτέμβριο

 

Η προετοιμασία μιας σχολικής μονάδας είναι ένα έργο δύσκολο και πολυσύνθετο. Χρειάζεται λεπτομερές επιχειρησιακό σχέδιο αποτελούμενο από πολλά επιμέρους σχέδια δράσης. Το εκπαιδευτικό προσωπικό ενός σχολείου, οφείλει να μελετήσει τις ιδιαιτερότητες του ζωντανού οργανισμού, να δώσει απαντήσεις σε ποικίλα ερωτήματα, να δημιουργήσει, έγκαιρα ένα παραγωγικό περιβάλλον χαρούμενης συμβίωσης και μάθησης. Σε αυτό το πλαίσιο, έγινε αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο, αξιολογήθηκε η αξιοπιστία τους και εξετάστηκε κατά πόσο είναι σχετικές με το θέμα. Οι πληροφορίες αφορούν τα ερωτήματα: ποιες ενέργειες πρέπει να γίνουν πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς; Πώς θα δημιουργηθεί θετικό κλίμα στη σχολική κοινότητα; Πώς θα συνεργαστούν μαθητές/ριες, εκπαιδευτικοί, γονείς και αυτοδιοίκηση; Πώς θα εξασφαλιστούν υλικοί πόροι; Πώς θα μπορέσει κάθε εκπαιδευτικός να δημιουργήσει θετικό κλίμα, δημιουργική διάθεση για συνεργασία και καλά μαθησιακά αποτελέσματα; Τι πρέπει να  γίνει κατά το μήνα Σεπτέμβρη, εκπαιδευτικός και σχολείο, ώστε η σχολική μονάδα να προσφέρει παιδεία υψηλού επιπέδου, ισότιμα και δίκαια προς όλους τους μαθητές και τις μαθήτριές της; Στη συνέχεια έγινε οργάνωση και σύνθεση του πληροφοριακού υλικού με τη σύνταξη της Περίληψης, της Εισαγωγής και της  Βιβλιογραφικής ανασκόπησης, η οποία χωρίζεται σε επί μέρος ενότητες και στο τέλος έγινε καταγραφή των συμπερασμάτων. Η εργασία μας σκοπό έχει να απαντήσει σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα. Εστιάζει στα βήματα που οφείλει να ακολουθήσει μια σχολική μονάδα, ώστε να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Εντοπίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη λειτουργία της και τις διαδικασίες που αφορούν την οργάνωση της διδασκαλίας και της μάθησης και της σχολικής ζωής. Παρουσιάζονται οι διεργασίες που αφορούν την έναρξη της σχολικής χρονιάς και οι παράγοντες που θα βοηθήσουν ή θα εμποδίσουν τη δημιουργία θετικού κλίματος. Τέλος, καταγράφεται η προετοιμασία του/της εκπαιδευτικού και του σχολείου για να μπορέσουν οι μαθητές/ριες να αποκτήσουν γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες και κριτική σκέψη, ώστε να αναλύουν με επάρκεια τα ποικίλα φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα που συμβαίνουν γύρω τους. Σε μια κοινωνία χωρίς κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, φυλετικές, μορφωτικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές διακρίσεις και ανισότητες με τα παραπάνω εφόδια θα γίνουν επιτυχημένοι επαγγελματίες, καλοί γονείς και ενεργοί πολίτες.

22 Μαΐου 2017 στις 10:53 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

 

16ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας Άτομα, Θεσμοί, Κοινωνία: ο κόσμος της Ψυχολογίας Θεσσαλονίκη, 10 – 14 Μαΐου 2017.

Αποστόλου Μαριάννα, Καθηγήτρια Γαλλικών, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Τάσιου Αντιγόνη, Οδοντίατρος

 Περίληψη

Πριν από μερικές δεκαετίες, τόσο η συμπεριληπτική όσο και η διαπολιτισμική εκπαίδευση ήταν έννοιες άγνωστες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι έννοιες αυτές από κάποιους θεωρούνται ταυτόσημες από άλλους διαφορετικές. Τα τελευταία χρόνια οι έννοιες της συμπεριληπτικής και της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης κατέχουν περίοπτη θέση στις ευρωπαϊκές χώρες και λιγότερο στην Ελλάδα. Στις μέρες μας γίνονται αρκετές προσπάθειες για ισότιμη συνεκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση θα αναφέρουμε τις εκπαιδευτικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση της ισότιμης συνεκπαίδευσης. Θα αναφερθούμε στα βήματα που γίνονται με τη δημιουργία των Τμημάτων Ένταξης και της Παράλληλης Στήριξης-συμπερίληψης και στη συνέχεια θα αξιολογήσουμε τα προαιρετικά καινοτόμα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, θα δείξουμε ότι η συμπερίληψη-ισότιμη συνεκπαίδευση άρχισε άτυπα πριν 25 χρόνια στα καινοτόμα προγράμματα. Εν κατακλείδι ή προαιρετική συμμετοχή των μαθητών στα καινοτόμα προγράμματα: Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Αγωγής Σταδιοδρομίας, Πολιτιστικών Θεμάτων, Ε-twinning, Comenius και ΕRASMUS+ βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν τις κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, να μάθουν να συνεργάζονται, να αποδέχονται τη διαφορετικότητα, να συνυπάρχουν ειρηνικά. Όπως λέει ο Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».

 

12 Μαΐου 2017 στις 9:54 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος
Μαριάννα
Αποστόλου Μ.
MSc, Καθηγήτρια ΠΕ05, 2ο Λύκειο Τρικάλων,
Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Κρηνίτσα, 42100 Τρίκαλα, Ελλάδα, mapostol59@yahoo.com
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η προστασία της φύσης και γενικότερα του περιβάλλοντος είναι θέματα που απασχόλησαν τον άνθρωπο από πολύ παλιά. Στη σημερινή εποχή τα ζητήματα αυτά ήρθαν στο προσκήνιο με τον πιο άμεσο και επιτακτικό τρόπο, όταν η υποβάθμιση του περιβάλλοντος άρχισε να απειλεί την υγεία και την παραγωγική ζωή του ανθρώπου. Την τρέχουσα σχολική χρονιά στο σχολείο μας υλοποιείται το περιβαλλοντικό πρόγραμμα με τίτλο: «Διαδρομές στο φυσικό Περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας». Πιο συγκεκριμένα το πρόγραμμα αφορά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μαθητών της Γ΄ Λυκείου σχετικά με θέματα που αφορούν τη γνωριμία του τόπου μας μέσω του διαδικτύου, την προστασία του περιβάλλοντος  και τη σημασία της τουριστικής ανάπτυξης για την κατανόηση των ανθρώπων και ανθρωπίνων σχέσεων.
Λέξεις-κλειδιά: Φυσικό Περιβάλλον – Πολιτισμός –Τουρισμός
EXPLORING THE NATURAL ENVIRONMENT AND THE CULTURE OF OUR COUNTRY
Apostolou M.
MSc, Professor of French, 2nd Lyceum of Trikala,
Student of ASPAITE: Organization and Management of Education, Krinitsa, 42100 Trikala, Greece,  mapostol59@yahoo.com
SUMMARY
The protection of nature and the environment in general are issues that preoccupied man since ancient times. Nowadays these issues came to the fore in the most direct and authoritative manner, when the environmental degradation began to threaten the health and productivity of human life. The current school year at our school implemented the environmental program entitled «Exploring the natural environment and the culture of our country.» More precisely, the program aims to inform and sensitize students of third class of high school on issues concerning knowledge of our country through the Internet, the protection of the environment and the importance of tourism development for the understanding of people and their relations, as well.
Keywords: Natural Environment – Tourism & Culture
  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας επηρεάζουν την κοινωνία μας σε όλα τα επίπεδα οικονομικό, πολιτισμικό και κοινωνικό. Η σχολική κοινότητα ως μικρογραφία της κοινωνίας επηρεάζεται σημαντικά, καθώς οι σημερινοί μαθητές και οι μαθήτριες αποτελούν τη γενιά της ψηφιακής εποχής. Ήδη από τη δεκαετία του 1990 άρχισε στην Ευρώπη να διαμορφώνεται το όραμα για τη δημιουργία της «Κοινωνίας της Πληροφορίας για όλους», μέσα από την προώθηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.). Δέκα χρόνια αργότερα με τη συνθήκη της Λισαβόνας υπήρξε ρητή πρόθεση ήταν να καταστεί η Ευρώπη η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως, ικανή να δημιουργεί βιώσιμη ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή». Για να επιτευχθεί αυτό έπρεπε: να υπάρχει πρόσβαση στο διαδίκτυο χωρίς μεγάλο κόστος, να οριστεί το νομοθετικό πλαίσιο, να έχουν internet όλα τα σχολεία, να επιμορφωθούν οι εκπαιδευτικοί στη χρήση των Τ.Π.Ε. και να υπάρξει ηλεκτρονική πρόσβαση στις Δημόσιες Υπηρεσίες.
Η είσοδος των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση έρχεται για να αλλάξει ριζικά και εποικοδομητικά το εκπαιδευτικό πλαίσιο, τον τρόπο μελέτης, διδασκαλίας και μάθησης, αξιολόγησης και συμμετοχής να προετοιμάσει τους χρήστες πώς θα διαχειριστούν τις Τ.Π.Ε. με ασφάλεια όχι μόνο εντός αλλά και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος. Είναι επιτακτική ανάγκη το σχολείο, όχι μόνο να ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά να καινοτομεί και να προετοιμάζει τους μαθητές και τις μαθήτριες για ασφαλή χρήση των νέων τεχνολογιών, να καλλιεργεί τις δεξιότητες που αφορούν την κριτική σκέψη των μαθητών/ριών και τις συνεργατικές δεξιότητες. Έρευνα που έγινε για την ομαδοσυνεργατική μάθηση που αναπτύχθηκε στις ψηφιακές κοινότητες (Ψ.Κ.Μ.), έδειξε ότι οι μαθητές/ριες ανέπτυξαν γνώσεις και θετικές στάσεις ως προς το φυσικό περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξή του, κοινωνικές δεξιότητες, καθώς επίσης δεξιότητες χρήσης και θετικές στάσεις ως προς τις Τ.Π.Ε.[1].
Η ανάπτυξη των πληροφορικών δεξιοτήτων των μαθητών/ριών με τη διδασκαλία των Τ.Π.Ε. στα σχολεία δημιουργεί ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον, ελκυστικό, και ανοιχτό για όλους. Ιδιαίτερα η τεχνολογία της πληροφορίας και τα ευρύτερα υποστηρικτικά τεχνολογικά μέσα μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εκπαιδευτικό εργαλείο που θα βοηθήσει στη μαθησιακή διαδικασία τους μαθητές και τις μαθήτριες. Ιδιαίτερα σημαντική και υποστηρικτική είναι η γνώση των Τ.Π.Ε. από τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετέχουν σε προγράμματα Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τα ευρωπαϊκά κράτη θέσπισαν τη διδασκαλία της Πληροφορικής, ως ξεχωριστό μάθημα του αναλυτικού προγράμματος, στα σχολεία Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης. Διατυπώθηκαν κατά καιρούς προβληματισμοί, ως προς την ορθή χρήση των Νέων Τεχνολογιών και ως προς το βαθμό ωφέλειας των μαθητών και των μαθητριών στη διδασκαλία και μάθηση, όντως η Αποστόλου έδειξε ότι ο συνδυασμός πολυμέσων και παγκόσμιου ιστού μπορεί να δώσει μέσα από κατάλληλο εκπαιδευτικό σχεδιασμό άριστα αποτελέσματα, και έτσι οι μαθητές/ριες που συμμετέχουν στα σχέδια εργασίας της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μπορούν με τη χρήση των νέων τεχνολογιών να αναπτύξουν γνωστικές, συνεργατικές και πληροφορικές δεξιότητες.
  1. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Σύμφωνα με τις οδηγίες που στάλθηκαν από το ΥΠΠΕΘ με το με αρ. πρωτ. 170596/ΓΔ4 /13-10-2016 με θέμα: σχεδιασμός και υλοποίηση προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων (Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Θεμάτων) συζητήθηκε στο Σύλλογο Διδασκόντων του 2ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων η διαδικασία ανάπτυξης Προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων και η μεθοδολογία εφαρμογής τους [2]. Τα καινοτόμα προγράμματα είναι προαιρετικά και βοηθούν σε απόκτηση της γνώσης με διαφορετικό τρόπο, υλοποιούνται δε χάρη στην πρωτοβουλία και την ευαισθησία κάποιων εκπαιδευτικών που προσπαθούν να αλλάξουν το σχολείο «από μέσα» και να βοηθήσουν τους μαθητές και τις μαθήτριες να αγαπήσουν το σχολείο. Τα προγράμματα αυτά: α) οδηγούν σε αλλαγή στάσης και συμπεριφοράς των μαθητών, β) ενισχύουν την υπευθυνότητα, την αυτοπεποίθηση, την προσωπικότητα και την ικανότητα του/της μαθητή/ριας ώστε να υιοθετήσει θετικότερους τρόπους και στάσεις ζωής, γ) βοηθούν σε ανάπτυξη δεξιοτήτων, κοινωνικοποίηση και δραστηριοποίηση των μαθητών/τριών με την ανάληψη πρωτοβουλιών ώστε να οδηγηθούν στην αυτοπραγμάτωση και την παραγωγή γνώσης, δ) προωθούν νέες εναλλακτικές διδακτικές μεθόδους, επιδρούν καθοριστικά στην αλλαγή της ατμόσφαιρας της τάξης και του σχολείου και στην αλλαγή του ρόλου του δασκάλου με κέντρο το/τη μαθητή/ρια, ε) αποσκοπούν στην ενιαία διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης, στ) συνδέουν όλα τα διακριτά μαθήματα του Αναλυτικού προγράμματος με οριζόντιους στόχους και περιεχόμενο διδασκαλίας ενιαίο και αδιαίρετο, όπως είναι ενιαίος και αδιαίρετος ο κόσμος του παιδιού, ζ) βοηθούν στην αντιμετώπιση προβλημάτων της καθημερινότητας, τοπικών θεμάτων, επίκαιρων θεμάτων η) επιχειρούν άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, θ) προάγουν σε μεγάλο βαθμό τη βιωματική- εμπειρική μάθηση (learning by doing) με προσομοιώσεις, παιχνίδια ρόλων, αφηγηματικές ανασυνθέσεις, χρήση εποπτικών μέσων, επισκέψεις, κατασκευές κ.ά. ι) η τάξη μετατρέπεται σε βιωματικό εργαστήρι όπου οι μαθητές/ριες εμπλέκονται άμεσα στο θέμα που μελετούν, απελευθερώνουν τη δημιουργικότητά τους, διότι σύμφωνα με τον Dewey, «μόνο ότι δέχεσαι με τη ψυχή σου, αυτό μόνο μαθαίνεις και αυτό ενσωματώνεις στη ζωή σου και το χαρακτήρα σου».
Όσοι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν προγράμματα όφειλαν να ακολουθήσουν κάποια βήματα: να συγκροτήσουν μαθητική ομάδα, να εξασφαλίσουν τη σύμφωνη γνώμη, του συλλόγου διδασκόντων και των γονέων / κηδεμόνων  για τη συμμετοχή των μαθητών / μαθητριών στο πρόγραμμα. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση η μαθητική ομάδα δύναται να αποτελείται από το σύνολο των μαθητών/ριών ενός σχολικού τμήματος, ομάδα μαθητών/ριών διαφορετικών τμημάτων ή τάξεων ή και τμημάτων ειδικότητας μέχρι 35 μαθητές/ριες.
Το σχέδιο εργασίας ( project):  Σύμφωνα με τον Ματσαγγούρα, [3] τα σχέδια εργασίας (project) αποτελούν σκόπιμη και μεθοδευμένη δράση με βασικά χαρακτηριστικά τον προγραμματισμό, την μεθοδευμένη υλοποίηση και την ανατροφοδοτική αξιολόγηση.
Τα στάδια ενός σχεδίου εργασίας ( project)   
  • 1ο: Επιλογή του θέματος
  • 2ο: Διερεύνηση του θέματος
  • 3ο: Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
  • 4ο: Εφαρμογή της δράσης
  • 5ο: Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών
  • 6ο: Παρουσίαση και δράση
  • 7ο: Αξιολόγηση
Για την επιλογή του θέματος λαμβάνονται υπόψη:
  • Οι ειδικότερες ανάγκες του αναλυτικού προγράμματος
  • Οι μαθησιακές ανάγκες και οι ατομικές διαφορές των παιδιών
  • Τα κοινωνικά και τοπικά δεδομένα
  • Η σχολική επικαιρότητα
  • Τα ενδιαφέροντα παιδιών και δασκάλου
  • Η ευρύτητα προοπτικής του θέματος
  • Η διαθεσιμότητα των πηγών
  • Οι στόχοι του αναλυτικού προγράμματος για κάθε τάξη
Διερεύνηση του θέματος / Διαμόρφωση σχεδίου δράσης
Σύμφωνα με τον Frey[4], οι συμμετέχοντες :
  • Υιοθετούν την πρόταση που έκανε κάποιος.
  • Θέτουν συγκεκριμένους στόχους εργασίας.
  • Συζητούν και αποφασίζουν για τις σχέσεις τους.
  • Επεξεργάζονται την αρχική πρωτοβουλία.
  • Αυτό-οργανώνονται.
Εφαρμογή της δράσης / Συγκέντρωση, επεξεργασία και σύνθεση πληροφοριών
  • Ανταλλάσσουν πληροφορίες κατά διαστήματα.
  • Δουλεύουν πάνω σε ανοιχτό πεδίο δράσης που δεν είναι προκαθορισμένο.
  • Επινοούν μεθόδους σύμφωνα με τις ιδιαίτερες επιθυμίες τους.
  • Βλέπουν το έργο τους ως πείραμα που γίνεται κάτω από παιδαγωγικές συνθήκες.
  • Αντιμετωπίζουν επίκαιρα προβλήματα που αφορούν και τους ίδιους[5].
Ποιοι είναι οι παράγοντες επιτυχίας ενός σχεδίου εργασίας
Καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας της εφαρμογής της μεθόδου αποτελεί η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε κάθε βήμα της διαδικασίας. Είναι προτιμότερο ένα project να καθυστερήσει ή να μην ολοκληρωθεί ποτέ παρά οι εκπαιδευτικοί να αναλαμβάνουν ό τι θα έπρεπε να κάνουν οι μαθητές. Τέλος ας μην ξεχνάμε ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν ενδιαφέρεται τόσο για το αποτέλεσμα, όσο για τη διαδρομή προς το αποτέλεσμα, διότι το μεγάλο κέρδος για το μαθητή είναι η γνώση και οι εμπειρίες που αποκομίζει κατά τη διαδικασία.
  1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Επιλογή του θέματος
Μετά τη δημιουργία της Περιβαλλοντικής Ομάδας σε συνεργασία με τους μαθητές/ριες γίνεται επιλογή του θέματος του προγράμματος. Σχετικά με την επιλογή του θέματος ακολουθώντας τις οδηγίες του ΥΠΠΕΘ το θέμα  οφείλει να πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις:
  • να κινεί το ενδιαφέρον των μαθητών/ριών. Η παράμετρος αυτή είναι σημαντική προκειμένου να εξασφαλιστεί το ενεργό ενδιαφέρον και η συνοχή της παιδαγωγικής ομάδας μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος,
  • να προέρχεται από το άμεσο περιβάλλον των μαθητών/ριών προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα άντλησης πρωτογενών στοιχείων κατά την επεξεργασία,
  • να είναι επίκαιρο και να δίνει πολλές δυνατότητες διαθεματικής προσέγγισης,
  • να έχει πολλές πτυχές, οι οποίες θα αναλυθούν και θα συνεξετάζονται σε κάθε φάση του προγράμματος,
  • να μπορεί να υλοποιηθεί μέσα στα συγκεκριμένα χρονικά περιθώρια που ορίζονται από την παιδαγωγική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν μέχρι τρεις (3) εκπαιδευτικοί.
Σχεδιασμός του προγράμματος
Μετά την επιλογή του θέματος, ακολουθεί ο σχεδιασμός του προγράμματος που περιλαμβάνει τον τίτλο, τις θεματικές ενότητες, τους στόχους, τη μεθοδολογία, το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης, τις ενδεχόμενες συνεργασίες, τα πεδία σύνδεσης με τα αναλυτικά προγράμματα, το ημερολόγιο προγραμματισμού δραστηριοτήτων, τα ονοματεπώνυμα των εκπαιδευτικών και τα ονοματεπώνυμα των μαθητών/τριών που θα συμμετέχουν.
Τίτλος: «Διαδρομές στο φυσικό Περιβάλλον και στον πολιτισμό του τόπου μας».
Θεματικές Ενότητες
Παιδαγωγικοί στόχοι
Γνωστικοί: Να εξοικειωθούν με την αναζήτηση στο διαδίκτυο. Να αποθηκεύουν αρχεία και να δημιουργούν παρουσιάσεις. Να κατανοήσουν την αδιάσπαστη σχέση ανθρώπου και φύσης. Να μάθουν να σχεδιάζουν επισκέψεις, να οργανώνουν διαδρομές στη φύση. Να γνωρίζουν είδη χλωρίδας και πανίδας του τόπου μας.
Συναισθηματικοί: Να συνειδητοποιήσουν ότι η γνώση είναι δύναμη. Να συνεργαστούν και να σέβονται τους συμμαθητές τους. Να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη σεβασμού και προστασίας του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος. Να γνωρίσουν και να αγαπήσουν μέρη ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας.
Ψυχοκινητικοί: Να περπατήσουν στη φύση και να συμμετέχουν σε περιβαλλοντικά παιχνίδια προσανατολισμού, εμπιστοσύνης, κ.ά.. Να μάθουν να συνθέτουν και να παρουσιάζουν τις εργασίες τους. Να κατανοήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις και τη σημασία της τουριστικής ανάπτυξης του τόπου μας.
Ακολουθείται μαθητοκεντρική διαδικασία (ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας των μαθητών, χρήση συμμετοχικών και ενεργών διδακτικών τεχνικών, δημοκρατικός διάλογος), συνεργατική μάθηση μέσα από ομάδες εργασίας, βιωματική και αποκαλυπτική μάθηση μέσα από την χρήση πρωτογενών πηγών (διεξαγωγή έρευνας, μελέτη πεδίου κ.λπ.), διεπιστημονική και διαθεματική προσέγγιση των θεμάτων, δημιουργική και ελεύθερη έκφραση. Το συγκεκριμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα συνδέεται με τα προγράμματα σπουδών των γνωστικών αντικειμένων: Ιστορία, Λογοτεχνία, Πληροφορική, Νεοελληνική Γλώσσα, Νεοελληνική Λογοτεχνία.
Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος: Το πρόγραμμα θα διαρκέσει πέντε μήνες θα αρχίσει με τη δημιουργία της ομάδας κατά τον Νοέμβρη.
– Νοέμβρης: Χωρισμός σε ομάδες. Διερεύνηση του θέματος.
– Δεκέμβρης: Αναζήτηση πληροφοριών. Επαναπροσδιορισμός στόχων.
– Γενάρης: Προτάσεις των ομάδων για διαδρομές στο φυσικό περιβάλλον.
– Φλεβάρης: Προσπάθεια ταξινόμησης του υλικού
– Μάρτης: Επεξεργασία των ομαδικών εργασιών. Τελική παρουσίαση του προγράμματος.
Στις σχολικές μονάδες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για κάθε πρόγραμμα ορίζεται εβδομαδιαίως ένα δίωρο, το οποίο ορίζεται συγκεκριμένα και αναγράφεται στο πρακτικό του Συλλόγου Διδασκόντων του σχολείου. Το πρακτικό συνοδεύει το Σχέδιο Υποβολής Προγράμματος.
Αξιολόγηση του προγράμματος
Θα γίνει προσπάθεια στο συγκεκριμένο πρόγραμμα να εμπλακεί όλη η σχολική, αλλά και η ευρύτερη κοινότητα τόσο κατά την εκπόνηση του όσο και κατά την παρουσίαση του όταν ολοκληρωθεί. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος θα γίνει παρουσίαση σε ειδική συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων του απολογισμού, ώστε να γίνει διάχυση των καλών  πρακτικών εντός της σχολικής μονάδας. Ως συντονίστρια του προγράμματος θα καταθέσω μια έκθεση απολογισμού στην Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων και ο Διευθυντής του Σχολείου θα ενημερώσει εγγράφως στην Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων για την ολοκλήρωση ή μη του προγράμματος, σύμφωνα με το Σχέδιο Υποβολής Προγράμματος που έχει υποβληθεί στην αρχή του σχολικού έτους.
Διδακτικές μέθοδοι υλοποίησης προαιρετικών προγραμμάτων
Με βασική αρχή ότι «οι μαθητές δε μαθαίνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο» και αντί να «καταναλώνουν» γνώση, οφείλουν να «παράγουν», τα καινοτόμα προγράμματα ακολουθούν στρατηγικές και καινοτόμους  διδακτικές μεθόδους όπως: σχέδια εργασίας, εργασία σε ομάδες, βιωματική προσέγγιση της γνώσης με αξιοποίηση της εμπειρίας των μαθητών,  διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση, επιτόπια έρευνα, πείραμα, λογοτεχνική έκφραση, η μουσικο-κινητική αγωγή και απόδοση, επισκέψεις, κατασκευές, θεατρικό παιχνίδι, μάθηση με χρήση των νέων τεχνολογιών κ.ά.
Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται μια διδακτική παρέμβαση με στόχο να γνωρίσουν οι μαθητές και οι μαθήτριες το Νομό Τρικάλων. Αξιοποιώντας τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) ως εργαλείο αναζήτησης πληροφοριών, καταγραφής και ανάπτυξης υλικού, οι μαθητές και οι μαθήτριες με λέξεις κλειδιά αναζήτησαν πληροφορίες που αφορούσαν διαδρομές του Νομού Τρικάλων. Με τη βοήθεια των χαρτών του Νομού Τρικάλων που υπάρχουν στο διαδίκτυο, μέσα από εικονικές περιηγήσεις στο διαδίκτυο, αλλά και πραγματικές στην πόλη των Τρικάλων,  επισκέψεις σε χώρους εκτός της πόλης, συνέλεξαν πληροφορίες, φωτογράφησαν και απέκτησαν βιωματικές εμπειρίες για να ολοκληρώσουν το σχέδιο εργασίας. Ακολούθησε επεξεργασία των πληροφοριών και ανάπτυξη νέου υλικού. Η παρατήρηση των κατοικιών στη συνοικία «Βαρούσι» βοήθησε τους μαθητές και τις μαθήτριες να δείξουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και να αναζητήσουν περισσότερες φωτογραφίες στο Διαδίκτυο. Η γνωριμία με τα τοξωτά γεφύρια του Νομού μας αύξησε την περιέργεια των μαθητών και δημιούργησε το ενδιαφέρον για επίσκεψη και γνωριμία με κάποια από αυτά κ.ά..
Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας
Οι τριάντα μαθητές και μαθήτριες χωρίστηκαν σε 6 ομάδες των 5 ατόμων. Ο χωρισμός έγινε με βάση τις δεξιότητες που είχαν οι μαθητές/ριες. Σε κάθε ομάδα υπήρχε μαθητής ή μαθήτρια που γνώριζε:
  • επεξεργασία κειμένου
  • υπολογιστικά φύλλα
  • εφαρμογές στο διαδίκτυο
  • δημιουργία παρουσίασης ppt
  • επεξεργασία φωτογραφίας.
Η ανταπόκριση των μαθητών/ριών ήταν πολύ θετική και από κοινού ορίστηκαν οι βασικοί άξονες των 5 διαδρομών για να γνωρίσει κάποιος τον Νομό Τρικάλων. Οι πέντε ομάδες ανέλαβαν να σχεδιάσουν διαδρομές που αφορούν τον κάθε δήμο, όπως σχηματίστηκαν σύμφωνα με το άρθρο 1 του νόμου 3852/2010 ΦΕΚ τεύχος Α 87 Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης:
Η 1η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Πύλης με έδρα την Πύλη αποτελούμενο από τους δήμους: α. Αιθήκων, β. Γόμφων, γ. Πιαλείων, δ. Πύλης, ε. Πινδέων, και τις κοινότητες α. Μυροφύλλου και β. Νεράιδας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 2η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Φαρκαδόνας με έδρα τη Φαρκαδόνα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Οιχαλίας, β. Πελλιναίων, και γ. Φαρκαδόνας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 3η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Τρικκαίων με έδρα τα Τρίκαλα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Εστιαιώτιδας, β. Καλλιδένδρου, γ. Κόζιακα, δ. Μεγάλων Καλυβίων, ε. Παληοκάστρου, στ. Παραληθαίων, ζ. Τρικκαίων και η. Φαλωρείας, οι οποίοι καταργούνται.
Η 4η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για τον Δήμο Καλαμπάκας με έδρα την Καλαμπάκα αποτελούμενο από τους δήμους: α. Βασιλικής, β. Καλαμπάκας, γ. Τυμφαίων, δ. Καστανιάς, ε. Κλεινοβού, στ. Μαλακασίου, ζ. Χασίων και την κοινότητα Ασπροποτάμου, οι οποίοι καταργούνται.
Και τέλος η 5η ομάδα ανέλαβε να σχεδιάσει τη διαδρομή για την Πρωτεύουσα του Νομού Τρικάλων τα πανέμορφα Τρίκαλα.
  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η Unesco προ διετίας αναφέρει ότι: η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) ενδυναμώνει τους μαθητές και τους βοηθά να πάρουν συνειδητές αποφάσεις και να αναλάβουν υπεύθυνα δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την βιωσιμότητα και μια πιο δίκαια κοινωνία για τις παρούσες και τις επόμενες γενιές σεβόμενοι την πολιτισμική ποικιλότητα. Είναι μια διαρκής εκπαίδευση και αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο ποιότητας στην εκπαίδευση. Η ΕΑΑ είναι ολιστική και μετασχηματιστική εκπαίδευση η οποία αφορά το περιεχόμενο, την παιδαγωγική και το μαθησιακό περιβάλλον. Επιτυγχάνει το σκοπό της μέσα από το μετασχηματισμό της κοινωνίας[6]. Η ανταπόκριση των μαθητών στο συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν πολύ θετική, καθώς έδειξαν έντονο ενδιαφέρον. Οι μαθητές/μαθήτριες στον ελάχιστο χρόνο που έχουν και την ιδιαίτερα φορτισμένη κατάσταση που βιώνουν λόγω των αναμενόμενων πανελληνίων εξετάσεων, πρότειναν ιδέες, συμμετείχαν ενεργά στις δραστηριότητες και δημιούργησαν περιεχόμενο με ιδιαίτερη ευχαρίστηση. Αξιοσημείωτο είναι ότι η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών έκανε τη διαδικασία πιο ελκυστική και ευχάριστη. Η διδακτική αυτή παρέμβαση ενίσχυσε τις όποιες τεχνολογικές γνώσεις και δεξιότητες είχαν ήδη οι μαθητές/μαθήτριες, ενώ παράλληλα κατέκτησαν νέες καθώς ήρθαν σε επαφή με την εφαρμογή αυτών για τη δημιουργία παρουσίασης. Οι ομάδες συνεργάστηκαν αρμονικά και αποτελεσματικά και μέσα από την ομάδα οδηγήθηκαν από το «εγώ» στο «εμείς», σε αλληλοβοήθεια και αλληλοκατανόηση, συστατικά μιας καλύτερης κοινωνίας.
Οι μαθητές/μαθήτριες αυτό-οργανώθηκαν, σχεδίασαν, έκαναν καταμερισμό εργασιών με ιδιαίτερη ευκολία, εναλλάσσονταν στους διάφορους ρόλους, βοηθούσαν ο ένας τον άλλο όποτε χρειάζονταν, χρησιμοποιώντας την αλληλοδιδακτική μετέδιδαν τις γνώσεις που το κάθε μέλος της ομάδας γνώριζε, έλεγαν τη γνώμη τους, πολλάκις  έκαναν προτάσεις και υποδείξεις μέσα στην ομάδα. Το τελικό προϊόν της δουλειάς τους, είναι ακόμα σε εξέλιξη, όταν ολοκληρωθεί θα γίνει παρουσίαση του υλικού που συγκέντρωσαν οι μαθητές και οι μαθήτριες της Περιβαλλοντικής Ομάδας και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου. Επί πλέον θα σταλεί στα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) καθώς το 2ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων συμμετέχει σε θεματικά δίκτυα που συντονίζουν τα Κ.Π.Ε. και σχετίζονται με τη θεματική του Περιβαλλοντικού Προγράμματός μας. Οι μαθητές/μαθήτριες με ιδιαίτερο ενθουσιασμό αναφέρονται καθημερινά στο Πρόγραμμα Π.Ε.: Διαδρομές στο Φυσικό Περιβάλλον και στον Πολιτισμό του Τόπου μας, και αυτό  φανερώνει την ικανοποίηση τους και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους. Τέλος, η γνωριμία του τόπου τους έστω και διαδικτυακά, η μελέτη κειμένων, που αφορούν την τοπική ιστορία, η γνωριμία με την πανίδα και τη χλωρίδα του νομού Τρικάλων και τα δεκάδες βότανα που σχετίζονται με τη θεραπεία πολλών ασθενειών, η αποκωδικοποίηση χαρτών κ.ά. συνετέλεσε ώστε να γνωρίσουν το νομό Τρικάλων σε βάθος και να σχεδιάσουν τις παραπάνω διαδρομές. Η εργασία σε ομάδες βοήθησε τους/τις μαθητές/μαθήτριες να αναπτύξουν συνεργατικές δεξιότητες και να οδηγηθούν σε αυτορρύθμιση της συμπεριφοράς τους. Εν κατακλείδι, όπως επισημαίνουν οι Ράπτης & Ράπτη [7] ο υπολογιστής βοηθάει τους/τις μαθητές/ριες να ανακαλύπτουν τα λάθη τους, αναβαθμίζει τη μαθησιακή διαδικασία και τα οδηγεί σε μεταγνώση κι όλα αυτά με τη βοήθεια του διαδικτύου που μπορεί να υποστηρίξει άριστα τη σύγχρονη εκπαίδευση και να αποτελέσει το όχημα για την επίτευξη του εποικοδομητισμού, το όραμα των στοχαστών: Dewey, Piaget και Vygotsky καθώς δίνει έμφαση στην οικοδόμηση της γνώσης και αναβαθμίζει το ρόλο του μαθητή/ριας σε αντίθεση με την μηχανιστική προσέγγιση και μετάδοση της γνώσης. Όπως διαπιστώθηκε από το συγκεκριμένο πρόγραμμα το διαδίκτυο μπορεί άριστα να στηρίξει τα σχέδια εργασίας, που απαιτούν τα προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και τα οποία αποτελούν βασική παιδαγωγική μέθοδο του νέου σχολείου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  1. Αποστόλου, Μ. (2009). Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) στα Σχέδια Εργασίας (Project) της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.). Μεταπτυχιακή Διατριβή, Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών σπουδών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης & Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
2.    Υπουργείο Παιδείας (2016). Εγκύκλιος προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων 2016-2017. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2017 από: www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/ypoyrgeio-paideias/shediasmos-kai-ylopoiisi-programmaton-sholikon-drastiriotiton.
3.    Ματσαγγούρας, Η. (2003). Η Διαθεματικότητα στη Σχολική Γνώση. Αθήνα: Εκδ. Γρηγόρη
4.    Frey, K. (1986). Η μέθοδος Project. Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο, ως θεωρία και πράξη.σ.9 Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη.
  1. Κόκκοτας, Π, (2003). Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Μέρος ΙΙ) – Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: Η εποικοδομητική προσέγγιση της διδασκαλίας και της μάθησης (4η έκδ. τ.2). Αθήνα: αυτοέκδοση
6.    Unesco (2014). Όπως αναφέρεται στο: Yπουργείο Παιδείας (2016). Εγκύκλιος προγραμμάτων σχολικών δραστηριοτήτων 2016-2017. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2017 από: www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/ypoyrgeio-paideias/shediasmos-kai-ylopoiisi-programmaton-sholikon-drastiriotiton
7.    Ράπτης, Α. & Ράπτη, Α. (2004). Μάθηση και διδασκαλία στην εποχή της πληροφορίας (τόμος Α). Αθήνα: Ράπτης, Α.
Ιστοσελίδες
1.    http://biotour-trikala.eu/index.php/χάρτης-διαδρομές
2.    http://sofissecrets1.blogspot.gr/2016/10/blog-post_73.html
3.    http://biotour-trikala.eu/images/viotouristikos_odigos/
4.    http://biotour-trikala.eu/index.php/χάρτης-διαδρομές/673-diadrastikos-xartis-trikalwn
5.    http://biotour-trikala.eu/index.php/videos

7 Μαΐου 2017 στις 2:31 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Μαριάννα

http://persynmak.blogspot.gr/

Αποστόλου Μ.

MSc, Καθηγήτρια ΠΕ05, 2ο Λύκειο Τρικάλων,

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Κρηνίτσα, 42100 Τρίκαλα, Ελλάδα, mapostol59@yahoo.com

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο τουρισμός αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ποσοστό, περίπου το 16% της ελληνικής οικονομίας και αποτελεί φαινόμενο με περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις. Ο τουρισμός στην Ελλάδα αποτελεί στρατηγικό στόχο υψηλής προτεραιότητας, καθώς εν μέσω οικονομικής κρίσης συνεισφέρει στην παγκόσμια, εθνική, περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη. Οι άνθρωποι ταξιδεύουν για επιμορφωτικούς, επαγγελματικούς, θρησκευτικούς, οικογενειακούς λόγους, για λόγους υγείας, διασκέδασης, αναψυχής, για να ζήσουν την περιπέτεια, να αποδράσουν από την καθημερινότητα και τέλος για να ξεκουραστούν. Ο εναλλακτικός τουρισμός, ο αθλητικός τουρισμός αναψυχής και ο θρησκευτικός τουρισμός αποσκοπούν σε αύξηση της τουριστικής περιόδου  κατά τη διάρκεια όλου του έτους, ξεφεύγουν από τις παραδοσιακές μορφές του τουρισμού αναψυχής και έχουν σχέση με τα φυσικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής. Στις εναλλακτικές μορφές τουρισμού υπάρχει έντονο το στοιχείο της περιπέτειας. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται οι ειδικές μορφές τουρισμού, οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού και οι δυνατότητες ανάπτυξης του εναλλακτικού – θρησκευτικού τουρισμού στον Νομό Τρικάλων

έξεις κλειδιά: Θρησκευτικός τουρισμός, εναλλακτικός τουρισμός, Ν. Τρικάλων

 

SPECIAL & ALTERNATIVE TOURISM – RELIGIOUS TOURISM

Apostolou M.
MSc, Professor of French, 2nd Lyceum of Trikala,
Student of ASPAITE: Organization and Management of Education, Krinitsa, 42100 Trikala, Greece,  mapostol59@yahoo.com

ABSTRACT

Tourism represents a significant percentage, approximately 16% of the Greek economy and is a phenomenon with environmental, economic and social dimensions. Tourism in Greece is a strategic goal of high priority, as the economic crisis contributed to the global, national, regional and local development. People travel for educational, professional, religious, family reasons, for reasons of health, entertainment, recreation, to live the adventure to escape from everyday life and finally to rest. Alternative tourism, sports leisure tourism and religious tourism aimed at increasing the season during the whole year, beyond the traditional forms of leisure and related physical characteristics of an area. Alternative forms of tourism there is a strong element of adventure. This paper presents the specific forms of tourism, alternative forms of tourism and the potential development of alternative – religious tourism in the prefecture of Trikala.

  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο τουρισμός είναι αποτέλεσμα μεμονωμένης ή ομαδικής μετακίνησης ανθρώπων σε διάφορους τουριστικούς προορισμούς και η διαμονή τους σε αυτούς τουλάχιστον για ένα 24ωρο, με σκοπό την ικανοποίηση των ψυχαγωγικών τους αναγκών. Ο ορισμός αυτός καλύπτει δύο είδη ταξιδιωτών τους τουρίστες, οι οποίοι διαμένουν στη χώρα και ταξιδεύουν έστω ένα 24ωρο και τους εκδρομείς, οι οποίοι δεν διανυκτερεύουν. Για τον εσωτερικό τουρισμό ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού έχει δώσει τον ορισμό ότι τουρίστας που κάνει εσωτερικό τουρισμό είναι εκείνος που ταξιδεύει τουλάχιστον 50 μίλια από τον τόπο διαμονής του σε άλλο προορισμό.

Ο Λαγός [1] κατηγοριοποιεί  τον τουρισμό στις εξής κατηγορίες:

  • Εγχώριος τουρισμός : ο τουρισμός των κατοίκων μίας χώρας όταν ταξιδεύουν μόνο εντός αυτής (π.χ. ένας θεσσαλονικιός πηγαίνει στα Τρίκαλα).
  • Εξερχόμενος τουρισμός: αφορά στους μόνιμους κατοίκους μίας χώρας οι οποίοι ταξιδεύουν σε μία άλλη χώρα (πχ. ένας Έλληνας ταξιδεύει στη Γαλλία).
  • Εισερχόμενος τουρισμός: ο τουρισμός των αλλοδαπών οι οποίοι ταξιδεύουν στη χώρα μας (πχ. ένας Σύριος ταξιδεύει στην Ελλάδα).
  • Διεθνής τουρισμός: το σύνολο του εισερχόμενου και του εξερχόμενου τουρισμού.
  • Εσωτερικός τουρισμός: το σύνολο του εγχώριου και του εισερχόμενου τουρισμού.
  • Εθνικός τουρισμός: το σύνολο του εγχώριου και του εξερχόμενου τουρισμού.

Η Γιαννή [2], στην πτυχιακή της εργασία με  σκοπό να παρουσιάσει τους τουριστικούς πόρους του Νομού Τρικάλων, τις μορφές του εναλλακτικού τουρισμού στο Νομό, τις δυνατότητες ανάπτυξης αυτού μέσω των προγραμμάτων Leader (I,II, plus), Youthstart, Equal καθώς και τα οφέλη και τις επιπτώσεις των μεγάλων οδικών έργων στο νομό, διακρίνει τον τουρισμό σε:

  • μαζικό τουρισμό με σκοπό την ξεκούραση ή τη διασκέδαση
  • εναλλακτικό τουρισμό με σκοπό διακοπές, αναζήτηση νέων αξιών και τρόπων ζωής και
  • τουρισμό των ειδικών ενδιαφερόντων για λάτρεις των σπορ, αναζήτηση νέων συγκινήσεων

Ο Rinschede [3] ανάλογα με τα κίνητρα και τις ανάγκες των ανθρώπων να ταξιδέψουν κατηγοριοποιεί τον τουρισμό στις εξής βασικές μορφές:

  • Μαζικός τουρισμός: ορίζεται ο τουρισμός που απευθύνεται στο ευρύ τουριστικό κοινό, σχετίζεται με τις διακοπές και έχει ως κίνητρο την ευχαρίστηση και την ξεκούραση, διαμορφώνεται και διεκπεραιώνεται, οργανωμένα από φορείς τουρισμού, τουριστικές επιχειρήσεις και συνδέεται με τις κυρίαρχες μορφές του. Σήμερα ο μαζικός τουρισμός προκαλεί δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στο φυσικό όσο και στο κοινωνικό περιβάλλον και υπάρχει μια τάση ο τουρισμός να βελτιωθεί και να γίνει φιλικός ως προς τον άνθρωπο και ως προς το φυσικό περιβάλλον.
  • Πολιτιστικός τουρισμός: σχετίζεται με τον επιστημονικό και τον εκπαιδευτικό τουρισμό με κίνητρο την εκπαίδευση.
  • Θρησκευτικός τουρισμός: σχετίζεται με επισκέψεις σε θρησκευτικά κέντρα ή συμμετοχή σε θρησκευτικές εκδηλώσεις με βασικό κίνητρο το θρησκευτικό συναίσθημα.
  • Κοινωνικός τουρισμός: έχει τη μορφή οικογενειακού ή ομαδικού τουρισμού με σκοπό την κοινωνική ολοκλήρωση του τουρίστα μέσα στην ομάδα.
  • Αθλητικός τουρισμός: για προπόνηση, παρακολούθηση ή συμμετοχή σε αθλητικά γεγονότα
  • Οικονομικός τουρισμός: έχει σχέση με τον επιχειρησιακό, συνεδριακό και εκθεσιακό τουρισμό.
  • Πολιτικός τουρισμός: τουρισμός σε εθνικά μνημεία, ο διπλωματικός τουρισμός και ο τουρισμός πολιτικών γεγονότων.

2.ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνει:

  • τους ορισμούς των εννοιών «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» & «θρησκευτικός τουρισμός»
  • τη θεωρητική προσέγγιση «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» & «θρησκευτικός τουρισμός»
  • τα αποτελέσματα και
  • τα συμπεράσματα της βιβλιογραφικής ανασκόπησης.

Για την παρούσα βιβλιογραφική μελέτη ακολουθήθηκαν τα βήματα που προτείνουν οι Webster and Watson [4] αναζήτηση βιβλιογραφικών πηγών σύμφωνα με τις λέξεις – κλειδιά, ορισμός των λέξεων-κλειδιά, ανάλυση και σύνθεση της βιβλιογραφίας, εξαγωγή συμπερασμάτων.

  1. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ως «ειδικές-εναλλακτικές μορφές τουρισμού» ορίζονται νέα και πολυσύνθετα ειδικά τουριστικά προϊόντα, που ανταποκρίνονται σε ειδικά κίνητρα, χαρακτηρίζονται από δυναμική ζήτηση, παρουσιάζουν διαφοροποίηση από το κυρίαρχο μοντέλο μαζικού τουρισμού που είναι ο ήλιος και η θάλασσα. Οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού αποτελούν νέα τάση στην τουριστική αγορά και δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε τουρίστα να ικανοποιήσει τα προσωπικά του ενδιαφέροντα πέρα από αναψυχή και διασκέδαση. Μορφές τουρισμού όπως ο αγροτουρισμός, ο περιηγητικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός ο συνεδριακός τουρισμός, αλλά και ο τουρισμός των πόλεων θεωρούνται οι επικρατέστερες μορφές τουρισμού, ώστε η  τουριστική ανάπτυξη να καταστεί βιώσιμη και να καταπολεμηθεί η εποχικότητα του τουριστικού προϊόντος. Τα κύρια  χαρακτηριστικά των ειδικών εναλλακτικών μορφών τουρισμού είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η αναζήτηση αυθεντικότητας και η επαφή με τη φύση, η ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς με αποτέλεσμα να υπάρχει ήπια ανάπτυξη στην τοπική κοινωνία καθώς θα προσελκύει τουρίστες  με ειδικά ενδιαφέροντα.Οι μορφές ειδικού εναλλακτικού τουρισμού, όπως αναφέρονται στο «Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό και την αλληλένδετη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων» [5] είναι ενδεικτικά οι εξής (άρθρο 6ο )

  • Συνεδριακός- Εκθεσιακός τουρισμ
  • Αστικός Τουρισμός
  • Θαλάσσιος Τουρισμό
  • τουρισμός κρουαζιέρας
  • τουρισμός με σκάφη αναψυχής
  • άλλες μορφές θαλάσσιου τουρισμού (αλιευτικός, καταδυτικός)
  • Πολιτισμικός Τουρισμός
  • Θρησκευτικός Τουρισμός
  • Αθλητικός Τουρισμός
  • Γκολφ
  • Χιονοδρομικός τουρισμός
  • Αθλητικές δραστηριότητες αναψυχής στον ορεινό όγκο
  • Ιαματικός Θεραπευτικός Τουρισμός
  • Τουρισμός υπαίθρου
  • Γεωτουρισμός
  • Άλλες ειδικές – εναλλακτικές μορφές τουρισμού
  1. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Ο θρησκευτικός τουρισμός είναι η παλαιότερη μορφή μετακίνησης στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς τα μέλη όλων των κοινωνιών επιζήτησαν να επικοινωνήσουν με το θείο. Σε όλες τις ιστορικές περιόδους ο προσκυνηματικός τουρισμός υπήρξε αιτία δημιουργίας τουριστικού ρεύματος και το προσκύνημα αποτελούσε κίνητρο μετακίνησης  των ανθρώπων.  Στις «Ιστορίες» ο Ηρόδοτος αναφέρει την μετακίνηση χιλιάδων Αιγυπτίων για να μεταβούν στο Ναό της Μέμφιδας έπλεαν τον Νείλο με τις φελούκες τους, οι αρχαίοι Έλληνες πήγαιναν στο Μαντείο των Δελφών και για να θεραπευτούν στο ναό του Ασκληπιού.

Ο θρησκευτικός τουρισμός είναι μια μορφή τουρισμού  που έχει θρησκευτικά κίνητρα εν μέρει ή αποκλειστικά, τα οποία απορρέουν από την επιθυμία ενός ατόμου να μετακινηθεί από τον τόπο διαμονής του με σκοπό να επισκεφθεί έναν «ιερό» χώρο, για παράδειγμα: ένα ναό, ένα μοναστήρι κ.ά. και τον οποίο χώρο επιλέγει πολλές φορές σε συγκεκριμένο χρόνο για παράδειγμα γιορτή του Αγίου, θρησκευτικό πανηγύρι, Πάσχα, Χριστούγεννα, Δεκαπενταύγουστο κ.ά. για να εκπληρώσει ένα τάμα, να επικοινωνήσει με το Θεό, να ικανοποιήσει τις θρησκευτικές ανάγκες του ή να ευχαριστήσει το Θεό εις ένδειξη ευγνωμοσύνης [6].

Το προσκύνημα αποτελεί βασική εκδήλωση του θρησκευτικού τουρισμού και οι ταξιδιώτες προσκυνητές μετακινούνται είτε για να προσκυνήσουν, είτε για να περιηγηθούν στο χώρο και να θαυμάσουν τα θρησκευτικά μνημεία που ξεχωρίζουν για την αρχιτεκτονική, την ιστορική και καλλιτεχνική τους αξία [7] . Ο Πολύζος [8] αναφέρει ότι τα κίνητρα ενός τουρίστα δεν είναι πάντα αποκλειστικά για να ικανοποιήσουν το θρησκευτικό του συναίσθημα, αλλά μπορεί να είναι κίνητρα πολιτιστικού, κοινωνικού ή περιβαλλοντικού περιεχομένου καθώς τα κτίσματα που είναι ιστορικού, θρησκευτικού ή αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος ευρίσκονται σε ειδυλλιακά τοπία.

Όπως όλες οι μορφές τουρισμού έτσι και ο θρησκευτικός τουρισμός διακρίνεται από ένα δυναμικό στοιχείο – μετακίνηση στο χώρο και ταξίδι και από ένα στατικό στοιχείο – προσωρινή παραμονή μακριά από τον τόπο διαμονής. Σκοπός του ταξιδιού είναι η αλλαγή περιβάλλοντος έστω προσωρινά και γίνεται από προσωπικό ενδιαφέρον και όχι επαγγελματικό. Ενίοτε τα ταξίδια θρησκευτικού τουρισμού περιλαμβάνουν εκδηλώσεις κοινωνικού, εορταστικού και πολιτιστικού περιεχομένου, όπως τα πανηγύρια που αποτελούν εκφράσεις της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Στις περιπτώσεις αυτές δημιουργείται τουριστικό ρεύμα, η θρησκεία αποτελεί στοιχείο πολιτισμού και ο τουρίστας εντάσσεται  στον πολιτιστικό τουρισμό.

Εν κατακλείδι, ο θρησκευτικός τουρισμός μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τα προπύργια της ελληνορθόδοξης παράδοσης: μνημεία, μοναστήρια, ναούς, που βρίσκονται διάσπαρτα στον ελλαδικό χώρο και μας προσφέρουν ένα ζωντανό μάθημα ιστορίας και πολιτισμού με βιωματικό τρόπο και συγχρόνως μας συνδέουν με τις ρίζες  του Γένους μας.

5.ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Στην Ελλάδα ο μαζικός τουρισμός έχει τις ρίζες του στα αρχαία χρόνια όταν μετέβαιναν σε άλλα μέρη για  Πανελλήνιους αγώνες, Ολυμπιακούς αγώνες, κ.ά. Επίσης η εξέλιξη των αρχαίων οι αμφικτιονιών θα μπορούσαμε να τις θεωρήσουμε ως τον σημερινό συνεδριακό τουρισμό. Τέλος ο θρησκευτικός τουρισμός είναι η συνέχιση των Ασκληπιείων. Τα βασικά χαρακτηριστικά του τουρισμού είναι το δυναμικό και το στατικό. Το στατικό αφορά την παραμονή του τουρίστα για κάποιο χρονικό διάστημα στον τόπο επίσκεψης. Το χαρακτηριστικό αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού και τη συμβολή του στην οικονομική ανάπτυξη των τουριστικών περιοχών, καθώς έχει άμεση συνάρτηση με τη συνολική κατανάλωση κάθε τουρίστα και την αύξηση του κύκλου εργασιών των τουριστικών μονάδων στις περιοχές υποδοχής [9]. Ο Νομός Τρικάλων λόγω της θέσης του βρίσκεται στο κέντρο της Ελλάδας. Η θέση αυτή παρέχει αρκετά πλεονεκτήματα για την ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού. Τα πλεονεκτήματα αυτά είναι το φυσικό περιβάλλον, τα μεταβυζαντινά μοναστήρια ιδιαίτερης πολιτιστικής, καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής αξίας. Κάποια από αυτά τα μνημεία είναι μοναδικά παγκοσμίως.Η σχετικά μικρή κλίμακα βιομηχανικής παραγωγής και ο έντονα δασικός και γεωργοκτηνοτροφικός χαρακτήρας της περιοχής, προσδιορίζουν σαφώς και τον χαρακτήρα της απασχόλησης, που διοχετεύεται στον πρωτογενή κύριο τομέα. Τρεις κυρίως άξονες αποτελούν την ταυτότητα του Ν. Τρικάλων.

Ο άξονας Καλαμπάκας – Μετεώρων – Πύλης και των γύρω χωριών, λόγω των ποικίλων δραστηριοτήτων, η απασχόληση καλύπτει και τους τρεις τομείς της οικονομίας, με σημαντικό ποσοστό απασχολούμενων αποκλειστικά με τον τουρισμό κυρίως στην Καλαμπάκα και Καστράκι, λόγω των Μετεώρων. Ο άξονας Ασπροποτάμου, λόγο της δασικής κάλυψης της περιοχής, η απασχόληση αφορά κυρίως τα δάση, την κτηνοτροφία και τον τουρισμό, εξ αιτίας του υψηλού παραθεριστικού τουρισμού, συμπληρωματικά δε τη γεωργία. Ο άξονας Χασίων-Αντιχασίων, όπου η απασχόληση του ενεργού πληθυσμού επικεντρώνεται στους τομείς της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Στην υπόλοιπη πεδινή περιοχή οι κάτοικοι της ασχολούνται με την γεωργία (δυναμικές καλλιέργειες, γεωργικές επιχειρήσεις, θερμοκήπια κ.ά.).

Στην πόλη τέλος, το μεγαλύτερο μέρος ασχολείται με την παροχή υπηρεσιών (εμπόριο, υπηρεσίες, μικρές και μεσαίες βιοτεχνίες, οικοδομές κλπ), και αρκετά σημαντικό ποσοστό εργαζομένων στις βιομηχανίες της περιοχής, τόσο μέσα και πέριξ της πόλης, όσο και κατά μήκος των οδικών αξόνων Τρικάλων – Καλαμπάκας, Τρικάλων – Λάρισας, Τρικάλων – Καρδίτσας και Τρικάλων – Πύλης. Πρέπει να τονισθεί ο συμπληρωματικός χαρακτήρας της απασχόλησης των αγροτών των ορεινών περιοχών, των οποίων τα εισοδήματα συμπληρώνονται και από τα διάφορες εποχιακές εργασίες. Πράγματι, αρκετοί αγρότες των περιοχών αυτών μετακινούνται κάθε χρόνο σ’ άλλες περιοχές της χώρας για εποχιακές εργασίες, όπως τρύγος, ελιές, κ.λπ. ασχολούνται  με τα δάση, την κτηνοτροφία και τον αγροτουρισμό κυρίως τον παραθεριστικό θερινό τουρισμό. Θα μπορούσε λοιπόν να αξιοποιηθεί η προσκυνηματική κίνηση στα μοναστήρια των Μετεώρων καθώς τα Μετέωρα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο μοναστικό συγκρότημα μετά το Άγιο Όρος με πρώτους ερημίτες από τον 11ο αιώνα. Στα Μετέωρα υπάρχουν μονές από τον 14ο αιώνα και σήμερα από τα 24 μοναστήρια λειτουργούν μόνο τα έξι ενώ τα υπόλοιπα είναι ερειπωμένα. Τα Μετέωρα χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς από την UNESCO.

  1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Στην ευρύτερη περιοχή του Ν. Τρικάλων (Καλαμπάκα/μοναστήρια Μετεώρων – Ασπροπόταμος/μεταβυζαντινά μοναστήρια – Πύλη/Πόρτα Παναγιά κ.ά.) οι μεταβυζαντινές εκκλησίες και τα μεταβυζαντινά μοναστήρια αποτελούν δείγματα μοναδικής αρχιτεκτονικής με αξιόλογη αγιογράφηση, σπάνιες εικόνες, λειτουργικά βιβλία και σκεύη, ιερά άμφια και κειμήλια.  Τα Μετέωρα στο Ν. Τρικάλων προσελκύουν πλήθος τουριστών από το εσωτερικό, αλλά και τουριστών από το εξωτερικό. Μοναχοί, ιερείς, αλλά και σπουδαίοι αγιογράφοι της εποχής, όπως ο Θεοφάνης και ο Φράγκος Κατελάνος, στόλισαν με τοιχογραφίες τους ναούς των Μετεώρων. Η Παναγία η Θρηνωδούσα, ο Εσταυρωμένος, η Γέννηση του Χριστού, τα Μαρτύρια των Αγίων, είναι μερικές από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό των ναών. Έχουν πλούσιο χρωματισμό άλλοτε ζωηρό και άλλοτε απαλό, αποδίδεται ζωή και φυσικότητα στα εκφραστικά πρόσωπα και στις κινήσεις τους, και τα θέματα είναι εμπνευσμένα κυρίως από τον χριστιανισμό και τον βίο των αγίων. Κάποιες τοιχογραφίες όμως, υπέστησαν σοβαρότατες ζημιές από επιδρομές βανδάλων που δεν σεβάστηκαν την ιερότητα του εκκλησιαστικού χώρου, και άλλες πάλι φέρουν πάνω τους τα ανεξίτηλα σημάδια φθοράς του χρόνου. Τεχνοτροπικά οι τοιχογραφίες εντάσσονται στην τελευταία Παλαιολόγεια βυζαντινή περίοδο. Στα Μετέωρα σώζονται θησαυροί, κειμήλια και πολλά έργα μικροτεχνίας. Αντιπροσωπευτικό δείγμα μικροτεχνίας είναι το αριστουργηματικό ξυλόγλυπτο τέμπλο που βρίσκεται στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου. Φορητές εικόνες οι παλαιότερες από τις οποίες σήμερα φυλάσσονται στα σκευοφυλάκια των ναών, Σταυροί με Τίμιο Ξύλο, αρχιερατικοί ράβδοι, χρυσοποίκιλτα ιερατικά άμφια, χειρόγραφα, Ευαγγέλια, σκεύη για λειτουργικούς σκοπούς, μολυβδόβουλα, αργυρές λειψανοθήκες είναι κάποια από τα μουσειακά εκθέματα, που ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει. Από ιστορικής πλευράς μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πάνω από χίλιοι χειρόγραφοι κώδικες, καθώς και οι πολύτιμες σε αξία σειρές βυζαντινών και μεταβυζαντινών εγγράφων που σώζονται και φυλάσσονται στα αρχειοφυλάκια των μοναστηριών. Στην Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου φυλάσσεται και η Θαυματουργός Κάρα του Άγιου Χαράλαμπους, ενώ στη Μονή Βαρλαάμ υπάρχει το Ευαγγέλιο που αποδίδεται στον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Κων/νο Πορφυρογέννητο.

Στην Ελλάδα τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και συνάμα αξιόλογο πόλο έλξης τουριστών. Τα οφέλη που προκύπτουν από τον θρησκευτικό τουρισμό είναι πολλαπλασιαστικά και ένας μεγάλος αριθμός επαγγελματιών συντηρείται από τους χιλιάδες πιστούς που συρρέουν για προσκύνημα στο «ιερό» πέτρινο δάσος των Μετεώρων. Έτσι η χώρα υποδοχής, Καλαμπάκα/ Τρίκαλα  οφείλει να μεριμνά για την βελτίωση των οδικών δικτύων, των εγκαταστάσεων και των υποδομών, έργα που ευνοούν παράλληλα τον ντόπιο πληθυσμό [10], Οι Αλεξίου & Καμενάκης [11], οι οποίοι διερεύνησαν τη συμβολή του θρησκευτικού τουρισμού στην περιοχή της Καλαμπάκας αναφέρουν ότι ο θρησκευτικός τουρισμός, συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής καθώς το 35% των κατοίκων έχουν τουριστικές επιχειρήσεις ή εργάζονται σε αυτές. Όμως παρόλο που ο θρησκευτικός τουρισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη δεν χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά μέσα προώθησής του, ενώ υπάρχουν περιθώρια ανάκαμψης με μια αποτελεσματική πολιτική μάρκετινγκ και επικοινωνίας.

  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σήμερα με την οικονομική κρίση θα μπορούσαν πολιτεία και εκκλησία να προβάλλουν την πλούσια θρησκευτική πολιτιστική μας κληρονομιά και να γίνει αναβάθμιση και ανάδειξη πολλών περιοχών, ως ελκυστικών προορισμών στην ευρύτερη περιοχή των Τρικάλων τόσο για την ανάδειξη του θρησκευτικού τουρισμού, όσο και για την αναζήτηση της ιστορίας και της γνώσης της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η αειφόρος ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού δείχνει ιδιαίτερο σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, κάτι που θα λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά και έτσι θα επέλθει τόνωση της τοπικής οικονομίας και θα βελτιωθεί η ποιότητα ζωής. Η αναβάθμιση των ορεινών περιοχών, πρόκειται να συνεισφέρει σημαντικά στην αναζωογόνηση της ελληνικής περιφέρειας, μέσα από τη συγκράτηση του πληθυσμού στις περιοχές αυτές, την προσέλκυση επισκεπτών με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας μέσα από την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που αφορούν στο σύνολο των τομέων παραγωγής, την προβολή της μοναδικής ελληνικής φύσης και των ιδιαιτεροτήτων της και τη βελτίωση και αναβάθμιση των υποδομών (συγκοινωνιακές υποδομές, τουριστικές υποδομές κ.λπ.). Εν κατακλείδι η περιοχή του νομού Τρικάλων μπορεί να αναπτυχθεί σε τουριστικό προορισμό σύμφωνα με τον Πολίτη [12], διότι: διαθέτει φυσικούς πόρους και προορισμούς με ιστορία και κουλτούρα και αυτό τον καθιστά ως έναν από τους κορυφαίους προορισμούς θρησκευτικού και οικολογικού τουρισμού στην Ευρώπη. Το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, η προστασία και η ανάδειξή του αποτελούν καθοριστικό στοιχείο για την επιλογή του Ν. Τρικάλων ως κορυφαίου προορισμού από τους τουρίστες, καθώς διαθέτει ικανοποιητικές γενικές και τουριστικές υποδομές, προσφέρει πληθώρα επιλογών για τους προσκυνητές, αλλά για όσους λατρεύουν τη φύση και αναζητούν την ένταση και την περιπέτεια στον ελεύθερο χρόνο τους. Τέλος οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού[13],  μπορούν να αναπτυχθούν σε σημαντικό βαθμό σε ολόκληρη την Ελλάδα και να υποκαταστήσουν τον παραθεριστικό τουρισμό. Ο εναλλακτικός τουρισμός κάνει τον καθένα να «αισθάνεται σαν το σπίτι του», δεν υποτάσσεται σε στενά πελατειακές σχέσεις αλλά στηρίζεται στην ιδιαιτερότητα του τοπικού χώρου και με αυτό τον τρόπο διαφοροποιεί το τουριστικό προϊόν και το κάνει μοναδικό και ελκυστικό. Ήρθε η ώρα για τη χώρα μας και ιδιαίτερα για τον Νομό Τρικάλων να εξελιχθεί σε έναν από τους καλύτερους προορισμούς Εναλλακτικού Τουρισμού[14], παγκοσμίως και να υποκαταστήσει τον παραθεριστικό τουρισμό κάτι που στην Ευρώπη έχει συμβεί εδώ και πολλά χρόνια.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Λαγός, Δ. (2005). Τουριστική Οικονομική. Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα
  2. Γιαννή, Έ.(2008). Εναλλακτικός τουρισμός στο Νομό Τρικάλων, Πτυχιακή εργασία, Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης
  3. Rinschede, G. (1992). Forms of Religious Tourism, Annals of Tourism Research, Vol. 19, 51- 67, USA: Pergamon Press plc
  4. Webster J. & Watson R., (2002). Analyzing the Past to Prepare for the Future: Writing a Literature Review. MIS Quarterly. 2002, Vol. 26, 2, pp. 13-23. Ανακτήθηκε στις 18 Νοέμβρη 2016, από https://web.njit.edu/~egan/Writing_A_Literature_Review.pdf
  5. Άρθρο 06: Ειδικές – Εναλλακτικές Μορφές Τουρισμού. Ανακτήθηκε στις 12 Νοέμβρη 2016, από http://www.opengov.gr/minenv/?p=5145
  6. Tomassi, L. (2002). Homo Victor: From Pilgrimage to Religious Tourism via the Journey (pp. 1-24). In W.H. Swatos, Jr and L. Tomassi, (Eds) “From Medieval Pilgrimage to Religious Tourism the Social and Cultural Economics of Piety”, Westport, Connecticut: Praeger BANK Ltd
  7. Λαγός, Δ. & Χριστογιάννη, Π. (2007). Η ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού στην Ελλάδα. Τιμητικός Τόμος: Μ. Νεγρεπόντη – Δελιβάνη (επιμ.) Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
  8. Πολύζος Σ. (2010). Θρησκευτικός Τουρισμός στην Ελλάδα: Χωρική ανάλυση και συμβολή στην ανάπτυξη μειονεκτικών περιοχών. 16(9): 203-222. Ανακτήθηκε στις 2 Νοέμβρη 2016, από http://www.prd.uth.gr/el/research/discussion_papers/2010/9
  9. Wikipedia (2016). Ανακτήθηκε στις 14 Νοέμβρη 2016, από https://el.wikipedia.org/wiki/Τουρισμός
  10. Ξυγκογιάννη, Μ. (2006). Ο Θρησκευτικός Τουρισμός στην Ελλάδα: μια χωρική ανάλυση. Διπλωματική εργασία. Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης. Πολυτεχνική Σχολή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
  11. Αλεξίου, Φ. & Καμενάκης Γρ.(2016). Ο θρησκευτικός τουρισμός ως μοχλός τοπικής ανάπτυξης. Μελέτη περίπτωσης: Μετέωρα – Καλαμπάκα. Τ.Ε.Ι. Κρήτης, Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας (Σ.Δ.Ο), Τμήμα Εμπορίας και Διαφήμισης (Ιεράπετρα)
  12. Πολίτης, Α. (2013). Η συμβολή των εναλλακτικών μορφών τουρισμού στην οικονομική Ανακτήθηκε στις 3 Νοέμβρη 2016,  από http://grsa.prd.uth.gr/conf2013/69_politis_ersagr13.pdf
  13. Υπουργείο Τουρισμού, Σχέδιο Κατευθύνσεων Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής 2014-2020 στον τομέα τουρισμού. Ανακτήθηκε στις 3 Νοέμβρη 2016, από http://www.mintour.gov.gr/userfiles/de145b9b-fc1f-4650-91eb-6315a192e52/ΥΤΟΥΡ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ 2014-2020.pdf
  14. Wikipedia (2016). Ανακτήθηκε στις 14 Νοέμβρη 2016, από https://el.wikipedia.org/wiki/Εναλλακτικός_τουρισμόςΕξωφυλλο Προγραμματος 6ου ΠΣΜ
5 Μαΐου 2017 στις 8:46 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

 

Αποστόλου Μαριάννα, MSc Μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ΑΣΠΑΙΤΕ,  mapostol59@yahoo.com

 Παραστατίδης Κωνσταντίνος, Μεταπτυχιακός φοιτητής της ΑΣΠΑΙΤΕ, kparas@sch.gr

Αναστασιάδου Σοφία, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Στατιστικής και Εκπαιδευτικής Έρευνας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, anastasiadou@uowm.gr

Περίληψη

Σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι να μελετηθούν τα κοινά σημεία των θεωριών των Deming, Juran και Crosby για την ολική ποιότητα της διοίκησης σε έναν οργανισμό ή μια επιχείρηση και να γίνει σύγκριση μεταξύ τους. Στο κείμενο που ακολουθεί επιχειρείται εννοιολογική προσέγγιση, σύγκριση και μελέτη των θεωριών που ανέπτυξαν οι τρεις γκουρού της Ποιότητας στη Διοίκηση, Deming, Juranκαι Crosby. Δεν επιχειρείται κριτική ανάλυση των θεωριών, εάν δηλαδή η θεωρία του ενός ή του άλλου είναι καλύτερη, αλλά γίνεται μια προσπάθεια να καταδειχθεί πως από διαφορετική προσέγγιση οι τρεις φιλοσοφικές θεωρίες καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα που είναι η ολική ποιότητα.

Λέξεις κλειδιά: ποιότητα, ολική ποιότητα, Deming, Juran, Crosby.

Εισαγωγή

Η Ολική Ποιότητα είναι ένα Μοντέλο Διοίκησης, του οποίου ο στόχος είναι η μεγιστοποίηση της ανταγωνιστικότητας ενός οργανισμού μέσω της Συνεχούς Βελτίωσης των προϊόντων του ή των υπηρεσιών του, του Ανθρώπινου Δυναμικού, των διεργασιών του και τέλος του εργασιακού περιβάλλοντος (Getsch & Davis, 2013). Στη φιλοσοφία της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας (ΔΟΠ) σημασία έχει η Εστίαση στον Πελάτη, η Συνεχής Βελτίωση και η Συμμετοχή όλων των μελών του οργανισμού (Oakland, 2003, Στεφανάτος, 2000) . Οι Getsch & Davis (2013) αναφέρουν ότι η προσέγγιση της Ολικής Ποιότητας συμπεριλαμβάνει Στρατηγικό Σχεδιασμό, Εστίαση τόσο στους εσωτερικούς όσο και στους εξωτερικούς πελάτες, Εμμονή στην Ποιότητα, Επιστημονική Προσέγγιση στη Λήψη Αποφάσεων, Μακροπρόθεσμη Δέσμευση, Ομαδική Εργασία, Διαδικασία Συνεχούς Βελτίωσης, Εκπαίδευση και Επιμόρφωση, Ελευθερία μέσω του Ελέγχου, Ενότητα Επίτευξης Στόχου και Κατανομή Αρμοδιοτήτων στο Ανθρώπινο Δυναμικό. Είναι πολύ χαρακτηριστική η τοποθέτηση του Στεφανάκου (2000) ότι η φιλοσοφία της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας σε έναν οργανισμό με ανεπτυγμένη κουλτούρα μετουσιώνεται σε σύστημα αξιών, σε τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και, εν κατακλείδι, ζωής. Επιπρόσθετα, σημειώνει ότι η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας στοχεύει σε μακροπρόθεσμη επιτυχία του οργανισμού παρέχοντας οφέλη τόσο στον οργανισμό όσο και στο κοινωνικό σύνολο (Στεφανάτος, 2000), μέσα από μια ατέρμονη συλλογική προσπάθεια Συνεχούς Βελτίωσης (Στειακάκης & Κωφίδης, 2010).

Ο Oakland θεωρείται ως ο «γκουρού» της Διοίκησης της Ποιότητας στη Μεγάλη Βρετανία. Για τον Oakland (2003), Ποιότητα είναι το σύνολο όλων εκείνων των χαρακτηριστικών, ιδιοτήτων και γνωρισμάτων ενός προϊόντος ή υπηρεσίας, τα οποία εκπροσωπούν την ικανότητά του/ της να ικανοποιεί δηλωμένες ή υποδηλούμενες ανάγκες των πελατών. Ο Oakland, συνυπολόγισε σε αυτόν τον ορισμό τους ορισμούς των Deming, Juran, Grosby και Feigenbaum (Στειακάκης & Κωφίδης, 2010). Για τον Oakland (2003), η έννοια της Διοίκησης Ολικής Ποιότητας (ΔΟΠ) είναι πολυδιάστατη και οι πυλώνες της εμπερικλείουν τον ορισμό και προσδιορισμό του πελάτη και των αναγκών του, τον προσδιορισμό των προδιαγραφών των αναγκών αυτών, τον έλεγχο των διαδικασιών και των συστημάτων, την ευθύνη της Διοίκησης στη διαμόρφωση της κουλτούρας Ποιότητας, την αξιοποίηση του Ανθρώπινου Δυναμικού στην ατέρμονη προσπάθεια Συνεχούς Βελτίωσης.

Μεθοδολογία της βιβλιογραφικής ανασκόπησης

Στην παρούσα μελέτη θα ορίσουμε την έννοια της ποιότητας και της διοίκησης ολικής ποιότητας και στη συνέχεια θα μελετήσουμε τις θεωρίες των Crosby, Juran και Deming όχι για να αξιολογήσουμε την καθεμιά ως καλύτερη ή χειρότερη, αλλά για να κατανοήσουμε την διαφορετική προσέγγιση. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνει:

  • τους ορισμούς των εννοιών «ποιότητα» & «διοίκηση ολικής ποιότητας»
  • τη θεωρητική προσέγγιση της ποιότητας σύμφωνα με τον «Deming»
  • τη θεωρητική προσέγγιση της ποιότητας σύμφωνα με τον «Juran»
  • τη θεωρητική προσέγγιση της ποιότητας σύμφωνα με τον «Crosby»
  • ομοιότητες και διαφορές των ανωτέρω προσεγγίσεων
  • τα συμπεράσματα

Για την παρούσα βιβλιογραφική μελέτη ακολουθήθηκαν τα βήματα που προτείνουν οι Webster and Watson (2002): αναζήτηση βιβλιογραφικών πηγών, ορισμός των λέξεων-κλειδιά, ανάλυση και σύνθεση της βιβλιογραφίας, εξαγωγή συμπερασμάτων.

Οριοθέτηση των όρων

«Ποιότητα»: όπως αναφέρει ο Κατσαρός (2008), υπάρχει η έννοια της «απόλυτης ποιότητας» και της «σχετικής ποιότητας». Η απόλυτη ποιότητα σύμφωνα με την αντίληψη του κόσμου είναι κάτι το τέλειο, το ακριβές, το εξαιρετικό ή το σπάνιο, το όμορφο και το διαχρονικό, τα οποία χαρακτηρίζουν ένα προϊόν ή μια υπηρεσία (Βασιούλας, 2012, Ζαβλανός, 2003, Σαΐτης, 1997). Η Δήμου (2011) συμπέρανε πως δυο φράσεις πρέπει να χαρακτηρίζουν τον ορισμό της ποιότητας α) τα ποιοτικά χαρακτηριστικά & β)  οι απαιτήσεις του πελάτη.

«Διοίκηση Ολικής Ποιότητας»: για τη διοίκηση ολικής ποιότητας ενός οργανισμού χρησιμοποιείται ο όρος σχετική ποιότητα, διότι σχετίζεται με το προϊόν ή την υπηρεσία συγκεκριμένων προδιαγραφών που έχει θέσει εκ των προτέρων ο οργανισμός (Κατσαρός, 2008). «Ποιότητα» και «Διοίκηση Ολικής Ποιότητας» (ΔΟΠ) χρησιμοποιούνται με σκοπό «αφενός τον επαναπροσδιορισμό των εκπαιδευτικών λειτουργιών και αφετέρου την προσαρμογή και εναρμόνιση της εκπαίδευσης με τις αυξανόμενες απαιτήσεις των σύγχρονων κοινωνιών» (Αναστασιάδου, 2015). Όσον αφορά την εκπαίδευση η ποιότητα δύσκολα προσδιορίζεται διότι υπάρχουν πάρα πολλές απόψεις σχετικά με τους σκοπούς, τους στόχους και τις κοινωνικές ανάγκες. Επίσης υπάρχουν διαφορές από τάξη σε τάξη, από μαθητές/ριες σε μαθητές/ριες, από εκπαιδευτικούς σε εκπαιδευτικούς κ. ά. Οι Βαβουράκη, Ζουγανέλη, Σοφού, & Κούτρα, (2008) και η Αναστασιάδου (2015) αναφέρουν τα εξής σχετικά με την έννοια της ποιότητας στην εκπαίδευση η οποία ορίζεται με βάση: α) την ανθρωποπλαστική της διάσταση, κατά την οποία η ποιοτική εκπαίδευση συμβάλλει στην πνευματική καλλιέργεια του ατόμου, στην ηθική ανάταση και στην ανάπτυξη ολοκληρωμένης προσωπικότητας και ακέραιου χαρακτήρα, β) το τελικό εκπαιδευτικό αποτέλεσμα δηλαδή αν μέσα από διαδικασίες, στάσεις και συμπεριφορές εκπληρώνονται οι άμεσοι στόχοι μιας σχολικής μονάδας, η οποία αποτελεί το κύτταρο αναπαραγωγής και εξέλιξης των αρχών και των προδιαγραφών του εκπαιδευτικού μας συστήματος και γ) την ικανοποίηση των αναγκών – προσδοκιών των μαθητών/ριών, αν δηλαδή η εκπαιδευτική διαδικασία πληροί τις προϋποθέσεις, ώστε ο πελάτης (μαθητές/ριες, γονείς & κοινωνία) με το εκπαιδευτικό προϊόν, ικανοποιεί τις ανάγκες του.

Deming και ποιότητα

Ο William Edwars Deming υποστήριξε ότι οι οργανισμοί μπορούν να μειώσουν το κόστος και παράλληλα να αυξήσουν την ποιότητα αν υιοθετήσουν τις πλέον κατάλληλες αρχές διαχείρισης σε ένα οργανισμό. Μείωση του κόστους σημαίνει (μειώνω τις ζημιές, επεξεργάζομαι εκ νέου, το προσωπικό αποκτά εμπειρία και αυξάνω την αφοσίωση-εμπιστοσύνη των πελατών). Για την επίτευξη αυτού του στόχου βασική προϋπόθεση η συνεχής βελτίωση και η κατανόηση όλων ότι η παραγωγή αποτελεί σύστημα και όχι τμήματα. Η φιλοσοφία του Deming συνοψίζεται από τους Ιάπωνες με την ακόλουθη σύγκριση. Όταν τα άτομα/οι οργανισμοί κινούνται με στόχο την ποιότητα σταδιακά τα συνολικά κόστη μειώνονται και η ποιότητα αυξάνεται. Ενώ όταν τα άτομα/οι οργανισμοί κινούνται με στόχο τα κόστη, τότε σταδιακά τα κόστη και η ποιότητα μειώνονται. Οι Ιάπωνες ασπάστηκαν τις θεωρίες του Deming για στατιστικό έλεγχο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τούτο οδήγησε στην μεγάλη βιομηχανική ανάπτυξη της Ιαπωνίας.

Με την αλλαγή της διοίκησης ο Deming πιστεύει ότι μια επιχείρηση θα πετύχει τους στόχους της διότι κατά 94 % την ευθύνη για την επιτυχία της την έχει η διοίκηση. Ενώ ο εργαζόμενος έχει ευθύνη μόνο 6 %. Ο Κύκλος του Deming απεικονίζει τον τρόπο της θεωρίας για το μάνατζμεντ, PDCA: PLAN – DO – CHECK- ACT. Τα 14 σημεία για την διοίκηση ολικής ποιότητας είναι τα κάτωθι (Neave, 1990, Αναστασιάδου, 2015). Η διοίκηση οφείλει να δημιουργήσει ένα σταθερό περιβάλλον για συνεχή βελτίωση των υπηρεσιών και των προϊόντων με τον σχεδιασμό ενός σταθερού πλάνου στρατηγικής για την ανάπτυξη της επιχείρησης μέσα από ανταγωνιστές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά (ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό πλάνο με σκοπό την επιβίωση της επιχείρησης/οργανισμού μέσα στις ανταγωνιστικές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά. Απαιτείται λοιπόν, από τη διοίκηση να αλλάξει τρόπο και φιλοσοφία διοίκησης. Αυτό σημαίνει να αντικαταστήσει παλαιές και αναχρονιστικές μεθόδους, να αλλάξει τρόπο διοίκησης σκέψης και να δώσει έμφαση σε αξίες,  η ποιότητα δεν πηγάζει από την επιθεώρηση που θεωρείται αναχρονιστική, αλλά από τη βελτίωση της διεργασίας, οι προμηθευτές και οι πρώτες ύλες επιλέγονται με μοναδικό κριτήριο την ποιότητα και όχι την τιμή, η βελτίωση του συστήματος παραγωγής και υπηρεσιών θα οδηγήσει στη βελτίωση της ποιότητας, της εξυπηρέτησης και της παραγωγικότητας έτσι θα υπάρξει διαρκής μείωση του κόστους, η καθιέρωση προγραμμάτων κατάρτισης για όλους τους εργαζόμενους στην επιχείρηση, η αναγκαιότητα να υπάρξει «διορατική ηγεσία» που θα συμβουλεύει, θα παρακινεί, θα ενθαρρύνει, θα καθοδηγεί το προσωπικό για να ολοκληρώνει κάθε εργασία με επιμέλεια, η καθιέρωση εκπαιδευτικών επιμορφωτικών προγραμμάτων του ανθρώπινου δυναμικού θα βοηθήσει στην «άρση του φόβου της καινοτομίας».

Αν η νοοτροπία της επίρριψης ευθυνών αντικατασταθεί με τη νοοτροπία επίλυσης προβλημάτων θα υπάρχουν προτάσεις για βελτιώσεις και θα αντιμετωπίζονται θετικά, η ομαδοσυνεργατικότητα για την αποφυγή εγωιστικών τάσεων σε κάθε τομέα και καθιέρωση του ομαδικού πνεύματος, αποφυγή συνθημάτων και διαφημίσεων που υπερβάλλουν και δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα, αποφυγή ποσοτικών στόχων διότι δεν βοηθούν στη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας και  αποθαρρύνουν το προσωπικό, απομάκρυνση κάθε εμποδίου που θα οδηγήσει κάθε εργαζόμενο να χάσει τη χαρά και την υπερηφάνεια του για την εργασία του με την καθιέρωση επιβράβευσης και κινήτρων για τους εργαζόμενους στον οργανισμό για να επιτευχθεί μεγιστοποίηση της απόδοσής του, συνεχής εκπαίδευση και επιμόρφωση και τέλος η ανάληψη για δράση θα οδηγήσει στον μετασχηματισμό και η δέσμευση όλων για την υλοποίηση των παραπάνω κριτηρίων θα οδηγήσει σε συνεχή βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας. Κατά τον Deming η διοίκηση πάσχει από θανάσιμες ασθένειες (Καλλιώρας, 2011: 17): Έλλειψη προσήλωσης στο σκοπό, έμφαση στα άμεσα κέρδη, αξιολόγηση των επιδόσεων ή ετήσια επισκόπηση, αντικατάσταση των ανώτατων διευθυντικών στελεχών, λειτουργία της εταιρείας με κριτήριο μόνο τους αριθμούς, υπερβολικά ιατρικά έξοδα, υπερβολικά έξοδα εγγυήσεων.

Joseph Juran και ποιότητα

O Joseph Juran έθεσε τις βασικές αρχές της ποιότητας, που συγκλίνουν στο σχεδιασμό, στην οργάνωση στη σημασία της χρήσιμης και της δυσμενούς αλλαγής, στην ευθύνη της διοίκησης για την οργάνωση της κατάλληλης δομής με σκοπό την επίτευξη της ποιότητας. Η Ποιότητα ως καταλληλότητα προς χρήση αφορά (Καλλιώρας, 2011:11): ποιότητα στο σχεδιασμό, στην προσαρμογή, στη διαθεσιμότητα, στην κατάλληλη εξυπηρέτηση μετά την πώληση. Ο σχεδιασμός της ποιότητας αποτελεί σημαντικό σημείο και αποτελεί την τριλογία της ποιότητας που αποτελείται από τον προγραμματισμό της ποιότητας, τον έλεγχο της ποιότητας, την βελτίωση της ποιότητας (Καλλιώρας, 2011:12).

Για τον Σχεδιασμό της Ποιότητας ο Juran ορίζει τα στοιχεία: αναγνώριση του πελάτη, υπολογισμός των αναγκών του, ανάπτυξη των χαρακτηριστικών του, καθορισμός των στόχων της ποιότητας, ανάπτυξη των διαδικασιών, απόδειξη των δυνατοτήτων των μεθοδολογιών. Απαραίτητα για τον Έλεγχο της Ποιότητας θεωρούνται: επιλογή των προς έλεγχο αντικειμένων, επιλογή των μεγεθών των μετρήσεων, δημιουργία του επιπέδου απόδοσης, σύγκριση των διαφορών, ανάπτυξη των διορθωτικών ενεργειών. Απαραίτητα για τον Βελτίωση της Ποιότητας είναι: απόδειξη της ανάγκης βελτίωσης, προκαθορισμός των συγκεκριμένων τομέων εφαρμογής βελτιώσεων, οργάνωση και καθοδήγηση των προγραμμάτων βελτίωσης της ποιότητας, διάγνωση και εντοπισμός των αιτιών, απόδειξη της αποτελεσματικότητος των διορθωτικών ενεργειών, ανάπτυξη των διορθωτικών ενεργειών, ανάπτυξη συστήματος ελέγχου διατήρησης των πλεονεκτημάτων των βελτιώσεων (Λαμπρακόπουλος, 2012: 14-15). Οι φάσεις επίλυσης προβλημάτων: ο Juran υποστήριξε ότι με τη βελτίωση της ποιότητας θα αυξηθεί η απόδοση σε πολύ υψηλά επίπεδα. Για να επιτευχθεί επίλυση ενός προβλήματος πρέπει να υπάρξουν αλλαγή στη νοοτροπία, την γνώση, την οργάνωση, τα πολιτιστικά πρότυπα και τα αποτελέσματα. Καθόρισε τις έξι (6) φάσεις της επίλυσης προβλημάτων ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα. Αυτές είναι: εντοπισμός του έργου, ορισμός του έργου, διάγνωση της αιτίας, θεραπεία της αιτίας, μονιμοποίηση των βελτιώσεων, αναπαραγωγή και νέα εκκίνηση. O Juran υποστήριξε ότι για τη βελτίωση της ποιότητας θα μπορούσε να εφαρμοστεί η αρχή του Παρέτο και επεσήμανε ότι το 20% των δυσλειτουργιών προκαλούσε το 80% των προβλημάτων.

Crosby και ποιότητα

Ο Philip B. Crosby, (1926 – 2001) ήταν επιχειρηματίας και συγγραφέας, υποστήριξε ότι πολλοί μάνατζερ μπερδεύουν τις λειτουργικές πτυχές που αφορούν στην ποιότητα και συμπέρανε τα εξής ορισμούς για κάθε μία από τις παρακάτω πτυχές: α) Διαχείριση της Ποιότητας: φιλοσοφία που ορίζει το στυλ διαχείρισης και της πολιτικής που ακολουθεί ένας οργανισμός. Αν o οργανισμός διοικείται, ενεργεί και λειτουργεί σε αρμονία με την «ποιότητα» τότε τίθενται χρήσιμα συστήματα του οργανισμού σε λειτουργία. Για να επιτευχθεί διοίκηση ποιότητας προϋπόθεση είναι να δημιουργηθεί περιβάλλον στο οποίο οι συναλλαγές στέφονται από επιτυχία και να υπάρχουν υγιείς σχέσεις ανάμεσα στους εμπλεκόμενους. β) Η Διασφάλιση Ποιότητας: απαιτεί εργασιακή πειθαρχία και καταγραφή των καθηκόντων όλων των εργαζομένων. Τούτο γίνεται με σκοπό την οργάνωση των πληροφοριών ώστε να ακολουθήσει η παραγωγική διαδικασία του οργανισμού. Είναι λάθος όμως πως η Διασφάλιση Ποιότητας εξασφαλίζει και τη διαχείριση ποιότητας. Ανάλογο παράδειγμα αποτελεί ότι η απόκτηση διπλώματος δεν συνεπάγεται απαραίτητα καλό οδηγό. γ) Ο Ποιοτικός Έλεγχος: συνίσταται σε συλλογή στατιστικών στοιχείων, μέτρηση αξιολόγησης του έργου ενός οργανισμού ή μιας επιχείρησης κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας.  Τούτο βοηθά να αξιολογείται η παραγωγική διαδικασία ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη και προλαβαίνει την ελαττωματική παραγωγή ενός οργανισμού ή μιας επιχείρησης. δ) Η Στατιστική Επεξεργασία Ελέγχου: είναι η συγκέντρωση αριθμητικών δεδομένων των μετρήσεων με πραγματικούς όρους (όπως καταγράφεται στην οθόνη του αυτοκινήτου χωρίς να αγγίζει τις ανώτατες ή ελάχιστες τιμές). Όταν σε μια επιχείρηση έχουμε ελαττωματική παραγωγή τότε η διοίκηση οφείλει να αναγνωρίσει τα σήματα Στατιστικής Επεξεργασίας Ελέγχου και να καταλήξει σε συμπεράσματα για να ληφθούν προληπτικά μέτρα. ε)  Η Αξιολόγηση: σχετίζεται με την επιθεώρηση, τους ελέγχους και τη συλλογή παρατηρήσεων σχετικά με την πληρότητα. Αξιολόγηση της παραγωγικής διαδικασίας όταν ο επιθεωρητής εξετάζει τα προϊόντα. Όσον αφορά στη διοίκηση η Αξιολόγηση είναι αδιάκοπη χωρίς να γίνεται αντιληπτή και δεν επισημοποιείται όπως όφειλε.

Τα δεκατέσσερα βήματα (Καλλιώρας, 2011: 9-10), που διατύπωσε ο Crosby αφορούν στην βελτίωση της ποιότητας ενός οργανισμού και επαναλαμβάνονται κάθε 18 μήνες: δέσμευση της διοίκησης, οργάνωση της Ομάδας Έργου Βελτίωσης της Ποιότητας, μέτρηση της Ποιότητας, κόστος Ποιότητας: κόστος προσαρμογής και κόστος μη προσαρμογής, επίγνωση, διορθωτικές ενέργειες από ειδικές ομάδες (task groups), σχεδιασμός μηδενικών σφαλμάτων, εκπαίδευση υπευθύνων σε ότι αφορά την ποιότητα και παρευρίσκονται σε ομαδικές επιστημονικές συναντήσεις για να εφαρμόσουν το πρόγραμμα και πώς να το εφαρμόσουν, μέρα μηδενικών σφαλμάτων, γίνονται ενέργειες για να πετύχουν τους στόχους μηδενικών σφαλμάτων, καθορισμός στόχων, διόρθωση σφαλμάτων και καθορίζονται οι ενέργειες προς αποφυγή αυτών, αναγνωρίζονται οι επιδόσεις όσων πέτυχαν τους ατομικούς και τους ομαδικούς στόχους, γίνεται συμβούλιο ποιότητας στο οποίο συμμετέχουν οι αρμόδιοι ποιότητας και ανταλλάσουν καλές πρακτικές, εμπειρίες, γνώσεις και αναφέρονται σε επιπλοκές και προβλήματα και όλα τα παραπάνω βήματα επαναλαμβάνονται κάθε 18 μήνες μετά την εφαρμογή του προγράμματος (Καλλιώρας, 2011: 9-10).

Ομοιότητες και διαφορές των ανωτέρω προσεγγίσεων

Από τις συγκρίσεις των παραπάνω γκουρού της Ποιότητας δεν μπορεί να ειπωθεί ότι ότι ο ένας ή ο άλλος είναι καλύτερος από κάποιον άλλον γιατί ο ένας αλληλοσυμπληρώνει τον άλλον, φτάνουν δε στο ίδιο αποτέλεσμα από διαφορετικό δρόμο. Ο Juran έδωσε ιδιαίτερη σημασία στον ανθρώπινο παράγοντα στη διαχείρηση της ποιότητας και στην εκπαίδευση και κατάρτιση των  στελεχών της διοίκησης.  Ενώ η φιλοσοφία των Deming και Crosby βασίζεται κατά κύριο λόγο στην ευθύνη που έχουν τα στελέχη διοίκησης για την καλή ή κακή ποιότητα. Η διαφοροποίηση τους έγκειται στο γεγονός ότι κάθε ένας από αυτούς έχει διαμορφώσει μία διαφορετική σχολή που εφαρμόζει διαφορετικές διαδικασίες, προσεγγίσεις, εργαλεία, ορισμούς κλπ για την ποιότητα με τη μορφή κανόνων. Αυτοί οι κανόνες ή προσεγγίσεις είναι: τα 14 σημεία του Deming,  τα 14 σημεία του Crosby, η τριλογία του Juran κ.ά.. Οι κανόνες αυτοί οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα γιατί στηρίζονται στην ίδια φιλοσοφία η οποία επικεντρώνεται στον στρατηγικό ρόλο που διαδραματίζει η διαχείριση της Ποιότητας – Quality Management στην σύγχρονη επιχείρηση, στον σύγχρονο άνθρωπο σε κάθε σύγχρονη κοινωνία, με την άμεση εμπλοκή όλων Total Quality Management ( Λαμπρακόπουλος, 2012: 10).

Ο Deming θεωρεί ότι η ποιότητα έγκειται στην εκπαίδευση, στις υποχρεώσεις της διοίκησης, στην αναγκαιότητα της μέτρησης και της λήψης αποφάσεων αφού πρώτα γίνει στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων, ο Juran θεωρεί ότι η ποιότητα οφείλεται στον έγκαιρο προγραμματισμό, υλοποίηση και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων, στην σημασία της υπευθυνότητας και του διαχωρισμού του έργου σε μικρά έργα για συνεχή βελτίωση. Για τον Grosby ποιότητα σημαίνει  μηδενικά λάθη, μείωση του κόστους της μη-Ποιότητας και έγκαιρη πρόβλεψη προβλημάτων. Η δέσμευση για την συνεχή βελτίωση της Ποιότητας αφορά όλους τους εμπλεκόμενους και αποτελεί πάνω από όλα ευθύνη της διοίκησης κάθε επιχείρησης, η οποία καλείται να υλοποιήσει το όραμα της προσφέροντας κατάλληλους πόρους και την απαραίτητη εκπαίδευση ώστε να ελέγχει συνεχώς αν υλοποιούνται οι στόχοι της, των οποίων ο σημαντικότερος είναι η έγκαιρη πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων λειτουργώντας σε μία ανταγωνιστική αγορά της οποίας τα στοιχεία που την χαρακτηρίζουν είναι χαμηλή τιμή και υψηλή ποιότητα.

Συμπεράσματα

Εν κατακλείδι οι κανόνες των Deming, Juran και Crosby οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα: τη διοίκηση ολικής ποιότητας, γιατί η φιλοσοφία τους στηρίζεται στον στρατηγικό ρόλο που παίζει η διαχείριση της Ποιότητας στην σύγχρονη επιχείρηση, στον σύγχρονο άνθρωπο σε κάθε σύγχρονη κοινωνία με την άμεση εμπλοκή όλων. Ο Deming δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις υποχρεώσεις της διοίκησης, στην αναγκαιότητα της μέτρησης και της λήψης απόφασης. Στη συνέχεια ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στην στατιστική ανάλυση και μελέτη των αποτελεσμάτων. Ο Juran εστιάζει στον προγραμματισμό, την υλοποίηση και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων με την τριλογία, την σημασία που έχει η υπευθυνότητα και ο διαχωρισμός του έργου με τη συνεχή βελτίωση των επί μέρους έργων. Τέλος η φιλοσοφία του Crosby στηρίζεται στην σημασία των μηδενικών λαθών, του κόστους και της μη-Ποιότητας και της έγκαιρης πρόβλεψης των προβλημάτων. Η φιλοσοφία της ΔΟΠ βρίσκει επίσης εφαρμογή στο χώρο της Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Telford & Messon, 2005, Venkatraman, 2007) θέτοντας όλες τις προϋποθέσεις για μια υγιή σχέση ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκομένους, μαθητές, φοιτητές, σπουδαστές, εκπαιδευτικούς, διευθυντές, γονείς, κοινωνία με στόχο τη Συνεχή Βελτίωση και Ανάπτυξη. Όλα τα παραπάνω που αναφέρθηκαν από τους γκουρού της ποιότητας (βήματα αρχές, εργαλεία κ.ά.) είναι αρκετά σημαντικά και πρέπει να ακολουθούνται από τη διοίκηση κάθε οργανισμού /επιχείρησης διότι «η φιλοσοφία της ΔΟΠ παρέχει όλα τα εχέγγυα στους οργανισμούς, ώστε να πετυχαίνουν βιώσιμη ανάπτυξη σε όλους τους τομείς, να λειτουργούν υπό καθεστώς συνεχούς βελτίωσης, να ενστερνίζονται πανανθρώπινες αξίες και να αξιοποιούν όλα τα εργασιακά ατού στο έπακρο (Κουτόβα, 2014:17) στα πλαίσια της συνεχούς βελτίωσης (Συντιχάκη, 2010:5) της ποιότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Αναστασιάδου Σ., (2015). Σημειώσεις του μαθήματος Διοίκηση Ολικής Ποιότητας του μεταπτυχιακού Προγράμματος: Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης.

Βαβουράκη, Α., Ζουγανέλη, Α., Σοφού, Ε. & Κούτρα, Χ., (2007). Ευρωπαϊκές θέσεις για την Ποιότητα στην Εκπαίδευση, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων, 13, σσ. 33-42.

Βασιούλας, Χρ., (2012). ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας, Τμήμα Εμπορίας & Διαφήμισης. Πτυχιακή Εργασία, Ποιοτικός έλεγχος και συστήματα διασφάλισης ποιότητας στον πρωτογενή τομέα. Διαθέσιμο on line: http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/sdo/mk/2012/VasioulasChristos/attached-document-1330422250-625756-6480/VasioulasChristos2012.pdf , προσπελάστηκε στις 08-02-2016.

Δήμου, Ελ., (2011). Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Μαθηματικών, Διπλωματική εργασία: Μοντέλο Πιστοποίησης Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Υλικού για Εκπαίδευση Ενηλίκων με τη μέθοδο εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση. Διαθέσιμο on line: http://nemertes.lis.upatras.gr/jspui/bitstream/10889/5418/1/Διπλωματική Εργασία.pdf, προσπελάστηκε στις 08-02-2016.

Ζαβλανός, Μ., (2006). Η Ποιότητα στις Παρεχόμενες Υπηρεσίες και τα Προϊόντα, Αθήνα: Εκδόσεις  Σταμούλη.

Ζαβλανός, Μ., (2003). Η ολική ποιότητα στην εκπαίδευση, Αθήνα: Εκδόσεις Σταμούλη.

Goetch D. L & Davis S. B. (2013). Διαχείριση Ποιότητας και Οργανωσιακή Αριστεία. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη.

Καλλιώρας Σ., (2011). Εργασία στο μάθημα CADCAM. Τμήμα Αυτοματισμού, ΤΕΙ Πειραιά. σσ. 11-12, 17, Διαθέσιμο on line: http://auto.teipir.gr/sites/default/files/poiotita.pdf προσπελάστηκε στις 08-09-2016.

Κατσαρός, Ιωάν., (2008). Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης, Αθήνα, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Πράξη με τίτλο: « Επιμόρφωση στελεχών Διοίκησης της Εκπαίδευσης».

Κουτόβα, Χ., (2014). Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, Μεταπτυχιακή εργασία με θέμα: «Η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και η ηγετική επάρκεια του διευθυντή σχολείου. σ17 Διαθέσιμο on line: https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/16258/3/KoutovaCharikleiaMsc2014.pdf ,προσπελάστηκε στις 18-10-2016.

Λαμπρακόπουλος, Σ., (2012). Σημειώσεις Σεμιναριακών Εισηγήσεων,  Εφαρμογές Διοίκησης Ολικής Ποιότητας στη σύγχρονη επιχείρηση, σσ 10, 14-15  Διαθέσιμο on line: http://mke.teilar.gr/seminars/item/download/82.html, προσπελάστηκε στις 08-11-2016.

Oakland. J. (2003). Total Quality Management. (2nd ed.). Burlington: Butterworth Heinemann.

Σαΐτης, Χ., (1997). Management ολικής ποιότητας: μια νέα μεθοδολογία για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος διοίκησης της εκπαίδευσης. Διοικητική Ενημέρωση, 9: 21-51.

Συντιχάκη, Χρ., (2010). Η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας ως Εργαλείο Ανάπτυξης, Ανώτατο Τεχνολογικό Ίδρυμα Κρήτης, σ 5 Διαθέσιμο on line: http://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/sdo/log/2010/SyntichakiChrysi/attached-document-1305788567-287885-2307/syntixaki2011.pdf, προσπελάστηκε στις 8-10-2016

Neave, H., R., (1990). Thedeming dimension, SPC Press.

Στειακάκης, Ε. & Κωφίδης Ν. (2010). Διοίκηση και Έλεγχος Ποιότητας. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη.

Στεφανάτος, Σ. (2000). Προγραμματισμός για την Ποιότητα. Τόμος Β. Εκδ. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Πάτρα.

Telford, R., & Masson, R. (2005). The congruence of quality values in higher education. Quality Assurance in Education, 13(2), 107-119.

Venkatraman, S. (2007). A framework for implementing TQM in higher education programs. Quality Assurance in Education, 15(1), 92-112.

Webster J., & Watson R., (2002). Analyzing the Past to Prepare for the Future: Writing a Literatyre Review. MIS Quartely. 2002, Vol. 26, 2, pp. 13-23. Διαθέσιμο on line: https://web.njit.edu/~egan/Writing_A_Literature_Review.pdf προσπελάστηκε στις 8-10-2016

21 Απριλίου 2017 στις 9:26 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

Νικόλαος Φωτίου[1]*, Κωνσταντίνος Παραστατίδης[2]**, Μαριάννα Αποστόλου[3]***

 Στην παρούσα παρουσίαση θα αναφερθούμε στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την επικαιροποίηση της Διαδικτυακής Πύλης Επαγγελματικού Προσανατολισμού (www.mysep.gr). Στόχος της Διαδικτυακή Πύλης αποτελεί η πληροφόρηση των μαθητών για κάθε θέμα Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Κάθε νέος προκειμένου να πάρει αποφάσεις για την εκπαιδευτική και την επαγγελματική του πορεία χρειάζεται να προβεί στην αναζήτηση και αξιολόγηση πληροφοριών. Η Πύλη Επαγγελματικού Προσανατολισμού  λειτουργεί καταλυτικά προς αυτή την κατεύθυνση. Τόσο ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη, όσο και η επικαιροποίηση της διαδικτυακής Πύλης αποβλέπουν μέσα στις υπάρχουσες συνθήκες (οικονομικές, εκπαιδευτικές, κοινωνικές, πολιτικές), να προσφέρουν την αναγκαία βοήθεια σε κάθε νέο για να κάνει τις καλύτερες ατομικές εκπαιδευτικές και επαγγελματικές του επιλογές.

Λέξεις κλειδιά: επαγγελματικός προσανατολισμός, πληροφόρηση, διαδίκτυο, κοινωνικά δίκτυα, e-book.

INNOVATIVE PRACTICES FOR THE DEVELOPMENT OF DIGITAL APPLICATIONS IN SUPPORT OF GUIDANCE

In this presentation we will refer to the design, development and updating of the Portal Career Guidance (www.mysep.gr). The aim of the Portal is Internet information for students for each subject Career Counselling. Each new order to make decisions about the educational and professional career needs to make the search and evaluation of information. Gate Career Guidance catalytic effect in this direction.

Both the design and the development and updating of the internet portal designed within the existing conditions (economic, educational, social, political), to provide the necessary assistance to any new order to make the best individual educational and professional choices.

Εισαγωγή

Στην εποχή μας ο επαγγελματικός προσανατολισμός καλείται να ανταποκριθεί στις ολοένα συνεχείς και αυξανόμενες απαιτήσεις μιας κοινωνίας, που έχει να αντιμετωπίσει αναρίθμητες προκλήσεις σε όλους τους τομείς οργάνωσής της. Υπό αυτές τις συνθήκες, κάθε είδους δομικές αλλαγές στο επαγγελματικό και εκπαιδευτικό χώρο, όχι μόνο αποδίδουν νέο νόημα, αλλά και αλλάζουν και διαφοροποιούν ταυτόχρονα τον τρόπο δράσης και τα μέσα εφαρμογής του προσανατολισμού των νέων (Ασβεστάς, κ.α. 2007α).

Η βοήθεια στο επίπεδο του επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων, μέσα σε αυτές τις μεταβατικές συνθήκες, οφείλει να υπακούει σε δύο τουλάχιστον σύγχρονες αναγκαιότητες: α). στις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις της εποχή μας β). αλλά κυρίως στην αποτελεσματικότητα και συγκεκριμενοποίηση της ίδιας της αποστολής της.

Όμως, είναι οξύμωρο και αντιφατικό ο επαγγελματικός προσανατολισμός στα σχολεία να προσπαθεί να επιτύχει τους στόχους του  με το παραδοσιακό τρόπο λειτουργίας και να μην αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις (Ψηφιακές εφαρμογές) για να επιτύχει την αποτελεσματικότητά του (Πατεστή, Παπαδοπούλου, 1997).

Αναγκαιότητα σχεδιασμού διαδικτυακής πύλης

Ως εκπαιδευτικοί, που έχουμε επιφορτιστεί με την εφαρμογή του επαγγελματικού προσανατολισμού στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, συγκεντρώνουμε καθημερινά υλικό επαγγελματικού προσανατολισμού ανάλογα με τις ανάγκες των συμβουλευόμενων. Το υλικό αυτό καθώς και οι παρουσιάσεις που ετοιμάζουμε, θα είναι δυνατόν να αναζητηθεί στην διαδικτυακή πύλη, από άλλους εκπαιδευτικούς ή εάν χρειαστεί να δημιουργηθεί εκ νέου χωρίς να δαπανάται πολύτιμος χρόνος. Έτσι, γεννήθηκε η ιδέα δημιουργίας μιας ιστοσελίδας (πύλης) που θα λειτουργεί μόνιμα, παρέχοντας μία μόνιμη, συνεχώς ανανεωμένη διαδραστική λύση, στην οποία θα αξιοποιηθεί κάθε δυνατή ψηφιακή εφαρμογή ώστε το αναγκαίο υλικό του επαγγελματικού προσανατολισμού να είναι άμεσα διαθέσιμο σε μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς και συμβούλους επαγγελματικού προσανατολισμού. Η πύλη αυτή θα έχει κυρίως πρακτική εφαρμογή και θα λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς τις επίσημες βάσεις δεδομένων που διαθέτει το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής καθώς και του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού, ή άλλων φορέων.

Ανάπτυξη διαδικτυακής πύλης

Έχοντας ως στόχο την δημιουργία Πύλης Επαγγελματικού Προσανατολισμού, το υλικό που συγκεντρώσαμε κατά την πάροδο των ετών ταξινομήθηκε και οργανώθηκε, ώστε να προσφέρεται στους μαθητές ως μία εναλλακτική Βάση Δεδομένων Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Για την κατασκευή της επιλέχτηκε το WordPress, ελεύθερο λογισμικό ανοιχτού κώδικα κατασκευής ιστολογιών, που παρέχει αξιόλογα τεχνικά χαρακτηριστικά, που διευκολύνουν τον προγραμματιστή στο έργο του. Με την επιλογή μας αυτή θέσαμε τις βάσεις, πάνω στις οποίες μπορεί να αναπτυχτεί μία Βάση Δεδομένων χωρίς περιοριστικά τεχνικά προβλήματα ή δεσμεύσεις.

Για να μπορεί να υπηρετηθεί ένας τέτοιος στόχος, η Πύλη Επαγγελματικού Προσανατολισμού περιέχει κείμενα επιστημονικά άρτια, που διαθέτουν αξιοπιστία και εγκυρότητα, συμβατά πάντα με τις ιδιαιτερότητες της συμβουλευτικής, του σχολικού επαγγελματικού προσανατολισμού και με τις αρχές της παιδαγωγικής, ώστε να υποστηρίζει την κριτική ανάγνωση και την αυτό-πληροφόρηση. Έτσι, η χρήση του διαδικτυακού τόπου από τους μαθητές ή ακόμα και τους εκπαιδευτικούς ΣΕΠ, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα πλαίσια της αυτό-πληροφόρησης, της διδασκαλίας του μαθήματος ΣΕΠ, σε προγράμματα αγωγής σταδιοδρομίας, καθώς επίσης και στο μάθημα της Ερευνητικής εργασίας, όταν επιλέγεται θεματολογία που συνδέεται με ζητήματα επαγγελματικού προσανατολισμού, τόσο στο Λύκειο, όσο και στο Γυμνάσιο.

Μάλιστα στο Γυμνάσιο στην Γ΄ τάξη, από το τρέχον σχολικό έτος 2015-16, η ερευνητική εργασία συνδέεται υποχρεωτικά με θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού στο ένα τρίμηνο, σύμφωνα με το νέο εγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα. Το μάθημα της βιωματικής δράσης στο Γυμνάσιο και της ερευνητικής εργασίας (PROJECT) στο Λύκειο ενδείκνυνται για έρευνα από τους μαθητές για την αποσαφήνιση των στόχων τους, ειδικά μέσα στις υπάρχουσες εκπαιδευτικές συνθήκες, με την απουσία από το εγκεκριμένο αναλυτικό πρόγραμμα του Γενικού Λυκείου κάθε σχετικής δραστηριότητας ή μαθήματος.

Οι συνεχείς αλλαγές στην εκπαίδευση, καθώς και η διασπορά των πηγών πληροφόρησης, δημιουργούν δυσκολία στους μαθητές ως προς την εύρεση και αξιολόγηση των πληροφοριών. Η κατάσταση δυσχεραίνει όσο ανεβαίνουμε επίπεδο εκπαιδευτικής βαθμίδας με την πληθώρα σχολών και τμημάτων Πανεπιστημίων & Τ.Ε.Ι. που υπάρχουν σήμερα.

Η αξιοποίηση του διαδικτύου και των ψηφιακών εφαρμογών αποτελεί σημαντική διαδικασία, με δεδομένο ότι η πληροφόρηση αποτελεί ένα από τα τέσσερα βασικά στάδια στα πλαίσια του επαγγελματικού προσανατολισμού. Συνεπώς, η συμβολή του είναι καθοριστική, αφού επιδιώκει να δώσει τη δυνατότητα σε κάθε μαθητή όσο το δυνατόν πλήρους και έγκαιρης ενημέρωσης, ώστε κατακτώντας ικανοποιητικά το πρώτο στάδιο της πληροφόρησης να συνεχίσουν την διερεύνησή τους στο επίπεδο της προσωπικής αυτογνωσίας  και των διαδικασιών της ορθολογικής λήψης απόφασης για μία επιτυχημένη μετάβαση στους εκπαιδευτικούς και επαγγελματικούς τους στόχους (Ασβεστάς, κ.α. 2007α).

Αξιολόγηση διαδικτυακής πύλης

Ο στόχος της Διαδικτυακής Πύλης είναι να εκμεταλλευτεί τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει κάθε ψηφιακή εφαρμογή στο διαδίκτυο και να τις θέσει στην υπηρεσία του επαγγελματικού προσανατολισμού. Για την εξασφάλιση της εγκυρότητας των στοιχείων και των κειμένων της Πύλης ελέγχεται και ανανεώνεται τουλάχιστον δύο φορές ανά έτος, ώστε η πληροφόρηση που παρέχεται να είναι αντικειμενική, έγκυρη και συμβατή με το εκπαιδευτικό νομοθετικό πλαίσιο. Για την αρχική ταξινόμηση του υλικού σε κατηγορίες και υποκατηγορίες ζητήθηκε η γνώμη έμπειρων υπευθύνων Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Σ.Ε.Π.) από Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού  (ΚΕ.ΣΥ.Π) των Νομών Θεσσαλονίκης και Ημαθίας, ατόμων δηλαδή, που έχουν τεράστια εμπειρία σε διαδικασίες ατομικής και ομαδικής επαγγελματικής συμβουλευτικής σε μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Σήμερα πλέον αποτελεί μία μεγάλη βάση δεδομένων επαγγελματικού προσανατολισμού, αφού περιέχει στοιχεία για κάθε σχολή ή τμήμα  δευτεροβάθμιας και ανώτατης εκπαίδευσης που λειτουργεί στην Ελλάδα. Έτσι, η χρήση της Διαδικτυακής Πύλης, εκτός από τους μαθητές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κάθε ενδιαφερόμενο (φοιτητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, κ.α.).

Κατά το στάδιο του σχεδιασμού, η ηλεκτρονική διεύθυνση της Πύλης κοινοποιήθηκε και ζητήθηκε η αξιολόγησή της: α). από τα Γραφεία Διασύνδεσης των Πανεπιστημίων, των  Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων β). καθώς και από τα Γραφεία Διασύνδεσης άλλων φορέων, όπως: του Οργανισμού Τουριστικής Εκπαίδευσης, ΓΕΕΘΑ, Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, Εκκλησία της Ελλάδος, Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, κ.α.

Από τους ανωτέρω φορείς ζητήθηκε να ελέγχουν τις πληροφορίες που αναφέρονται για τα ιδρύματα τους και να μας κοινοποιήσουν τυχόν αναντιστοιχίες ή λάθη. Επίσης, ζητήθηκε η αξιολόγησή της (με αντίστοιχο ερωτηματολόγιο) από συναδέλφους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε ΚΕ.ΣΥ.Π. (Κέντρα Συμβουλευτικής & Προσανατολισμού).

Η πρώτη αυτή πιλοτική αξιολόγηση, μας παρείχε σημαντικά στοιχεία για την δομή και την διάθρωση της Πύλης, καθώς και του τρόπου παρουσίασης κάθε σχολής ή τμήματος δευτεροβάθμιας ή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Για την διαμόρφωση των προδιαγραφών της Πύλης λάβαμε υπόψη εκτός από τις υποδείξεις έμπειρων στελεχών σε δομές Σ.Ε.Π. και τις παρατηρήσεις ενεργών εκπαιδευτικών που πήραν μέρος στην πρώτη πιλοτική αξιολόγηση της. Εκτός από την αρχική αξιολόγηση προβλέπεται μόνιμη έρευνα – αξιολόγηση των υπηρεσιών της μέσα από ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο των επισκεπτών της.

(https://docs.google.com/forms/d/1HouuLro8uQQfnISOo9sWq8D_rdP2cmQwlSv6eVnyMIU/viewform)

Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των νέων αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις, οι οποίες, βέβαια, επηρεάζονται από μακροχρόνιες διαδικασίες και ξεκινούν πολλά χρόνια πριν αποφοιτήσει ο μαθητής από το σχολείο και φυσικά συνεχίζονται για αρκετό χρόνο ακόμα μετά την αποφοίτησή του (Ασβεστάς, κ.α. 2007β). Η κρισιμότερη περίοδος για τον προσανατολισμό ενός ατόμου προς μία επαγγελματική κατεύθυνση ή σταδιοδρομία είναι η εφηβεία, η περίοδος δηλαδή που καλούνται οι μαθητές Γυμνασίου και στη συνέχεια οι τελειόφοιτοι Λυκείου να πάρουν κρίσιμες και σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον τους. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι φιλοδοξίες κατά την εφηβεία έχουν προβλεπτική αξία για την μελλοντική σταδιοδρομία των νέων και ότι οι φιλόδοξοι έφηβοι είναι πιο πιθανό να ασκήσουν επαγγέλματα υψηλότερου κύρους σε σύγκριση με τους λιγότερο φιλόδοξους συμμαθητές τους (Κασσωτάκης, 2002).

Κατά την διαμόρφωση όμως των επαγγελματικών επιλογών κάθε ατόμου, παίζουν καθοριστικό ρόλο πολλοί παράγοντες, που επηρεάζουν και καθορίζουν ως ένα βαθμό τις αποφάσεις των νέων. Κυρίως οι έφηβοι, προσπαθώντας για να προσανατολιστούν για το επαγγελματικό τους μέλλον, επηρεάζονται από τους γονείς τους, από το σχολικό περιβάλλον, από τους συμμαθητές τους, από τα Μ.Μ.Ε., από τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και γενικά από το κοινωνικό περιβάλλον. Ενώ σημαντικό ρόλο οφείλουν να παίξουν και τα ατομικά χαρακτηριστικά, όπως είναι η προσωπικότητα, η αυτοεκτίμηση και τα κίνητρα. (Δημητρόπουλος, 1999). Η παιδαγωγική αξία της Διαδικτυακής Πύλης, συνίσταται: α). στην συμβολή στην προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική ανάπτυξη των μαθητών, αφού λαμβάνει σοβαρά υπόψη τους ανωτέρω παράγοντες β). στα κίνητρα για την επίτευξη υψηλότερων προσδοκιών και στόχων γ). στην επικέντρωση στις ανάγκες του κάθε μαθητή δ). και στην διευκόλυνση της διαδικασίας «μαθαίνω πώς να μαθαίνω» ή καλύτερα «πληροφορούμαι για το πώς να αναζητώ τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές πληροφορίες που χρειάζομαι και να έχω μία κριτική στάση απέναντι σε κάθε πληροφορία».

Η διαδικτυακή Πύλη αξιολογήθηκε με θετικά σχόλια από το σύνολο των συμμετεχόντων όπως έδειξαν τα ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν μέχρι σήμερα (09/02/2016). Η δομή της έγινε με τέτοιο τρόπο που να συμβάλει αποτελεσματικά στην εύκολη αναζήτηση των εκπαιδευτικών πληροφοριών. Οι κατηγορίες και τα επιμέρους άρθρα κινούνται επίσης προς θετική κατεύθυνση. Οι τίτλοι δίνουν τον τόνο και είναι αντιπροσωπευτικοί στην εσωτερική μηχανή αναζήτησης.

Ο τρόπος παρουσίασης των σχολών της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης περιέχει ικανοποιητικά στοιχεία επάρκειας, αξιοπιστίας και επικαιροποίησης της. Στόχος είναι να οδηγεί κάθε φορά σε ικανοποιητική εκπαιδευτική πληροφόρηση, καθώς επίσης να παρέχει την δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στον διαδικτυακό τόπο της αντίστοιχης σχολής, διευκολύνοντας κάθε ενδιαφερόμενο. Επιπλέον στόχος είναι να προτρέπει επίσης τους ενδιαφερομένους σε μία σφαιρική και συγκριτική παρουσίαση σε σχέση με παρόμοιες ή άλλες σχολές.

Το βασικό κείμενο των σχολών της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας σχεδιάστηκε κατάλληλα ώστε να είναι απαλλαγμένο από αοριστίες και δύσκολες έννοιες, ενώ ο σκοπός, οι κατευθύνσεις, οι ιδιαιτερότητες του προγράμματος σπουδών, η διάρκεια σπουδών, τα ενδεικτικά μαθήματα, οι μεταπτυχιακές σπουδές, τα σχετικά επαγγέλματα ή οι σχετικές επαγγελματικές οργανώσεις καθοδηγούν ικανοποιητικά τους ενδιαφερόμενους στη πληροφόρηση τους. Για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των στοιχείων παρατίθεται αυτούσια ο οδηγός σπουδών του τμήματος (εάν είναι διαθέσιμος από το τμήμα), καθώς και το απόσπασμα από το Φύλο της Ελληνικής Κυβερνήσεων (ΦΕΚ, εάν υπάρχει) το οποίο αναφέρεται στα επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων κάθε σχολής.

Στο ερωτηματολόγιο της μόνιμης έρευνας – αξιολόγησης, εκτός από τα ανωτέρω στοιχεία, δηλαδή: χρησιμότητα, επάρκεια, αξιοπιστία και επικαιροποίηση του περιεχομένου της, δομή και αισθητικό αποτέλεσμα δίνεται η δυνατότητα μέσω δύο ανοικτών ερωτήσεων, προτάσεων για την βελτίωση της, και το υλικό που επιθυμούν οι χρήστες να εμπλουτιστεί. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις ειδικά των μαθητών αποτελούν εγγύηση για την συνεχή βελτίωση – αναβάθμιση της.

Η παρουσία της πύλης στα κοινωνικά δίκτυα

Στο εσωτερικό της Πύλης έχουν ενσωματωθεί σε μορφή βίντεο αρκετές παρουσιάσεις για την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και για την Ανώτατη Εκπαίδευση από το κανάλι της Πύλης στο YouTube. Το συγκεκριμένο κοινωνικό δίκτυο ενδείκνυται για την καταλληλότητα και την αξιοπιστία παρουσιάσεων σε μορφή βίντεο, καθώς επίσης ασκεί μία θετική επιρροή, ειδικά στους νέους που είναι πιο εξοικειωμένοι με τις ΤΠΕ. Στόχος αυτών των αναρτήσεων και της ενσωμάτωσης τους στο εσωτερικό της Πύλης είναι να δώσει την δυνατότητα παρακολούθησης σε κάθε ενδιαφερόμενο μαθητή που δεν είχε την τεχνική δυνατότητα ζωντανής παρακολούθησης τους.

Τέλος, στη σελίδα της Πύλης στο www.facebook.com/mysep.gr αναρτώνται ζητήματα επικαιρότητας επαγγελματικού προσανατολισμού και προβολής αξιόλογων δράσεων ή διακρίσεων που αναπτύσσουν οι εκπαιδευτικοί οργανισμοί. Το συγκεκριμένο κοινωνικό δίκτυο χρησιμοποιείται καθημερινά από πολλού νέους και η παρουσία μας εκεί εξασφαλίζει μία εναλλακτική μορφή πληροφόρησης.

Ανάρτηση Ηλεκτρονικών Βιβλίων

Η Διαδικτυακή Πύλη παρέχει την δυνατότητα ανάρτησης Ηλεκτρονικών Βιβλίων (e-book) με θεματολογία που έχουν σχέση με την δομή και την λειτουργία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και επηρεάζουν καθοριστικά τις επαγγελματικές επιλογές των νέων. Έχουν δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό ο οδηγός σπουδών για το γενικό λύκειο (41σελίδων), ο οδηγός σπουδών δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης (114 σελίδων) με τρεις εκδόσεις μέχρι σήμερα για να ανταποκρίνεται με εγκυρότητα απέναντι στους χρήστες του.

Επίσης δύο νέοι οδηγοί σπουδών για την ανώτατη εκπαίδευση για τους μαθητές των γενικών (432 σελίδων) και των επαγγελματικών λυκείων (172 σελίδων)  που επιδιώκουν να παρέχουν την αναγκαία πληροφόρηση για την μετάβαση των νέων από την δευτεροβάθμια στην ανώτατη εκπαίδευση.

Τέλος, δίνεται κι η δυνατότητα ανάρτησης κάθε σχετικού άρθρου ή μελετών επαγγελματικών φορέων & επιμελητηρίων σε ζητήματα εργασίας και εκπαίδευσης που άπτονται του επαγγελματικού προσανατολισμού.  Για την επιμέλεια των e-book, οδηγών σπουδών, παρουσιάσεων σε μορφή ppt video επιζητείται η συνεργασία με έμπειρους κάθε φορά εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Συμπεράσματα

Η Διαδικτυακή Πύλη Επαγγελματικού Προσανατολισμού αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο για μαθητές, φοιτητές, γονείς και εκπαιδευτικούς αφού καλύπτει το κενό της διασποράς των εκπαιδευτικών πληροφοριών στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Η τήρηση αυστηρών προδιαγραφών στο στάδιο του σχεδιασμού και της ανάπτυξής της, σε συνδυασμό με την υποχρεωτική επικαιροποίηση και της μόνιμης αξιολόγησης της από τους χρήστες εγγυούνται την αξιοπιστία και την εγκυρότητα της. Για την εξασφάλιση αυτών των δεικτών αξιοποιεί κάθε τεχνική δυνατότητα που προσφέρει το WordPress, myfiles.sch, facebook, YouTube και τα e-book, ενώ το μέγεθος της σήμερα (Φεβρουάριος 2016) είναι περίπου 1,4 GB διαθέτει 1648 άρθρα, και δέχεται σε ημερήσια βάση μεταξύ 2300 με 3000 επισκέπτες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Ασβεστάς, Α., κ.α. (2007α). Οδηγός Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού στο τομέα της Εκπαίδευσης. Αθήνα: ΕΚΕΠ

Ασβεστάς, Α., κ.α. (2007β). Οδηγός Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού στο τομέα της Απασχόλησης. Αθήνα: ΕΚΕΠ

Δημητρόπουλος, Ε. (1999). Συμβουλευτική – Προσανατολισμός τόμος Β’. Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας Εκπαιδευτικός Επαγγελματικός Προσανατολισμός. Αθήνα: Γρηγόρη

Κασσωτάκης, Μ. (επιμ.), (2002) Συμβουλευτική και Επαγγελματικός Προσανατολισμός: Θεωρία και Πράξη. Αθήνα: Γ. Δαρδανός.

Πατεστή, Α., Παπαδοπούλου, Ο (1997). Η χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας στο χώρο της συμβουλευτικής. Επιθεώρηση Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, τ. 42 (σελ. 90-100).

[1] Ο Ν.Φ. είναι κάτοχος MSc Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος Σταδιοδρομίας. –Υπεύθυνος ΣΕΠ στο ΚΕΣΥΠ Πιερίας. Επικοινωνία: ΚΕΣΥΠ Κατερίνης, Ειρήνης 34, Παράρτημα 5ου Κατερίνης, 60100. 2351079264, email: mysep.gr@gmail.com

[2] O Κ.Π. είναι Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος Σταδιοδρομίας. –Υπεύθυνος ΣΕΠ στο ΚΕΣΥΠ  Ημαθίας μεταπτυχιακός φοιτητής της ΑΣΠΑΙΤΕ στο πρόγραμμα Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Επικοινωνία: Βελισσαρίου 2 και Διός, Bέροια, 23310 76730, email: kparas@sch.gr

[3] Η Μ.Α. είναι κάτοχος MSc, Εκπαιδευτικός στο 3ο Γυμνάσιο Τρικάλων, μεταπτυχιακή φοιτήτρια της ΑΣΠΑΙΤΕ στο πρόγραμμα Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Επικοινωνία: Κρηνίτσα, 42100 ΤΡΙΚΑΛΑ, 24310 87878, email: mapostol59@yahoo.com

21 Απριλίου 2017 στις 9:23 πμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος

H_Proedros

 

Το Δ. Σ. του Εξωραϊστικού – Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας ευχαριστεί τα μέλη και τους φίλους που τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση του Συλλόγου στις 8-2-2014. Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του το Δ. Σ., «η συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προσδοκία»! Περίπου 500 άτομα παρευρέθηκαν στην εκδήλωση που έγινε στο «Απόλλων Παλλάς».  Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους επίσημοι της τοπικής κοινωνίας, του Δήμου Τρικάλων, της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων και πολλοί πρόεδροι και εκπρόσωποι Συλλόγων.

 Διαβάστε στη συνέχεια ολόκληρη την ανακοίνωση του Συλλόγου.

XoreftikoΟ ετήσιος χορός του Εξωραϊστικού- Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας 8-2-2014

….Να μας έχει ο Θεός γερούς πάντα ν’ ανταμώνουμε
και να ξεφαντώνουμε βρε με χορούς κυκλωτικούς
κι άλλο τόσο ελεύθερους σαν ποταμούς….
Διονύσης Σαββόπουλος

Το Δ.Σ. του Εξωραϊστικού – Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει από καρδιάς όλους όσους μας τίμησαν με την παρουσία τους στην εκδήλωση του Συλλόγου που διοργανώθηκε στις 8-2-2014. Η συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Περίπου 500 άτομα κατέκλυσαν την υπέροχη αίθουσα «Απόλλων – Παλλάς» στην Κρηνίτσα.«Ο χορός άνθισε πριν ανθίσει ο άνθρωπος: στα έντομα, στα πουλιά, στα  ζώα κάθε είδους» λέει ο Γάλλος φιλόσοφος Ροζέ Γκαρωντύ, ενώ ο Γάλλος χορογράφος Μωρίς Μπεζάρ λέει ότι ο χορός «είναι από τις σπάνιες δραστηριότητες όπου ο άνθρωπος δίνεται ολόκληρος: σώμα, καρδιά, πνεύμα». Και τα καταφέραμε οι περισσότεροι εκείνη τη βραδιά να δώσουμε οι περισσότεροι σώμα, καρδιά, πνεύμα.

Οι χορευτές μας τα μικρά αυτά λουλούδια απέδωσαν τα χορευτικά κομμάτια τέλεια με τη βοήθεια του παπά – Γιώργη που τα καταφέρνει υπέροχα στο διττό ρόλο «παπά και χοροδιδασκάλου».

 

O_Papa_Giorgis

Άλλωστε το ελληνικό δημοτικό τραγούδι αναπτύσσεται από την ανάγκη που έχει κάθε λαός να εκφράσει συναισθήματα, ιδανικά, τους πόνους και τις χαρές του. Ο μεγάλος μουσουργός από τη Φινλανδία Ζιμπέλιους είπε: «Ω, Ελλάς! Εάν θέλεις κάτι να θαυμάσεις, θαύμασε τα δημοτικά σου τραγούδια!». Και ο Γερμανός συγγραφέας Γκαίτε είπε: «Εάν μπορούσα να γράψω έστω κι ένα ελληνικό δημοτικό τραγούδι, θα απέρριπτα ό,τι έχω γράψει μέχρι σήμερα!…»

Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους όσους μας τίμησαν με την παρουσία τους τον ιερέα του χωριού μας Πατέρα Γεώργιο Μούτο για την προσφορά του ως χοροδιδάσκαλου του παιδικού τμήματος. Τον Δήμαρχο Τρικκαίων     κ. Χρήστο Λάππα, την Περιφερειακή Σύμβουλο της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων κα Ελένη Αργυροπούλου, τον Αντιδήμαρχο Οικονομικών κ. Γιώργο Στουρνάρα, την πρόεδρο του τοπικού συμβουλίου      κα Μαρίνα Βουτυρέα καθώς και όλους τους προέδρους του Συλλόγου Αργιθεατών Ν. Τρικάλων κα Έλλη Τσιρογιάννη,    του Συλλόγου Αρδανιωτών κ. Βαρδακά, του Συλλόγου Αγριελιάς κ. Κων/νο Πέτσα, του Συλλόγου Σωτήρας κ. Αθανάσιο Παπαβασιλείου,   πρώην προέδρους και μέλη των Πολιτιστικών Συλλόγων της περιοχής μας. Ευχαριστούμε τον πρόεδρο του Συλλόγου αποφοίτων Σ.Δ.Ε. κ. Πέτρο Νταραρά. Η παρουσία τους ήταν για      μας μια βράβευση για τον αγώνα που κάνουμε ώστε να διατηρήσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, την ενότητα, την ομόνοια και την αγάπη μεταξύ μας και να στηρίξουμε τους γύρω μας με αγάπη, αλληλεγγύη και εθελοντισμό.Oloi_mazi

Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους τους φίλους μας και τους γνωστούς για τα δώρα που μας έδωσαν και ευχόμαστε στους ίδιους και στις οικογένειές τους υγεία, προκοπή και ευημερία. Ιδιαίτερα τους μεγάλους μας χορηγούς Βάιο Φασούλα για τα βιβλία που χάρισε στο Σύλλογό μας αξίας περίπου 800 Ευρώ και το Κέντρο Αλουμινίου ΤΟΤΣΙΟΣ για την πόρτα ασφαλείας αξίας 680 Ευρώ που πρόσφερε για την λαχειοφόρο μας. Ευχαριστούμε τα μέλη του Συλλόγου τη Χαρούλα Λυμπίσιου, τη Λίτσα Τάσιου, τη Γωγώ Βουτυρέα, τη Βάσω Λούκα τη Ρένα Βουτυρέα την Ντίνα Ζιώγα και το Γιώργο Παπαδημητρίου που και αυτή τη φορά όπως σε    κάθε εκδήλωση είναι δίπλα μας. Ευχαριστούμε το Χρήστο Γούλα για τις κάρτες που μας τύπωσε δωρεάν.

Dimosion_sxeseonO_Antidimarxos

Ευχαριστούμε τον Παπα-Γιώργη και τον μάγειρα Θεόδωρο Αποστόλου για τη βοήθεια σε κάθε εκδήλωση του Συλλόγου μας. Ευχαριστούμε τις ηλεκτρονικές εφημερίδες trikalain, trikalavoice, trikalanews trikaladay και trikalaola, τις τοπικές εφημερίδες Διάλογο, Έρευνα, Πρωινό λόγο, τον ιστότοπο katafylli.gr και τον Αετό των Τζουμέρκων για τις δημοσιεύσεις και τις ανακοινώσεις που πρόθυμα κάνουν για μας. Ευχαριστούμε τον Άγγελο Βλάχο και τον Κώστα Αργυρούση και το Νίκο Σαλέπη για τη διαφήμιση της εκδήλωσης μας. Ευχαριστούμε από καρδιάς όλους εσάς, μέλη και φίλους του Εξωραϊστικού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κρηνίτσας που μας τιμήσατε και ήσασταν μαζί μας για να μοιραστούμε ευχάριστες στιγμές να χορέψουμε και να τραγουδήσουμε.

Να μην ξεχάσουμε τα παιδιά που είναι το μέλλον του Συλλόγου, αυτούς τους μικρούς χορευτές που συμμετέχουν με όρεξη σε κάθε εκδήλωση μας. Οι παραδοσιακές στολές έδωσαν άλλη νότα στην εκδήλωσή μας και ευχαριστούμε το Δ. Σ του Συλλόγου Αργιθεατών Ν. Τρικάλων για τη δωρεάν παραχώρηση. Είμαστε εδώ για να συνεχίσουμε την παράδοση αλλά και να δείξουμε στα παιδιά την αξία της μέχρι να καταλάβουν ότι κάθε τι ξενόφερτο δεν έχει θέση στον τόπο μας. Ελπίζω να περάσατε όμορφα να διασκεδάσατε και να χορέψατε με την ψυχή σας το σώμα, την καρδιά και το πνεύμα.

H_orxistra

Ευχαριστούμε και τους καλλιτέχνες που ήταν υπέροχοι και δεν μας χάλασαν χατήρι: τον Χρήστο Κιτσόπουλο στο κλαρίνο, τον Γιάννη Γκουζιώτη στο δημοτικό τραγούδι, τον Μιλτιάδη Παρασκευά στο βιολί, τον Μίλτο Κρανιά στο μπουζούκι, τον Γκουζιώτη Άρη στην κιθάρα και έκτακτη συμμετοχή τον Τάκη Βουτυρέα που αφιλοκερδώς τραγούδησε για τους συγχωριανούς του τα λαϊκά τραγούδια.

Και του χρόνου νάμαστε καλά!!! και να ξεφαντώνουμε.

Για Δ.Σ. του Συλλόγου
Η Πρόεδρος                                                           Η Γραμματέας

Μαριάννα   Αποστόλου                                          Παρασκευή Τσόγια

 

15 Φεβρουαρίου 2017 στις 3:31 μμ | Σχόλια & Παραθέσεις (0) | Μόνιμος Σύνδεσμος