Μαρ 06

Εφαρμογές σεναρίων για τη Νεοελληνική λογοτεχνία γυμνασίου (νέες προσθήκες)

Αναρτήθηκαν στο περιβάλλον του «Πρωτέα»  νέα αρχεία και τεκμήρια από την εφαρμογή διδακτικών σεναρίων για τη Νεοελληνική λογοτεχνία. Τα σενάρια εφαρμόστηκαν στο 4ο Γυμνάσιο Σπάρτης «Γιάννης Ρίτσος» στο πλαίσιο προγράμματος του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας. Πρόκειται για τα σενάριά μου:

«Τα σπίτια που είχα μου τα πήραν: περι-διαβάζοντας στη Θεσσαλονίκη» (πρόταση αξιοποίησης της ενότητας «Λογοτεχνία και πόλεις» των «Ψηφίδων για την ελληνική γλώσσα».

«Μια απροσδόκητη συνάντηση: Καβάφης-Ευριπίδης» (Δημιουργία κόμικς με τη… συνάντηση των δύο ποιητών).

«Μέσα από τον καθρέφτη και τι βρήκαμε εκεί» (Αξιοποίηση της «Ανεμόσκαλας» από τις «Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα»).

«Μεταξύ Έβρου και Ευρώτα» (Μια προσέγγιση στο φαινόμενο της αστικοποίησης και της συνακόλουθης καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος).

«Ένα διήγημα κι εγώ-Ένα διήγημα κι εμείς» (Εισαγωγικό σενάριο για το λογοτεχνικό είδος του διηγήματος).

«Το ουσιώδες είναι που… παίξαμε: παιχνίδια με την ποίηση» (Εφαρμογή του διαθεματικού σεναρίου που εκκινεί από την Ιστορία και τον Καβάφη και καταλήγει… στη Χημεία (συμβολή Ελένης Παλούμπα).

Επίσης, αναρτήθηκε  εφαρμογή μου του σεναρίου της συναδέλφου Αλεξάνδρας Γερακίνη με τίτλο «Εικόνες από τη ζωή ενός ξενιτεμένου«.

Μαρ 06

Εκδήλωση για τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή (Σπάρτη, 11-3-2017)

Στο πλαίσιο προγράμματος που υλοποιείται εφέτος στο 4ο Γυμνάσιο Σπάρτης «Γιάννης Ρίτσος» με τίτλο «Ονομάτων επίσκεψις», το Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών του σχολείου θα μετονομαστεί σε αίθουσα Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, προς τιμήν του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού. Για τον  λόγο αυτό, το 4ο Γυμνάσιο, σε συνεργασία με το Παράρτημα Λακωνίας της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, διοργανώνει εκδήλωση με θέμα «Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή: ο Έλληνας επιστήμονας που σημάδεψε τον εικοστό αιώνα» και ομιλητές τους καθηγητές του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου κ.κ. Βασίλειο Κωνσταντινόπουλο και Θανάση Χρήστου, καθώς και τον Σχολικό Σύμβουλο Μαθηματικών κ.  Κωνσταντίνο Νάκο. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 11 Μαρτίου 2017, 7.30 μ.μ., στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Σπάρτης (Ισόγειο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σπάρτης).

Θα ακολουθήσει βράβευση των μαθητών που διακρίθηκαν στον διαγωνισμό «Θαλής» της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας.

Διαβάστε το πρόγραμμα της εκδήλωσης, πατώντας εδώ.

Φεβ 27

Εισήγηση σε ημερίδα για τον Μικρασιατικό Ελληνισμό

Ημερίδα για τον «Μικρασιατικό Ελληνισμό από την αρχαιότητα ως τις ημέρες μας» στο Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού στον Μυστρά. Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 4 Μαρτίου 2017 από τις 9.30 έως 21.30. Στην τέταρτη συνεδρία θα έχω την τιμή να παρουσιάσω εισήγησή μου με θέμα: «Στης Ίδης τα ριζά. Οι ρίζες της νοσταλγίας για τη χαμένη πατρίδα και το έργο του Δημήτρη Καμίτζου» (Σάββατο 20.10΄-20.30΄, σύμφωνα με το πρόγραμμα).

Διαβάστε το πρόγραμμα της ημερίδας πατώντας εδώ.

Νοε 15

Επίσκεψη στο αρχαίο θέατρο της Σπάρτης

«Κι ως έκοβα μες στην ποδιά μου | τριαντάφυλλα δροσάτα, στη Χαλκίοικη | δώρο την Αθηνά για να τα πάω, | μ” άρπαξε ο Ερμής κι απ”  τον αιθέρα εδώ | στον άχαρο μ”  έφερε τόπο | τη δόλια». Με αυτούς τους υπέροχους στίχους, η Ελένη θρηνεί για την αρπαγή και μεταφορά της στην Αίγυπτο, σύμφωνα με την ευριπίδεια εκδοχή του μύθου (βλ. Ευριπίδη «Ελένη», στ. 279-284, μετάφραση: Τ. Ρούσσου).  Ο μεγάλος Αθηναίος τραγικός αφιερώνει πολλούς στίχους του έργου του σε εμβληματικά σημεία της αρχαίας Σπάρτης, δίνοντας το ερέθισμα για συζήτηση με τους μαθητές και τις μαθήτριες σχετικά με τη σημασία τους στη ζωή των αρχαίων Σπαρτιατών (π.χ. για τον  γεμάτο καλάμια -τον «δονακόεντα»- Ευρώτα και για τις παλαίστρες στις όχθες του, όπου γυμνάζονταν τα αδέλφια της Ελένης, οι Διόσκουροι Κάστωρ και Πολυδεύκης, βλ. ό.π.  στ. 238-243).

     Οι αναφορές αυτές έδωσαν την αφορμή για μια επίσκεψη του 4ου Γυμνασίου Σπάρτης «Γιάννης Ρίτσος» στο πλαίσιο του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών Κειμένων από Μετάφραση (Γ΄ Γυμνασίου) και του προγράμματος «Γνωρίζω τους αρχαιολογικούς χώρους της γειτονιάς μου», που υλοποιείται στο σχολείο. Υπό την καθοδήγηση των φιλολόγων Παπαποστόλου Μεταξίας και Κονδυλόπουλου Ιωάννη, οι μαθητές περιηγήθηκαν στον χώρο της ακρόπολης της αρχαίας Σπάρτης. Καθισμένοι στις κερκίδες του αρχαίου θεάτρου της πόλης μας, ενημερώθηκαν για την αρχιτεκτονική του, την ιστορία του και τις προσπάθειες για την ανάπλαση και ανάδειξή του.  Με τη βοήθεια των ενημερωτικών πινακίδων και υλικού της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, οι μαθητές εντυπωσιάστηκαν από τις αναπαραστάσεις των αρχαίων κτισμάτων, ενώ ενδιαφέρον έδειξαν και για το κυκλοτερές οικοδόμημα, το οποίο έχει αναδειχθεί μετά τις πρόσφατες εργασίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων.

Μάι 09

11 Μαΐου 2016: Ο Τίτος Πατρίκιος στη Σπάρτη

    Την Τετάρτη, 11 Μαΐου 2016 και ώρα 11 π.μ. ο Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Λακωνίας, το 4ο Γυμνάσιο Σπάρτης «Γιάννης Ρίτσος» και ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Λακωνίας διοργάνωσαν εκδήλωση προς τιμήν του μεγάλου Έλληνα ποιητή Τίτου Πατρίκιου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε  στο 4ο Γυμνάσιο Σπάρτης «Γιάννης Ρίτσος». Ο ποιητής συζήτησε με τους μαθητές του σχολείου, απάντησε στις ερωτήσεις τους και απήγγειλε ποιήματά του.

     Στις 7.30 μ.μ. της ίδιας ημέρας, στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Σπάρτης, παρόντος του ποιητή, πραγματοποιήθηκε ανοικτή εκδήλωση, στην οποία παρέστησαν οι τοπικές Αρχές, εκπαιδευτικοί, μαθητές και κάθε ενδιαφερόμενος.

    Με  την ευκαιρία της επίσκεψης αυτής, προσπάθησα να καταγράψω τα κυριότερα σημεία από την πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία του Τίτου Πατρίκιου σε εκδήλωση του Συνδέσμου Αποφοίτων της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Τίτος Πατρίκιος, «Οι περιπέτειες της ποίησης σ΄ έναν αιώνα περιπετειών», Φιλόλογος 101 (Φθινόπωρο 2000), 394-398.

Λίγο πριν εκπνεύσει ο 20ός αι. ο Τίτος Πατρίκιος, καλεσμένος του Συλλόγου Αποφοίτων Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ., μίλησε για τις περιπέτειες της ποίησης σ’  έναν αιώνα περιπετειών. Συγκεκριμένα:

  1. Ο Τίτος Πατρίκιος ξεκινά με τη διαπίστωση ότι, παράλληλα με τα ριζοσπαστικά κινήματα στους χώρους της πολιτικής, της φιλοσοφίας και της επιστήμης, ο πολυτάραχος 20ός αι. προκάλεσε επαναστατικές αλλαγές στον χώρο της τέχνης και, ειδικότερα, της ποίησης. Αναφέρει, ως χαρακτηριστικότερα, τρία κινήματα που επέφεραν επαναστατικές αλλαγές στον τομέα της τέχνης: τον φουτουρισμό, τον ντανταϊσμό και τον σουρεαλισμό.
  2. Τα παραπάνω κινήματα άσκησαν οξύτατη κριτική απέναντι στις προηγούμενες λογοτεχνικές μορφές, τις αντιλήψεις, την καθεστηκυία τάξη. Κατά τον Π., το μόνο που δεν αμφισβήτησαν ήταν ο ίδιος τους ο εαυτός. Οδηγήθηκαν έτσι σε απόλυτες θέσεις, φτάνοντας στο σημείο να εξοστρακίζουν ακόμη και τους θιασώτες τους αν έθεταν κάποια ερωτήματα.
  3. Όμως η ποίηση και, εν γένει, η λογοτεχνία δεν μπορούν, κατά τον ποιητή, να αναπτυχθούν μέσα στα όρια που χαράσσουν οι ακράδαντες βεβαιότητες και οι μανιχαϊστικές προσεγγίσεις. Η αμφιβολία και η αντιπαράθεση είναι τα ζωτικά τους στοιχεία. Έτσι, η ποίηση του 20ού αι., ακόμη και αν δεν εκπήγαζε από τα παραπάνω κινήματα, δε συμβιβάστηκε με καμιά άνωθεν βεβαιότητα, με τα μανιφέστα και τις παραδεδομένες ιδέες. Προχώρησε σε έλεγχό τους, ενώ παράλληλα αντιτάχθηκε στα συντηρητικά ή κανονιστικά συστήματα που αντιμάχονταν την πρωτοπορία. Το γεγονός αυτό προκάλεσε την αντίδραση των ιδεολογικών και πολιτικών ορθοδοξιών (και των καθεστώτων που τις εξέφραζαν).
  4. Προσπαθώντας να εξηγήσει το παράδοξο φαινόμενο της λυσσαλέας αντίδρασης των καθεστώτων αυτών απέναντι στους ποιητές, οι οποίοι, σε αντίθεση με το παρελθόν, ελάχιστη επιρροή ασκούν στις κοινωνίες, ο Πατρίκιος καταφεύγει στη συνέχεια στη ρήση του Λωτρεαμόν ότι «σκοπός της ποίησης πρέπει να είναι η πρακτική αλήθεια».   Ο συλλογισμός του:  Η πραγματικότητα διαρκώς αλλάζει γοργά και βαθιά. Άρα, η πρακτική αλήθεια που προσπαθεί να συλλάβει η ποίηση είναι επίσης μετακινούμενη. Από την άλλη, οι πολιτικές ηγεσίες που φιλοδοξούν να εγκαθιδρύσουν την κυριαρχία τους στο σύνολο της πραγματικότητας και εγκαθιδρύουν ανελεύθερα καθεστώτα θέλουν να ακινητοποιήσουν την αλήθεια, να είναι οι αποκλειστικοί θεματοφύλακές της, για να τη χρησιμοποιούν προς όφελός  τους. Γι΄ αυτό ακριβώς ενοχλούσε τα καθεστώτα αυτά η ποίηση, καθώς η τελευταία έχει τη δύναμη να δίνει ζωή σε κάθε απολιθωμένη αλήθεια. Έτσι, πολλοί ποιητές υπέστησαν διώξεις και βίωσαν ποικίλες περιπέτειες, όπως δηλώνει και ο τίτλος του άρθρου.
  1. Η πρακτική αλήθεια που αναζήτησε η ποίηση κατά τον 20ο αι. αφορούσε, κατά τον ποιητή, κυρίως τον χρόνο (που είναι αγαθό πολιτισμικό, άρα και πολιτικό). Έτσι η ποίηση:

               α. είτε στοχάστηκε σχετικά με την έννοια του χρόνου (π.χ. τα «Τέσσερα κουαρτέτα» του Έλιοτ)

               β. είτε ερεύνησε τον ιστορικό χρόνο (βλ. Καβάφη, Σεφέρη)

               γ. είτε προσπάθησε να παρέμβει στον ιστορικό χρόνο (βλ. Μαγιακόφσκι, Αραγκόν, Ρίτσο)

               δ. είτε διερεύνησε τον εσωτερικό χρόνο  (Βαλερύ, Ρίλκε, Ουγκαρέττι κ.ά.)

  1. Ο Πατρίκιος θεωρεί ως την πιο επικίνδυνη περιπέτεια της ποίησης κατά τον 20ό αιώνα την προσπάθειά της να επηρεάσει την ιστορία, μέσω της παρέμβασής της στην καθημερινή πολιτική πρακτική, γεγονός που την οδήγησε στην υποταγή στις πολιτικές εξουσίες που ασκούσαν αυτήν την πρακτική.
  2. Η πρακτική αλήθεια σε σχέση με τον χώρο δεν απασχόλησε την ποίηση του 20ού αι. στον ίδιο βαθμό, αν εξαιρέσουμε τον φουτουρισμό. Ο Πατρίκιος εικάζει ότι αυτό οφειλόταν ίσως στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τις άλλες ηπείρους, ο ευρωπαϊκός χώρος είναι περιορισμένος (εξ ου και οι ιδέες περί ζωτικού χώρου). (Ο Π. σημειώνει ότι ο ιταλικός φουτουρισμός, που εγκωμίασε τον πόλεμο, πρόβαλε έντονα την κίνηση στο χώρο, σε αντίθεση με τους φιλειρηνική και αντιπολεμική στάση του ντανταϊσμού και του σουρεαλισμού). Αντίθετα, ποιητές από άλλες ηπείρους, με τις αχανείς τους εκτάσεις, προσπάθησαν να προσεγγίσουν την αλήθεια του χώρου (π.χ. Νερούντα, Άδωνις).
  3. Ο Πατρίκιος στο τέλος της εισήγησής του προβλέπει ότι κατά τον 21ο αι. η ποίηση θα επιδοθεί σε αναζήτηση του χαμένου χώρου, κυρίως του σωματικού, τον οποίον τα ΜΜΕ τείνουν να περιστείλουν. Τα τελευταία πολεμούν να κατακτήσουν την περιοχή της μνήμης (και όχι εδάφη ή πρώτες ύλες, όπως συνέβαινε κάποτε με τους πολέμους) και της ανάμνησης. Η μόνη αντίσταση σε αυτά μπορεί, κατά τον Πατρίκιο, να είναι η ποίηση, που μπορεί να ενεργοποιήσει τη μνήμη του αναγνώστη, ώστε να διαπλάθει εκείνος με λογισμό και μ’ όνειρο τις δικές του απαντήσεις σε ερωτήματα που έχουν τεθεί, τίθενται ή θα τεθούν.
  4. Κλείνοντας, ο Πατρίκιος ταυτίζει την ποίηση με ένα ταξίδι διπλό, μέσα στη ζωή και μέσα στην ίδια την ποίηση. Σε αυτό το ταξίδι οι βεβαιότητες δεν είναι παρά οι προσωρινοί σταθμοί (εν είδει οάσεων) στους οποίους ξεκουραζόμαστε πριν συνεχίσουμε το ταξίδι μας. Υποστηρίζει, λοιπόν, ότι το ταξίδι θα συνεχιστεί και στον 21ο αι.

      Συνοψίζοντας, μέσα από τη συγκεκριμένη εισήγηση διαφαίνεται η άποψη του Τίτου Πατρίκιου ότι η ποίηση είναι μια περιπέτεια, ένα ταξίδι, στο οποίο μικρή θέση μπορεί να καταλάβουν οι βεβαιότητες. Παράλληλα, οτιδήποτε το δογματικό, το κανονιστικό, το άνωθεν επιβληθέν, το στρατευμένο αντίκειται στην ίδια τη φύση της ποίησης που στοχεύει στην αναζήτηση της πρακτικής αλήθειας, απαντώντας διαρκώς εκ νέου στα θεμελιώδη ερωτήματα του βίου. Τέλος, ως θεματοφύλακας της μνήμης και της ανάμνησης, η ποίηση έχει σημαντικό ρόλο να παίξει στη νέα εποχή της κυριαρχίας των ΜΜΕ.

                                                                                                                                             Επιμέλεια: Γιάννης Κονδυλόπουλος

Παλαιότερα άρθρα «

Top
Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων