ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ο Όμιλος Μαθηματικά και Λογοτεχνία ανακοινώνει ότι οι ανακοινώσεις του καθώς και κάθε άλλο υλικό των δραστηριοτήτων του θα είναι στο εξής διαθέσιμο στη διεύθυνση:

https://mathematicsliterature.github.io/

Κατηγορίες: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Ιστορία της Ισπανίας και Αραβική Τέχνη

χωρίς τίτλο

Κατηγορίες: 2014-2015, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Ιταλική Αναγέννηση Σύζευξη: Επιστήμης & Τέχνης

omilos ml

Κατηγορίες: 2014-2015, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Μαρίνα Τσέκου Αισθητική Εμπειρία και Συμμετρίες

12-12-14

Κατηγορίες: 2014-2015, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Αθηνά-Γεωργία Κουμελά (Γ3) M.C. Escher Η Συμμετρία στην Τέχνη

Koumela

Κατηγορίες: 2014-2015, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Τεύκρος Μιχαηλίδης:O μέτοικος και οι ολέθριες συνέπειες της εξουσίας πάνω στη δημιουργικότητα

Συνέντευξη στον Γιώργο Καρουζάκη

Ο ήρωας του  μυθιστορήματος, ο μέτοικος και η συμμετρία (Εκδ. Πόλις), του Τεύκρου Μιχαηλίδη βρίσκεται αντιμέτωπος με τις πιο σκοτεινές όψεις της ευρωπαϊκής Ιστορίας. Το πάθος του για τη γνώση και για την ομορφιά της συμμετρίας θα τον οπλίσει με δύναμη, όχι μόνο για να επιβιώσει αλλά και για να αντιληφθεί το μεγαλείο και την κρυμμένη αρμονία της φύσης.

Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου βιβλίου του, που θα μπορούσε να διαβαστεί και ως ένα χρονικό του εικοστού αιώνα, μιλήσαμε με τον συγγραφέα.

– Πώς θα περιγράφατε, συνοπτικά, τον ήρωά σας και την περιπέτειά του ;

Νομίζω πως ο Δημήτρης Αποστολίδης, παρά την πολυτάραχη ζωή του αποτελεί ένα πρότυπο «καθημερινού ανθρώπου». Σε μεγάλο βαθμό άγεται από τα γεγονότα, στις κρίσιμες καμπές της ζωής του δεν έχει το δικαίωμα της επιλογής, περισσότερο επιβιώνει παρά ζει. Έχει ωστόσο τη δυνατότητα να αντλήσει από μέσα του δυνάμεις γι’ αυτή την επιβίωση. Είναι ένα είδος συμβόλου, ο συμβολικός εκπρόσωπος της ανθρωπότητας αν τη θεωρήσουμε ως μια ενιαία ολότητα.

– Ο ήρωάς σας προσωποποιεί, επίσης, την πορεία αρκετών ανθρώπων που «διέσχισαν» τον 20ο αιώνα, αντιμέτωποι με τις πιο αντίξοες συνθήκες, χωρίς να χάσουν, όμως, την πίστη τους στην ομορφιά και τις δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης. Θα τον χαρακτηρίζατε θετικό ήρωα ; Σήμερα, σε μια δύσκολη συγκυρία για την Ελλάδα, τι θα μπορούσε να μάς υπενθυμίσει ο Δημήτρης Αποστολίδης ;

Καίτοι μαθηματικός δεν νομίζω πως ξέρω τι σημαίνει θετικός ήρωας. Ωστόσο ο ήρωάς μου θα μπορούσε σήμερα να εκπροσωπεί τον μέσο εργαζόμενο ή συνταξιούχο που οι κόποι της ζωής του έγιναν βίλες και πισίνες των πολιτικών και των συγγενών τους. Όπως οι Νεότουρκοι, οι φασίστες, οι φαλαγγίτες και οι ναζί εισέβαλαν στη ζωή του απλού ανθρώπου και του έκαψαν το σπίτι, τον έστειλαν στην προσφυγιά ή του πήραν τη ζωή, έτσι κι οι σημερινοί εξουσιαστές της Ελλάδας διασπάθισαν το μόχθο του καθημερινού ανθρώπου, έφεραν τη ζωή του άνω κάτω, τον ανάγκασαν να μεταναστεύσει, σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και να αυτοκτονήσει. Όπως κι ο ήρωάς μου, μέσος Έλληνας υπομένει χωρίς να αντιστέκεται, βρίσκει μέσα του τις δυνάμεις να επιβιώσει, πεισμένος πια, ενστικτωδώς αν όχι ορθολογικά ότι δεν υπάρχουν μεσσίες.

– Την ίδια στιγμή, κυρίαρχο θέμα του βιβλίου, είναι και η συμμετρία, ως καθοριστικός παράγοντας των μετακινήσεων του κεντρικού ήρωα μέσα στο χώρο και το χρόνο. Ποιο ρόλο διαδραματίζει η αναζήτηση της συμμετρίας από τον ήρωα ;

Η συμμετρία είναι η κινητήρια δύναμη του μύθου. Είναι αυτή που κάνει τις στατικές εικόνες, αντλημένες μάλιστα από ετερόκλιτες θεματολογίες – μαθηματικά, ιστορία, εικαστικές τέχνες, μισαλλοδοξία -να συνταιριαχτούν σε μια ιστορία. Παρούσα σε όλους τους θεματικούς κύκλους – καμιά φορά δια της απουσίας της – η συμμετρία είναι ο κοινός παρονομαστής.

– Θα μπορούσε κάποιος να συνδέσει τις αγριότητες της Ιστορίας με τη διατάραξη, κάθε φορά, κάποιου είδους συμμετρίας ;

Νομίζω πως ναι. Άλλοτε, εκεί όπου η συμμετρία εμφανίζεται με τις πιο απλές μορφές της, το φαινόμενο είναι εύκολα ορατό. Η κατάρρευση ας πούμε της Σοβιετικής Ένωσης αποτελεί σαφή διατάραξη της συμμετρίας που είχε ως συνέπεια τις αγριότητες των Αμερικανών στο Ιράκ, τη Γιουγκοσλαβία, το Αφγανιστάν και τις ανταποδοτικές τυφλές αγριότητες (νάτη πάλι η συμμετρία) των λεγόμενων τρομοκρατών. Αλλού πάλι η ανίχνευση της αιρόμενης συμμετρίας που προκαλεί μια καταστροφή είναι πολύ πιο περίπλοκη, θεωρώ όμως ότι υπάρχει.

– Ανάμεσα στα πρόσωπα με τα οποία θα συναντηθεί ο Δημήτρης Αποστολίδης συγκαταλέγονται ο χαράκτης Έσερ και ο μαθηματικός Αλεξάντρ Γρόθεντικ. Ποια ήταν, συνοπτικά, η συνεισφορά αυτών των προσώπων στην εξέλιξη της τέχνης και της επιστήμης ;

Ο Γκρόθεντικ θεωρείται δίκαια ως ο κορυφαίος μαθηματικός του εικοστού αιώνα. Πέρα από τη συγκεκριμένη συνεισφορά του στην επίλυση σημαντικών ανοικτών προβλημάτων, που θα ήταν δύσκολο να περιγράψουμε λόγω της τεχνικής τους φύσης, άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η μαθηματική έρευνα, ιδιαίτερα στον τομέα της αλγεβρικής γεωμετρίας τον οποίο έχτισε ξανά από την αρχή πάνω σε νέες βάσεις.

Ο Έσερ από τη μεριά του μας άφησε εικαστικά αριστουργήματα (ξυλογραφίες, λιθογραφίες, λινοτυπίες) που πέρα από την αναμφίβολη αισθητική καθαρά αξία τους θέτουν σημαντικά φιλοσοφικά ερωτήματα και αγγίζουν, με παιγνιδιώδη τρόπο ενδιαφέροντα μαθηματικά παράδοξα. Η συνύπαρξη και αλληλεξάρτηση του καλού και του κακού που βλέπουμε στις διάφορες εκδοχές αγγέλων και διαβόλων του, οι κύκλοι της ζωής και οι μεταμορφώσεις του θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως – συγχωρήστε μου το νεολογισμό – οπτική φιλοσοφία. Από την άλλη οι «αδύνατες κατασκευές» του, τα αεικίνητα, τα παιχνίδια προοπτικής εμπεριέχουν ιδέες που διατύπωσαν με άλλο τρόπο ο Πουανκαρέ, ο Πένροουζ, ο Κόξετερ – κορυφαίοι δηλαδή μαθηματικοί του εικοστού αιώνα.

– Στο Παρίσι θα έρθει κάποια στιγμή σε επαφή με την αφρόκρεμα των Γάλλων μαθηματικών, την ομάδα που έγινε γνωστή με το επινοημένο όνομα Νικολά Μπουρμπακί. Για ποιους λόγους θεωρείται τόσο ριζοσπαστική αυτή η ομάδα ; Θα αναγνωρίζατε κάποιους επιγόνους του κινήματος των Μπουρμπακί σήμερα ;

Η ομάδα Μπουρμπακί έκανε την πρώτη, μετά τον Ευκλείδη, προσπάθεια καταγραφής των υπαρχόντων μαθηματικών σ’ ένα συγκροτημένο ενιαίο, συνεπές σώμα. Ανέτρεψε τη γερασμένη νοοτροπία των μαθηματικών του δέκατου ένατου αιώνα και επέβαλε μια νέα ενιαία ορολογία. Ωστόσο όταν από δυναμική, ανατρεπτική ομάδα «κατέκτησε την εξουσία» δηλαδή τις καίριες θέσεις στα διάφορα πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα κατρακύλησε σε έναν ιδιότυπο συντηρητισμό που συχνά οδήγησε σε αποκλεισμούς άξιων ατόμων και ρευμάτων. Νομίζω ότι το σύνολο των σημερινών μαθηματικών είναι κληρονόμος του πνεύματος Μπουρμπακί. Πολλά από τα σημερινά μετάλλια Fields δίνονται σε μαθηματικούς που ανατράφηκαν στην «βουρβαχική θερμοκοιτίδα».

– Στο Επίμετρο του βιβλίου διαβάζουμε τη φράση του Αϊνστάιν : Ο Θεός είναι περίπλοκος, δεν είναι όμως κακόβουλος. Με ποιο τρόπο συνδέεται αυτή η ρήση με τις αναζητήσεις του ήρωα ;

Η ρήση του Αϊνστάιν δεν αναφέρεται σε άτομα. Ο «Θεός» του Αϊνστάιν δεν επεμβαίνει στις ζωές των ανθρώπων, δεν γίνεται αποδέκτης αιτήσεων, παρακλήσεων, δωροδοκιών. Είναι η ίδια η φύση, που η δομή της είναι μεν περίπλοκη και συνεπώς επιδεχόμενη παρανοήσεις στην ερμηνεία της, διέπεται όμως από γενικούς νόμους που η διαδοχική εμβάθυνση στην ανακάλυψή τους οδηγεί τον άνθρωπο στο να την κατανοήσει. Ο Αποστολίδης, αναζητώντας και ανακαλύπτοντας διαρκώς νέες μορφές συμμετρίας στη φύση, αντιλαμβάνεται όλο και καλύτερα αυτή την αρμονία στη δομή που αποτελεί κατά τη γνώμη μου τη βάση της «μη κακοβουλίας».

-Το βιβλίο σας, ενώ έχει τη μορφή ενός ιστορικού μυθιστορήματος κι ενός χρονικού του εικοστού αιώνα εκτείνεται πέρα από αυτά τα είδη. Σε ποιο είδος θα το κατατάσσατε εσείς ;

Νομίζω ότι έχοντας τη συμμετρία ως κύριο άξονα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαφώς ως μαθηματική λογοτεχνία, με βάση τον τρέχοντα ορισμό του λογοτεχνικού αυτού είδους (ή μάλλον γένους). Ωστόσο είναι και ιστορικό μυθιστόρημα και ψυχογράφημα και πολιτικό αφήγημα – αφού διερευνά τις ολέθριες συνέπειες της οποιασδήποτε εξουσίας πάνω στη δημιουργικότητα. Αλλά ο χαρακτηρισμός του εναπόκειται στον κάθε αναγνώστη χωριστά, αφού ο καθένας θα το διαβάσει με τον δικό του τρόπο.

Κατηγορίες: ΑΡΘΡΑ | Γράψτε σχόλιο

Διάλεξη του κ. Αλ. Κατέρη, για τα «Τρία πρώτα λεπτά…» Παρασκευή 21.11.2014

dialexi 21-11

Κατηγορίες: 2014-2015, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Διάλεξη κ. Αλ. Καραφωτιά «Δυτική Ευρώπη 1918-1945″. Παρασκευή 14.11.2014

dialexi 14-11

Κατηγορίες: 2014-2015, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Γράψτε σχόλιο

Διάλεξη Παρασκευή 7 Νοεμβρίου, Χατζάκος Δημήτρης «Η έννοια της συμμετρίας στα Σύγχρονα Μαθηματικά

Εικόνα1

Κατηγορίες: 2013-2014, ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο

Παρασκευή 31 Οκτωβρίου 2014: Συνάντηση συγκρότησης ομάδων εργασιών -παρουσιάσεων

dsd

Κατηγορίες: 2013-2014, ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ | Ετικέτες: , | Γράψτε σχόλιο