Εργασίες-Projects


ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΚΑΛΑΣ ΩΡΩΠΟΥ «ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ»

ΚΑΠΝΙΣΜΑ: ΔΡΟΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ;

ΟΜΑΔΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Υπεύθυνες Καθηγήτριες:

Αναστασία Χριστοπούλου ΠΕ 02

Γεωργία Κουρή ΠΕ 04.04

ΩΡΩΠΟΣ 2012

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ                                                                                                               σελ. 3

Α. ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΣΙΓΑΡΟΥ                                                               σελ. 4

Β. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΚΑΠΝΙΖΟΥΝ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ                     σελ. 5

Γ. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ                                                           σελ. 8

Δ. ΠΡΟΛΗΨΗ- ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ                         σελ. 11

Ε. ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ                         σελ. 14

ΣΤ. Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ    σελ. 16

ΕΠΙΛΟΓΟΣ                                                                                                                      σελ.19

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ                                                                                                             σελ. 20

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί οι εποχές που μία κλασική ταινία του παγκόσμιου κινηματογράφου περιείχε τουλάχιστον μία σκηνή κατά την οποία ο πρωταγωνιστής ή η πρωταγωνίστρια κυριαρχούσε στο πλάνο απολαμβάνοντας τη συντροφιά ενός τσιγάρου. Το κάπνισμα πλέον έχει απομυθοποιηθεί και έχει ενοχοποιηθεί τεκμηριωμένα για την πρόκληση πολλών ασθενειών.

Είναι πλέον γεγονός ότι αποτελεί μία συνήθεια που σκοτώνει. 3.500.000 άνθρωποι το χρόνο πεθαίνουν εξαιτίας μιας αρρώστιας που προκαλείται από το κάπνισμα, που σημαίνει 10.000 άνθρωποι την ημέρα. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2025 θα έχουν χάσει τη ζωή τους 100.000.000 άνθρωποι. Παρόλα αυτά, παρά τις όποιες προσπάθειες και εκστρατείες που έχουν γίνει, εξακολουθούν να υπάρχουν άτομα που θεωρούν το κάπνισμα απόλαυση και το πιο δυσάρεστο απ’ όλα είναι πως ακόμα και στις μέρες μας παιδιά του Δημοτικού ξεκινούν χωρίς αναστολές να δοκιμάζουν το πρώτο τους τσιγάρο και δε σταματούν σε αυτό.

Γι΄αυτό, λοιπόν, το λόγο, η ομάδα αγωγής υγείας του ΓΕΛ Ωρωπού υπό την επίβλεψη των καθηγητριών Χριστοπούλου Αναστασίας και Κουρή Γεωργίας και την εποπτεία της Διευθύντριας κ. Παπαϊωάννου Πολυξένης ασχολήθηκε με όλες τις πλευρές του συγκεκριμένου προβλήματος που αφορά όλους μας, εξετάζοντας συγχρόνως και τη στάση των συμμαθητών μας απέναντι στο κάπνισμα. Την ομάδα μας αποτελούσαν οι παρακάτω μαθήτριες και μαθητές: Αλεξάνδρου Κωνσταντίνα, Ανδρέου Ελένη, Βανιώτης Δημήτριος, Γιαννάς Βασίλειος, Γκάγκωση Χαρά, Γκλίνα  Χριστίνα, Δεδούσης Παναγιώτης, Θάνου Αναστασία, Θύμιου Ισμήνη, Κασκαμπά Ασημίνα, Κάτσα Ευαγγελία, Κολενιάρη Χριστίνα, Κολιμάτση Παναγιώτα, Κουρούπη Θωμαΐδα,  Κρόγι Τζούλια, Λάγκη Αλεξάνδρα, Λάτκα Αικατερίνη, Λέζο Ευαγγελία, Λέντζα Σοφία, Πάππα Τζένη, Τερζούδης Παναγιώτης.

Να ευχαριστήσουμε τις Επισκέπτριες Υγείας της Διεύθυνσης Κλινικής Φροντίδας της Πολυκλινικής του Ολυμπιακού χωριού, Παπαγιάννη Ευαγγελία και Βλάσση Αγγελική για την παρουσίαση που μας έκαναν σχετικά με το θέμα μας.

Τέλος, να ευχαριστήσουμε τη συμμαθήτριά μας Τσέκα Φωτεινή για την εξαιρετική αφίσα που επιμελήθηκε.

Α. ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΣΙΓΑΡΟΥ

Αναγνωρίζεται πλέον από όλους ότι ο καπνός ενός τσιγάρου περιέχει γύρω στις 4.000 ουσίες, που οι περισσότερες μας είναι άγνωστες. Η καταγραφή παρακάτω μερικών μόνο από αυτές, πρέπει να κάνει τον καθένα από μας που αποφασίζει να ανάψει ένα τσιγάρο, ένα πούρο ή και μια πίπα να το σκεφτεί σοβαρά και να ανησυχήσει.

  • Ακετόνη (Ασετόν) Ξεβαφτικό νυχιών
  • Οξικό οξύ Ξύδι
  • Αμμωνία Υγρά καθαρισμού π.χ. για τζάμια, δάπεδα
  • Αρσενικό Δηλητήριο συστατικό των ζιζανιοκτόνων
  • Βενζόλιο Ατμοί πετρελαίου
  • Κάδμιο Μπαταρίες, ατμοί τήξης
  • Μονοξείδιο του άνθρακα Εκπομπές καυσαερίων
  • Τετραχλωράνθρακας Υγρό στεγνού καθαρίσματος
  • DDT Εντομοκτόνο
  • Φορμαλδεΰδη Υγρό βαλσάμωσης
  • Υδρογονάνθρακες Υγρά αυτοκινήτων
  • Υδροκυάνιο Βιομηχανικός ρύπος χρησιμοποιείται στο θάλαμο αερίων στις ΗΠΑ
  • Μόλυβδος Μπαταρίες, ατμοί πετρελαίου
  • Μεθανόλη Καύσιμο πυραύλων
  • Ισοκυανικό μεθύλιο Υπεύθυνο για την οικολογική καταστροφή στο Bhopal
  • Νικοτίνη Εντομοκτόνο
  • Νιτρικό οξύ Εκπομπές από ηλεκτρικούς σταθμούς
  • Πολώνιο – 210 Ραδιενεργό κατάλοιπο
  • Θειικό οξύ Εκπομπές ηλεκτρικών σταθμών
  • Πίσσες Επίστρωση επιφάνειας δρόμων
  • Τολουόλιο Βιομηχανικός διαλύτης
  • Ραδόνιο Ραδιενεργό αέριο

(www.antismoking.com)

Β. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΚΑΠΝΙΖΟΥΝ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ

1. Πολύ συχνά το κάπνισμα αρχίζει τυχαία. Χωρίς να το πολυσκεφτούν οι έφηβοι ακολουθούν το «ρεύμα», με αποτέλεσμα το κάπνισμα να γίνεται σ΄αυτούς καθημερινή συνήθεια.

2. Για αρκετούς το κάπνισμα σημαίνει να έχουν κάτι να κάνουν.

3. Μερικοί έφηβοι επιδιώκουν την απόλαυση από το κάπνισμα και προσπαθούν να ηρεμήσουν τα νεύρα τους με αυτό τον τρόπο.

4. Μερικοί θεωρούν ότι το κάπνισμα τους δίνει ενέργεια και τους βοηθά στη συγκέντρωση.

5. Αρκετοί έφηβοι θεωρούν ότι με το κάπνισμα «μεγάλωσαν».

6. Για μερικούς  το κάπνισμα αποτελεί ένα μέσο για να εισχωρήσουν και να γίνουν αποδεκτοί  σε παρέες συνομηλίκων τους.

7. Ορισμένοι πιστεύουν ότι το κάπνισμα τους δίνει κάποιο στυλ.

8. Άλλοι θεωρούν ότι τους προσδίδει αυτοπεποίθηση και ότι με αυτό βελτιώνεται η εικόνα τους.

9. Άλλοι πάλι δοκιμάζουν τον καπνό από περιέργεια.

10. Μερικοί έφηβοι καπνίζουν από αντίδραση στους κανονισμούς.

11. Πολλοί επηρεάζονται από τη διαφήμιση.

H Ψυχολογική Εξάρτηση από το Kάπνισμα

Αντικείμενο της ψυχολογίας του καπνίσματος αποτελεί το ερώτημα γιατί οι άνθρωποι ξεκινούν το κάπνισμα και για ποιο λόγο διατηρούν τη συμπεριφορά αυτή παρά τους γνωστούς κινδύνους. Απάντηση στο ερώτημα αυτό δίνει η θεωρία της συμπεριφοράς που στηρίζεται σε δυο βασικές αρχές της μάθησης: την κλασσική εξαρτημένη μάθηση και τη συντελεστική μάθηση. Οι καπνιστές δεν γεννήθηκαν καπνιστές, έμαθαν τη συμπεριφορά αυτή με το πέρασμα του χρόνου. Για τη διακοπή του καπνίσματος πιο σημαντικές δεν είναι οι αιτίες που κάποιος ξεκίνησε το κάπνισμα, αλλά οι συνθήκες οι οποίες διατηρούν τη συμπεριφορά του καπνίσματος. Χρειάστηκε καιρός για να γίνει κάποιος καπνιστής. Έτσι χρειάζεται καιρός και για να μάθει κάποιος να ζει χωρίς το τσιγάρο.

Στην κλασσική εξαρτημένη μάθηση μια συγκεκριμένη συμπεριφορά συνδέεται με ένα ουδέτερο ερέθισμα (περιβαλλοντικά ή εσωτερικά ερεθίσματα). Στο κάπνισμα ουδέτερα ερεθίσματα μπορούν ν’ αποτελέσουν η θέα του πακέτου με τα τσιγάρα, τα τασάκια, το αίσθημα χαλάρωσης μετά το φαγητό κ.τ.λ. Με τη συνεχή επανάληψη της ακολουθίας «ερέθισμα-αντίδραση» δημιουργείται μια σύνδεση, ώστε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά-αντίδραση (το κάπνισμα) να προκαλείται «αυτόματα» από το εξαρτημένο πια σε αυτήν ερέθισμα. Χωρίς να το συνειδητοποιεί ο καπνιστής ανάβει τσιγάρο σε συγκεκριμένες καταστάσεις, που λειτουργούν πια ως εξαρτημένα ερεθίσματα. Για παράδειγμα,  μπορεί αυτόματα ν’ ανάψει τσιγάρο με τη μυρωδιά και μόνο του καφέ ή το κουδούνισμα του τηλεφώνου. Οι περισσότεροι καπνιστές καπνίζουν τσιγάρα χωρίς καν να το αντιλαμβάνονται, σχεδόν αυτόματα.

Ως συντελεστική μάθηση νοείται η μάθηση από τις συνέπειες των πράξεων. Οι συμπεριφορές που ακολουθούνται από ευχάριστες συνέπειες, εμφανίζονται πιο συχνά από εκείνες που ακολουθούνται από ουδέτερες ή αρνητικές συνέπειες. Στο κάπνισμα οι θετικές συνέπειες εμφανίζονται πολύ γρήγορα. Η καπνιστική συμπεριφορά ενισχύεται από την επίδραση της ίδιας της νικοτίνης στον οργανισμό. Η νικοτίνη δρα ως ουσιοεξαρτητική ουσία και προκαλεί εθισμό στον ανθρώπινο οργανισμό. Μέσω των πνευμόνων και του κυκλοφορικού συστήματος, φτάνει σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα στις περιοχές δράσης της στον εγκέφαλο. Η ίδια η επίδραση της νικοτίνης στον οργανισμό αμείβει τον καπνιστή. Η νικοτίνη προκαλεί ενεργοποίηση του συμπαθητικού συστήματος με συνακόλουθη απελευθέρωση των νευροδιαβιβαστών, οι οποίοι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξάρτηση από την νικοτίνη και στην εμφάνιση συμπτωμάτων στέρησης. Στους νευροδιαβιβαστές αυτούς συμπεριλαμβάνονται: α) η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη, οι οποίοι μπορεί να σχετίζονται με την πρόκληση ευχαρίστησης και ανορεξίας, β) η ακετυλοχολίνη, που μπορεί να επιδρά στη βελτίωση της μνήμης καθώς και γ) η βήτα-ενδορφίνη, που είναι πιθανό να σχετίζεται με την μείωση του άγχους και της νευρικότητας. Ο καπνιστής έχει την τάση να επαναλάβει την ευχάριστη επίδραση και έτσι ξεκινά ο φαύλος κύκλος της εξάρτησης. Στο σημείο αυτό συνεμφανίζονται η σωματική και η ψυχολογική εξάρτηση. Η ανάγκη για νικοτίνη αποτελεί τη σωματική εξάρτηση για το κάπνισμα και η ικανοποίηση της ανάγκης αυτής συνιστά μια ευχάριστη συνέπεια που ενισχύει την ψυχολογική εξάρτηση από το κάπνισμα.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι γνωστικές διαδικασίες που μεσολαβούν. Πρόκειται για τις προσδοκίες του ατόμου για τις ευχάριστες επιδράσεις που αναμένει να αντλήσει από το κάπνισμα και τους ακραίους φόβους ή τις πεποιθήσεις του για τις καταστροφικές συνέπειες που θα επιφέρει η αποστέρηση του καπνίσματος.

Μπορούμε, λοιπόν, να καταγράψουμε τέσσερις πλευρές στο κάπνισμα, οι οποίες συντηρούν την καπνιστική συμπεριφορά και δυσχεραίνουν τη διακοπή του:

– Τη σωματική έξη για νικοτίνη (σωματική εξάρτηση).

– Την αυτοματοποίηση του καπνίσματος σε συγκεκριμένες καταστάσεις (ψυχολογική εξάρτηση).

– Τις ευχάριστες συνέπειες του καπνίσματος (ψυχολογική εξάρτηση).

– Τις πεποιθήσεις για τις ευχάριστες επιδράσεις που αναμένει ο καπνιστής ν’ αντλήσει από την καπνιστική συμπεριφορά και τις αρνητικές προσδοκίες για τις συνέπειες της αποστέρησης του καπνίσματος (ψυχολογική εξάρτηση).

Μια θεραπεία διακοπής του καπνίσματος είναι πιο αποτελεσματική όταν λαμβάνει υπ΄όψιν όλες τις ουσιαστικές πλευρές της εξάρτησης από το τσιγάρο, τόσο δηλαδή τη σωματική εξάρτηση από την νικοτίνη όσο και την ψυχική εξάρτηση που παίρνει τη μορφή συνήθειας, ευχάριστων συνεπειών όπως και πεποιθήσεων που σχετίζονται με το κάπνισμα. (www.neaygeia.gr και www.cancer-society.gr)

Γ. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) εκτιμά ότι το ένα τρίτο του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού είναι καπνιστές και πως ο καπνός προκαλεί 3,5 εκατομμύρια θανάτους ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το κάπνισμα προκαλεί τουλάχιστον 25 απειλητικές για τη ζωή ασθένειες ή ομάδες ασθενειών και αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου σε οκτώ από τις 16 κύριες αιτίες θανάτου ανθρώπων ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών.

Ο κίνδυνος από το κάπνισμα αυξάνει:

• Όσο μικραίνει η ηλικία έναρξης του καπνίσματος.

• Όσο αυξάνει η συνολική διάρκεια του καπνίσματος.

• Όσο αυξάνει ο μέσος αριθμός τσιγάρων που καταναλώνονται.

Έναρξη του καπνίσματος σε ηλικία 15 ετών μειώνει κατά μέσο όρο το προσδόκιμο ζωής κατά 8 έτη, ενώ έναρξη σε ηλικία άνω των 25 ετών, επιφέρει μείωση του προσδόκιμου ζωής κατά 4 έτη.

Οι πιο σημαντικές επιπτώσεις του καπνίσματος είναι οι εξής:

  • Καρκίνος του πνεύμονα (Ευθύνεται για το 90% των θανάτων των καπνιστών. Παραδοσιακά, ο καρκίνος του πνεύμονα ήταν μια ασθένεια κυρίως των ανδρών. Από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, λόγω του ότι το κάπνισμα στις γυναίκες άρχισε να γίνεται κοινωνικά αποδεκτό, η συχνότητα του καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες άρχισε να αυξάνεται προοδευτικά).

  • Καρκίνος της στοματικής κοιλότητας (τοπική εμφάνιση καρκίνου – μια από  τις πιο καταστρεπτικές συνέπειες του καπνίσματος)
    • Καρκίνος του λάρυγγα (τοπική εμφάνιση καρκίνου – μια από τις πιο καταστρεπτικές συνέπειες του καπνίσματος)
    • Καρκίνος του οισοφάγου (τοπική εμφάνιση καρκίνου – μια από τις πιο καταστρεπτικές συνέπειες του καπνίσματος)
    • Καρκίνος ουροδόχου κύστης (50% των ασθενών με καρκίνο της ουροδόχου κύστης είναι ή ήταν καπνιστές!)
    • Στεφανιαία νόσος: Το κάπνισμα ευθύνεται περίπου για το 30 – 40% του συνόλου των θανάτων από τη συγκεκριμένη  νόσο, αφού προκαλεί στένωση των αγγείων.
    • Χρόνιες πνευμονοπάθειες: Το κάπνισμα αποτελεί την αιτία του 80-85% των κρουσμάτων από χρόνιες αποφρακτικές πνευμονοπάθειες (χρόνια βρογχίτιδα, άσθμα, πνευμονικό εμφύσημα).

Λιγότερο επικίνδυνες (αλλά πιο συχνά εμφανιζόμενες) επιπτώσεις του καπνίσματος είναι οι εξής:

  • Διαταραχή της όρασης (νικοτινική αμβλυωπία – μια από τις πιο επικίνδυνες επιπτώσεις του καπνίσματος στην όρασή σας)
  • Φαρυγγίτιδα (Μια από τις πιο συχνές επιπτώσεις του καπνίσματος – εμφανίζεται συχνά και σε νέα άτομα)
  • Αλλοίωση της γεύσης, της ακοής και της όσφρησης.
  • Μείωση της αντοχής (Μια από τις πιο γνωστές επιπτώσεις του καπνίσματος)
  • Τρεμούλιασμα των άκρων
  • Ίλιγγος
  • Νευραλγίες
  • Εγκεφαλική υπεραιμία με βάρος και ζάλη
  • Πόνοι στομάχου και εντέρων – δυσκοιλιότητα (Πρόκειται για μια από τις επιπτώσεις του καπνίσματος που εμφανίζεται περισσότερο σε νέους καπνιστές)
  • Τοπικός ερεθισμός στα χείλη, στο στόμα και στη γλώσσα

Κάπνισμα και κύηση

Τόσο το ενεργητικό όσο και το παθητικό κάπνισμα κατά τη διάρκεια της κύησης έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία του εμβρύου. Οι κυριότερες επιπτώσεις του καπνίσματος στο έμβρυο είναι:

• Το χαμηλό βάρος γέννησης, το οποίο εμφανίζεται σε συχνότητα διπλάσια από ό,τι στις κυήσεις μητέρων μη καπνιστριών.

• Η αύξηση του κινδύνου πρόκλησης εμβρυϊκού θανάτου.

• Η αύξηση του κινδύνου αυτόματης αποβολής του εμβρύου.

• Η αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης πνευματικής καθυστέρησης.

• Η αύξηση της συχνότητας εμφάνισης εγκεφαλικής παράλυσης.

• Η αύξηση της συχνότητας κρουσμάτων επιληψίας κ.λπ.

• Η συνολική αύξηση της βρεφικής θνησιμότητας κατά 60%.

(www.stopit.gr και Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το κάπνισμα 2008-2012 (ΚΕΕΛΠΝΟ))

Παθητικό Κάπνισμα-Επιπτώσεις στην υγεία

Η έκθεση στον καπνό του περιβάλλοντος που οφείλεται στο κάπνισμα – που ονομάζεται επίσης «παθητικό κάπνισμα» – εξακολουθεί να είναι μια σημαντική αιτία αύξησης της νοσηρότητας και της θνησιμότητας και να επιβαρύνει με σημαντικές δαπάνες την κοινωνία ως σύνολο.

Όπως υπογραμμίζει ο Π.Ο.Υ. τα επίπεδα συγκέντρωσης του καπνού στον περιβάλλοντα χώρο συνδέονται άμεσα με τη συχνότητα καπνίσματος. Έτσι, σε χώρες όπου το κάπνισμα είναι περισσότερο διαδεδομένο, αναμένεται και τα επίπεδα να είναι πολύ υψηλότερα.

Από μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε μια σειρά δημόσιων χώρων σε επτά ευρωπαϊκές πόλεις κατά την περίοδο 2001-2002, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε καπνός στους περισσότερους από τους δημόσιους χώρους που εξετάστηκαν, συμπεριλαμβανομένων των χώρων αναψυχής και των επιχειρήσεων του κλάδου της φιλοξενίας, των μεταφορών, των νοσοκομείων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις καπνού στο περιβάλλον μετρήθηκαν σε μπαρ και ντισκοτέκ. H τετράωρη έκθεση σε ντισκοτέκ ισοδυναμεί με συμβίωση με καπνιστή για ένα μήνα. Η διαπίστωση ότι τα επίπεδα έκθεσης είναι εξαιρετικά υψηλά σε επιχειρήσεις του κλάδου της φιλοξενίας επιβεβαιώθηκε και από άλλες μελέτες, που έδειξαν ότι η μέση έκθεση των εργαζομένων σε μπαρ είναι τριπλάσια ή πολλαπλάσια της έκθεσης λόγω της συμβίωσης με καπνιστή.

Στις δυτικές κοινωνίες, όπου το κάπνισμα εμφανίζεται με μια συχνότητα της τάξης του 30 – 50%, υπολογίζεται ότι παραπάνω από το 50% των σπιτιών, στα οποία υπάρχει τουλάχιστον ένας καπνιστής, συμβάλλουν σημαντικά στην έκθεση των παιδιών και άλλων μη καπνιστών στα παράγωγα του καπνού. Παρόμοιο ποσοστό μη καπνιστών εκτίθενται στον ίδιο κίνδυνο και στο εργασιακό τους περιβάλλον.

Πολλές πρόσφατες μελέτες επιβεβαίωσαν τους σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και τη ζωή που συνδέονται με το παθητικό κάπνισμα. Σύμφωνα με έρευνες  περισσότεροι από 79.000 ενήλικες πεθαίνουν κάθε χρόνο λόγω του παθητικού καπνίσματος στις 25 χώρες της Ε.Ε.

Η χρόνια έκθεση στο παθητικό κάπνισμα είναι η αιτία πολλών από τις ασθένειες που προκαλεί και το ενεργητικό κάπνισμα, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου του πνεύμονα, των καρδιαγγειακών παθήσεων και των παιδικών ασθενειών.

Το παθητικό κάπνισμα συνδέεται με αναπνευστικές νόσους και αποτελεί σημαντική αιτία επιδείνωσης για άτομα που πάσχουν από άσθμα, αλλεργίες και χρόνια αποφρακτική πνευμονική πάθηση, που οδηγεί σε κοινωνικό και εργασιακό αποκλεισμό.

Το παθητικό κάπνισμα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για τα μικρά παιδιά και τα βρέφη, εφόσον συνδέεται με τον αιφνίδιο θάνατο των βρεφών, την πνευμονία, τη βρογχίτιδα, το άσθμα, παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος καθώς και παθήσεις του μέσου ωτός. Η έκθεση των εγκύων στον καπνό του περιβάλλοντος μπορεί να έχει ως συνέπεια νεογνά χαμηλού βάρους, θάνατο του εμβρύου και πρόωρα νεογνά.

(Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το κάπνισμα 2008-2012 (ΚΕΕΛΠΝΟ))

Δ. ΠΡΟΛΗΨΗ – ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η πρόληψη του καπνίσματος ξεκινά από τους πρώτους και βασικούς φορείς κοινωνικοποίησης ενός παιδιού, που δεν είναι άλλοι από την οικογένεια και το σχολείο. Οι γονείς οφείλουν να παροτρύνουν το παιδί να συμμετέχει σε αθλητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες και να αποφεύγουν το κάπνισμα παρουσία των παιδιών τους, όχι μόνο γιατί βλάπτει την υγεία τους, αλλά και γιατί ενθαρρύνει την αναπαραγωγή της καπνιστικής συνήθειας. Το σχολείο οφείλει να πραγματοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα, τα οποία να ενημερώνουν τα παιδιά σχετικά με τους κινδύνους του καπνίσματος και να ευαισθητοποιούν τους μη γνωρίζοντες γονείς.

Από τη στιγμή, όμως, που κάποιος ξεκινήσει το κάπνισμα και αποφασίσει να το διακόψει, θα πρέπει να ξέρει ότι η διαδικασία αυτή θα είναι αρκετά δύσκολη. Για να μπει ένας καπνιστής σε διαδικασία διακοπής του καπνίσματος θα πρέπει α) να νιώσει μια εσωτερική επιθυμία για την αλλαγή αυτή, β) να αισθανθεί ότι απειλείται από τη συνήθεια του τσιγάρου τόσο αυτός όσο και οι γύρω του , γ) να αισθανθεί ότι η απεξάρτηση από τη νικοτίνη θα επιφέρει σημαντικά οφέλη σε αυτόν και δ) να αισθανθεί ότι είναι ικανός να αντεπεξέλθει στην αλλαγή αυτή.

Αποτελεσματικές προσεγγίσεις για την διακοπή του καπνίσματος θεωρούνται οι παρακάτω:

1) Παροχή σύντομης συμβουλευτικής παρακίνησης από τους επαγγελματίες υγείας: Ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να προσωποποιήσει το μήνυμα προς τον καπνιστή δίνοντας έμφαση στα άμεσα οφέλη που συνεπάγεται η διακοπή και υπογραμμίζοντας τους εξατομικευμένους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι σχετίζονται με την κατανάλωση καπνού.

2) Φυλλάδια και υλικό αυτοβοήθειας, αποτελούν τα ενημερωτικά δελτία, τα εγχειρίδια, οι βιντεοκασέτες και το ακουστικό υλικό. Η παροχή αυτού του υλικού κρίνεται ενδεδειγμένη, παράλληλα με την φαρμακευτική ή τη συμβουλευτική παρέμβαση.

3) Η συνέντευξη παροχής κινήτρων αποτελεί έναν τύπο συμβουλευτικής παρέμβασης, ώστε οι καπνιστές να αξιολογήσουν την ετοιμότητά τους και να διευκολυνθούν στην ανάληψη δράσης τόσο για τη διακοπή του καπνίσματος, όσο και για την πρόληψη της υποτροπής.

4) Η γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία επικεντρώνεται στον εντοπισμό και την τροποποίηση τόσο των πεποιθήσεων που αφορούν την επίδραση του καπνίσματος και την αντίληψή του ως εξάρτηση, όσο και αυτών που αφορούν τις μη ρεαλιστικές προσδοκίες για τα καταστροφικά αποτελέσματα που θα επιφέρει η αποστέρηση και η αποχή από το τσιγάρο. (www.healthview.gr)

5) Οι Φαρμακευτικές μέθοδοι:

Θεραπεία Υποκατάστασης με Νικοτίνη. Υπάρχουν έξι ενδεδειγμένες διαθέσιμες μορφές θεραπείας υποκατάστασης με νικοτίνη:

– Τα αυτοκόλλητα νικοτίνης.

– Οι τσίχλες νικοτίνης

– Το ρινικό σπρέι νικοτίνης

– Η εισπνεύσιμη μορφή νικοτίνης (πίπα νικοτίνης)

– Η υπογλώσσια μορφή

– Οι παστίλιες

Βουπροπιόνη ( ήπιο αντικαταθλιπτικό)

Βαρενικλίνη ( έχει την ιδιότητα να ανακουφίζει από την έντονη επιθυμία για νικοτίνη και από τα στερητικά συμπτώματα.)

6) Εναλλακτικές μέθοδοι (βελονισμός, ύπνωση κ.λ.π.) Η αποτελεσματικότητά τους δεν έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά. Η χρήση και η αποτελεσματικότητα του ηλεκτρονικού τσιγάρου το οποίο δεν περιέχει τις βλαβερές ουσίες του καπνού, δεν έχει μελετηθεί επαρκώς, καθώς αποτελεί νέο προϊόν στην αγορά. Γενικά, δεν αποτελεί αποτελεσματικό μέσο καταπολέμησης της ψυχολογικής εξάρτησης από το τσιγάρο καθώς συντηρεί την τελετουργία του ανάμματός του.

(www.neaygeia.gr, www.IΚΠΙ.gr και www.e-psychology.gr)

ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η διακοπή του καπνίσματος έχει άμεσες και μακροπρόθεσμες ωφέλειες για τα άτομα όλων των ηλικιών. Συγκεκριμένα:

• 20 λεπτά αμέσως μετά την διακοπή του καπνίσματος, η αρτηριακή πίεση και η συχνότητα των σφυγμών επανέρχονται στο κανονικό και η κυκλοφορία βελτιώνεται στα πόδια και τα χέρια διατηρώντας τα ζεστά.

• Οχτώ ώρες μετά τη διακοπή του καπνίσματος, τα επίπεδα του οξυγόνου στο αίμα επανέρχονται στο κανονικό.

• 24 ώρες μετά τη διακοπή του καπνίσματος, τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα μειώνονται, φτάνοντας εκείνα των μη καπνιστών, ενώ οι πνεύμονες αρχίζουν ν’ αποβάλλουν τη βλέννα και άλλα υπολείμματα των ουσιών που εμπεριέχονται στον καπνό.

• Εντός 48 ωρών από τη διακοπή του καπνίσματος, η νικοτίνη δεν είναι πλέον ανιχνεύσιμη στον οργανισμό και οι αισθήσεις της γεύσης και της οσμής βελτιώνονται.

• 72 ώρες μετά τη διακοπή του καπνίσματος, η αναπνοή γίνεται ευκολότερη καθώς χαλαρώνουν οι βρογχικοί σωλήνες και τα επίπεδα ενέργειας αυξάνονται.

• Δύο με 12 εβδομάδες μετά από τη διακοπή του καπνίσματος, η κυκλοφορία του αίματος βελτιώνεται σε ολόκληρο το σώμα, διευκολύνοντας το βάδισμα.

• Τρεις με εννέα μήνες μετά τη διακοπή του καπνίσματος, τα προβλήματα αναπνοής, όπως ο βήχας, η δύσπνοια και ο συριγμός κατά την αναπνοή βελτιώνονται. Συνολικά, η πνευμονική λειτουργία αυξάνεται κατά 5-10%.

• Ένα χρόνο μετά τη διακοπή του καπνίσματος, ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής ή και θανάτου, στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, μειώνεται κατά 50% σε σχέση με τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει ένας καπνιστής, ενώ μειώνεται κατά 50% ο κίνδυνος θανάτου από έμφραγμα ή θάνατο κατά την χρονική πορεία των ετών που έπονται ενός οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου.

• 10 χρόνια μετά τη διακοπή του καπνίσματος, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα μειώνεται κατά 50% σε σχέση με τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει ένας καπνιστής. Ο κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε μορφή καρκίνου που σχετίζεται με το κάπνισμα, μειώνεται σημαντικά 5 χρόνια μετά τη διακοπή του.

(www.neaygeia.gr)

Ε. ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

1. Η Στρατηγική του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Καταπολέμηση του Καπνίσματος

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναπτύξει αξιόλογες πολιτικές για τον περιορισμό του καπνίσματος. Το 2002 μετά από απόφαση των Υπουργών Υγείας των χωρών της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Τμήμα Π.Ο.Υ. υιοθέτησε την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Έλεγχο του Καπνίσματος. Το Μάιο του 2003, τα κράτη-μέλη του Π.Ο.Υ. συμφώνησαν στη σύναψη και υπογραφή μιας Διεθνούς Συνθήκης για τον Έλεγχο του Καπνίσματος. Η συνθήκη περιλαμβάνει το πλαίσιο για τη θέσπιση ολοκληρωμένης νομοθεσίας από τις χώρες-μέλη και ολοκληρωμένης πολιτικής για τον Έλεγχο του Καπνίσματος, με την ανάληψη από τα κράτη μιας σειράς μέτρων και πρωτοβουλιών στους ακόλουθους τομείς:

  • Θέσπιση απαγορευτικών διατάξεων στην διαφήμιση, την προβολή και την χορηγία προϊόντων καπνού.
  • Υποχρεωτική αναγραφή προειδοποιητικών πινακίδων πάνω στις συσκευασίες προϊόντων καπνού.
  • Απαγόρευση της χρήσης παραπλανητικών όρων.
  • Προστασία των πολιτών από την έκθεση στον καπνό στους χώρους εργασίας , τις δημόσιες μεταφορές και στους κλειστούς δημόσιους χώρους.
  • Καταπολέμηση του λαθρεμπορίου προϊόντων καπνού.
  • Αύξηση της φορολογίας στα προϊόντα καπνού.
  • Παροχή θεραπευτικών υπηρεσιών απεξάρτησης από τη νικοτίνη.
  • Η ενημέρωση-ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για τις αρνητικές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία.

2. Απαγόρευση του καπνίσματος στην Ελλάδα

Η απαγόρευση του καπνίσματος στην Ελλάδα όπως και σε άλλες χώρες, επικεντρώνεται κυρίως γύρω από την απαγόρευση σε δημόσιους χώρους (η απαγόρευση εντός δημοσίων κτιρίων που είναι χώροι εργασίας ισχύει δια νόμου ήδη από το 1856) και σε χώρους εργασίας για την προστασία της υγείας των καπνιστών και των μη καπνιστών, από τα αποτελέσματα του καπνίσματος, ιδιαίτερα τον καρκίνο.

Ο νόμος του 2002 απαγόρευε φαινομενικά το κάπνισμα, αλλά παρέμεινε από σχεδιασμού του στο μεγαλύτερο μέρος ανεφάρμοστος, μιας και οι διαχειριστές εργασιακών μονάδων μπορούσαν να επιτρέψουν εξαίρεση. Το 2008 ψηφίστηκε αυστηρότερος νόμος, που άρχισε να εφαρμόζεται την 1η Ιουλίου του 2009.

Το 2009 η Ελλάδα είχε τα υψηλότερα ποσοστά καπνιστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ άλλες χώρες – ακόμα και πολλές που θεωρούνται λιγότερο ανεπτυγμένες – είχαν επιτύχει μείωση του ποσοστού των καπνιστών.

Ο σχετικός Νόμος 3730/2008 απαγορεύει το κάπνισμα (και την κατανάλωση προϊόντων καπνού με άλλους τρόπους), σε όλους τους χώρους εργασίας (συμπεριλαμβάνονται και οι ιδιωτικοί), σταθμούς μεταφοράς, ταξί και επιβατικά πλοία όπως και σε όλους τους κλειστούς δημόσιους χώρους (συμπεριλαμβάνονται και οι χώροι για νυχτερινή διασκέδαση).

Ισχύουν εξαιρέσεις (τουλάχιστον προς το παρόν), κυρίως μετά από αίτηση και με σημαντικούς περιορισμούς.

(el.wikipedia.org)

ΣΤ. Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΘΗΤΩΝ ΜΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Στην προσπάθειά μας να ερευνήσουμε τη στάση των συμμαθητών μας απέναντι στο κάπνισμα, ετοιμάσαμε ένα ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπληρώθηκε από το μαθητικό δυναμικό του σχολείου μας. Τα αποτελέσματα αυτού παρουσιάζονται παρακάτω:

Ερώτηση 1: Καπνίζεις;

Από το σύνολο των μαθητών του σχολείου μας, το 28% καπνίζει.

Ερώτηση 2: Σε ποια ηλικία ξεκίνησες το κάπνισμα;

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το ένα τρίτο των συμμαθητών μας που καπνίζουν ξεκίνησε το κάπνισμα στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, ενώ το 50% στις τελευταίες τάξεις του Γυμνασίου.

Ερώτηση 3: Ποιος/ποιοι λόγοι σε οδήγησαν στο να ξεκινήσεις το κάπνισμα;

Η περιέργεια και η επιρροή από το φιλικό και το κοινωνικό περιβάλλον αποτελούν τις βασικές αιτίες που ώθησαν τους συμμαθητές μας στο κάπνισμα.

Ερώτηση 4: Γνωρίζεις τις επιπτώσεις του καπνίσματος στον οργανισμό σου;

Παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των συμμαθητών μας γνωρίζει τις επιπτώσεις του καπνίσματος στον οργανισμό τους, ωστόσο η καπνιστική τους συμπεριφορά παραμένει η ίδια!

Ερώτηση 5: Θεωρείς ότι γενικά είναι δύσκολο να απαλλαγεί κάποιος από τη συνήθεια αυτή;

Όπως αποδεικνύεται από τις απαντήσεις των συμμαθητών μας, η πλειοψηφία τους θεωρεί δύσκολη τη διαδικασία διακοπής του καπνίσματος. Βέβαια, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η έρευνά μας αφορούσε μαθητές, δηλαδή νέους καπνιστές που, ευτυχώς, δεν έχουν έρθει  αντιμέτωποι με τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία τους.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ανακεφαλαιώνοντας, το κάπνισμα πηγάζει από πολλούς παράγοντες, ενδογενείς και εξωγενείς και φυσικά είναι πλέον αναμφισβήτητο ότι οδηγεί μέσω πολλών οδών στο θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων. Όμως, όπως είδαμε, ποτέ δεν είναι αργά για έναν καπνιστή να το αποφασίσει, να το σκεφτεί σοβαρά και με σύνεση και να το διακόψει επιλέγοντας τον τρόπο που τον αντιπροσωπεύει καλύτερα. Κάποτε «μαγκιά» θεωρούνταν για κάποιον να καπνίζει και να το επιδεικνύει. Σήμερα, «μαγκιά» είναι κάποιος να ξεχωρίζει από το πλήθος και να μην έχει κανενός είδους εξάρτηση και ειδικά από το τσιγάρο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το κάπνισμα 2008-2012 (ΚΕΕΛΠΝΟ)
  2. Όγδοο Διεθνές Συνέδριο της Επιτροπής ISSA (Πρακτικά)(2003)
  1. el.wikipedia.org
  2. www.antismoking.com
  3. www.neaygeia.gr
  1. www.cancer-society.gr
  2. www.healthview.gr
  3. www.e-psychology.gr
  4. www.IΚΠΙ.gr
  1. www.stopit.gr


Αφήστε μια απάντηση